MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập
Đề luyện thi tốt nghiệp THPT · Môn Vật lí
Thời gian làm bài 50 phút, không kể thời gian phát đề
Mã đề2707
Cho biết: J/(mol.K); hạt/mol.
PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.
Câu 1. Viên băng phiến để trong tủ quần áo nhỏ dần rồi biến mất, không để lại vết chất lỏng nào. Quá trình chuyển thể diễn ra ở đây là
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Không lúc nào có chất lỏng xuất hiện, nên chất đi thẳng từ thể rắn sang thể khí.
- Các phân tử ở bề mặt viên băng phiến thoát khỏi liên kết với các phân tử bên cạnh rồi đi thẳng vào không khí. Chuyển từ thể rắn sang thể khí mà không qua thể lỏng gọi là sự thăng hoa.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Nóng chảy tạo ra chất lỏng, mà ở đây không có vết lỏng nào.
- B. Bay hơi là chuyển từ thể lỏng sang thể khí, còn băng phiến không đi qua thể lỏng.
- D. Ngưng kết là chiều ngược lại, từ thể khí sang thể rắn.
Câu 2. Một học sinh tự làm nhiệt kế từ một ống nhỏ chứa chất lỏng có màu. Cột chất lỏng dài 5,0 cm khi ống nhúng trong nước đá đang tan và dài 25,0 cm khi ống đặt trong hơi nước sôi ở áp suất tiêu chuẩn. Coi chiều dài cột tăng tỉ lệ thuận với độ tăng nhiệt độ. Khi đặt ống vào một chậu nước, cột dài 10,0 cm. Nhiệt độ của nước trong chậu theo thang Kelvin là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Thang đo dựng từ hai mốc: nước đá đang tan và hơi nước sôi. Độ dài cột phải tính từ mốc dưới, không tính từ 0 cm.
- Khoảng 100 °C ứng với cm, tức mỗi xentimét ứng với 5 °C.
- Cột dài hơn mốc 0 °C là cm, nên °C.
- K.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Quên trừ mốc dưới: °C, đổi ra 313 K.
- C. Lấy cả 10,0 cm chia cho khoảng 20,0 cm: °C, đổi ra 323 K.
- D. Dừng ở 25 °C rồi ghi thẳng thành 25 K, quên cộng 273.
Công thức dùng: Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)
Câu 3. Khi xả một bình chữa cháy khí nén trong bình thoát ra và nở rất nhanh, loa phun lạnh đến mức bám tuyết khô. Với quy ước của định luật I của nhiệt động lực học xét khối khí vừa thoát ra trong khoảnh khắc đó, ta có
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Nở rất nhanh thì khí chưa kịp trao đổi nhiệt. Tuyết khô ở loa phun cho biết khí đã lạnh đi rất nhiều, tức nội năng giảm.
- Khí nở ra, đẩy lùi không khí xung quanh, tức khí sinh công:
- Quá trình quá nhanh nên khí gần như chưa trao đổi nhiệt:
- Vậy Nội năng giảm nên nhiệt độ khí giảm mạnh, tới mức một phần đông lại thành tuyết khô bám ở loa phun.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Nhầm dấu của công. Khí nở ra là khí sinh công. Nội năng tăng thì khí nóng lên, không thể có tuyết khô.
- B. Đây là nở đẳng nhiệt, khí phải nở đủ chậm để kịp nhận nhiệt từ bên ngoài.
- C. Đây là nén đẳng nhiệt, trong khi khí ở loa phun đang nở ra.
Công thức dùng: Định luật I của nhiệt động lực học (mở tab mới)
Câu 4. Nước tinh khiết đựng trong chai sạch, để yên, có thể được làm lạnh tới −6,0 °C mà vẫn ở thể lỏng. Lắc nhẹ chai, một phần nước đông đặc rất nhanh và nhiệt độ của nước trong chai tăng lên 0 °C. Coi nước chưa kịp trao đổi nhiệt với bên ngoài. Cho nhiệt dung riêng của nước là 4200 J/(kg.K), nhiệt nóng chảy riêng của nước đá là J/kg. Khối lượng nước đã đông đặc chiếm bao nhiêu phần trăm khối lượng nước trong chai?
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Nhiệt làm cả khối ấm lên chỉ có thể đến từ phần nước vừa đông đặc. Nước và đá cùng tồn tại nên nhiệt độ cuối bằng 0 °C.
- Gọi là khối lượng nước trong chai, là phần đông đặc. Phần này tỏa nhiệt
- Nhiệt đó đưa cả khối từ −6,0 °C lên 0 °C:
- Không trao đổi nhiệt với bên ngoài nên suy ra tức 7,5%.
Vì sao các phương án khác sai
- A. 92% là phần nước còn ở thể lỏng. Đề hỏi phần đã đông đặc.
- C. Dùng nhiệt dung riêng của nước đá, 2100 J/(kg.K). Khối đang ấm lên từ −6,0 °C là nước ở thể lỏng.
- D. Đảo tỉ số: rồi đọc thành phần trăm.
Công thức dùng: Nhiệt nóng chảy (mở tab mới) · Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới) · Cân bằng nhiệt (mở tab mới)
Câu 5. Một quả bóng bay chứa 6,00 lít khí helium ở 27 °C được nhúng vào nitrogen lỏng ở −196 °C cho đến khi khí trong bóng nguội tới nhiệt độ đó. Coi helium là khí lí tưởng, áp suất trong bóng không đổi. Thể tích khí trong bóng lúc đó là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Áp suất không đổi nên dùng định luật Charles, và định luật này chỉ đúng với nhiệt độ tuyệt đối.
