MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập
Đề luyện thi tốt nghiệp THPT · Môn Vật lí
Thời gian làm bài 50 phút, không kể thời gian phát đề
Mã đề2706
Cho biết: J/(mol.K); hạt/mol.
PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.
Câu 1. Những đêm đông trời quang, lặng gió ở vùng núi cao, hơi nước trong không khí gặp mặt lá lạnh dưới 0 °C thì chuyển thẳng thành các tinh thể băng trắng, gọi là sương muối. Trong quá trình này, hơi nước
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Từ thể khí sang thể rắn là sự ngưng kết, chiều ngược của thăng hoa. Thăng hoa phải nhận nhiệt, nên ngưng kết tỏa nhiệt.
- Trong hơi nước, các phân tử ở xa nhau và chuyển động tự do. Trong tinh thể băng, chúng nằm ở các nút mạng và chỉ dao động quanh vị trí cân bằng, nên trật tự hơn.
- Đi vào mạng tinh thể, phân tử mất bớt năng lượng. Phần năng lượng đó truyền cho mặt lá và không khí dưới dạng nhiệt.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đúng về trật tự nhưng sai chiều nhiệt. Muốn vào mạng tinh thể, phân tử phải mất bớt năng lượng.
- C. Đó là thăng hoa, chiều ngược lại.
- D. Chuyển thể chỉ đổi cách sắp xếp phân tử, phân tử vẫn là
Câu 2. Đo thân nhiệt, người ta kẹp nhiệt kế vào nách vài phút rồi mới đọc số chỉ. Nhiệt kế cho đúng thân nhiệt khi
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Nhiệt kế chỉ cho biết nhiệt độ của chính nó. Phải chờ đến lúc cân bằng nhiệt thì nhiệt độ đó mới là nhiệt độ cơ thể.
- Lúc mới kẹp, nhiệt kế lạnh hơn cơ thể nên nhiệt truyền từ cơ thể sang nhiệt kế.
- Sự truyền nhiệt dừng khi hai bên có cùng nhiệt độ, tức là đạt cân bằng nhiệt. Nhiệt kế rất nhỏ so với cơ thể nên lượng nhiệt nó nhận không làm thân nhiệt thay đổi đáng kể.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Nhiệt lượng là phần năng lượng truyền đi trong quá trình truyền nhiệt, không phải thứ vật chứa sẵn.
- C. Nội năng còn phụ thuộc số phân tử. Cùng nhiệt độ rồi, nội năng cơ thể vẫn lớn hơn nội năng nhiệt kế rất nhiều.
- D. Nhiệt độ cuối chỉ là trung bình cộng khi hai vật giống nhau về chất và khối lượng. Cơ thể lớn hơn nhiệt kế rất nhiều nên nhiệt độ cuối gần như bằng thân nhiệt.
Công thức dùng: Cân bằng nhiệt (mở tab mới)
Câu 3. Ở các vườn cây ăn quả xứ lạnh, vào đêm có sương giá, người ta phun nước 10 °C lên cây. Nước nguội đến 0 °C rồi đông đặc trên cành lá, tỏa nhiệt giữ cho cành lá không xuống dưới 0 °C. Mỗi mét vuông vườn mất nhiệt ra môi trường với công suất 150 W. Coi toàn bộ nước phun ra đều đông đặc trên cây. Cho nhiệt dung riêng của nước là 4200 J/(kg.K), nhiệt nóng chảy riêng của nước đá là J/kg. Để bù đúng phần nhiệt mất đi, trong 1,0 giờ phải phun lên mỗi mét vuông một lượng nước xấp xỉ
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Mỗi kilôgam nước tỏa nhiệt qua hai chặng: nguội xuống 0 °C rồi đông đặc. Chặng đông đặc tỏa nhiều gấp khoảng tám lần chặng nguội.
- Nhiệt mất trên mỗi mét vuông trong 1,0 giờ: J.
- Mỗi kilôgam nước phun ra tỏa J.
- kg.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Quên nhiệt tỏa ra khi nước nguội từ 10 °C xuống 0 °C.
- B. Chỉ tính chặng nguội, bỏ qua chặng đông đặc là chặng tỏa nhiều nhiệt nhất.
- D. Đổi 1,0 giờ thành 60 s. Một giờ có 3600 s.
Công thức dùng: Nhiệt nóng chảy (mở tab mới) · Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới)
Câu 4. Mùa hè, gió tây nam vượt dãy Trường Sơn rồi đổ xuống sườn đông thành gió Lào khô nóng. Khi xuống thấp, khối không khí bị nén lại vì áp suất xung quanh tăng. Quá trình xảy ra nhanh nên coi như khối khí không trao đổi nhiệt với bên ngoài. Coi không khí là khí lí tưởng. Trong lúc đi xuống, khối khí
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Không trao đổi nhiệt tức là định luật I chỉ còn
- Khối khí bị nén nên nhận công từ không khí xung quanh:
- nội năng tăng. Với khí lí tưởng, nội năng tăng tức là nhiệt độ tăng.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đó là chuyện xảy ra khi khối khí leo lên sườn tây: nở ra, sinh công và lạnh đi.
