MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập
Đề luyện thi tốt nghiệp THPT · Môn Vật lí
Thời gian làm bài 50 phút, không kể thời gian phát đề
Mã đề2705
Cho biết: J/(mol.K); hạt/mol.
PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.
Câu 1. Trong nhà máy thép, thép lỏng được rót vào khuôn rồi đông đặc thành phôi. Trong phôi thép đã đông đặc, các nguyên tử sắt
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Đông đặc lại, lực liên kết giữ mỗi nguyên tử ở một chỗ, nhưng chuyển động nhiệt vẫn còn.
- Trong chất rắn kết tinh, các nguyên tử xếp theo mạng tinh thể. Lực liên kết mạnh giữ mỗi nguyên tử quanh một vị trí cân bằng, nhờ vậy vật rắn giữ được hình dạng.
- Nhiệt độ càng cao thì các nguyên tử dao động quanh vị trí đó càng mạnh.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đó là hình ảnh của chất khí.
- B. Chuyển động nhiệt không dừng lại khi chất đông đặc. Phôi thép còn nóng đỏ thì nguyên tử dao động rất mạnh.
- D. Đó là hình ảnh của chất lỏng, vì thế chất lỏng chảy được.
Câu 2. Tàu chở khí thiên nhiên hóa lỏng giữ hàng trong bồn ở nhiệt độ khoảng °C. Theo thang Kelvin, nhiệt độ này là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Đổi thang bằng cách cộng 273 vào giá trị đại số của nhiệt độ, kể cả khi giá trị đó âm.
- K.
- Soát dấu: 0 K là nhiệt độ thấp nhất, nên số đo trên thang Kelvin không thể âm.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Bỏ dấu trừ rồi cộng 273. Đó là số đo của 162 °C.
- C. Giữ nguyên con số 162, coi hai thang có cùng số đo.
- D. Lấy trừ sai chiều.
Công thức dùng: Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)
Câu 3. Trong tháp giải nhiệt của một nhà máy điện, một phần nước bay hơi và lấy nhiệt từ phần nước còn lại. Nhiệt hóa hơi riêng của nước ở nhiệt độ trong tháp là J/kg, nhiệt dung riêng của nước là 4200 J/(kg.K). Bỏ qua trao đổi nhiệt với không khí. Để 1000 kg nước còn lại nguội từ 38 °C xuống 28 °C thì lượng nước phải bay hơi xấp xỉ
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Nước bay hơi cần nhiệt, và nhiệt đó do chính phần nước còn lại nhường ra. Cân bằng hai lượng nhiệt này.
- Phần nước còn lại tỏa nhiệt: J.
- Phần bay hơi thu nhiệt nên kg.
- Cứ làm nguội 1000 kg nước đi 10 °C thì mất khoảng 17,5 kg nước, vì thế tháp giải nhiệt luôn phải được cấp thêm nước.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Quên nhân độ giảm nhiệt độ 10 °C, tính như nước chỉ nguội 1 °C.
- B. Tính được 1 kg nước bay hơi làm nguội 57 kg nước rồi quên lấy 1000 chia cho 57.
- C. Lấy nhiệt độ đầu 38 °C làm độ giảm nhiệt độ.
Công thức dùng: Nhiệt hóa hơi (mở tab mới) · Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới) · Cân bằng nhiệt (mở tab mới)
Câu 4. Một ô tô có khối lượng 1500 kg đang chạy trên đường nằm ngang với tốc độ 72 km/h thì phanh đến khi dừng hẳn. Coi toàn bộ động năng của ô tô chuyển thành nội năng của bốn đĩa phanh bằng gang có tổng khối lượng 24 kg, nhiệt dung riêng 460 J/(kg.K), và nhiệt chưa kịp thoát ra ngoài. Nhiệt độ trung bình của các đĩa phanh tăng thêm xấp xỉ
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Công của lực ma sát biến động năng thành nội năng. Từ đó bài toán cơ trở thành bài toán với tốc độ phải tính bằng m/s.
- km/h m/s.
- J.
- Nội năng của đĩa tăng đúng bằng động năng này: °C.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Quên bình phương tốc độ: J.
- C. Quên hệ số của động năng.
- D. Để mà không đổi km/h ra m/s.
Công thức dùng: Động năng (mở tab mới) · Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới)
Câu 5. Tại trạm nạp hydrogen cho ô tô, khí hydrogen được nén vào bình tới áp suất rất cao, thể tích giảm hàng trăm lần. Nước lỏng thì hầu như không nén được. Sự khác biệt này là do
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Nén khí là thu hẹp khoảng trống giữa các phân tử. Chất khí có rất nhiều khoảng trống, còn trong chất lỏng các phân tử đã nằm sát nhau.
- Trong chất khí, khoảng cách giữa các phân tử lớn hơn kích thước phân tử nhiều lần, nên phần lớn thể tích khối khí là khoảng trống. Nén khí chỉ làm các phân tử lại gần nhau.
- Trong nước lỏng, các phân tử đã nằm sát nhau. Ép chúng gần hơn nữa thì lực đẩy giữa các phân tử tăng rất nhanh, nên thể tích hầu như không giảm.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Kích thước phân tử gần như không đổi. Khi nén, chỉ khoảng cách giữa các phân tử giảm.
