MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập
Đề kiểm tra giữa học kì II, mức cơ bản · Môn Vật lí 12
Thời gian làm bài 45 phút, không kể thời gian phát đề
Mã đề1231
Cho biết: m/s²; tốc độ ánh sáng trong chân không m/s.
PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.
Câu 1. Tính chất cơ bản của từ trường là
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Từ trường được nhận biết qua lực từ mà nó tác dụng lên nam châm hoặc dòng điện đặt trong nó.
- Từ trường là dạng vật chất tồn tại xung quanh nam châm và dòng điện. Đặt một nam châm khác hay một dây dẫn có dòng điện vào đó thì chúng chịu lực từ. Vì thế người ta dùng kim nam châm nhỏ để phát hiện từ trường: kim bị lệch đi là ở đó có từ trường.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Lực hấp dẫn do khối lượng của các vật gây ra, có cả ở nơi không có từ trường.
- C. Dây dẫn nóng lên là do dòng điện chạy trong dây (tác dụng nhiệt của dòng điện). Đặt một dây dẫn không có dòng điện vào từ trường của nam châm, dây không nóng lên.
- D. Vật nhiễm điện do cọ xát, do tiếp xúc hay do hưởng ứng với vật mang điện. Đặt vật vào từ trường của nam châm không làm vật nhiễm điện.
Câu 2. Đặt một kim nam châm nhỏ quay tự do trên đường thẳng kéo dài của trục một thanh nam châm thẳng, ở bên ngoài thanh, gần cực Bắc của thanh. Khi kim đứng yên, cực Bắc của kim
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Kim nam châm đứng yên dọc theo đường sức từ, cực Bắc của kim chỉ theo chiều của đường sức. Bên ngoài nam châm, đường sức từ đi ra từ cực Bắc và đi vào cực Nam.
- Trên đường kéo dài của trục, gần cực Bắc, đường sức từ là đường thẳng đi ra khỏi cực Bắc, hướng ra xa thanh.
- Cực Bắc của kim chỉ theo chiều đường sức, tức chỉ ra xa thanh. Giải thích bằng tương tác cũng ra kết quả này: cực Bắc của thanh hút cực Nam của kim về phía mình và đẩy cực Bắc của kim ra xa.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Hai cực cùng tên thì đẩy nhau. Cực Bắc của kim bị cực Bắc của thanh đẩy ra xa, không thể chỉ về phía đó.
- C. Trên đường kéo dài của trục, đường sức từ nằm dọc theo trục, nên kim cũng nằm dọc theo trục.
- D. Gần thanh nam châm, từ trường của thanh mạnh hơn từ trường Trái Đất rất nhiều, kim chỉ theo từ trường của thanh.
Câu 3. Một vòng dây dẫn tròn nằm trong mặt phẳng trang giấy. Người đọc nhìn vào trang giấy thấy dòng điện trong vòng dây chạy ngược chiều kim đồng hồ. Cảm ứng từ tại tâm vòng dây
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Quy tắc nắm tay phải cho dòng điện tròn: khum bàn tay phải sao cho bốn ngón tay hướng theo chiều dòng điện trong vòng dây, ngón cái choãi ra chỉ chiều đường sức từ xuyên qua mặt phẳng vòng dây.
- Khum bốn ngón tay phải theo chiều ngược chiều kim đồng hồ như người đọc nhìn thấy, ngón cái chỉ ra khỏi trang giấy, về phía người đọc.
- Vậy tại tâm, cảm ứng từ vuông góc với trang giấy và hướng ra phía người đọc. Mặt của vòng dây quay về phía người đọc là mặt Bắc của vòng dây.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Tại tâm, đường sức từ xuyên qua mặt phẳng vòng dây theo phương vuông góc với nó, nên cảm ứng từ không thể nằm trong mặt phẳng trang giấy.
- B. Mọi đoạn nhỏ của vòng dây đều gây ra tại tâm từ trường vuông góc với trang giấy và cùng chiều nhau, nên chúng cộng lại chứ không triệt tiêu.
- C. Khum ngón tay theo chiều kim đồng hồ, hoặc dùng nhầm tay trái, sẽ ra chiều ngược lại.
Câu 4. Ở bãi phế liệu, cần cẩu dùng một nam châm điện để nhấc các khối sắt thép. Nam châm điện gồm một cuộn dây quấn quanh lõi sắt, cuộn dây được nối với nguồn điện một chiều. Muốn thả các khối sắt thép xuống, người điều khiển cần cẩu
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Lõi sắt chỉ hút mạnh sắt thép khi cuộn dây có dòng điện. Ngắt dòng điện thì lõi sắt gần như mất hết từ tính.