- B. Đề cho khối khí không trao đổi nhiệt. Năng lượng đi vào khí ở đây là công nén.
- C. Nội năng chỉ giữ nguyên khi khí tỏa ra đúng bằng công nhận vào. Ở đây nên không có gì bù lại.
Công thức dùng: Định luật I của nhiệt động lực học (mở tab mới)
Câu 5. Xịt cồn sát khuẩn ở góc một phòng bệnh kín, không có gió. Lát sau, người ở góc đối diện ngửi thấy mùi cồn. Hiện tượng này là bằng chứng cho thấy
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Phòng kín không có gió nên không luồng khí nào mang mùi đi. Phân tử cồn tự lan ra nhờ chuyển động hỗn loạn của chính nó, đó là sự khuếch tán.
- Cồn bay hơi thành các phân tử cồn trong không khí. Phân tử cồn và phân tử không khí đều chuyển động hỗn loạn không ngừng, va chạm nhau rồi đổi hướng liên tục.
- Khoảng cách giữa các phân tử khí rất lớn so với kích thước phân tử, nên phân tử cồn len được vào giữa chúng và dần lan khắp phòng.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Trong hơi cồn, các phân tử ở cách xa nhau nên lực tương tác giữa chúng không đáng kể, lực đó không đưa được mùi đi khắp phòng.
- C. Theo mô hình động học phân tử, mọi phân tử khí đều chuyển động không ngừng.
- D. Trọng lực luôn hướng xuống, không thể đẩy phân tử đi theo mọi hướng.
Câu 6. Một người hít vào 500 mL không khí lạnh ở 7 °C. Trong phổi, lượng khí này ấm lên tới 37 °C ở áp suất không đổi. Coi khí là lí tưởng và lượng khí không đổi. Thể tích của lượng khí đó khi đã ấm lên là
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Áp suất không đổi nên dùng định luật Charles, với nhiệt độ tính bằng kelvin.
- K, K.
- mL.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đảo tỉ số. Khí ấm lên thì phải nở ra.
- B. Thấy lượng khí không đổi nên giữ nguyên thể tích, quên rằng khí nở khi ấm lên.
- D. Thay độ C vào công thức:
Công thức dùng: Định luật Charles (đẳng áp) (mở tab mới) · Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)
Câu 7. Trên tầng cao khí quyển, helium thoát dần ra không gian còn nitrogen thì hầu như không. Một lí do nằm ở tốc độ phân tử. Ở cùng một nhiệt độ, tốc độ căn quân phương của phân tử helium ( g/mol) gấp bao nhiêu lần của phân tử nitrogen ( g/mol)?
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Cùng nhiệt độ thì động năng tịnh tiến trung bình như nhau, bất kể loại khí. Phân tử nhẹ muốn có cùng động năng phải chạy nhanh hơn.
- Từ có nên cùng thì tỉ lệ nghịch với
Vì sao các phương án khác sai
- A. Nhầm tốc độ với động năng. Cùng nhiệt độ thì động năng trung bình bằng nhau, tốc độ thì không.
- C. Quên lấy căn: tỉ lệ nghịch với không phải với
- D. Đảo tỉ số. Đây là tỉ số của nitrogen so với helium.
Công thức dùng: Tốc độ căn quân phương (mở tab mới) · Động năng tịnh tiến trung bình của phân tử (mở tab mới)
Sử dụng các thông tin sau cho Câu 8 và Câu 9. Đồ thị bên ghi thể tích của khí trong phổi một người theo thời gian khi người đó thở đều lúc nghỉ ngơi.
Câu 8. Thể tích không khí người này hít vào trong mỗi phút là
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Lượng khí hít vào mỗi nhịp là độ chênh giữa đỉnh và đáy đồ thị. Phổi không bao giờ xẹp hết, nên giá trị ở đỉnh chưa phải lượng khí vừa hít.
- dao động giữa 2,4 lít và 2,9 lít, nên mỗi nhịp hít vào lít.
- Hai đáy liên tiếp cách nhau 4 s, đó là thời gian một nhịp thở. Mỗi phút có nhịp.
- Thể tích khí hít vào mỗi phút: lít.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Lấy 2 s làm thời gian một nhịp thở. Đó mới là thời gian hít vào, một nhịp gồm cả hít vào và thở ra.
- B. Lấy nửa độ chênh 0,25 lít, tức biên độ, thay cho độ chênh giữa đỉnh và đáy.
- C. Lấy cả 2,9 lít làm lượng khí mỗi lần hít, trong khi 2,4 lít đã nằm sẵn trong phổi.