- C. Phân tử khí ở xa nhau nên tương tác rất yếu, yếu hơn nhiều so với trong nước lỏng.
- D. Khối lượng phân tử không quyết định độ dễ nén: phân tử oxygen nặng hơn phân tử nước mà khí oxygen vẫn nén được dễ dàng.
Câu 6. Hệ thống treo của một xe khách dùng các bầu khí thay cho lò xo thép. Khi xe còn vắng khách, một bầu khí có thể tích 12 lít, áp suất tuyệt đối 5,0 bar. Khi khách lên đông, bầu khí bị nén chậm xuống còn 10 lít. Coi nhiệt độ và lượng khí trong bầu không đổi. Áp suất tuyệt đối trong bầu khí lúc đó là
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Bầu khí làm việc như một lò xo: nén càng nhiều thì áp suất càng lớn, lực đỡ càng lớn. Lượng khí và nhiệt độ không đổi nên dùng định luật Boyle.
- bar. Chỉ dùng tỉ số nên giữ nguyên bar và lít.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đảo tỉ số. Khí bị nén thì áp suất phải tăng.
- B. Nghĩ rằng thể tích giảm thì áp suất tăng bar. Áp suất tỉ lệ nghịch với thể tích, không đổi theo cùng một tỉ lệ phần trăm.
- D. Coi 6,0 bar là áp suất dư rồi cộng thêm 1 bar khí quyển.
Công thức dùng: Định luật Boyle (đẳng nhiệt) (mở tab mới)
Câu 7. Trong lò hơi của nhà máy nhiệt điện, không khí cấp cho buồng đốt đi qua bộ sấy trong một ống có tiết diện không đổi. Áp suất khí coi như không đổi, nhiệt độ tăng từ 27 °C lên 327 °C, và khối lượng khí đi qua mọi tiết diện của ống trong mỗi giây là như nhau. Không khí vào bộ sấy với tốc độ 8,0 m/s thì ra khỏi bộ sấy với tốc độ xấp xỉ
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Theo dõi một lượng khí xác định: đẳng áp nên thể tích của nó tăng theo nhiệt độ tuyệt đối. Ống không rộng ra nên khí phải chạy nhanh lên.
- K, K. Đẳng áp nên cùng một lượng khí có
- Trong mỗi giây, lượng khí đi qua tiết diện chiếm thể tích Lượng khí như nhau mà thể tích tăng 2 lần nên m/s.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đảo tỉ số. Khí nở ra chứ không co lại.
- C. Lấy nhầm tốc độ của dòng khí với tốc độ phân tử, đại lượng tỉ lệ với
- D. Dùng độ C: m/s.
Công thức dùng: Định luật Charles (đẳng áp) (mở tab mới) · Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)
Câu 8. Một xe buýt chạy bằng khí thiên nhiên nén có 6 bình chứa, mỗi bình dung tích 80 lít. Nạp đầy, khí trong mỗi bình có áp suất 200 bar (1 bar Pa). Khi áp suất tụt xuống 20 bar thì xe phải đi nạp lại. Xe tiêu thụ 30 kg khí trên mỗi 100 km. Coi khí là methane ( g/mol) và là khí lí tưởng, nhiệt độ trong bình luôn là 27 °C. Sau một lần nạp đầy, xe đi được quãng đường xấp xỉ
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Phần khí dùng được ứng với độ giảm áp suất từ 200 bar xuống 20 bar, còn phần ở 20 bar nằm lại trong bình. Thể tích bình và nhiệt độ không đổi nên số mol tỉ lệ với áp suất.
- Số mol lấy ra từ một bình: mol.
- Khối lượng dùng được của cả 6 bình: g, tức khoảng 55,5 kg.
- Quãng đường: km.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Chỉ tính cho một bình.
- B. Tính cả phần khí 20 bar phải giữ lại trong bình.
- C. Thay 27 vào dùng độ C thay vì kelvin.
Công thức dùng: Phương trình Clapeyron (mở tab mới) · Số mol (mở tab mới) · Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)
Câu 9. Một ô tô điện nạp thêm 36 kWh điện năng tại một trụ sạc có công suất 30 kW. Bỏ qua hao phí khi sạc. Thời gian sạc là
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Lấy kWh chia cho kW thì ra số giờ, rồi mới đổi sang phút.
- giờ phút.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đảo tỉ số: giờ.
- B. Đọc 1,2 giờ thành 1 giờ 20 phút. Phần lẻ 0,2 giờ chỉ bằng 12 phút.
- D. Phép chia ra đơn vị giờ, không phải phút.
Công thức dùng: Năng lượng điện, công suất điện (mở tab mới)
Câu 10. Hình bên mô tả một đoạn dây dẫn của rotor động cơ điện nằm giữa hai cực của nam châm. Từ trường giữa hai cực coi như đều, có cảm ứng từ 0,50 T. Phần dây nằm trong từ trường dài 10 cm, vuông góc với đường sức từ, mang dòng điện 12 A có chiều đi vào mặt phẳng hình. Lực từ tác dụng lên phần dây này có độ lớn và chiều là
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Đường sức đi ra từ cực Bắc và đi vào cực Nam. Biết chiều và chiều dòng điện thì quy tắc bàn tay trái cho chiều lực.