- K, K.
- lít.
Vì sao các phương án khác sai
- B. lít là phần thể tích đã mất đi.
- C. Bỏ dấu âm khi đổi nhiệt độ: K, thể tích lại tăng.
- D. Đảo tỉ số: lít. Khí lạnh đi thì phải co lại.
Công thức dùng: Định luật Charles (đẳng áp) (mở tab mới) · Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)
Câu 6. Bảng sau cho khối lượng mol và nhiệt độ của bốn mẫu khí, đều coi là khí lí tưởng. Phân tử của mẫu khí nào có tốc độ căn quân phương lớn nhất?
| Khí | Hydrogen | Helium | Oxygen | Argon |
|---|---|---|---|---|
| (g/mol) | 2 | 4 | 32 | 40 |
| (K) | 80 | 240 | 640 | 1200 |
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. nên đại lượng cần so là tỉ số Chỉ nhìn khí nhẹ nhất hay khí nóng nhất đều có thể sai.
- Tỉ số tính bằng K.mol/g: hydrogen helium oxygen argon
- Helium có tỉ số lớn nhất nên lớn nhất.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Hydrogen nhẹ nhất nhưng lạnh, tỉ số chỉ bằng 40.
- C. Oxygen có tỉ số nhỏ nhất, nên nhỏ nhất trong bốn mẫu.
- D. Argon nóng nhất nên động năng tịnh tiến trung bình lớn nhất. Nhưng phân tử argon nặng, tỉ số chỉ bằng 30.
Công thức dùng: Tốc độ căn quân phương (mở tab mới) · Động năng tịnh tiến trung bình của phân tử (mở tab mới)
Câu 7. Một buồng chân không ở 27 °C có áp suất khí còn lại Pa. Áp suất khí liên hệ với số phân tử trong một đơn vị thể tích theo hệ thức với J/K. Trong mỗi cm³ của buồng còn khoảng bao nhiêu phân tử khí?
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Thế số theo SI cho trong 1 m³. Đề hỏi trong 1 cm³ nên còn một bước đổi đơn vị.
- phân tử/m³.
- Vì 1 m³ cm³ nên mỗi cm³ còn khoảng phân tử, tức vẫn hàng chục triệu phân tử dù chân không đã rất cao.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đây là số phân tử trong 1 m³, chưa đổi ra cm³.
- B. Thay vào chỗ của K.
- D. Nhân với thay vì chia.
Công thức dùng: Áp suất theo động năng phân tử (mở tab mới) · Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)
Sử dụng các thông tin sau cho Câu 8 và Câu 9. Một lượng khí lí tưởng biến đổi từ trạng thái 1 sang trạng thái 2 theo đoạn thẳng trên đồ thị như hình bên dưới.
Câu 8. Trong quá trình này, nhiệt độ của khí
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Với lượng khí xác định, tỉ lệ với tích Chỉ cần theo dõi tích này dọc theo đoạn thẳng.
- Ở trạng thái 1: J. Ở trạng thái 2: J. Hai đầu cùng nhiệt độ.
- Ở giữa đoạn thẳng, lít và Pa nên J, lớn hơn 300 J.
- Tính theo đơn vị của đồ thị, trên đoạn thẳng có nên là hàm bậc hai đạt cực đại tại Vậy nhiệt độ tăng rồi giảm.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Hai đầu cùng nhiệt độ chưa phải là đẳng nhiệt. Đường đẳng nhiệt trên đồ thị là đường hyperbol, không phải đoạn thẳng.
- B. Tăng liên tục thì trái với
- C. Giảm liên tục thì trái với
Công thức dùng: Phương trình Clapeyron (mở tab mới) · Phương trình trạng thái (mở tab mới)
Câu 9. Tính cho cả quá trình từ trạng thái 1 sang trạng thái 2, tổng nhiệt lượng khí nhận được là
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. nên nội năng không đổi. Định luật I khi đó cho nhiệt lượng khí nhận đúng bằng công khí sinh ra, tức diện tích dưới đoạn thẳng.
- Nội năng khí lí tưởng chỉ phụ thuộc nhiệt độ, mà hai trạng thái có cùng tích nên
- Công khí sinh ra bằng diện tích hình thang dưới đoạn thẳng: J.
- Định luật I với nên J. Đây là tổng đại số, vì đoạn gần trạng thái 2 khí tỏa nhiệt.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Cùng nhiệt độ đầu cuối chỉ cho Khí vẫn sinh công nên phải nhận nhiệt.
- B. Lấy áp suất nhỏ nhất: J. Áp suất thay đổi suốt quá trình.
- D. Lấy áp suất lớn nhất: J.
Công thức dùng: Công của khí khi áp suất không đổi (mở tab mới) · Định luật I của nhiệt động lực học (mở tab mới)
Câu 10. Cực Bắc của kim la bàn chỉ về phía Bắc địa lí. Coi Trái Đất như một nam châm thẳng. Từ đó suy ra, ở gần Bắc cực địa lí có
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Kim la bàn là một nam châm nhỏ. Cực Bắc của kim bị hút về cực khác tên.