- Dòng điện trong cuộn dây sinh ra từ trường, lõi sắt bị nhiễm từ và làm từ trường mạnh lên nhiều lần, nên nam châm điện nhấc được các khối sắt thép nặng.
- Ngắt dòng điện thì cuộn dây không còn sinh ra từ trường, lõi sắt mất từ tính, các khối sắt thép rơi xuống. Bật tắt được là ưu điểm của nam châm điện so với nam châm vĩnh cửu.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đổi chiều dòng điện chỉ làm hai cực của nam châm điện đổi chỗ cho nhau. Sắt thép bị hút về cả cực Bắc lẫn cực Nam nên vẫn bị hút.
- B. Dòng điện mạnh hơn thì từ trường mạnh hơn, nam châm điện càng hút chặt các khối sắt thép.
- C. Với dòng điện xoay chiều, hai cực của nam châm điện đổi chỗ liên tục, nhưng sắt thép bị hút về cả hai cực nên vẫn bị hút.
Câu 5. Một đoạn dây dẫn thẳng đặt giữa hai cực của một nam châm, vuông góc với mặt phẳng hình (hình bên). Dòng điện trong dây có chiều đi vào trong mặt phẳng hình (kí hiệu ⊗). Từ trường giữa hai cực coi là đều, đường sức từ hướng từ cực Bắc (N) sang cực Nam (S). Lực từ tác dụng lên đoạn dây có chiều
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Quy tắc bàn tay trái: đặt bàn tay trái sao cho các đường sức từ hướng vào lòng bàn tay, chiều từ cổ tay đến ngón tay giữa là chiều dòng điện, khi đó ngón tay cái choãi ra 90° chỉ chiều lực từ.
- Đường sức từ đi từ trái sang phải, nên quay lòng bàn tay trái sang trái, về phía cực N, để đường sức đâm vào lòng bàn tay.
- Duỗi các ngón tay chỉ vào trong mặt phẳng hình theo chiều dòng điện. Ngón cái choãi ra chỉ xuống dưới: lực từ hướng xuống.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Dùng nhầm bàn tay phải, hoặc quay lòng bàn tay ngược hướng đường sức, sẽ được chiều ngược lại.
- C. Lực từ luôn vuông góc với đường sức từ. Lực cùng phương với đường sức là đặc điểm của lực điện tác dụng lên điện tích, không phải của lực từ.
- D. Lực từ vuông góc với đường sức từ nên không thể ngược chiều đường sức.
Công thức dùng: Lực từ lên đoạn dây dẫn (mở tab mới)
Câu 6. Một đoạn dây dẫn thẳng dài 15 cm có dòng điện 4,0 A chạy qua, đặt trong từ trường đều có cảm ứng từ 0,050 T. Đoạn dây hợp với các đường sức từ một góc 30°. Lực từ tác dụng lên đoạn dây có độ lớn
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Dùng với là góc giữa dây và đường sức từ, chiều dài đổi ra mét.
- cm m.
- N.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Bỏ quên tính như dây vuông góc với đường sức.
- B. Dùng thay cho Đề đã cho đúng góc giữa dây và đường sức nên dùng sin.
- D. Để chiều dài là 15 mà không đổi cm ra m.
Công thức dùng: Lực từ lên đoạn dây dẫn (mở tab mới)
Câu 7. Một đoạn dây dẫn thẳng đặt vuông góc với các đường sức của một từ trường đều. Khi dòng điện trong dây có cường độ thì lực từ tác dụng lên dây có độ lớn Giữ nguyên vị trí của dây, tăng cường độ dòng điện lên Lực từ tác dụng lên dây và cảm ứng từ của từ trường đó lần lượt
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Cảm ứng từ đặc trưng cho từ trường về mặt tác dụng lực. Nó do nam châm hay dòng điện sinh ra từ trường quyết định, không phụ thuộc đoạn dây đặt vào để đo.
- với và không đổi, nên khi tăng gấp đôi thì tăng gấp đôi.
- Tỉ số vẫn bằng như cũ. Công thức cho cách đo không có nghĩa là thay đổi theo hay
Vì sao các phương án khác sai
- B. Đọc như thể tỉ lệ với Thật ra và cùng tăng gấp đôi nên tỉ số không đổi.
- C. Lực từ tỉ lệ với không tỉ lệ với
- D. Giữ không đổi rồi suy ra giảm theo Thật ra lực từ tăng theo còn là của từ trường nên không đổi.