- Dây vuông góc với đường sức nên N.
- Đường sức hướng từ cực N sang cực S, tức sang phải. Đặt bàn tay trái sao cho đường sức xuyên vào lòng bàn tay, chiều từ cổ tay đến ngón giữa đi vào mặt phẳng hình. Ngón cái choãi ra chỉ xuống dưới.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đúng độ lớn, sai chiều: dùng nhầm tay phải hoặc lấy đường sức đi từ S sang N.
- C. Để mà không đổi cm ra m.
- D. Lực từ luôn vuông góc với đường sức, không thể cùng chiều với
Công thức dùng: Lực từ lên đoạn dây dẫn (mở tab mới)
Câu 11. Một tua-bin gió nhỏ quay trực tiếp khung dây của máy phát điện xoay chiều trong một từ trường đều, không qua hộp số. Khi gió mạnh lên, tốc độ quay của khung tăng gấp đôi. So với trước, suất điện động cực đại và tần số của suất điện động
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Cả hai đại lượng đều chứa và
- Tốc độ quay tăng gấp đôi nghĩa là tăng gấp đôi, còn giữ nguyên. Do đó tăng gấp đôi.
- cũng tăng gấp đôi. Tần số đổi theo gió, nên điện của loại tua-bin này phải qua bộ biến đổi rồi mới hòa vào lưới 50 Hz.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Nhầm tần số của máy phát với tần số 50 Hz cố định của lưới điện.
- B. Bỏ qua trong Quay nhanh thì từ thông biến thiên nhanh hơn nên suất điện động lớn hơn.
- C. Bình phương trong khi tỉ lệ bậc nhất với
Công thức dùng: Khung dây quay đều (máy phát điện) (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới)
Sử dụng các thông tin sau cho Câu 12 và Câu 13. Cảm biến tốc độ bánh xe của hệ thống chống bó cứng phanh gồm một cuộn dây quấn quanh thanh nam châm nhỏ, đặt sát một vành răng bằng thép quay cùng bánh xe. Vành có 48 răng. Mỗi răng đi qua đầu cảm biến làm từ thông qua cuộn dây biến thiên đúng một chu kì, nên cuộn dây sinh ra một chu kì suất điện động. Đồ thị bên dưới là suất điện động theo thời gian khi ô tô chạy đều trên đường thẳng, bánh xe lăn không trượt.
Câu 12. Tần số của suất điện động này là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Một chu kì trên đồ thị tính từ một đỉnh tới đỉnh kế tiếp. Trục thời gian ghi mili giây nên đổi trước khi lấy nghịch đảo.
- Đọc trên đồ thị: cứ 2,5 ms tín hiệu lặp lại, nên s.
- Hz.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Lấy cả đoạn 10 ms trên đồ thị làm một chu kì, trong khi đoạn đó chứa 4 chu kì.
- C. Lấy khoảng giữa hai lần liên tiếp đó mới là nửa chu kì.
- D. Để mà không đổi ms ra s.
Công thức dùng: Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới) · Suất điện động cảm ứng (Faraday) (mở tab mới)
Câu 13. Bánh xe có bán kính 0,30 m. Tốc độ của ô tô xấp xỉ
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Đếm răng để ra số vòng: 48 chu kì tín hiệu ứng với một vòng bánh xe.
- Câu 12 cho Hz, nên mỗi giây có 400 răng đi qua. Số vòng quay mỗi giây: vòng/s.
- Bánh lăn không trượt nên mỗi vòng ô tô đi được một chu vi bánh xe: m/s.
- Đổi ra km/h: km/h.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đọc luôn 15,7 m/s thành km/h, chưa nhân 3,6.
- B. Bỏ lấy m/s, rồi đổi ra km/h.
- D. Quên chia cho 48, coi 400 Hz là số vòng quay mỗi giây.
Công thức dùng: Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới)
Câu 14. Radar chống va chạm trên ô tô phát một xung sóng điện từ và nhận tín hiệu phản xạ từ xe phía trước sau 0,40 μs kể từ lúc phát. Tốc độ truyền sóng trong không khí lấy bằng m/s. Khoảng cách từ radar đến xe phía trước là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Tín hiệu đi tới xe trước rồi quay về, nên sóng đi quãng đường gấp đôi khoảng cách cần đo.
- Quãng đường sóng đi trong 0,40 μs: m.
- Quãng đường này gồm cả lượt đi và lượt về: m.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Quên chia đôi: 120 m là cả đường đi và đường về.
- C. Đổi 0,40 μs thành s. Tiền tố μ ứng với
- D. Đổi 0,40 μs thành s, nhầm μ với n.
Công thức dùng: Sóng điện từ (mở tab mới) · Tốc độ trung bình, vận tốc trung bình (mở tab mới)
Câu 15. Một số lò phản ứng dùng nước nặng, trong đó hydrogen thường được thay bằng đồng vị deuterium So với hạt nhân hạt nhân có thêm
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Các đồng vị có cùng số proton khác nhau ở số neutron.