- Hai cực khác tên hút nhau, nên phía Bắc địa lí phải là cực Nam của nam châm Trái Đất.
- Bên ngoài nam châm, đường sức từ đi ra ở cực Bắc và đi vào ở cực Nam. Vậy tại đó đường sức từ đi vào mặt đất.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Đúng tên cực nhưng sai chiều: đường sức từ đi vào cực Nam.
- C. Hai cực cùng tên đẩy nhau, nên cực Bắc của kim không thể chỉ về một cực Bắc. Tên gọi Bắc địa lí rất dễ làm nhầm.
- D. Sai tên cực. Cực Bắc của kim không thể bị hút về một cực Bắc.
Câu 11. Một thanh đồng dài 20 cm, khối lượng 16 g, được treo nằm ngang bằng hai dây dẫn mảnh, nhẹ trong một từ trường đều có cảm ứng từ 0,30 T hướng thẳng đứng lên trên. Cho dòng điện không đổi 2,0 A chạy qua thanh. Khi thanh cân bằng, hai dây treo lệch khỏi phương thẳng đứng một góc (hình bên, nhìn dọc theo thanh). Lấy m/s². Giá trị của xấp xỉ
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Ba lực giữ thanh đứng yên: trọng lực, lực từ nằm ngang và lực căng dọc theo dây. Đến đây bài từ trường trở thành bài cân bằng lực của lớp 10.
- Thanh vuông góc với nên lực từ có độ lớn N. Theo quy tắc bàn tay trái, lực này nằm ngang và vuông góc với thanh.
- Trọng lực: N.
- Hợp lực của và phải nằm dọc theo dây để cân bằng với lực căng, nên suy ra
Vì sao các phương án khác sai
- A. Dùng Hai lực vuông góc với nhau nên tỉ số của chúng là tang của góc lệch.
- C. Đảo tỉ số: đó là góc giữa dây và phương ngang.
- D. Dùng
Công thức dùng: Lực từ lên đoạn dây dẫn (mở tab mới) · Trọng lực, trọng lượng (mở tab mới)
Câu 12. Một tấm nhôm phẳng treo như con lắc, dao động trong mặt phẳng của tấm và đi qua khe hẹp giữa hai cực của một nam châm, đường sức từ vuông góc với tấm. Dao động tắt rất nhanh. Thay bằng một tấm nhôm giống hệt nhưng xẻ nhiều rãnh như răng lược, làm lại thí nghiệm thì dao động tắt chậm hơn hẳn. Đó là vì các rãnh
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Thứ hãm tấm lại là lực từ tác dụng lên dòng điện cảm ứng chạy thành vòng ngay trong tấm. Rãnh chặn đường của các vòng dòng điện đó.
- Khi tấm đi vào và đi ra khỏi vùng từ trường, từ thông qua các phần của tấm biến thiên, nên trong tấm xuất hiện những dòng điện cảm ứng khép kín, gọi là dòng Foucault.
- Theo định luật Lenz, lực từ tác dụng lên các dòng này cản chuyển động của tấm. Cơ năng của tấm chuyển nhanh thành nhiệt nên dao động tắt nhanh.
- Các rãnh cắt ngang đường đi của dòng điện. Dòng điện chỉ còn chạy trong từng răng hẹp nên yếu đi nhiều, lực từ cản cũng yếu theo.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Lực cản của không khí lên tấm rất nhỏ. Bỏ nam châm đi thì tấm nào cũng dao động rất lâu.
- B. Nhôm gần như không bị nam châm hút. Lực hãm tấm là lực từ tác dụng lên dòng điện cảm ứng.
- C. Mỗi răng của tấm vẫn đi vào, đi ra khỏi từ trường, nên từ thông qua nó vẫn biến thiên và vẫn có suất điện động.
Công thức dùng: Định luật Lenz (mở tab mới) · Suất điện động cảm ứng (Faraday) (mở tab mới) · Lực từ lên đoạn dây dẫn (mở tab mới)
Câu 13. Dây đốt của một máy sấy tóc coi là điện trở thuần không đổi. Nối vào điện áp xoay chiều có giá trị hiệu dụng 220 V, dây đốt tỏa nhiệt với công suất 1200 W. Ở mức sấy nhẹ, một diode lí tưởng mắc nối tiếp với dây đốt chỉ cho dòng điện chạy theo một chiều: trong mỗi chu kì, một nửa chu kì dòng điện bằng 0, nửa chu kì còn lại dòng điện giống hệt như khi không có diode. Công suất tỏa nhiệt trung bình ở mức sấy nhẹ là
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Công suất tức thời tỉ lệ với không phụ thuộc chiều dòng điện. Diode chỉ cắt bỏ một nửa thời gian tỏa nhiệt.
- Không có diode, hai nửa chu kì tỏa nhiệt như nhau vì không phụ thuộc chiều dòng điện.
- Có diode, nửa chu kì còn dòng điện tỏa nhiệt như cũ, nửa chu kì kia không tỏa nhiệt. Nhiệt tỏa ra trong mỗi chu kì giảm một nửa.
- Công suất trung bình còn W.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Nghĩ điện áp hiệu dụng còn một nửa nên công suất giảm 4 lần. Điện áp hiệu dụng thực ra chỉ giảm lần.
- B. Chia công suất cho Giảm lần là điện áp hiệu dụng, còn công suất tỉ lệ với bình phương điện áp hiệu dụng.