Công thức dùng: Lực từ lên đoạn dây dẫn (mở tab mới) · Cảm ứng từ và đơn vị (mở tab mới)
Câu 8. Một khung dây dẫn phẳng đặt trong một từ trường đều. Xoay khung tới các vị trí khác nhau. Từ thông qua khung có độ lớn lớn nhất khi
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. với là góc giữa và pháp tuyến của mặt phẳng khung. và không đổi nên lớn nhất khi
- khi pháp tuyến song song với đường sức, tức mặt phẳng khung vuông góc với đường sức. Khi đó số đường sức xuyên qua khung nhiều nhất và
Vì sao các phương án khác sai
- A. Mặt khung song song với đường sức thì không đường sức nào xuyên qua khung, đây là vị trí từ thông nhỏ nhất. Lỗi ở chỗ lấy góc giữa và mặt khung làm
- B. Mặt khung hợp với đường sức 45° thì và nhỏ hơn
- D. Quên thừa số Cùng khung, cùng từ trường, nhưng nghiêng khung đi thì số đường sức xuyên qua khung thay đổi.
Công thức dùng: Từ thông (mở tab mới)
Câu 9. Đơn vị của từ thông là vêbe (Wb). Theo các đơn vị khác, 1 Wb bằng
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Từ đơn vị của từ thông bằng đơn vị của cảm ứng từ nhân với đơn vị của diện tích.
- đo bằng tesla (T), đo bằng mét vuông (m²), không có đơn vị. Vậy 1 Wb = 1 T.m².
Vì sao các phương án khác sai
- A. Từ thông bằng nhân với không phải chia cho
- B. Diện tích đo bằng m², không phải m.
- C. 1 N/(A.m) là 1 T, đơn vị của cảm ứng từ, chưa nhân với đơn vị diện tích.
Công thức dùng: Từ thông (mở tab mới) · Cảm ứng từ và đơn vị (mở tab mới)
Câu 10. Một khung dây dẫn kín, phẳng, đặt trong một vùng từ trường đều rộng, các đường sức từ vuông góc với mặt phẳng khung. Trường hợp nào sau đây không làm xuất hiện dòng điện cảm ứng trong khung?
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Dòng điện cảm ứng chỉ xuất hiện khi từ thông qua mạch kín biến thiên. Xét xem và góc trong có thay đổi không.
- Khung tịnh tiến bên trong vùng từ trường đều: và đều không đổi nên không đổi, không có dòng điện cảm ứng.
- Ở ba trường hợp còn lại, lần lượt thay đổi nên từ thông biến thiên và có dòng điện cảm ứng.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Khung quay thì góc giữa pháp tuyến và đường sức thay đổi, từ thông biến thiên. Máy phát điện xoay chiều hoạt động theo cách này.
- C. giảm thì từ thông giảm, trong khung có dòng điện cảm ứng.
- D. giảm thì từ thông giảm, trong khung có dòng điện cảm ứng.
Công thức dùng: Từ thông (mở tab mới)
Câu 11. Một vòng nhôm nhẹ, kín được treo bằng một sợi chỉ mảnh, mặt phẳng vòng thẳng đứng. Đưa nhanh cực Nam của một thanh nam châm thẳng lại gần vòng nhôm, dọc theo trục của vòng. Vòng nhôm
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Định luật Lenz: dòng điện cảm ứng có chiều sao cho từ trường của nó chống lại sự biến thiên của từ thông đã sinh ra nó. Nam châm tiến lại thì vòng dây chống lại bằng cách đẩy nam châm, và vòng bị nam châm đẩy lại.
- Nam châm tiến lại gần nên từ thông qua vòng nhôm tăng, trong vòng kín xuất hiện dòng điện cảm ứng.
- Từ trường của dòng điện cảm ứng ngược chiều với từ trường của nam châm bên trong vòng. Khi đó mặt vòng quay về phía nam châm là một cực Nam, cùng tên với cực Nam đang tiến lại. Hai cực cùng tên đẩy nhau nên vòng nhôm nhẹ bị đẩy ra xa.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Nhôm không bị nam châm hút như sắt. Lực tác dụng lên vòng ở đây là lực từ tác dụng lên dòng điện cảm ứng trong vòng.
- B. Nhôm không bị nam châm hút, nhưng vòng nhôm kín có dòng điện cảm ứng khi từ thông qua nó biến thiên, nên vẫn chịu lực từ.
- D. Chống lại sự tăng của từ thông nghĩa là chống lại việc nam châm tiến lại, nên vòng và nam châm đẩy nhau. Vòng bị hút theo nam châm là khi kéo nam châm ra xa.
Công thức dùng: Định luật Lenz (mở tab mới)
Câu 12. Theo định luật Faraday, độ lớn của suất điện động cảm ứng trong một mạch kín tỉ lệ với
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. suất điện động cảm ứng bằng độ biến thiên từ thông chia cho thời gian xảy ra biến thiên đó.