- có 1 proton và 0 neutron. có và tức 1 proton và 1 neutron.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Thêm proton thì tăng, hạt nhân thuộc nguyên tố khác.
- C. Hạt nhân không chứa electron.
- D. Số khối chỉ tăng 1, còn thêm cả proton và neutron thì số khối tăng 2.
Công thức dùng: Cấu tạo hạt nhân (mở tab mới)
Câu 16. Độ hụt khối của hạt nhân là 0,0304 u. Lấy 1 u MeV/c². Muốn tách hạt nhân này thành các nucleon riêng rẽ thì cần cung cấp năng lượng tối thiểu xấp xỉ
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Năng lượng liên kết chính là năng lượng phải bỏ ra để tách hạt nhân thành các nucleon riêng rẽ.
- MeV.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Chia thêm cho số nucleon 4. Đó là năng lượng liên kết riêng.
- B. Nhân thêm số nucleon 4 một cách thừa: độ hụt khối đã tính cho cả hạt nhân.
- C. Giữ nguyên con số của độ hụt khối, chưa đổi từ u sang MeV/c².
Công thức dùng: Năng lượng liên kết (mở tab mới) · Hệ thức Einstein (mở tab mới)
Câu 17. Một lò phản ứng hạt nhân có công suất nhiệt 3000 MW chạy liên tục trong 1 ngày. Năng lượng này có được là nhờ tổng khối lượng của các hạt trong lò giảm đi qua các phản ứng hạt nhân. Lấy m/s. Trong ngày đó, tổng khối lượng các hạt trong lò giảm xấp xỉ
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Hệ thức Einstein áp dụng cho cả lò: năng lượng tỏa ra trong một ngày ứng với độ giảm khối lượng Dùng đơn vị SI thì khối lượng ra kilôgam.
- Năng lượng tỏa ra: J.
- Độ giảm khối lượng: kg, tức khoảng 2,9 g.
- Lượng phân hạch trong ngày đó cỡ 3 kg, nên chỉ chừng một phần nghìn khối lượng của nhiên liệu đã phân hạch chuyển thành năng lượng.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Quên bình phương chia cho được kg, hơn 800 tấn, nặng hơn cả lượng nhiên liệu trong lò.
- B. Để thời gian là 24 giờ mà không đổi ra giây.
- D. Công thức cho kết quả theo kilôgam. Đọc luôn thành gam là sai đơn vị.
Công thức dùng: Hệ thức Einstein (mở tab mới) · Năng lượng phản ứng (mở tab mới) · Công suất (mở tab mới)
Câu 18. Trong dây chuyền cán nhôm tấm dày cỡ 0,5 mm, người ta đặt một nguồn phóng xạ ở dưới tấm và một ống đếm ở phía trên. Số đếm thay đổi theo bề dày tấm, nhờ đó máy tự điều chỉnh trục cán. Loại nguồn phù hợp và lí do là
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Muốn đo bề dày, tia phải xuyên qua tấm, và cường độ sau tấm phải nhạy với bề dày. Tia bị chặn hết hay đi qua gần hết đều vô dụng.
- Tia bị một tờ giấy hoặc lá kim loại rất mỏng chặn lại, nên tấm nhôm 0,5 mm chặn toàn bộ, ống đếm không nhận được gì.
- Tia xuyên rất sâu, tấm 0,5 mm chỉ hấp thụ một phần rất nhỏ, nên số đếm gần như không đổi khi bề dày đổi.
- Tia có khả năng đâm xuyên trung bình: qua được tấm mỏng và bị hấp thụ dần theo bề dày, nên số đếm đổi rõ.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Tia đâm xuyên yếu nhất trong ba loại tia.
- C. Tia đâm xuyên mạnh nhất, tấm nhôm mỏng gần như không chặn được.
- D. Tia là dòng electron hoặc positron nên có mang điện. Nếu không bị hấp thụ thì số đếm đã không phụ thuộc bề dày.
Công thức dùng: Các tia phóng xạ (mở tab mới)
PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.
Câu 1. Một máy nước nóng năng lượng mặt trời có bộ tấm thu diện tích 3,0 m², nối với bình chứa 200 lít nước. Khoảng giữa trưa của một ngày nắng, bức xạ mặt trời chiếu vuông góc vào mặt tấm với cường độ không đổi 800 W/m². Nước trong bình luôn đồng đều về nhiệt độ. Khối lượng riêng của nước là 1,0 kg/lít, nhiệt dung riêng 4200 J/(kg.K). Nhiệt độ của nước theo thời gian được ghi ở bảng sau.
| (phút) | 0 | 30 | 60 | 90 | 120 |
|---|---|---|---|---|---|
| (°C) | 30,0 | 33,2 | 36,3 | 39,2 | 42,0 |
a) Mỗi giây, bức xạ mặt trời chiếu tới bộ tấm thu một năng lượng 2400 J.
Đúngb) Sau mỗi 30 phút nhiệt độ nước tăng ít dần là vì cường độ bức xạ mặt trời giảm dần.
Saic) Tính trong cả 120 phút, tỉ số giữa nhiệt lượng nước nhận được và năng lượng bức xạ chiếu tới bộ tấm thu xấp xỉ 58%.