- D. Diode lí tưởng không tốn điện năng, nhưng nó chặn dòng điện trong một nửa thời gian.
Công thức dùng: Giá trị hiệu dụng (mở tab mới) · Định luật Joule (mở tab mới)
Câu 14. Một máy phát vi sóng đặt trước một tấm kim loại phẳng, phát sóng theo phương vuông góc với tấm. Coi sóng tới và sóng phản xạ tạo thành sóng dừng trên đường nối máy phát với tấm. Dịch một đầu thu nhỏ dọc theo đường nối đó, tín hiệu thu được đạt cực đại tại các vị trí cách đều nhau. Vị trí cực đại thứ nhất cách vị trí cực đại thứ sáu 7,5 cm. Lấy tốc độ sóng điện từ là m/s. Tần số của vi sóng là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Từ vị trí cực đại thứ nhất tới thứ sáu có năm khoảng, mỗi khoảng dài nửa bước sóng. Có bước sóng thì ra tần số.
- Hai vị trí cực đại liền kề là hai bụng sóng liền kề, cách nhau
- Từ vị trí thứ nhất tới vị trí thứ sáu có 5 khoảng: cm, suy ra cm m.
- Hz GHz.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Đếm nhầm thành 6 khoảng: cm, nên cm và GHz.
- C. Coi hai cực đại liền kề cách nhau một bước sóng: cm, nên GHz.
- D. Coi hai cực đại liền kề cách nhau cm, nên GHz. Khoảng nối một bụng với một nút liền kề.
Công thức dùng: Sóng điện từ (mở tab mới) · Điều kiện có sóng dừng trên dây (mở tab mới)
Câu 15. Một chùm gồm tia tia và tia bay vào khoảng giữa hai bản kim loại phẳng, song song, tích điện trái dấu, theo phương song song với hai bản. Trong khoảng giữa hai bản,
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Điện trường chỉ tác dụng lực lên hạt mang điện, nên mỗi tia lệch theo dấu điện tích của nó.
- Tia là dòng hạt nhân helium, mang điện dương, bị bản âm hút nên lệch về bản âm.
- Tia là dòng electron, mang điện âm, bị bản dương hút nên lệch về bản dương.
- Tia là sóng điện từ, không mang điện, nên không bị điện trường làm lệch.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Nhầm chiều lực điện. Điện tích cùng dấu đẩy nhau, nên hạt bị bản dương đẩy đi.
- C. Đổi chỗ tia với tia Hạt mang điện tích còn tia không mang điện.
- D. Coi electron mang điện dương như hạt Hai tia này mang điện trái dấu nên lệch về hai phía.
Công thức dùng: Các tia phóng xạ (mở tab mới)
Câu 16. Trong lõi các ngôi sao già, ba hạt nhân kết hợp thành một hạt nhân Năng lượng liên kết riêng của là 7,074 MeV/nucleon, của là 7,680 MeV/nucleon. Mỗi phản ứng tổng hợp này tỏa năng lượng xấp xỉ
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Năng lượng tỏa ra bằng phần năng lượng liên kết tăng thêm. Năng lượng liên kết của một hạt nhân bằng năng lượng liên kết riêng nhân với số nucleon.
- Hạt nhân MeV.
- Ba hạt nhân MeV.
- Số proton và số neutron không đổi nên MeV.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Quên rằng có ba hạt nhân helium: MeV.
- B. Lấy hiệu hai năng lượng liên kết riêng, quên nhân với số nucleon.
- C. Cộng năng lượng liên kết hai vế thay vì trừ.
Công thức dùng: Năng lượng phản ứng theo năng lượng liên kết (mở tab mới) · Năng lượng liên kết riêng (mở tab mới)
Sử dụng các thông tin sau cho Câu 17 và Câu 18. Đồng vị dùng để đánh dấu trong nghiên cứu sinh học, phóng xạ với chu kì bán rã 14,3 ngày, hạt nhân con bền.
Câu 17. Hạt nhân con là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Trong phóng xạ một neutron biến thành proton, số nucleon giữ nguyên.
- Số khối không đổi: Số proton tăng 1: Đó là sulfur
Vì sao các phương án khác sai
- B. Đây là kết quả của phóng xạ giảm 1.
- C. Đây là kết quả của phóng xạ giảm 4, giảm 2.
- D. Hạt nhân có thêm một neutron, trong khi phóng xạ không làm thay đổi số nucleon.
Công thức dùng: Các tia phóng xạ (mở tab mới) · Cấu tạo hạt nhân (mở tab mới)
Câu 18. Ban đầu có một mẫu nguyên chất. Tại thời điểm độ phóng xạ của mẫu bằng 25% giá trị ban đầu. Toàn bộ hạt nhân con nằm lại trong mẫu. Tại thời điểm ngày, tỉ số giữa số hạt nhân con và số hạt nhân trong mẫu bằng
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Độ phóng xạ còn 25% cho biết đã qua đúng hai chu kì. Từ đó chỉ việc cộng thêm một chu kì.
- Độ phóng xạ giảm theo cùng quy luật với số hạt nhân mẹ: suy ra
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đây là tỉ số tại
- B. Nghĩ rằng sau một chu kì tỉ số tăng gấp đôi: Số hạt nhân mẹ giảm một nửa, đồng thời số hạt nhân con còn tăng thêm.