- Thương là tốc độ biến thiên của từ thông. Cùng một độ biến thiên từ thông, xảy ra càng nhanh thì suất điện động càng lớn: đưa nam châm vào ống dây càng nhanh, kim điện kế lệch càng nhiều.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Từ thông lớn mà không đổi thì không có suất điện động cảm ứng.
- C. Điện trở của mạch ảnh hưởng tới cường độ dòng điện cảm ứng không ảnh hưởng tới suất điện động.
- D. tỉ lệ nghịch với cùng độ biến thiên từ thông, thời gian càng dài thì suất điện động càng nhỏ.
Công thức dùng: Suất điện động cảm ứng (Faraday) (mở tab mới)
Câu 13. Máy phát điện xoay chiều hoạt động dựa trên
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Máy phát làm cho từ thông qua các cuộn dây biến thiên liên tục, nhờ đó trong cuộn dây có suất điện động cảm ứng.
- Khi nam châm quay trước các cuộn dây, hoặc cuộn dây quay trong từ trường, từ thông qua cuộn dây biến thiên tuần hoàn. Theo định luật Faraday, trong cuộn dây xuất hiện suất điện động cảm ứng biến thiên tuần hoàn, tức suất điện động xoay chiều.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Tác dụng nhiệt là cơ sở của bàn là, ấm điện. Máy phát biến cơ năng thành điện năng, không dựa vào tác dụng nhiệt.
- B. Lực từ tác dụng lên dây dẫn mang dòng điện là cơ sở của động cơ điện, thiết bị biến điện năng thành cơ năng, ngược với máy phát.
- C. Nhiễm điện do hưởng ứng chỉ làm điện tích trong vật dẫn phân bố lại khi đặt gần vật mang điện, không tạo ra dòng điện duy trì liên tục.
Công thức dùng: Suất điện động cảm ứng (Faraday) (mở tab mới)
Câu 14. Máy phát điện xoay chiều có hai bộ phận chính là phần cảm và phần ứng. Phần cảm là bộ phận
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Phần cảm (nam châm vĩnh cửu hoặc nam châm điện) tạo ra từ trường. Phần ứng (các cuộn dây) là nơi xuất hiện suất điện động cảm ứng.
- Một trong hai phần đứng yên gọi là stator, phần kia quay gọi là rotor. Phần nào quay tùy cách chế tạo, còn vai trò của phần cảm luôn là tạo ra từ trường.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Suất điện động cảm ứng xuất hiện ở phần ứng, tức các cuộn dây.
- C. Ở nhiều máy phát của nhà máy điện, phần cảm là nam châm điện quay bên trong các cuộn dây đứng yên.
- D. Ở máy phát mô hình trong phòng thí nghiệm, thường nam châm đứng yên còn khung dây quay. Phần nào quay tùy cách chế tạo.
Câu 15. Cường độ hiệu dụng của dòng điện xoay chiều được định nghĩa dựa trên tác dụng nào của dòng điện?
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Cường độ hiệu dụng của dòng điện xoay chiều bằng cường độ của dòng điện không đổi mà khi đi qua cùng một điện trở, trong cùng một thời gian thì tỏa ra cùng một nhiệt lượng.
- Nhiệt lượng tỏa ra trên điện trở tỉ lệ với không phụ thuộc chiều dòng điện, nên dùng được để so dòng điện xoay chiều với dòng điện không đổi. Với dòng điện hình sin,
Vì sao các phương án khác sai
- A. Dòng điện xoay chiều đổi chiều liên tục, tác dụng hóa học trong nửa chu kì này bị nửa chu kì sau làm ngược lại, nên không dùng để so được.
- B. Từ trường của dòng điện xoay chiều cũng đổi chiều liên tục theo dòng điện, không cho một tác dụng tích lũy theo một chiều.
- D. Tác dụng sinh lí phụ thuộc cơ thể từng người, không dùng làm cơ sở định nghĩa một đại lượng đo được.
Công thức dùng: Giá trị hiệu dụng (mở tab mới)
Câu 16. Máy biến áp là thiết bị
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Máy biến áp hoạt động nhờ cảm ứng điện từ: từ thông biến thiên do dòng điện xoay chiều ở cuộn sơ cấp gây ra suất điện động cảm ứng ở cuộn thứ cấp.
- Dòng điện xoay chiều trong cuộn sơ cấp tạo ra từ thông biến thiên trong lõi sắt. Từ thông này đi qua cuộn thứ cấp và biến thiên cùng nhịp, nên điện áp ở cuộn thứ cấp có cùng tần số với điện áp ở cuộn sơ cấp, chỉ khác giá trị:
Vì sao các phương án khác sai
- A. Biến điện áp xoay chiều thành một chiều là việc của bộ chỉnh lưu. Điện áp ra của máy biến áp vẫn là điện áp xoay chiều.
