Công thức Vật lí 12
56 công thức, định luật theo sách Kết nối tri thức, cùng kí hiệu với đề trên MentorLab.
Vật lí nhiệt
Đổi thang nhiệt độ
Giá trị chính xác là 273,15, khi tính thường lấy 273.
Lưu ý. Độ chênh lệch thì bằng nhau trên hai thang: tăng 10 °C cũng là tăng 10 K.
Thang Fahrenheit
Ở áp suất tiêu chuẩn, nước đá tan ở 32 °F, nước sôi ở 212 °F.
Lưu ý. Độ chênh lệch thì chỉ nhân 1,8, không cộng 32: tăng 10 °C là tăng 18 °F.
Định luật I của nhiệt động lực học
vật nhận công; vật sinh công. vật nhận nhiệt; vật tỏa nhiệt.
Lưu ý. Khí nở ra là khí sinh công, nên mang dấu âm.
Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi
nhiệt dung riêng (J/kg.K). Nước khoảng 4200, nước đá khoảng 2100. Độ tăng nhiệt độ đo bằng °C hay K đều ra cùng một số.
Nhiệt dung của một vật
nhiệt lượng cần để cả vật nóng thêm 1 K (J/K). Với nhiệt lượng kế, gộp cả cốc và que khuấy.
Nhiệt nóng chảy
nhiệt nóng chảy riêng (J/kg). Nước đá: J/kg.
Lưu ý. Với chất rắn kết tinh, trong lúc nóng chảy nhiệt độ không đổi.
Nhiệt hóa hơi
nhiệt hóa hơi riêng (J/kg). Nước ở 100 °C: khoảng J/kg.
Nhiệt lượng do nhiên liệu tỏa ra
năng suất tỏa nhiệt của nhiên liệu (J/kg), khối lượng nhiên liệu cháy hết.
Cân bằng nhiệt
Dùng khi hệ không trao đổi nhiệt với bên ngoài, ở đây lấy độ lớn.
Lưu ý. Trước khi tính nhiệt độ cuối, kiểm tra xem đá có tan hết không. Nhiệt độ cuối ra âm là dấu hiệu đá chưa tan hết.
Đun bằng điện
công suất điện (W), hiệu suất, thời gian (s).
Khí lí tưởng
Số mol
hạt/mol, khối lượng mol.
Định luật Boyle (đẳng nhiệt)
Lưu ý. Đồ thị là đường hyperbol. Đồ thị mới là đường thẳng qua gốc.
Định luật Charles (đẳng áp)
Lưu ý. phải tính bằng kelvin. Thay °C vào là sai.
Quá trình đẳng tích
Phương trình trạng thái
Lưu ý. Chỉ dùng khi lượng khí không đổi. Khí bị xì hoặc bơm thêm thì dùng
Phương trình Clapeyron
J/(mol.K). Dùng đơn vị SI: Pa, m³, K.
Áp suất dư và áp suất tuyệt đối
áp suất tuyệt đối, dùng trong các định luật của chất khí. áp suất khí quyển.
Lưu ý. Đồng hồ đo lốp và đồng hồ trên bơm thường chỉ Áp kế chữ U đựng chất lỏng:
Khối lượng riêng của khí
Lưu ý. Cùng loại khí, cùng áp suất thì tỉ lệ nghịch với Nhờ vậy lực đẩy Archimedes nâng được khí cầu khí nóng.
Công của khí khi áp suất không đổi
công khí sinh ra, độ lớn bằng diện tích dưới đường biểu diễn trên đồ thị giảm thì Trong định luật I,
Lưu ý. Cả chu trình thì Chạy theo chiều kim đồng hồ trên đồ thị thì công khí sinh ra bằng diện tích hình chu trình, chạy ngược chiều thì khí nhận công.
Áp suất khí theo mô hình động học
số phân tử trong một đơn vị thể tích, khối lượng một phân tử, trung bình bình phương tốc độ.