- D. Quên trừ 1: là tỉ số
Công thức dùng: Độ phóng xạ (mở tab mới) · Số hạt nhân đã phân rã (mở tab mới) · Định luật phóng xạ (mở tab mới)
PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.
Câu 1. Một bình cách nhiệt chứa 1,0 kg nước đá đập nhỏ ở −10 °C. Sục từ từ 100 g hơi nước ở 100 °C vào bình qua một ống dẫn, toàn bộ hơi đều ngưng tụ trong bình. Cho nhiệt dung riêng của nước đá là 2100 J/(kg.K), của nước là 4200 J/(kg.K); nhiệt nóng chảy riêng của nước đá là J/kg; nhiệt hóa hơi riêng của nước ở 100 °C là J/kg. Bỏ qua nhiệt dung của bình và ống dẫn, hệ không trao đổi nhiệt với bên ngoài.
a) Khi 100 g hơi nước ngưng tụ hoàn toàn ở 100 °C, nhiệt lượng tỏa ra là J.
Đúngb) Để 1,0 kg nước đá này nóng từ −10 °C lên 0 °C cần nhiệt lượng J.
Saic) Khi cân bằng nhiệt, nước đá trong bình đã tan hết.
Said) Khi cân bằng nhiệt, trong bình có khoảng 0,84 kg nước ở thể lỏng.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Saic) Said) Đúng
- a) Đúng. J.
- b) Sai. J. Con số J là kết quả khi dùng nhầm nhiệt dung riêng của nước ở thể lỏng.
- c) Sai. So nhiệt lượng trước khi tính. Hơi ngưng tụ rồi nguội về 0 °C tỏa ra J. Đưa đá lên 0 °C rồi làm tan hết cần J. Nhiệt tỏa ra đủ đưa đá lên 0 °C nhưng không đủ làm tan hết đá, nên hệ dừng ở 0 °C với cả nước và nước đá. Nếu cố viết phương trình cân bằng nhiệt với giả thiết đá đã tan hết: thì ra °C. Nghiệm âm chỉ báo rằng giả thiết đó sai.
- d) Đúng. Sau khi đưa đá lên 0 °C, nhiệt còn lại J làm tan kg đá. Cộng 0,10 kg nước do hơi ngưng tụ, trong bình có khoảng 0,84 kg nước, còn lại khoảng 0,26 kg nước đá. Quên phần nước ngưng tụ sẽ chỉ được 0,74 kg.
Công thức dùng: Nhiệt hóa hơi (mở tab mới) · Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới) · Nhiệt nóng chảy (mở tab mới) · Cân bằng nhiệt (mở tab mới)
Câu 2. Một xilanh đặt thẳng đứng, miệng hướng lên, được đậy kín bằng một pit-tông có khối lượng 10 kg, tiết diện 50 cm², trượt không ma sát. Thành xilanh và pit-tông cách nhiệt. Trong xilanh có khí lí tưởng đơn nguyên tử với nội năng ban đầu ở 27 °C, cột khí cao 30 cm. Một dây đốt nhỏ trong xilanh nung khí thật chậm tới 127 °C rồi được ngắt điện. Sau đó đặt nhẹ một vật có khối lượng 20 kg lên pit-tông, pit-tông dao động rồi dừng hẳn. Coi năng lượng dao động chuyển hết thành nội năng của khí. Cho áp suất khí quyển Pa, lấy m/s². Bỏ qua nhiệt dung của xilanh, pit-tông và dây đốt.
a) Trong lúc nung, áp suất khí trong xilanh bằng áp suất khí quyển.
Saib) Khi khí đạt 127 °C, cột khí cao 40 cm.
Đúngc) Nhiệt lượng dây đốt truyền cho khí là 90 J.
Said) Khi pit-tông dừng hẳn, cột khí cao 34 cm.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Saib) Đúngc) Said) Đúng
- a) Sai. Pit-tông cân bằng: nên Pa, lớn hơn áp suất khí quyển 20%.
- b) Đúng. Nung chậm nên pit-tông luôn cân bằng, áp suất không đổi. Tiết diện không đổi nên chiều cao tỉ lệ với nhiệt độ tuyệt đối: cm.
- c) Sai. Từ trạng thái đầu: J/K. Nội năng tăng J. Khí còn sinh công nâng pit-tông: J. Vậy J. Con số 90 J mới là phần làm tăng nội năng.
- d) Đúng. Xilanh cách nhiệt nên và nhiệt độ khí không giữ nguyên, không dùng được định luật Boyle (Boyle sẽ cho 30 cm). Khí quyển, pit-tông và vật ép lên khí một lực không đổi, ứng với áp suất Pa, đây cũng là áp suất khí lúc pit-tông dừng. Gọi là chiều cao cột khí lúc đó. Lúc dao động, áp suất khí khác nhưng pit-tông và vật đứng yên ở cả đầu lẫn cuối, nên toàn bộ công của lực không đổi này đi vào khí: (J). Nội năng tăng (J). Định luật I với cho suy ra m.