Câu 9. Ngay trước mỗi lần hít vào, thể tích khí trong phổi nhỏ nhất và áp suất của nó bằng áp suất khí quyển Pa. Cơ hoành hạ xuống làm phổi nở thêm 10 mL trong khi không khí chưa kịp tràn vào. Coi nhiệt độ khí không đổi. Khi đó áp suất khí trong phổi
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Phổi nở trước, khí tràn vào sau. Trong khoảnh khắc lượng khí chưa đổi, định luật Boyle cho biết chênh áp nào đẩy không khí vào.
- Đọc đồ thị, thể tích nhỏ nhất là lít. Sau khi phổi nở thêm, lít.
- Lượng khí và nhiệt độ không đổi nên theo định luật Boyle:
- Chênh lệch áp suất: Pa. Áp suất trong phổi thấp hơn bên ngoài nên không khí tràn vào.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Đảo tỉ số trong định luật Boyle. Thể tích tăng thì áp suất phải giảm.
- C. Lấy thể tích lớn nhất 2,9 lít làm thể tích ban đầu. Ngay trước khi hít vào, phổi đang ở đáy đồ thị.
- D. Đổi 10 mL thành 0,10 lít, trong khi 10 mL bằng 0,010 lít.
Công thức dùng: Định luật Boyle (đẳng nhiệt) (mở tab mới)
Câu 10. Một người đứng thẳng, bàn chân thấp hơn tim 120 cm. Coi máu trong mạch như một cột chất lỏng đứng yên có khối lượng riêng 1060 kg/m³. Lấy m/s². Áp suất máu ở bàn chân lớn hơn áp suất máu ngang tim một lượng xấp xỉ
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Chênh áp suất giữa hai điểm trong chất lỏng đứng yên chỉ phụ thuộc độ chênh cao. Đó là lí do bác sĩ đo huyết áp ở cánh tay, ngang tầm tim.
- Đổi cm m.
- Pa, khoảng 94 mmHg theo đơn vị của máy đo huyết áp.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Quên nhân
- C. Cộng thêm áp suất khí quyển. Hiệu áp suất giữa hai điểm không chứa
- D. Để mà không đổi cm ra m.
Công thức dùng: Áp suất trong chất lỏng (mở tab mới)
Câu 11. Khi sét đánh vào kim thu sét của một tòa nhà, dòng điện có cường độ cực đại A chạy xuống đất theo một đoạn dây thẳng đứng dài 20 m. Tại đó, các đường sức từ của Trái Đất chếch xuống đất, cảm ứng từ có thành phần nằm ngang T và thành phần thẳng đứng T. Lực từ do từ trường Trái Đất tác dụng lên đoạn dây lúc dòng điện cực đại có độ lớn
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Lực từ chỉ do thành phần của vuông góc với dòng điện gây ra. Dây thẳng đứng thì thành phần thẳng đứng của chẳng đóng góp gì.
- Thành phần thẳng đứng của song song với dòng điện, không gây lực.
- Thành phần nằm ngang vuông góc với dòng điện: N.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Dùng thành phần thẳng đứng, thành phần này song song với dây nên không gây lực.
- B. Cộng đại số hai thành phần. Hai thành phần vuông góc với nhau, và chỉ một trong hai gây lực.
- D. Dùng độ lớn cả vectơ là T với Góc giữa và dây không phải 90°.
Công thức dùng: Lực từ lên đoạn dây dẫn (mở tab mới)
Câu 12. Một bệnh viện dùng nhiều loại bức xạ điện từ: (1) tia X của máy chụp phổi; (2) tia tử ngoại của đèn khử khuẩn; (3) tia hồng ngoại mà nhiệt kế đo trán thu được; (4) sóng vô tuyến của máy MRI. Xếp theo bước sóng tăng dần, thứ tự đúng là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Nhớ một mốc: ánh sáng nhìn thấy nằm giữa tử ngoại và hồng ngoại. Tia X ngắn hơn tử ngoại, sóng vô tuyến dài hơn hồng ngoại.
- Tia X có bước sóng cỡ m, tử ngoại cỡ m, hồng ngoại cỡ m, sóng vô tuyến của máy MRI cỡ vài mét.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Đây là thứ tự bước sóng giảm dần, tức tần số tăng dần.
- C. Đổi chỗ tử ngoại và hồng ngoại. Tử ngoại nằm phía bước sóng ngắn của ánh sáng nhìn thấy.
- D. Đổi chỗ tia X và tử ngoại. Tia X có bước sóng ngắn hơn tử ngoại.
Công thức dùng: Sóng điện từ (mở tab mới)
Câu 13. Trong phẫu thuật, tốc độ máu có thể đo bằng từ trường. Người ta đặt một đoạn động mạch đường kính 4,0 mm vào từ trường đều có cảm ứng từ 0,060 T, đường sức vuông góc với dòng máu, rồi áp hai điện cực vào hai đầu một đường kính vuông góc với đường sức (hình bên). Máu chứa nhiều ion nên cột máu giữa hai điện cực giống một đoạn dây dẫn chuyển động cắt đường sức. Vôn kế đo được 72 μV. Coi mọi phần máu chảy cùng tốc độ. Tốc độ máu là
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Máu nhiều ion nên dẫn điện. Cột máu giữa hai điện cực cắt đường sức giống một thanh dẫn dài bằng đường kính mạch.