Đúngd) Cường độ bức xạ và tỉ số ở ý c giữ nguyên, muốn 200 lít nước tăng từ 30 °C lên 60 °C trong 3,0 giờ thì bộ tấm thu cần có diện tích khoảng 2,9 m².
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Sai
- a) Đúng. Cường độ 800 W/m² nghĩa là mỗi mét vuông nhận 800 J trong mỗi giây. Cả bộ tấm nhận J mỗi giây.
- b) Sai. Đề cho cường độ bức xạ không đổi. Độ tăng giảm dần từ 3,2 °C xuống 2,8 °C vì nước càng nóng thì tấm thu và đường ống càng nóng, nhiệt thất thoát ra môi trường càng lớn, phần còn lại truyền cho nước ít đi.
- c) Đúng. Khối lượng nước kg. Nhiệt lượng nước nhận: J. Năng lượng chiếu tới: J. Tỉ số: tức 58%.
- d) Sai. Nhiệt lượng cần: J. Trong 3,0 giờ s, mỗi mét vuông tấm đưa được vào nước J. Diện tích cần: m². Soát nhanh: 3,0 m² cho nước tăng 6 °C mỗi giờ, muốn tăng 10 °C mỗi giờ thì cần 5,0 m². Diện tích 2,9 m² chỉ đủ nếu toàn bộ bức xạ đi hết vào nước, tức là đã quên tỉ số 58%.
Công thức dùng: Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới) · Hiệu suất (mở tab mới)
Câu 2. Trong kì nén của một động cơ diesel, pit-tông nén nhanh không khí trong xilanh từ thể tích 360 cm³ xuống 20 cm³, tức tỉ số nén bằng 18. Đầu kì nén, khí có áp suất Pa và nhiệt độ 47 °C. Cuối kì nén, áp suất khí là Pa. Trong kì nén, pit-tông thực hiện lên khí một công có độ lớn 170 J, còn nội năng của khí biến đổi theo Coi không khí là khí lí tưởng và không bị rò rỉ. Dầu diesel phun vào xilanh sẽ tự bốc cháy nếu không khí nóng trên khoảng 250 °C.
a) Trong kì nén, khối khí sinh công lên pit-tông, nên trong định luật I của nhiệt động lực học có
Saib) Áp suất khí tăng 45 lần trong khi thể tích chỉ giảm 18 lần, vì ngoài việc mật độ phân tử tăng, khí còn nóng lên nên các phân tử va chạm vào thành xilanh mạnh hơn.
Đúngc) Cuối kì nén, nhiệt độ khí khoảng 118 °C, chưa đủ để dầu diesel tự bốc cháy.
Said) Trong kì nén, khí tỏa ra thành xilanh một nhiệt lượng 35 J.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Saib) Đúngc) Said) Đúng
- a) Sai. Thể tích giảm, pit-tông đẩy khí, nên khí nhận công: Khí chỉ sinh công khi nở ra, như ở kì nổ.
- b) Đúng. Theo mô hình động học, Lượng khí không đổi nên mật độ phân tử tăng 18 lần. Áp suất tăng 45 lần nên tăng lần: phân tử chuyển động nhanh hơn, mỗi va chạm mạnh hơn. Nếu nhiệt độ không đổi thì áp suất chỉ tăng đúng 18 lần.
- c) Sai. Lượng khí không đổi nên dùng phương trình trạng thái với nhiệt độ tuyệt đối K: K, tức 527 °C, cao hơn hẳn 250 °C. Vì thế động cơ diesel không cần bugi đánh lửa. Ra 118 °C là do thay thẳng 47 °C vào công thức. Soát lại với ý b: tỉ lệ với mà đúng bằng mức tăng của động năng.
- d) Đúng. J/K. Với K: J. Khí nhận công nên J. Từ được J: khí tỏa ra 35 J, phần còn lại của công làm tăng nội năng.
Công thức dùng: Phương trình trạng thái (mở tab mới) · Định luật I của nhiệt động lực học (mở tab mới) · Áp suất theo động năng phân tử (mở tab mới) · Động năng tịnh tiến trung bình của phân tử (mở tab mới) · Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)
Câu 3. Đế sạc không dây của một điện thoại có cuộn phát nối với nguồn xoay chiều tần số 125 kHz. Cuộn thu trong điện thoại có 15 vòng dây, mỗi vòng có diện tích 12 cm². Khi điện thoại đặt đúng tâm đế (hình bên, bên trái), coi từ trường qua cuộn thu là đều, vuông góc với mặt vòng dây, cảm ứng từ biến thiên điều hòa với biên độ 1,0 mT. Cho biết từ thông qua cả cuộn dây biến thiên điều hòa với biên độ và tần số góc thì suất điện động cảm ứng có biên độ
a) Nếu cho dòng điện không đổi chạy qua cuộn phát thì cuộn thu vẫn có dòng điện cảm ứng liên tục để sạc pin.
Saib) Từ thông qua cuộn thu biến thiên với chu kì 8,0 μs.
Đúngc) Khi điện thoại đặt đúng tâm đế, suất điện động hiệu dụng trong cuộn thu xấp xỉ 10 V.