Công thức dùng: Định luật Charles (đẳng áp) (mở tab mới) · Công của khí khi áp suất không đổi (mở tab mới) · Định luật I của nhiệt động lực học (mở tab mới) · Phương trình Clapeyron (mở tab mới)
Câu 3. Khung dây dẫn phẳng ABCD hình chữ nhật có một vòng dây, AB = 10 cm, BC = 20 cm, được kéo đều theo phương AB, vuông góc với biên của một vùng từ trường đều. Vùng từ trường rộng hơn cạnh AB, đường sức vuông góc với mặt phẳng khung và hướng vào trong, cảm ứng từ 0,50 T (phần trên của hình). Lúc cạnh BC bắt đầu đi vào từ trường. Phần dưới của hình là đồ thị dòng điện trong khung theo thời gian, chiều dương là ngược chiều kim đồng hồ.
a) Từ ms đến ms, khung nằm trọn trong từ trường, từ thông qua khung không đổi nên không có dòng điện cảm ứng.
Đúngb) Lúc khung ra khỏi từ trường, dòng điện đổi chiều nên lực từ tổng hợp lên khung có chiều ngược với lúc khung đi vào.
Saic) Bề rộng vùng từ trường là 30 cm.
Đúngd) Nhiệt lượng tỏa ra trong khung từ đến ms là 0,080 J.
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Sai
- a) Đúng. Khung nằm trọn trong từ trường đều thì không đổi, nên và đúng như đoạn nằm trên trục thời gian của đồ thị.
- b) Sai. Dòng điện đổi chiều, nhưng cạnh chịu lực từ cũng đổi: lúc vào là cạnh BC, lúc ra là cạnh DA, hai cạnh này ở hai phía đối diện của khung. Theo định luật Lenz, lực từ luôn cản chuyển động, nên cả lúc vào và lúc ra nó đều ngược chiều
- c) Đúng. Khung đi vào hết trong 50 ms nên m/s. Cạnh BC đi từ biên này tới biên kia hết 150 ms, vì lúc nó ra khỏi từ trường thì dòng điện xuất hiện trở lại. Bề rộng vùng từ trường: m. Lấy khoảng 100 ms không có dòng điện sẽ ra 20 cm, đó là bề rộng vùng từ trường trừ đi cạnh AB.
- d) Sai. Khi có dòng điện, lực từ tổng hợp lên khung có độ lớn N, với là cạnh BC hoặc DA đang nằm trong từ trường. Khung chuyển động đều nên lực kéo cân bằng với lực từ, và lực kéo chỉ cần có trên hai quãng đường, mỗi quãng 0,10 m: J. Toàn bộ công này thành nhiệt nên J. Soát lại: V, Ω, J, với ms là tổng thời gian có dòng điện. Lấy đủ 200 ms sẽ ra 0,080 J.
Công thức dùng: Từ thông (mở tab mới) · Suất điện động cảm ứng (Faraday) (mở tab mới) · Thanh dẫn chuyển động trong từ trường (mở tab mới) · Định luật Lenz (mở tab mới) · Lực từ lên đoạn dây dẫn (mở tab mới) · Định luật Joule (mở tab mới)
Câu 4. Hạt nhân đứng yên phóng xạ và biến thành hạt nhân radon. Khối lượng các hạt nhân: là 225,97714 u; radon là 221,97040 u; hạt là 4,00151 u. Lấy 1 u MeV/c². Coi phân rã không phát tia năng lượng tỏa ra chuyển hết thành động năng của hai hạt. Tốc độ hai hạt rất nhỏ so với tốc độ ánh sáng nên động năng tính theo
a) Hạt nhân radon tạo thành có 136 neutron.
Đúngb) Ngay sau phân rã, hạt và hạt nhân radon bay ngược hướng nhau, động lượng của chúng có độ lớn bằng nhau.
Đúngc) Vì động lượng có độ lớn bằng nhau nên hai hạt có động năng bằng nhau.
Said) Động năng của hạt nhân radon xấp xỉ 0,086 MeV.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Đúng
- a) Đúng. số neutron là
- b) Đúng. Hạt nhân mẹ đứng yên nên tổng động lượng bằng 0. Bảo toàn động lượng:
- c) Sai. Từ và có Cùng thì động năng tỉ lệ nghịch với khối lượng, nên hạt có động năng lớn gấp khoảng lần hạt nhân radon.
- d) Đúng. u, nên MeV. Động năng chia theo tỉ lệ nghịch với khối lượng: MeV. Hạt mang đi phần còn lại, khoảng 4,8 MeV, tức hơn 98% năng lượng tỏa ra.
Công thức dùng: Các tia phóng xạ (mở tab mới) · Năng lượng phản ứng (mở tab mới) · Bảo toàn động lượng (mở tab mới) · Động năng (mở tab mới)
PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.
Câu 1. Một máy nước nóng trực tiếp có nhãn 220 V, 4500 W, hiệu suất 95%. Nước lạnh ở 25 °C chảy qua máy với lưu lượng 3,0 lít/phút. Giờ cao điểm, điện áp nguồn tụt còn 200 V. Coi điện trở dây đốt không đổi, lưu lượng và hiệu suất giữ nguyên, máy đã làm việc ổn định. Cho khối lượng riêng của nước là 1,0 kg/lít, nhiệt dung riêng là 4200 J/(kg.K). Nhiệt độ nước ra khỏi máy lúc này là bao nhiêu °C (làm tròn đến một chữ số thập phân)?
Lời giải
Đáp số: 41,8 °C
Mấu chốt. Máy làm việc ổn định nên mỗi giây, nhiệt có ích của dây đốt đúng bằng nhiệt lượng làm nóng lượng nước chảy qua trong giây đó. Còn công suất thì theo bình phương điện áp.