- Vận tốc máu vuông góc với nên Đoạn dẫn có chiều dài bằng đường kính mạch: mm m.
- Trong thời gian đoạn dẫn quét diện tích nên suy ra Vôn kế gần như không có dòng điện đi qua nên số chỉ bằng suất điện động.
- m/s.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Lấy bán kính 2,0 mm làm chiều dài đoạn dẫn. Hai điện cực cách nhau một đường kính.
- B. Đọc 72 μV thành 72 mV. Tốc độ 300 m/s là vô lí với máu.
- C. Để đường kính là 4,0 mà không đổi mm ra m.
Công thức dùng: Thanh dẫn chuyển động trong từ trường (mở tab mới)
Câu 14. Vôn kế xoay chiều mắc vào hai cực máy phát của một tua-bin gió chỉ 690 V. Lớp cách điện của dây dẫn nối với máy phát phải chịu được điện áp tức thời lớn nhất. Điện áp tức thời lớn nhất đó xấp xỉ
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Vôn kế xoay chiều chỉ giá trị hiệu dụng, còn lớp cách điện phải chịu giá trị đỉnh.
- V.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Chia cho tức coi số chỉ vôn kế là giá trị cực đại.
- C. Số chỉ vôn kế là giá trị hiệu dụng, nhỏ hơn giá trị cực đại.
- D. Nhân với 2 thay vì nhân với
Công thức dùng: Giá trị hiệu dụng (mở tab mới)
Câu 15. Ở tầng cao khí quyển, neutron do tia vũ trụ sinh ra bắn vào hạt nhân nitrogen và tạo thành carbon phóng xạ theo phản ứng Hạt X là
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Viết hai định luật bảo toàn cho số nucleon và điện tích rồi đọc ra hạt X.
- Bảo toàn số nucleon: nên
- Bảo toàn điện tích: nên Vậy X là proton
Vì sao các phương án khác sai
- A. Neutron có điện tích hai vế không cân bằng.
- B. Electron có và điện tích âm, cả hai định luật bảo toàn đều không thỏa mãn.
- D. Hạt có
Công thức dùng: Bảo toàn trong phản ứng hạt nhân (mở tab mới)
Câu 16. Ánh sáng Mặt Trời và dòng điện do các nhà máy điện hạt nhân hiện nay phát ra đều có gốc từ phản ứng hạt nhân. Phát biểu nào sau đây đúng?
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Nhìn vào nhiên liệu: Mặt Trời toàn hạt nhân nhẹ, lò phản ứng dùng hạt nhân nặng.
- Trong lõi Mặt Trời, ở nhiệt độ hàng chục triệu độ, hạt nhân hydrogen kết hợp thành helium. Đó là phản ứng tổng hợp.
- Trong lò phản ứng, neutron làm hạt nhân uranium vỡ thành hai mảnh. Đó là phản ứng phân hạch.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đảo hai loại phản ứng.
- B. Mặt Trời chủ yếu gồm hydrogen và helium, không có đủ hạt nhân nặng để phân hạch.
- C. Các lò phản ứng tổng hợp mới ở mức thử nghiệm, chưa có nhà máy điện nào phát điện thương mại bằng phản ứng này.
Câu 17. Chất phóng xạ phát tia để bên ngoài cơ thể thì ít gây hại, nhưng nếu hít phải hoặc nuốt vào lại rất nguy hiểm. Lí do là tia
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Tờ giấy hay lớp da chết đã chặn được tia nên nguồn ở ngoài không chạm tới mô sống. Nguồn nằm trong cơ thể thì khác.
- Hạt nặng và mang điện tích lớn nên ion hóa mạnh, mất hết năng lượng trên quãng đường rất ngắn. Trong cơ thể, năng lượng đó dồn vào vài lớp tế bào sát nguồn.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đó là đặc điểm của tia
- C. Hạt mang điện tích vì vậy nó ion hóa mạnh.
- D. Tia là chùm hạt nhân helium, không phải sóng điện từ.
Công thức dùng: Các tia phóng xạ (mở tab mới)
Câu 18. Đồng vị dùng trong chụp PET được tạo ở máy gia tốc bằng phản ứng Cho khối lượng hạt nhân là 17,9948 u, hạt nhân là 17,9960 u, proton là 1,0073 u, neutron là 1,0087 u và 1 u MeV/c². Phản ứng này
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Tổng khối lượng tăng thì phản ứng thu năng lượng. Phần năng lượng còn thiếu phải lấy từ động năng của hạt bắn vào, nên máy gia tốc phải bắn proton có động năng đủ lớn thì phản ứng mới xảy ra.
- Tổng khối lượng trước phản ứng: u. Tổng khối lượng sau phản ứng: u.