- C. Từ thông qua hai cuộn dây là cùng một từ thông trong lõi sắt, biến thiên cùng nhịp, nên tần số ở hai cuộn như nhau.
- D. Dòng điện một chiều không đổi tạo ra từ thông không đổi, cuộn thứ cấp không có suất điện động cảm ứng.
Công thức dùng: Máy biến áp lí tưởng (mở tab mới)
Câu 17. Theo thuyết điện từ của Maxwell, xung quanh một từ trường biến thiên theo thời gian xuất hiện
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Từ trường biến thiên sinh ra điện trường xoáy, điện trường biến thiên sinh ra từ trường. Hai trường này liên hệ mật thiết với nhau, tạo thành điện từ trường.
- Điện trường do từ trường biến thiên sinh ra không gắn với điện tích nào, các đường sức của nó là những đường cong khép kín bao quanh các đường sức từ, nên gọi là điện trường xoáy.
- Đặt một vòng dây kín ở đó thì điện trường xoáy làm các electron chuyển động thành dòng điện cảm ứng. Không có vòng dây, điện trường xoáy vẫn tồn tại.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Điện trường tĩnh do điện tích đứng yên sinh ra, có đường sức hở. Điện trường do từ trường biến thiên sinh ra có đường sức khép kín.
- C. Từ trường biến thiên sinh ra điện trường, không sinh ra một từ trường không đổi.
- D. Dây dẫn kín chỉ giúp phát hiện điện trường xoáy qua dòng điện cảm ứng. Không có dây dẫn, điện trường xoáy vẫn có.
Câu 18. Bộ đàm cầm tay của nhân viên bảo vệ một trường học liên lạc bằng sóng điện từ có tần số 150 MHz. Coi tốc độ truyền sóng trong không khí bằng Bước sóng của sóng này là
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. tần số phải đổi ra hertz trước khi thay số.
- MHz Hz.
- m.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Quên đổi MHz ra Hz, lấy Hz.
- B. Lấy đảo ngược công thức.
- C. Nhân với thay vì chia.
Công thức dùng: Sóng điện từ (mở tab mới)
PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.
Câu 1. Một nhóm học sinh làm thí nghiệm như hình bên. Hai đầu của một ống dây được nối với hai đèn LED, một đèn đỏ và một đèn xanh, mắc song song và ngược chiều nhau. Mỗi đèn LED chỉ sáng khi có dòng điện đủ mạnh chạy qua nó theo một chiều nhất định, nên mỗi lúc chỉ có thể có một đèn sáng. Đưa nhanh cực Bắc của một thanh nam châm thẳng vào lòng ống dây thì đèn đỏ lóe sáng.
a) Khi giữ nam châm đứng yên trong lòng ống dây thì cả hai đèn đều tắt.
Đúngb) Trong lúc cực Bắc của nam châm tiến vào ống dây, đầu ống dây gần nam châm trở thành cực Nam và hút nam châm vào trong ống.
Saic) Rút nhanh nam châm ra khỏi ống dây theo đường cũ thì đèn xanh lóe sáng.
Đúngd) Quay ngược thanh nam châm, đưa cực Nam vào lòng ống dây từ đầu cũ, đợi cho đèn tắt rồi rút nhanh nam châm ra thì đèn đỏ lóe sáng.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Đúng
- a) Đúng. Nam châm đứng yên thì từ thông qua ống dây không đổi, không có dòng điện cảm ứng. Dòng điện cảm ứng chỉ tồn tại trong thời gian từ thông biến thiên.
- b) Sai. Theo định luật Lenz, dòng điện cảm ứng chống lại sự tiến lại của nam châm, nên đầu ống dây gần nam châm trở thành cực Bắc và đẩy nam châm ra. Muốn đưa nam châm vào phải tốn công, phần công này chuyển thành điện năng làm đèn sáng.
- c) Đúng. Khi rút ra, từ thông qua ống dây giảm thay vì tăng, nên dòng điện cảm ứng đổi chiều so với lúc đưa vào. Dòng điện chiều này chỉ đi qua được đèn xanh.
- d) Đúng. Chọn chiều dương trong lòng ống là chiều từ nam châm hướng vào ống. Cực Bắc ở gần thì từ trường trong ống theo chiều dương, đưa vào làm từ thông tăng theo chiều dương. Cực Nam ở gần thì từ trường trong ống theo chiều âm; rút ra làm phần từ thông âm này giảm về 0, tức từ thông cũng thay đổi về phía dương. Hai lần từ thông thay đổi cùng một kiểu nên dòng điện cảm ứng cùng chiều, đèn đỏ sáng. Lúc đưa cực Nam vào thì đèn xanh mới là đèn sáng.