- Điện trở không đổi nên tỉ lệ với W.
- Mỗi giây có lít, tức 0,050 kg nước chảy qua máy.
- Nhiệt có ích mỗi giây làm nóng lượng nước đó: nên °C.
- Nhiệt độ nước ra: °C.
Tự soát. Ở 220 V, nước nóng thêm °C. Điện áp giảm còn thì công suất còn nên độ tăng nhiệt độ còn °C.
Bẫy hay gặp. Coi công suất tỉ lệ với điện áp sẽ ra 43,5 °C. Quên hiệu suất sẽ ra 42,7 °C. Để lưu lượng theo phút mà không đổi ra giây thì nước chỉ nóng thêm 0,3 °C, con số này vô lí với một máy 4500 W.
Công thức dùng: Đun bằng điện (mở tab mới) · Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới) · Năng lượng điện, công suất điện (mở tab mới)
Câu 2. Một ống thủy tinh tiết diện nhỏ, đều, dài 70 cm, một đầu kín, một đầu hở. Khi ống nằm ngang, một cột thủy ngân dài 20 cm nhốt một cột không khí dài 40 cm ở phía đầu kín (hình bên). Áp suất khí quyển là 76 cmHg. Dựng đứng ống từ từ sao cho đầu hở hướng xuống. Coi nhiệt độ không đổi, không khí không lọt qua cột thủy ngân. Khi thủy ngân trong ống đã đứng yên, chiều dài cột không khí là bao nhiêu cm (làm tròn đến một chữ số thập phân)?
Lời giải
Đáp số: 52,2 cm
Mấu chốt. Trước khi thế số vào định luật Boyle, phải hỏi ống có đủ dài không. Thủy ngân bị đẩy tới miệng ống thì chảy bớt ra ngoài, cột thủy ngân không còn dài 20 cm nữa.
- Thử giả thiết thủy ngân không chảy ra: áp suất khí cmHg, định luật Boyle cho cm.
- Khi đó cột khí và cột thủy ngân dài tổng cộng 74,3 cm, vượt chiều dài ống 70 cm. Vậy một phần thủy ngân đã chảy ra, mặt dưới của thủy ngân nằm ngay miệng ống.
- Gọi (cm) là chiều dài cột khí. Cột thủy ngân còn lại dài áp suất khí là (cmHg).
- Định luật Boyle: tức
- Lấy nghiệm dương: cm.
Tự soát. Cột thủy ngân còn lại dài cm, áp suất khí cmHg, tích gần đúng bằng 3040. Thủy ngân ít đi thì khí chịu áp suất lớn hơn 56 cmHg, nên kết quả phải nhỏ hơn 54,3 cm.
Bẫy hay gặp. Không kiểm tra chiều dài ống sẽ dừng ở 54,3 cm, lúc đó thủy ngân đã vượt quá miệng ống. Làm như đầu hở hướng lên sẽ ra cm.
Công thức dùng: Định luật Boyle (đẳng nhiệt) (mở tab mới) · Áp suất trong chất lỏng (mở tab mới)
Câu 3. Bình A thể tích 2,0 lít chứa helium ở áp suất Pa, nhiệt độ 27 °C. Bình B thể tích 3,0 lít chứa helium ở áp suất Pa, nhiệt độ 127 °C. Hai bình có thành cứng, cách nhiệt, nối với nhau bằng ống nhỏ có van đang khóa. Mở van, khí trong hai bình trộn lẫn và đạt cân bằng. Coi helium là khí lí tưởng với nội năng bỏ qua thể tích ống nối và nhiệt dung của bình. Nhiệt độ cuối của khí là bao nhiêu °C (làm tròn đến một chữ số thập phân)?
Lời giải
Đáp số: 54,3 °C
Mấu chốt. Khí không nhận nhiệt từ bên ngoài, thành bình cứng nên cũng không nhận công. Tổng nội năng giữ nguyên, và đó là phương trình còn thiếu.
- Với mỗi bình, Bình A: J/K. Bình B: J/K.
- Bảo toàn nội năng:
- K.
- °C.
Tự soát. Áp suất cuối tính theo hai đường phải khớp. Vì nên bảo toàn nội năng cho Pa. Phương trình Clapeyron cho Pa.
Bẫy hay gặp. Lấy trung bình cộng hai nhiệt độ sẽ ra 77 °C, lấy trung bình theo thể tích sẽ ra 87 °C. Trọng số đúng là số mol, mà bình A có số mol gấp khoảng 2,7 lần bình B.
Công thức dùng: Phương trình Clapeyron (mở tab mới) · Định luật I của nhiệt động lực học (mở tab mới)
Câu 4. Trong một khối phổ kế, ion có điện tích C, khối lượng 24 u, đi vào bộ lọc vận tốc gồm hai bản kim loại song song cách nhau cm, có hiệu điện thế đặt trong từ trường đều T vuông góc với điện trường và với vận tốc ion (hình bên). Ion đi thẳng qua bộ lọc khi lực điện cân bằng lực từ: với Ra khỏi bộ lọc, ion qua khe S vào từ trường đều T, đi theo nửa đường tròn bán kính rồi tới đầu thu đặt cách khe S 40 cm. Lấy 1 u kg. Để ion tới đúng đầu thu, phải bằng bao nhiêu vôn (không làm tròn ở các bước trung gian, làm tròn đến số nguyên)?