- MeV.
- âm nên phản ứng thu khoảng 2,4 MeV. Phần này lấy từ động năng của proton, mà các hạt sinh ra vẫn chuyển động, nên máy gia tốc phải đưa proton lên động năng lớn hơn 2,4 MeV.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Lấy khối lượng sau trừ khối lượng trước thấy số dương rồi kết luận tỏa. Tổng khối lượng tăng thì phản ứng thu năng lượng.
- C. Chỉ so hai hạt nhân và được 0,0012 u, bỏ quên proton và neutron. Phải cộng đủ các hạt ở mỗi vế.
- D. Thấy khối lượng chênh 0,0026 u rồi viết luôn thành MeV, quên nhân 931,5 để đổi đơn vị.
Công thức dùng: Năng lượng phản ứng (mở tab mới) · Hệ thức Einstein (mở tab mới)
PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.
Câu 1. Một người khối lượng 60 kg chạy bộ đều trong một ngày hè. Cơ thể tiêu hao năng lượng với công suất 750 W, trong đó 20% thành công cơ học, còn lại thành nhiệt. Coi cơ thể chỉ thải nhiệt bằng sự bay hơi của mồ hôi. Cho nhiệt dung riêng trung bình của cơ thể là 3500 J/(kg.K), nhiệt hóa hơi riêng của mồ hôi ở thân nhiệt là J/kg.
a) Mồ hôi bay hơi thu nhiệt từ da, nhờ đó cơ thể được làm mát.
Đúngb) Mỗi giây cơ thể sinh ra 600 J nhiệt.
Đúngc) Để thân nhiệt không đổi, mỗi giờ phải có khoảng 1,1 kg mồ hôi bay hơi.
Said) Nếu mồ hôi không bay hơi được thì sau 20 phút, thân nhiệt tăng khoảng 3,4 °C.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Đúng
- a) Đúng. Bay hơi là chuyển từ thể lỏng sang thể khí, cần nhận nhiệt hóa hơi. Mồ hôi lấy phần nhiệt này từ da.
- b) Đúng. Phần thành nhiệt chiếm 80%: W, tức 600 J mỗi giây.
- c) Sai. Thân nhiệt không đổi khi nhiệt thải ra bằng nhiệt sinh ra: nên kg. Con số 1,1 kg có được khi lấy cả 750 W, tức tính luôn phần năng lượng đã thành công cơ học.
- d) Đúng. Toàn bộ nhiệt ở lại làm nóng cơ thể: nên °C. Thân nhiệt từ 37 °C lên trên 40 °C là mức nguy hiểm, nên chạy trong trời nóng ẩm, khi mồ hôi khó bay hơi, rất dễ bị sốc nhiệt.
Công thức dùng: Nhiệt hóa hơi (mở tab mới) · Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới) · Hiệu suất (mở tab mới)
Câu 2. Một trạm khí tượng thả bóng thám không. Lúc rời mặt đất, bóng chứa 2,0 m³ helium. Vỏ bóng rất mềm nên áp suất và nhiệt độ của helium luôn bằng áp suất và nhiệt độ không khí xung quanh bóng. Coi helium là khí lí tưởng và không rò rỉ. Vỏ bóng nổ khi thể tích đạt 100 m³. Coi gia tốc trọng trường và khối lượng mol của không khí không đổi theo độ cao. Bảng sau cho áp suất và nhiệt độ của khí quyển ở độ cao
| (km) | 0 | 10 | 20 | 25 | 30 |
|---|---|---|---|---|---|
| (kPa) | 100 | 26,5 | 5,5 | 2,5 | 1,2 |
| (°C) | 27 |
a) Khi bóng lên cao, số phân tử helium trong mỗi mét khối của bóng không đổi.
Saib) Ở độ cao 10 km, thể tích bóng xấp xỉ 7,5 m³.
Saic) Bóng nổ khi đang ở khoảng giữa độ cao 25 km và 30 km.
Đúngd) Càng lên cao không khí càng loãng nên lực đẩy Archimedes tác dụng lên bóng giảm dần.
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Saib) Saic) Đúngd) Sai
- a) Sai. Tổng số phân tử trong bóng không đổi, nhưng thể tích bóng tăng nên mật độ phân tử giảm. Theo mô hình động học, mật độ giảm góp phần làm áp suất khí giảm.
- b) Sai. Lượng khí không đổi nên dùng phương trình trạng thái: m³. Dùng định luật Boyle, quên nhiệt độ đã giảm, sẽ ra 7,5 m³.
- c) Đúng. Ở 25 km: m³, chưa tới 100 m³. Ở 30 km: m³, đã vượt 100 m³. Vậy bóng nổ ở khoảng giữa hai độ cao này.
- d) Sai. Không khí loãng đi nhưng bóng cũng nở ra. Với là khối lượng mol không khí: Áp suất và nhiệt độ của helium bằng của không khí, mà lượng helium không đổi nên không đổi. Vậy không đổi. Thử với bảng số liệu, lấy g/mol: khối lượng không khí bị bóng chiếm chỗ ở mặt đất và ở 20 km đều xấp xỉ 2,33 kg.