Công thức dùng: Định luật Lenz (mở tab mới) · Suất điện động cảm ứng (Faraday) (mở tab mới)
Câu 2. Một học sinh dùng cảm biến dòng điện nối với máy tính để ghi lại cường độ dòng điện xoay chiều chạy qua một điện trở trong bộ thí nghiệm. Đồ thị của theo thời gian như hình bên.
a) Cường độ dòng điện cực đại là 4,0 A.
Saib) Tần số của dòng điện là 50 Hz.
Đúngc) Ampe kế xoay chiều mắc nối tiếp với điện trở chỉ 2,0 A.
Said) Nhiệt lượng tỏa ra trên điện trở trong 5,0 phút là 6,0 kJ.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Saib) Đúngc) Said) Đúng
- a) Sai. Cường độ dòng điện cực đại là giá trị lớn nhất của đọc trên đồ thị được A. Con số 4,0 A là khoảng cách từ đỉnh xuống đáy của đồ thị, gấp đôi
- b) Đúng. Hai đỉnh liên tiếp của đồ thị cách nhau 20 ms, đó là chu kì s. Tần số Hz.
- c) Sai. Ampe kế xoay chiều chỉ cường độ hiệu dụng A, không phải cường độ cực đại.
- d) Đúng. Nhiệt lượng tính theo cường độ hiệu dụng: J kJ. Dùng nhầm thay cho sẽ ra 12 kJ, gấp đôi.
Công thức dùng: Giá trị hiệu dụng (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới) · Định luật Joule (mở tab mới)
Câu 3. Một máy biến áp dùng trong phòng thí nghiệm, coi là lí tưởng, có cuộn sơ cấp 1100 vòng và cuộn thứ cấp 60 vòng. Cuộn sơ cấp được nối với mạng điện xoay chiều 220 V, 50 Hz. Cuộn thứ cấp được nối với một bóng đèn có ghi 12 V; 6,0 W.
a) Máy biến áp hoạt động dựa trên hiện tượng cảm ứng điện từ.
Đúngb) Bóng đèn sáng bình thường.
Đúngc) Dòng điện chạy qua bóng đèn có tần số nhỏ hơn 50 Hz vì cuộn thứ cấp có ít vòng dây hơn cuộn sơ cấp.
Said) Cường độ dòng điện hiệu dụng trong cuộn sơ cấp xấp xỉ 9,2 A.
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Sai
- a) Đúng. Dòng điện xoay chiều trong cuộn sơ cấp tạo ra từ thông biến thiên trong lõi sắt. Từ thông này đi qua cuộn thứ cấp và gây ra trong đó suất điện động cảm ứng.
- b) Đúng. V, đúng bằng điện áp định mức của đèn.
- c) Sai. Từ thông qua hai cuộn dây là cùng một từ thông trong lõi sắt, biến thiên cùng nhịp với dòng điện ở cuộn sơ cấp. Máy biến áp chỉ đổi điện áp, không đổi tần số: dòng điện qua đèn vẫn có tần số 50 Hz.
- d) Sai. Đèn sáng bình thường nên A. Máy lí tưởng nên công suất ở hai cuộn bằng nhau: suy ra A, tức khoảng 27 mA. Con số 9,2 A là kết quả khi viết nhầm Cuộn sơ cấp có điện áp cao hơn nên dòng điện nhỏ hơn.
Công thức dùng: Máy biến áp lí tưởng (mở tab mới) · Năng lượng điện, công suất điện (mở tab mới)
Câu 4. Trong một cơn giông, một học sinh ngồi trong nhà nhìn thấy một tia chớp, 6,0 s sau mới nghe thấy tiếng sấm. Đúng lúc có tia chớp, chiếc radio đang bật trong phòng phát ra một tiếng lẹt xẹt. Tốc độ của âm thanh trong không khí là 340 m/s.
a) Ánh sáng của tia chớp và sóng vô tuyến làm radio kêu lẹt xẹt đều là sóng điện từ.
Đúngb) Tại một điểm có sóng điện từ truyền qua, khi cường độ điện trường đạt cực đại thì cảm ứng từ bằng 0.
Saic) Ánh sáng của tia chớp tới mắt học sinh sớm hơn sóng vô tuyến do tia sét phát ra tới radio.
Said) Chỗ có tia sét cách học sinh khoảng 2,0 km.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Saic) Said) Đúng
- a) Đúng. Tia sét là dòng điện rất mạnh, biến thiên rất nhanh, nên sinh ra điện từ trường lan truyền ra xung quanh, tức sóng điện từ, gồm cả ánh sáng lẫn sóng vô tuyến. Radio thu được sóng vô tuyến này nên phát ra tiếng lẹt xẹt.