Đúngd) Đặt điện thoại lệch khỏi tâm đế (hình bên, bên phải) làm từ thông cực đại qua cuộn thu chỉ còn 60% so với khi đặt đúng tâm. Coi công suất sạc tỉ lệ với bình phương suất điện động. Thời gian sạc đầy khi đó dài gấp khoảng 1,7 lần.
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Saib) Đúngc) Đúngd) Sai
- a) Sai. Dòng điện không đổi tạo từ trường không đổi, từ thông qua cuộn thu không biến thiên nên không có suất điện động cảm ứng. Đế sạc vì thế phải dùng dòng điện xoay chiều.
- b) Đúng. s μs.
- c) Đúng. Wb. rad/s. V, nên V.
- d) Sai. Từ thông giảm vì một phần cuộn thu nằm ở vùng đường sức vòng xuống, phần từ thông đó trừ bớt phần đi lên. Suất điện động tỉ lệ với nên còn 60%, công suất tỉ lệ với nên còn Cùng năng lượng cần nạp thì thời gian tỉ lệ nghịch với công suất: lần. Quên bình phương chỉ ra 1,7 lần.
Công thức dùng: Suất điện động cảm ứng (Faraday) (mở tab mới) · Từ thông (mở tab mới) · Giá trị hiệu dụng (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới)
Câu 4. Ở rất xa Mặt Trời, ánh sáng quá yếu nên tàu thăm dò thường không dùng pin quang điện mà dùng nguồn điện đồng vị. Một nguồn như vậy chứa 7,0 kg chất phóng xạ có chu kì bán rã 87,7 năm. Mỗi phân rã tỏa 5,6 MeV và gần như toàn bộ năng lượng này chuyển thành nhiệt ngay trong khối nguồn. Bộ cặp nhiệt điện biến 6,0% công suất nhiệt thành công suất điện, hiệu suất này coi như không đổi. Lấy khối lượng mol của là 238 g/mol, 1 năm s, 1 MeV J.
a) Mỗi phân rã biến một hạt nhân plutonium trong nguồn thành một hạt nhân uranium
Đúngb) Công suất nhiệt của nguồn giảm đều, mỗi năm bớt đi một lượng như nhau.
Saic) Lúc mới chế tạo, công suất nhiệt của nguồn xấp xỉ 4,0 kW.
Đúngd) Sau 40 năm kể từ lúc mới chế tạo, công suất điện của nguồn còn khoảng 170 W.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Đúng
- a) Đúng. Phân rã làm giảm 4, giảm 2: đó là uranium.
- b) Sai. Công suất nhiệt tỉ lệ với độ phóng xạ nên giảm theo hàm mũ: mỗi năm bớt đi cùng một tỉ lệ, khoảng 0,8% giá trị đầu năm đó. Lượng giảm tính bằng oát vì thế nhỏ dần.
- c) Đúng. Số hạt nhân: Hằng số phóng xạ: s⁻¹. Độ phóng xạ: Bq. Công suất nhiệt: W, tức khoảng 4,0 kW.
- d) Đúng. Công suất điện lúc đầu: W. Hiệu suất không đổi nên công suất điện giảm cùng quy luật với độ phóng xạ: W, tức khoảng 170 W. Dùng nhầm thay cho sẽ ra khoảng 150 W.
Công thức dùng: Các tia phóng xạ (mở tab mới) · Độ phóng xạ (mở tab mới) · Hằng số phóng xạ (mở tab mới) · Số hạt nhân trong khối lượng (mở tab mới) · Định luật phóng xạ (mở tab mới) · Hiệu suất (mở tab mới)
PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.
Câu 1. Một lò tái chế nấu lon nhôm đã ép thành kiện. Lon vào lò ở 30 °C, được nung tới nhiệt độ nóng chảy 660 °C rồi chảy lỏng hoàn toàn. Nhôm có nhiệt dung riêng 900 J/(kg.K), nhiệt nóng chảy riêng J/kg. Lò đốt khí thiên nhiên có năng suất tỏa nhiệt J/kg, tức mỗi kilôgam khí cháy hết tỏa ra J, và chỉ 40% nhiệt tỏa ra truyền được cho nhôm. Để nấu chảy 1,0 tấn lon nhôm, lò đốt hết bao nhiêu kilôgam khí (làm tròn đến số nguyên)?
Lời giải
Đáp số: 50 kg
Mấu chốt. Nhôm nhận nhiệt qua hai giai đoạn: nóng lên tới 660 °C rồi chuyển thể. Lò phải tỏa ra nhiều hơn số nhiệt đó, vì hơn một nửa bay theo khói.
- Nung 1000 kg nhôm từ 30 °C tới 660 °C: J.
- Làm nóng chảy hoàn toàn: J.
- Nhôm cần nhận J, nên khí phải tỏa ra J.
- Khối lượng khí: kg.
Tự soát. Nhẩm theo từng kilôgam: mỗi kilôgam nhôm cần khoảng 1 MJ, mỗi kilôgam khí đưa vào nhôm được MJ, nên một kilôgam khí nấu được chừng 20 kg nhôm, tức 50 kg khí cho một tấn. So với 14 000 kWh, tức J, thường tốn để điện phân ra một tấn nhôm từ quặng thì J chỉ khoảng 5%. Con số đó khớp với điều vẫn nói về nhôm tái chế: tiết kiệm được khoảng 95% năng lượng.