Công thức dùng: Phương trình trạng thái (mở tab mới) · Khối lượng riêng của khí (mở tab mới) · Lực đẩy Archimedes (mở tab mới) · Áp suất theo động năng phân tử (mở tab mới)
Câu 3. Máy chụp cộng hưởng từ (MRI) tạo trong lòng ống một từ trường gần như đều có cảm ứng từ 1,5 T, mạnh gấp hàng chục nghìn lần từ trường Trái Đất. Trong lúc chụp, máy phát các xung sóng vô tuyến tần số 64 MHz, đồng thời các cuộn dây phụ làm cảm ứng từ trong ống biến thiên, có lúc tăng đều với tốc độ 20 T/s. Một bệnh nhân quên tháo chiếc nhẫn kim loại hình tròn đường kính 2,0 cm, điện trở 1,0 mΩ, mặt phẳng nhẫn vuông góc với đường sức từ. Lấy tốc độ sóng điện từ trong không khí là m/s.
a) Không được mang vật bằng sắt vào phòng chụp vì từ trường của máy hút sắt rất mạnh.
Đúngb) Sóng vô tuyến của máy có bước sóng trong không khí khoảng 4,7 m.
Đúngc) Trong lúc cảm ứng từ đang tăng, dòng điện cảm ứng trong nhẫn sinh ra từ trường cùng chiều với từ trường của máy.
Said) Trong lúc cảm ứng từ tăng đều như trên, dòng điện cảm ứng trong nhẫn có cường độ khoảng 25 A.
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Sai
- a) Đúng. Sắt bị từ hóa mạnh trong từ trường rồi bị hút về phía nam châm của máy. Một chiếc kéo hay bình khí bằng thép có thể lao vào ống rất nhanh.
- b) Đúng. m.
- c) Sai. Cảm ứng từ tăng làm từ thông qua nhẫn tăng. Theo định luật Lenz, từ trường của dòng điện cảm ứng chống lại sự tăng đó nên ngược chiều với từ trường của máy.
- d) Sai. Bán kính nhẫn cm. V. Dòng điện A. Lấy đường kính làm bán kính thì ra 25 A. Dòng 6,3 A chỉ tỏa khoảng W, nhẫn không nóng đáng kể. Nguy cơ bỏng đến chủ yếu từ xung sóng vô tuyến, nên vẫn phải tháo trang sức.
Công thức dùng: Sóng điện từ (mở tab mới) · Định luật Lenz (mở tab mới) · Suất điện động cảm ứng (Faraday) (mở tab mới) · Định luật Ohm cho đoạn mạch (mở tab mới)
Câu 4. Cơ thể một người khối lượng 70 kg chứa khoảng 140 g potassium. Trong potassium tự nhiên, đồng vị phóng xạ chiếm 0,0117% số nguyên tử. Đồng vị này có chu kì bán rã năm và phần lớn phân rã theo kiểu Lấy khối lượng mol của potassium là 39,1 g/mol, 1 năm s.
a) Hạt nhân có 19 proton và 21 neutron.
Đúngb) Hạt nhân con sinh ra từ phân rã của có 18 proton.
Saic) Cơ thể người này chứa khoảng hạt nhân
Đúngd) Độ phóng xạ của trong cơ thể người này khoảng Bq.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Đúng
- a) Đúng. Số proton số neutron
- b) Sai. Trong phân rã một neutron biến thành proton nên số proton tăng 1. Hạt nhân con có 20 proton, đó là
- c) Đúng. Số nguyên tử potassium: Nhân với tỉ lệ
- d) Đúng. Đổi chu kì bán rã: s, nên s⁻¹. Bq. Số hạt nhân rất lớn nhưng chu kì bán rã cũng rất dài, nên mỗi giây chỉ có vài nghìn hạt nhân phân rã.
Công thức dùng: Cấu tạo hạt nhân (mở tab mới) · Các tia phóng xạ (mở tab mới) · Số hạt nhân trong khối lượng (mở tab mới) · Hằng số phóng xạ (mở tab mới) · Độ phóng xạ (mở tab mới)
PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.
Câu 1. Bỏng hơi nước thường nặng hơn bỏng nước sôi. Xét 1,0 g hơi nước ở 100 °C ngưng tụ trên da rồi nguội đến thân nhiệt 37 °C, và 1,0 g nước sôi ở 100 °C nguội đến 37 °C. Cho nhiệt dung riêng của nước là 4200 J/(kg.K), nhiệt hóa hơi riêng của nước ở 100 °C là J/kg. Nhiệt lượng do 1,0 g hơi nước tỏa ra gấp bao nhiêu lần nhiệt lượng do 1,0 g nước sôi tỏa ra (làm tròn đến một chữ số thập phân)?