Lời giải
Đáp số: 803 V
Mấu chốt. Bài này giải ngược từ đầu thu về bộ lọc: vị trí đầu thu quyết định bán kính, bán kính quyết định tốc độ, tốc độ quyết định hiệu điện thế.
- Đầu thu cách khe một đường kính nên cm m.
- Tốc độ cần có: m/s.
- Bộ lọc cho ion có tốc độ này đi thẳng khi V/m.
- V.
Tự soát. Bậc độ lớn: m/s ứng với động năng khoảng 13 keV, đúng cỡ ion trong khối phổ kế. Gộp các bước có tức tỉ lệ nghịch với khối lượng ion. Muốn đưa vào đúng đầu thu đó thì phải giảm còn khoảng 741 V, nên quét là đo được lần lượt từng đồng vị.
Bẫy hay gặp. Lấy luôn 40 cm làm bán kính sẽ ra 1606 V. Đầu thu nằm ở cuối nửa đường tròn nên 40 cm là đường kính.
Công thức dùng: Lực từ lên hạt mang điện (mở tab mới) · Quỹ đạo tròn trong từ trường đều (mở tab mới) · Điện trường đều (mở tab mới) · Gia tốc và lực hướng tâm (mở tab mới)
Câu 5. Một tua-bin nước nhỏ quay đều một khung dây dẹt gồm 200 vòng, mỗi vòng có diện tích 200 cm², với tốc độ 1500 vòng/phút trong từ trường đều có cảm ứng từ 0,10 T. Trục quay nằm trong mặt phẳng khung và vuông góc với các đường sức. Khung có điện trở 2,0 Ω, hai đầu khung nối với một điện trở thuần 18 Ω. Coi dòng điện cùng pha với suất điện động. Để duy trì chuyển động quay đó, tua-bin phải cung cấp công suất cơ trung bình tối thiểu là bao nhiêu oát (làm tròn đến số nguyên)?
Lời giải
Đáp số: 99 W
Mấu chốt. Dòng điện trong khung chịu lực từ cản lại, tua-bin phải sinh công để thắng lực cản đó. Không có ma sát là trường hợp tốn ít nhất, khi đó công cơ đi hết thành nhiệt trên cả điện trở ngoài lẫn điện trở của khung.
- Tần số quay vòng/s, nên rad/s.
- V, nên V.
- Dòng điện hiệu dụng: A.
- Công suất tỏa nhiệt: trên điện trở ngoài W, trên khung W.
- Công suất cơ tối thiểu bằng tổng hai phần: W, làm tròn thành 99 W.
Tự soát. Tính thẳng không qua dòng điện: W. Xét giới hạn hở mạch: lực từ cản biến mất, tua-bin quay không tốn công. Nối mạch thì trục nặng hẳn đi, đúng như định luật Lenz.
Bẫy hay gặp. Chỉ tính nhiệt trên điện trở ngoài sẽ ra 89 W. Dùng thay cho sẽ ra 197 W, gấp đôi kết quả đúng.
Công thức dùng: Khung dây quay đều (máy phát điện) (mở tab mới) · Giá trị hiệu dụng (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới) · Định luật Ohm cho toàn mạch (mở tab mới) · Định luật Joule (mở tab mới)
Câu 6. Ngày nay, trong quặng uranium tự nhiên, số nguyên tử chiếm 0,72%, số nguyên tử chiếm 99,28%. Chu kì bán rã của là năm, của là năm. Ở Oklo (Gabon), cách đây khoảng năm, đã có lò phản ứng phân hạch tự nhiên hoạt động trong các mạch quặng ngập nước. Coi quặng chỉ có hai đồng vị đó, số nguyên tử mỗi đồng vị chỉ thay đổi do phóng xạ. Vào thời điểm ấy, chiếm bao nhiêu phần trăm số nguyên tử uranium (không làm tròn ở các bước trung gian, làm tròn đến một chữ số thập phân)?
Lời giải
Đáp số: 3,7 %
Mấu chốt. Đi ngược thời gian: phân rã nhanh hơn nên trong quá khứ nhiều hơn hẳn. Cả hai đồng vị đều phải tính ngược, sau đó mới lập tỉ lệ phần trăm.
- Từ cách đây thời gian số nguyên tử mỗi đồng vị bằng số hiện nay nhân với
- Với số nguyên tử gấp lần. Từ 0,72 phần thành phần.
- Với số nguyên tử gấp lần. Từ 99,28 phần thành phần.
- Tỉ lệ khi đó: tức 3,7%.
Tự soát. Tính theo tỉ số giữa hai đồng vị: hiện nay Đi ngược thời gian, tỉ số này tăng gấp lần, thành khoảng 0,0381, ứng với Hàm lượng 3,7% ngang độ giàu nhiên liệu của nhiều lò nước nhẹ ngày nay, cỡ 3% đến 5%, nên phản ứng dây chuyền trong quặng ngập nước khi ấy là hợp lí.
Bẫy hay gặp. Quên rằng cũng phân rã sẽ ra 4,9%. Dừng ở tỉ số số nguyên tử trên sẽ ra 3,8%, trong khi đề hỏi phần trăm trên tổng số nguyên tử uranium.
Công thức dùng: Định luật phóng xạ (mở tab mới)
HẾT