Bẫy hay gặp. Quên nhiệt nóng chảy sẽ ra 30 kg: nhôm mới tới 660 °C, vẫn còn ở thể rắn. Quên hiệu suất sẽ ra 20 kg.
Công thức dùng: Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới) · Nhiệt nóng chảy (mở tab mới) · Hiệu suất (mở tab mới) · Nhiệt lượng do nhiên liệu tỏa ra (mở tab mới)
Câu 2. Ở loại túi khí dùng sodium azide khi ô tô va chạm mạnh, bộ kích nổ phân hủy rất nhanh chất này, sinh ra khí nitrogen làm phồng túi. Túi phía người lái cần đạt thể tích 60 lít ở áp suất Pa, khi đó khí trong túi có nhiệt độ 77 °C. Mỗi mol phân hủy sinh ra 1,5 mol khí nitrogen; khối lượng mol của là 65 g/mol. Coi nitrogen là khí lí tưởng và bỏ qua lượng khí có sẵn trong túi. Để túi đạt đúng trạng thái đó, khối lượng bị phân hủy là bao nhiêu gam (không làm tròn ở các bước trung gian, kết quả làm tròn đến số nguyên)?
Lời giải
Đáp số: 116 g
Mấu chốt. Đi ngược từ túi về chất nổ: trạng thái khí cho số mol nitrogen, tỉ lệ 1,5 cho số mol Bài có ba đại lượng và cần số mol nên dùng với đơn vị SI.
- Đổi đơn vị: lít m³, K.
- Số mol nitrogen: mol.
- Số mol mol.
- Khối lượng: g.
Tự soát. Soát bằng thể tích mol: 1 mol khí ở 0 °C và 1 atm chiếm 22,4 lít. Đưa 60 lít về điều kiện đó: lít, ứng với khoảng 2,7 mol nitrogen, đúng cỡ đã tính. Lượng hơn 100 g cũng khớp cỡ thuốc của túi khí người lái thật.
Bẫy hay gặp. Thay 77 vào sẽ ra 528 g, gấp hơn 4 lần. Quên tỉ lệ 1,5, coi mỗi mol cho 1 mol nitrogen, sẽ ra 174 g.
Công thức dùng: Phương trình Clapeyron (mở tab mới) · Số mol (mở tab mới) · Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)
Câu 3. Một máy bay chở khách có sải cánh 64 m bay theo phương nằm ngang với tốc độ 900 km/h. Tại vùng máy bay đi qua, từ trường Trái Đất có cảm ứng từ T, đường sức từ hợp với mặt phẳng nằm ngang một góc 30°. Coi cánh là một thanh kim loại thẳng nằm ngang, vuông góc với vận tốc. Cho biết độ lớn suất điện động giữa hai đầu thanh bằng từ thông thanh quét qua trong mỗi giây. Suất điện động cảm ứng giữa hai đầu cánh có độ lớn bao nhiêu milivôn (làm tròn đến số nguyên)?
Lời giải
Đáp số: 360 mV
Mấu chốt. Cánh bay ngang nên quét một mặt phẳng nằm ngang. Chỉ đường sức xuyên qua mặt đó mới làm từ thông thay đổi, tức chỉ thành phần thẳng đứng của có tác dụng, dù máy bay bay theo hướng nào.
- Đổi tốc độ: km/h m/s. Mỗi giây cánh quét một diện tích nằm ngang m².
- Thành phần thẳng đứng của từ trường: T.
- Từ thông quét qua trong mỗi giây bằng độ lớn suất điện động: V mV.
Tự soát. Xét giới hạn: đường sức nằm ngang cho 0, thẳng đứng cho 720 mV.
Bẫy hay gặp. Dùng cả sẽ ra 720 mV. Lấy tức dùng thành phần nằm ngang, sẽ ra 624 mV. Để sẽ ra 1296 mV.
Công thức dùng: Thanh dẫn chuyển động trong từ trường (mở tab mới) · Suất điện động cảm ứng (Faraday) (mở tab mới) · Từ thông (mở tab mới)
Câu 4. Trong xưởng làm thân xe ô tô, một máy hàn điểm dùng máy biến áp giảm áp, coi là lí tưởng, cuộn sơ cấp 190 vòng, cuộn thứ cấp 2 vòng, cuộn sơ cấp nối vào điện áp xoay chiều hiệu dụng 380 V. Mạch thứ cấp chỉ có điện trở thuần, tổng cộng Ω, trong đó riêng chỗ tiếp xúc giữa hai tấm thép cần hàn có điện trở Ω. Cho biết máy biến áp lí tưởng có nhiệt lượng tỏa ra trên điện trở là với là cường độ dòng điện hiệu dụng. Nhiệt lượng tỏa ra tại chỗ tiếp xúc trong một lần hàn kéo dài 0,25 s là bao nhiêu kilôjun (làm tròn đến một chữ số thập phân)?