- b) Sai. Trong sóng điện từ, điện trường và từ trường tại một điểm dao động cùng pha: cường độ điện trường cực đại thì cảm ứng từ cũng cực đại. Hai vectơ và vuông góc với nhau và cùng vuông góc với phương truyền sóng.
- c) Sai. Ánh sáng và sóng vô tuyến đều là sóng điện từ, truyền trong không khí với cùng tốc độ xấp xỉ m/s. Mắt và radio ở cùng một phòng nên nhận được hai tín hiệu gần như cùng lúc, vì thế tiếng lẹt xẹt trùng với lúc thấy chớp.
- d) Đúng. Ánh sáng đi quãng đường cỡ 2 km chỉ mất khoảng s, coi như tới ngay. Vậy 6,0 s là thời gian âm truyền tới: m, khoảng 2,0 km.
Công thức dùng: Sóng điện từ (mở tab mới) · Tốc độ trung bình, vận tốc trung bình (mở tab mới)
PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.
Câu 1. Để đo cảm ứng từ giữa hai cực của một nam châm điện, một nhóm học sinh đặt một đoạn dây dẫn thẳng vuông góc với các đường sức từ, phần dây nằm trong từ trường dài 8,0 cm. Cho dòng điện 2,5 A chạy qua dây, nhóm đo lực từ tác dụng lên dây ba lần, được 0,039 N; 0,041 N; 0,040 N. Coi từ trường giữa hai cực là đều. Cảm ứng từ giữa hai cực là bao nhiêu tesla (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần trăm)?
Lời giải
Đáp số: 0,20 T
Mấu chốt. Lấy giá trị trung bình của các lần đo lực, rồi dùng vì dây vuông góc với đường sức.
- Lực từ trung bình: N.
- cm m. Cảm ứng từ: T.
Tự soát. Thay ngược: N, khớp với giá trị trung bình. Các lần đo lệch giá trị trung bình nhiều nhất 0,001 N, khoảng 2,5%, nên kết quả đáng tin tới hai chữ số.
Bẫy hay gặp. Để chiều dài là 8,0 mà không đổi cm ra m thì được 0,0020 T, nhỏ đi 100 lần.
Công thức dùng: Giá trị trung bình của phép đo (mở tab mới) · Cảm ứng từ và đơn vị (mở tab mới)
Câu 2. Một khung dây phẳng hình vuông cạnh 5,0 cm gồm 200 vòng, đặt trong từ trường đều có cảm ứng từ 0,080 T. Pháp tuyến của mặt phẳng khung hợp với các đường sức từ một góc 60°. Từ thông qua khung dây là bao nhiêu mWb (làm tròn kết quả đến chữ số hàng đơn vị)?
Lời giải
Đáp số: 20 mWb
Mấu chốt. Góc trong là góc giữa và pháp tuyến. Đề đã cho đúng góc này nên dùng thẳng
- Diện tích mỗi vòng: m².
- Wb mWb.
Tự soát. Khi mặt khung vuông góc với đường sức, từ thông lớn nhất: Wb mWb. Pháp tuyến nghiêng 60° thì từ thông còn một nửa, tức 20 mWb.
Bẫy hay gặp. Dùng sẽ ra 35 mWb. Quên nhân số vòng sẽ ra 0,10 mWb, đó chỉ là từ thông qua một vòng.
Công thức dùng: Từ thông (mở tab mới)
Câu 3. Các vệ tinh của hệ thống định vị GPS bay ở độ cao khoảng 20 000 km so với mặt đất. Một điện thoại ở ngay bên dưới một vệ tinh nhận tín hiệu sóng điện từ do vệ tinh đó phát ra. Coi sóng truyền thẳng với tốc độ Thời gian tín hiệu đi từ vệ tinh tới điện thoại là bao nhiêu mili giây (làm tròn kết quả đến chữ số hàng đơn vị)?
Lời giải
Đáp số: 67 ms
Mấu chốt. Sóng điện từ truyền với tốc độ thời gian truyền bằng quãng đường chia cho
- Quãng đường: km m.
- s ms.
Tự soát. Mỗi mili giây sóng điện từ đi được m km. Đi 20 000 km cần khoảng ms.
Bẫy hay gặp. Để quãng đường là 20 000 mà không đổi km ra m thì được s, tức khoảng 0,067 ms, nhỏ đi 1000 lần. Dừng ở 0,067 s mà quên đổi ra mili giây cũng là lỗi hay gặp.