Lưu ý. Tích là khối lượng riêng của khí, nên cũng viết được
Động năng tịnh tiến trung bình của phân tử
J/K.
Lưu ý. Chỉ phụ thuộc không phụ thuộc loại khí. Khí đơn nguyên tử có nội năng
Áp suất theo động năng phân tử
Với phân tử trong thể tích thì nên
Tốc độ căn quân phương
là trung bình của bình phương tốc độ phân tử.
Lưu ý. tính bằng kg/mol. Cùng nhiệt độ, khí nhẹ chạy nhanh hơn.
Từ trường
Lực từ lên đoạn dây dẫn
góc giữa dòng điện và đường sức từ. đo bằng tesla (T).
Lưu ý. Chiều lực theo quy tắc bàn tay trái. Dây song song đường sức thì
Cảm ứng từ và đơn vị
T N/(A.m) kg/(A.s²). Từ thông: Wb T.m².
Lực từ lên hạt mang điện
góc giữa và
Lưu ý. Ngoài yêu cầu cần đạt của chương trình, ghi để tham khảo. Trong điện trường đều vuông góc với từ trường đều, hạt đi thẳng khi tức
Quỹ đạo tròn trong từ trường đều
Lấy từ khi
Lưu ý. Ngoài yêu cầu cần đạt của chương trình, ghi để tham khảo.
Từ thông
số vòng, góc giữa pháp tuyến của mặt khung và Đơn vị Wb. Đây là từ thông qua cả khung, một vòng thì
Lưu ý. Góc tính với pháp tuyến. Mặt khung song song đường sức thì
Suất điện động cảm ứng (Faraday)
tính cho một vòng thì đã gồm thì không nhân thêm.
Lưu ý. Trên đồ thị độ lớn là độ dốc của đường. Đoạn nằm ngang thì Trên đồ thị diện tích giữa đường và trục thời gian cho độ lớn của cả cuộn dây.
Điện lượng qua mạch khi từ thông thay đổi
điện trở toàn mạch, độ biến thiên từ thông qua cả mạch.
Lưu ý. Kéo nhanh hay chậm thì dòng điện khác nhau, nhưng điện lượng như nhau.
Định luật Lenz
Dòng điện cảm ứng có chiều sao cho từ trường của nó chống lại sự biến thiên của từ thông đã sinh ra nó.
Lưu ý. Nam châm tiến lại thì bị đẩy, lùi ra thì bị hút lại.
Thanh dẫn chuyển động trong từ trường
góc giữa và Thanh vuông góc với cả và
Khung dây quay đều (máy phát điện)
với là từ thông cực đại qua cả cuộn dây. trễ pha so với Điện áp và dòng điện cùng dạng:
Giá trị hiệu dụng
là cường độ của dòng không đổi tỏa cùng nhiệt lượng trên cùng điện trở, trong cùng thời gian.
Lưu ý. Vôn kế, ampe kế xoay chiều chỉ giá trị hiệu dụng. Lưới 220 V có đỉnh khoảng 311 V.
Máy biến áp lí tưởng
Lưu ý. Tăng áp bao nhiêu lần thì dòng giảm bấy nhiêu lần, công suất không đổi.
Hao phí trên đường dây
công suất nơi phát, điện áp nơi phát, tổng điện trở đường dây.
Lưu ý. Giữ nguyên mà tăng lên lần thì hao phí giảm lần.
Sóng điện từ
Trong chân không, gần đúng trong không khí.
Lưu ý. và phương truyền đôi một vuông góc, và dao động cùng pha.
Vật lí hạt nhân
Cấu tạo hạt nhân
số proton, số neutron, số nucleon (số khối).
Bán kính hạt nhân
Hệ thức Einstein
kg MeV/c². MeV J.
Độ hụt khối
Năng lượng liên kết
Năng lượng liên kết riêng
Lưu ý. So độ bền bằng không so bằng Hạt nhân quanh sắt bền nhất.