Lời giải
Đáp số: 1,6 kJ
Mấu chốt. Máy biến áp đổi điện áp cao, dòng nhỏ thành điện áp thấp, dòng rất lớn. Dòng này chạy qua mọi phần của mạch thứ cấp, nhưng điện trở tiếp xúc mới là chỗ cần tính nhiệt.
- Điện áp thứ cấp: V.
- Dòng thứ cấp tính theo điện trở của cả mạch: A.
- Mạch nối tiếp nên dòng này cũng đi qua chỗ tiếp xúc: J kJ.
Tự soát. Soát bằng công suất: mạch thứ cấp tiêu thụ kW. Chỗ tiếp xúc chiếm điện trở nên nhận công suất, tức 6,4 kW, trong 0,25 s được 1,6 kJ. Bên sơ cấp, dòng chỉ cần A.
Bẫy hay gặp. Dùng sẽ ra 40 kJ, nhưng điện áp 4,0 V đặt lên cả mạch thứ cấp chứ không đặt hết lên chỗ tiếp xúc. Lấy điện trở cả mạch để tính nhiệt sẽ ra 8,0 kJ, đó là nhiệt của toàn mạch thứ cấp.
Công thức dùng: Máy biến áp lí tưởng (mở tab mới) · Định luật Ohm cho đoạn mạch (mở tab mới) · Định luật Joule (mở tab mới)
Câu 5. Một tàu phá băng hạt nhân đi hết một tuyến đường biển dài 5600 km với tốc độ trung bình 20 km/h. Công suất trung bình trên trục chân vịt là 36 MW, và chỉ 18% công suất nhiệt của lò phản ứng được chuyển thành công suất này. Mỗi hạt nhân phân hạch tỏa 200 MeV. Lấy 1 MeV J, khối lượng mol của là 235 g/mol. Khối lượng bị phân hạch trong chuyến đi là bao nhiêu kilôgam (không làm tròn ở các bước trung gian, kết quả làm tròn đến một chữ số thập phân)?
Lời giải
Đáp số: 2,5 kg
Mấu chốt. Chuỗi tính bắt đầu từ quãng đường: quãng đường cho thời gian chạy, công suất nhân thời gian cho năng lượng, năng lượng chia cho 200 MeV cho số phân hạch.
- Thời gian chạy: giờ s.
- Công suất nhiệt của lò: MW.
- Nhiệt năng lò sinh ra: J.
- Số phân hạch:
- Khối lượng: g kg.
Tự soát. Người làm lò có quy tắc nhẩm: mỗi MW nhiệt chạy một ngày đốt khoảng 1 g Lò 200 MW chạy 280 giờ, tức gần 11,7 ngày, đốt khoảng g, đúng cỡ đã tính. Để so sánh, một tàu chạy dầu có hiệu suất 40%, đốt dầu có năng suất tỏa nhiệt J/kg, phải dùng hơn 2000 tấn dầu cho cùng chuyến đi.
Bẫy hay gặp. Quên chia cho 18% sẽ ra 0,4 kg, vì 36 MW mới là phần tới chân vịt. Tính từ 200 MW mà để 280 giờ không đổi ra giây thì số phân hạch nhỏ đi 3600 lần, chỉ ra khoảng 0,7 g.
Công thức dùng: Năng lượng từ khối lượng nhiên liệu (mở tab mới) · Số hạt nhân trong khối lượng (mở tab mới) · Hiệu suất (mở tab mới)
Câu 6. Một cơ sở chiếu xạ thực phẩm dùng nguồn có chu kì bán rã 5,27 năm. Mỗi lô hàng phải nhận đủ một liều bức xạ nhất định, nên thời gian chiếu một lô tỉ lệ nghịch với độ phóng xạ của nguồn. Ngay sau khi nạp nguồn mới, mỗi lô được chiếu trong 40 phút. Để giữ năng suất dây chuyền, cơ sở phải bổ sung nguồn khi thời gian chiếu mỗi lô lên tới 60 phút. Sau bao nhiêu năm kể từ khi nạp nguồn mới thì phải bổ sung (làm tròn đến một chữ số thập phân)?
Lời giải
Đáp số: 3,1 năm
Mấu chốt. Thời gian chiếu tăng 1,5 lần nghĩa là độ phóng xạ giảm còn tức giá trị ban đầu, chứ không phải giảm 50%.
- Thời gian chiếu tỉ lệ nghịch với nên
- nên
- năm.
Tự soát. Chặn hai đầu: sau nửa chu kì, 2,6 năm, độ phóng xạ còn nên mỗi lô mất 57 phút, chưa tới 60 phút. Sau một chu kì, 5,27 năm, mỗi lô mất 80 phút, đã quá 60 phút. Vậy nằm giữa 2,6 năm và 5,3 năm, gần đầu dưới.
Bẫy hay gặp. Thấy thời gian chiếu tăng 50% rồi coi độ phóng xạ giảm 50% sẽ ra 5,3 năm. Chia đều theo đường thẳng, coi mất 50% sau 5,27 năm nên mất sau 3,5 năm, cũng sai vì giảm theo hàm mũ.
Công thức dùng: Độ phóng xạ (mở tab mới) · Định luật phóng xạ (mở tab mới)
HẾT