Lời giải
Đáp số: 9,5 lần
Mấu chốt. Hơi nước đi qua hai chặng khi gặp da: ngưng tụ ở 100 °C, rồi nước vừa ngưng tụ nguội tiếp như nước sôi. Nước sôi chỉ có chặng sau.
- Đổi g kg. Độ giảm nhiệt độ °C.
- Nước sôi chỉ nguội đi: J.
- Hơi nước ngưng tụ rồi nguội đi: J.
- Tỉ số:
Tự soát. Nhiệt hóa hơi riêng lớn gấp khoảng 538 lần nhiệt dung riêng, nên ngưng tụ tỏa nhiệt như nước nguội đi 538 °C. Cộng với 63 °C nguội thật thành 601 °C, gấp lần của riêng nước sôi.
Bẫy hay gặp. Quên chặng nước vừa ngưng tụ còn nguội tiếp sẽ ra
Công thức dùng: Nhiệt hóa hơi (mở tab mới) · Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới)
Câu 2. Trong buồng oxygen cao áp, bệnh nhân thở oxygen tinh khiết. Đồng hồ của buồng chỉ áp suất dư 1,5 atm, tức phần áp suất vượt trên áp suất khí quyển 1,0 atm. Ở ngoài buồng, bệnh nhân thở không khí ở áp suất 1,0 atm, trong đó oxygen chiếm 21% số phân tử. Coi các khí là lí tưởng, mỗi lần hít vào đều lấy cùng một thể tích khí ở cùng một nhiệt độ. Số phân tử oxygen trong một lần hít vào ở trong buồng gấp bao nhiêu lần ở ngoài buồng (làm tròn đến một chữ số thập phân)?
Lời giải
Đáp số: 11,9 lần
Mấu chốt. Hai yếu tố nhân lên nhau: khí trong buồng đặc hơn vì áp suất cao, và mọi phân tử trong đó đều là oxygen. Trước hết phải cộng áp suất khí quyển vào số chỉ đồng hồ.
- Áp suất tuyệt đối trong buồng: atm.
- Cùng và từ có số phân tử khí tỉ lệ với áp suất:
- Trong buồng mọi phân tử đều là oxygen, ngoài buồng chỉ 21%. Tỉ số số phân tử oxygen:
Tự soát. Xét bậc độ lớn: áp suất tăng 2,5 lần, tỉ lệ oxygen tăng gần 5 lần, tích hai số này cỡ 12. Tính thẳng với 0,50 lít khí ở 37 °C và 1 atm Pa cũng ra ngoài buồng 0,0041 mol oxygen, trong buồng 0,049 mol.
Bẫy hay gặp. Lấy thẳng số chỉ đồng hồ làm áp suất sẽ ra Quên rằng không khí chỉ có 21% oxygen thì ra 2,5.
Công thức dùng: Phương trình Clapeyron (mở tab mới) · Số mol (mở tab mới) · Áp suất dư và áp suất tuyệt đối (mở tab mới)
Câu 3. Gió Mặt Trời mang các proton có động năng 1,0 keV. Ở một vùng cách mặt đất vài bán kính Trái Đất, từ trường Trái Đất có cảm ứng từ T. Một proton bay vào vùng này theo phương vuông góc với đường sức. Coi từ trường đều trên phạm vi quỹ đạo. Proton chịu lực từ có độ lớn lực này đóng vai trò lực hướng tâm nên proton chuyển động tròn đều với bán kính Cho khối lượng proton kg, điện tích proton C, 1 eV J. Bán kính quỹ đạo là bao nhiêu km (làm tròn đến số nguyên)?
Lời giải
Đáp số: 23 km
Mấu chốt. Đề cho động năng, còn công thức bán kính lại cần tốc độ. Đổi keV ra jun rồi tìm trước.
- Động năng: J.
- Từ m/s.
- m km.
Tự soát. Tốc độ khoảng 440 km/s đúng tầm gió Mặt Trời đo được. Bán kính 23 km rất nhỏ so với bán kính Trái Đất 6400 km, nên proton chỉ xoắn quanh đường sức, không lao thẳng được xuống mặt đất.
Bẫy hay gặp. Quên chữ "kilo", lấy động năng 1,0 eV thì tốc độ nhỏ đi lần và chỉ còn 0,72 km.
Công thức dùng: Lực từ lên hạt mang điện (mở tab mới) · Quỹ đạo tròn trong từ trường đều (mở tab mới) · Động năng (mở tab mới)
Câu 4. Máy khử rung tim nạp tụ điện có điện dung 150 μF rồi phóng điện qua mạch gồm điện trở trong 10 Ω của máy nối tiếp với phần ngực bệnh nhân có điện trở 50 Ω. Đồ thị bên cho hiệu điện thế của tụ theo thời gian trong một cú sốc, máy tự ngắt mạch lúc ms. Coi hai điện trở không đổi, bỏ qua điện trở dây nối. Nhiệt lượng tỏa ra trên phần ngực bệnh nhân trong cú sốc này là bao nhiêu jun (làm tròn đến số nguyên)?