Công thức dùng: Sóng điện từ (mở tab mới) · Tốc độ trung bình, vận tốc trung bình (mở tab mới)
Câu 4. Một máy phát điện xoay chiều mô hình trong phòng thí nghiệm có khung dây dẹt gồm 100 vòng, mỗi vòng có diện tích 50 cm². Khung quay đều với tốc độ 50 vòng/s quanh một trục nằm trong mặt phẳng khung và vuông góc với các đường sức của một từ trường đều có cảm ứng từ 0,20 T. Suất điện động cực đại trong khung dây là bao nhiêu vôn (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?
Lời giải
Đáp số: 31,4 V
Mấu chốt. Khung dây quay đều trong từ trường đều cho suất điện động xoay chiều có giá trị cực đại trong đó tính bằng rad/s.
- Tốc độ góc: rad/s. Diện tích mỗi vòng: cm² m².
- V.
Tự soát. Từ thông cực đại qua khung: Wb, nên V. Suất điện động hiệu dụng khoảng V, hợp với một máy phát mô hình.
Bẫy hay gặp. Lấy rad/s, tức quên nhân sẽ ra 5,0 V. Để diện tích là 50 mà không đổi cm² ra m² thì kết quả lớn gấp lần.
Công thức dùng: Khung dây quay đều (máy phát điện) (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới) · Từ thông (mở tab mới)
Câu 5. Một thanh đồng MN dài 20 cm, khối lượng 10 g, được treo nằm ngang bằng hai sợi dây dẫn mảnh, nhẹ. Thanh nằm trong từ trường đều có cảm ứng từ 0,10 T, đường sức từ nằm ngang và vuông góc với thanh. Cho dòng điện chạy qua thanh theo chiều sao cho lực từ tác dụng lên thanh hướng thẳng đứng lên trên. Cường độ dòng điện qua thanh bằng bao nhiêu ampe thì lực căng của mỗi sợi dây bằng 0 (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?
Lời giải
Đáp số: 4,9 A
Mấu chốt. Lực căng của hai dây bằng 0 khi lực từ hướng lên cân bằng đúng trọng lực của thanh.
- Trọng lực: N.
- Thanh vuông góc với đường sức nên lực từ Lực căng bằng 0 khi tức
- A.
Tự soát. Với 4,9 A, lực từ là N, đúng bằng trọng lượng thanh. Dòng điện nhỏ hơn thì hai dây vẫn còn căng; lớn hơn thì thanh bị nâng lên, dây chùng.
Bẫy hay gặp. Để khối lượng là 10 mà không đổi g ra kg thì ra 4900 A; để chiều dài là 20 mà không đổi cm ra m thì ra 0,049 A.
Công thức dùng: Lực từ lên đoạn dây dẫn (mở tab mới) · Trọng lực, trọng lượng (mở tab mới) · Cân bằng lực (mở tab mới)
Câu 6. Một cuộn dây dẹt gồm 100 vòng, mỗi vòng có diện tích 40 cm², được nối với một điện trở thành mạch kín có điện trở tổng cộng 4,0 Ω. Cuộn dây đặt trong từ trường đều có đường sức từ vuông góc với mặt phẳng các vòng dây. Cảm ứng từ thay đổi theo thời gian như đồ thị bên. Trong khoảng thời gian từ 0 đến 0,50 s, cường độ dòng điện cảm ứng trong mạch có độ lớn lớn nhất bằng bao nhiêu ampe (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần trăm)?
Lời giải
Đáp số: 0,30 A
Mấu chốt. Dòng điện cảm ứng lớn nhất ở đoạn đồ thị dốc nhất, tức nơi biến thiên nhanh nhất, không phải ở nơi lớn nhất.
- Từ 0 đến 0,20 s: tăng 0,30 T, tốc độ biến thiên T/s. Từ 0,20 s đến 0,40 s: không đổi, không có dòng điện cảm ứng. Từ 0,40 s đến 0,50 s: giảm 0,30 T, tốc độ biến thiên T/s, lớn nhất.
- Trong đoạn cuối: V.
- A.
Tự soát. Đoạn đầu và đoạn cuối có cùng độ biến thiên 0,30 T nhưng đoạn cuối chỉ mất nửa thời gian, nên dòng điện ở đoạn cuối gấp đôi. Đoạn đầu cho A, gấp đôi là 0,30 A.
Bẫy hay gặp. Chọn đoạn nằm ngang vì ở đó lớn nhất là sai: không đổi thì không có dòng điện cảm ứng. Lấy đoạn từ 0 đến 0,20 s sẽ ra 0,15 A.
Công thức dùng: Suất điện động cảm ứng (Faraday) (mở tab mới) · Từ thông (mở tab mới) · Định luật Ohm cho đoạn mạch (mở tab mới)
HẾT