Bảo toàn trong phản ứng hạt nhân
Lưu ý. Không bảo toàn khối lượng nghỉ và không bảo toàn số proton riêng lẻ.
Năng lượng phản ứng
Lưu ý. tỏa năng lượng. Phân hạch U-235 tỏa khoảng 200 MeV mỗi hạt nhân.
Năng lượng phản ứng theo năng lượng liên kết
Dùng khi số proton và số neutron đều không đổi. Proton, neutron tự do có
Năng lượng từ khối lượng nhiên liệu
số phản ứng, bằng số hạt nhân nhiên liệu khi mỗi phản ứng dùng một hạt nhân. Nhà máy điện:
Hệ số nhân neutron
Sau thế hệ, số neutron gấp lần lúc đầu.
Lưu ý. phản ứng duy trì ổn định, lò chạy ở chế độ này. số phân hạch tăng nhanh. phản ứng tắt dần.
Các tia phóng xạ
Lưu ý. Tia không mang điện nên không lệch trong điện trường và từ trường. Tia bị tờ giấy chặn, bị tấm nhôm vài milimét chặn, cần lớp chì hoặc bê tông dày.
Suất liều theo khoảng cách
suất liều (Sv/h) do nguồn nhỏ gây ra ở khoảng cách Cách nguồn gấp đôi thì suất liều giảm 4 lần. Liều nhận được bằng suất liều nhân với thời gian chịu chiếu.
Lưu ý. Chỉ đúng với nguồn nhỏ, không có vật che chắn. Đổi đơn vị trước khi so: 1 mSv μSv.
Định luật phóng xạ
chu kì bán rã, khoảng thời gian để một nửa số hạt nhân phân rã. Tìm thời gian:
Lưu ý. Khối lượng và độ phóng xạ của chất đó giảm theo cùng quy luật.
Hằng số phóng xạ
Lưu ý. Đơn vị của theo đơn vị thời gian của Tính ra Bq thì đổi về giây.
Độ phóng xạ
Đơn vị Bq (phân rã/giây). Ci Bq.
Tỉ số độ phóng xạ của hai chất
Sau thời gian mỗi chất giảm theo chu kì bán rã của riêng nó:
Lưu ý. Chu kì bán rã ngắn thì lớn, nên cùng số hạt nhân thì chất đó phóng xạ mạnh hơn. Tỉ số này đổi theo thời gian vì hai chất giảm nhanh chậm khác nhau.
Số hạt nhân trong khối lượng
Số hạt nhân đã phân rã
Tỉ số hạt nhân con và hạt nhân mẹ:
Lưu ý. Số hạt nhân con tạo thành bằng So khối lượng thì phải đổi ra số hạt trước.
Hằng số
| Kí hiệu | Tên | Giá trị |
|---|---|---|
| Gia tốc rơi tự do | m/s² (đề hay lấy 10) | |
| Hằng số khí | J/(mol.K) | |
| Hằng số Boltzmann | J/K | |
| Số Avogadro | mol⁻¹ | |
| Tốc độ ánh sáng | m/s | |
| Điện tích nguyên tố | C | |
| Khối lượng electron | kg MeV/c² | |
| Khối lượng proton | u | |
| Khối lượng neutron | u | |
| Hằng số Coulomb | N.m²/C² | |
| Hằng số điện | C²/(N.m²) |
Đổi đơn vị
| Đại lượng | Cách đổi |
|---|---|
| Áp suất | atm Pa; bar Pa; mmHg Pa |
| Thể tích | lít dm³ m³; cm³ m³ |
| Năng lượng | eV J; kWh J; cal J |
| Khối lượng | u kg MeV/c² |
| Tiền tố | m μ n p k M G |
Tờ công thức do MentorLab soạn theo chương trình GDPT 2018 để tra khi luyện đề, chưa có giáo viên Vật lí duyệt. Thấy chỗ sai? Báo cho MentorLab.