Lời giải
Đáp số: 210 J
Mấu chốt. Năng lượng tụ tỉ lệ với bình phương hiệu điện thế, nên phải trừ hai năng lượng, không trừ hai hiệu điện thế rồi mới bình phương. Sau đó phần năng lượng này chia cho hai điện trở nối tiếp.
- Đọc đồ thị: kV, kV.
- Năng lượng tụ lúc đầu: J.
- Năng lượng tụ lúc ngắt mạch: J.
- Phần năng lượng tụ mất đi biến hết thành nhiệt trên hai điện trở: J.
- Hai điện trở nối tiếp có cùng dòng điện ở mọi thời điểm nên theo định luật Joule, nhiệt tỏa tỉ lệ với điện trở: J.
Tự soát. Tính cách khác: tụ mất điện tích C, mà trung bình theo điện tích bằng 1400 V vì tỉ lệ với nên J, khớp bước trên. Mức 200 J cũng đúng tầm một cú sốc của máy thật.
Bẫy hay gặp. Trừ trước rồi mới bình phương: J, chia theo điện trở ra 90 J. Hiệu điện thế chỉ giảm 60% nhưng năng lượng đã giảm 84%. Quên điện trở trong của máy thì ra 252 J.
Công thức dùng: Năng lượng của tụ điện (mở tab mới) · Định luật Joule (mở tab mới) · Điện dung của tụ điện (mở tab mới)
Câu 5. Một bệnh nhân được tiêm thuốc chứa đồng vị phóng xạ có chu kì bán rã ngày. Ngoài việc tự phân rã, thuốc còn bị cơ thể đào thải: riêng sự đào thải cũng làm lượng thuốc giảm một nửa sau mỗi ngày. Khi hai quá trình cùng diễn ra, số hạt nhân trong cơ thể giảm theo quy luật trong đó chu kì hiệu dụng tính bởi Sau bao nhiêu ngày kể từ lúc tiêm, độ phóng xạ trong cơ thể bệnh nhân còn 10% giá trị ban đầu (làm tròn đến một chữ số thập phân)?
Lời giải
Đáp số: 7,6 ngày
Mấu chốt. Hai cơ chế cùng rút bớt hạt nhân nên lượng đồng vị giảm nhanh hơn từng cơ chế riêng. Có chu kì hiệu dụng rồi thì phần còn lại chỉ là định luật phóng xạ.
- suy ra ngày.
- Độ phóng xạ tỉ lệ với số hạt nhân còn trong cơ thể:
- ngày.
Tự soát. Tách riêng hai quá trình: sau 7,6 ngày, phân rã để lại đào thải để lại tích hai số bằng 0,10.
Bẫy hay gặp. Chỉ tính phân rã, quên đào thải, sẽ ra ngày. Cộng hai chu kì thành 10,15 ngày thì ra 33,7 ngày, lâu hơn cả khi không có đào thải, điều đó vô lí.
Công thức dùng: Định luật phóng xạ (mở tab mới) · Độ phóng xạ (mở tab mới)
Câu 6. Đá núi lửa chứa đồng vị có chu kì bán rã năm. Trong 1000 hạt nhân phân rã có 107 hạt nhân thành khí argon còn lại thành Khi dung nham còn nóng chảy, argon thoát hết ra ngoài. Sau khi đá đông đặc, argon sinh ra bị giữ lại trong tinh thể. Phân tích một mẫu đá bazan ở cao nguyên Deccan (Ấn Độ), người ta thấy số hạt nhân bằng 0,0040 lần số hạt nhân còn lại trong mẫu. Đá này đông đặc cách đây bao nhiêu triệu năm (không làm tròn ở các bước trung gian, kết quả làm tròn đến số nguyên)?
Lời giải
Đáp số: 66 triệu năm
Mấu chốt. Đồng hồ bắt đầu chạy lúc đá đông đặc, vì argon sinh ra trước đó đã bay mất. Số hạt nhân argon đếm được chỉ bằng 10,7% số phân rã, nên phải quy đổi trước khi dùng định luật phóng xạ.
- Gọi là số hạt nhân lúc đá đông đặc. Sau thời gian còn đã phân rã
- Chỉ 10,7% số phân rã sinh ra argon:
- Tỉ số đo được: suy ra
- năm, tức 66 triệu năm.
Tự soát. Khi rất nhỏ so với phần đã phân rã xấp xỉ nên triệu năm, gần với kết quả. Con số này cũng khớp thời kì núi lửa Deccan phun trào mạnh, gần lúc khủng long tuyệt chủng.
Bẫy hay gặp. Coi mọi phân rã đều sinh argon sẽ ra triệu năm, nhỏ đi hơn chín lần.
Công thức dùng: Số hạt nhân đã phân rã (mở tab mới) · Định luật phóng xạ (mở tab mới)
HẾT