MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập
Đề luyện thi tốt nghiệp THPT · Môn Vật lí
Thời gian làm bài 50 phút, không kể thời gian phát đề
Mã đề2703
Cho biết: J/(mol.K); hạt/mol. Các khối khí trong đề coi là khí lí tưởng.
PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.
Câu 1. Cho nước đá vào một cốc thủy tinh khô. Một lúc sau, mặt ngoài cốc phủ đầy những giọt nước nhỏ. Các giọt nước này hình thành do
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Mặt ngoài cốc lạnh hơn không khí xung quanh, mà không khí lúc nào cũng chứa hơi nước.
- Lớp không khí sát thành cốc bị làm lạnh, hơi nước trong lớp này chuyển sang thể lỏng rồi đọng lại thành giọt. Đó là sự ngưng tụ.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Thủy tinh không cho nước thấm qua. Cũng cái cốc đó đựng nước ấm thì mặt ngoài khô ráo.
- C. Hơi thoát ra từ đá rất ít, lại không xuyên được qua thành thủy tinh.
- D. Oxygen chỉ hóa lỏng ở khoảng °C. Thành cốc đựng nước đá không lạnh đến thế.
Câu 2. Một đợt không khí lạnh làm nhiệt độ ngoài trời giảm từ 27 °C xuống 15 °C. Độ giảm nhiệt độ này tính theo thang Kelvin là
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Đề hỏi độ giảm, tức hiệu hai nhiệt độ. Một độ chia của thang Kelvin đúng bằng một độ chia của thang Celsius, nên hiệu giữ nguyên con số.
- K, K, nên K, đúng bằng °C.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Thấy nhiệt độ giảm nên lấy
- B. Lấy coi độ giảm như một nhiệt độ rồi đổi thang.
- C. Đây là nhiệt độ lúc sau tính theo thang Kelvin, chưa phải độ giảm.
Công thức dùng: Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)
Câu 3. Mở nhanh nắp một chai nước ngọt có ga, khí nén ở cổ chai giãn nở rất nhanh, hầu như không kịp trao đổi nhiệt với bên ngoài, và ở miệng chai thoáng hiện một làn sương mờ. Trong quá trình giãn nở đó, lượng khí này
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Làn sương cho biết khí vừa lạnh đi. Khí giãn nở thì đẩy lùi không khí bên ngoài, tức là sinh công, mà lại gần như không nhận nhiệt.
- Quá trình xảy ra rất nhanh nên Khí sinh công nên
- Theo định luật I của nhiệt động lực học: Nội năng giảm nên nhiệt độ khí giảm.
- Hơi nước trong lớp khí vừa lạnh đi ngưng tụ thành những giọt rất nhỏ, ta thấy như sương.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Khí giãn nở là khí đẩy môi trường, nên khí sinh công chứ không nhận công.
- B. Khí sinh công mà không nhận nhiệt thì phải lấy năng lượng từ chính nội năng của nó.
- D. Nhận công mà thì nội năng phải tăng.
Công thức dùng: Định luật I của nhiệt động lực học (mở tab mới)
Câu 4. Thợ sửa điện dùng mỏ hàn làm nóng chảy hoàn toàn 20 g thiếc đã ở đúng nhiệt độ nóng chảy. Nhiệt nóng chảy riêng của thiếc là J/kg. Nhiệt lượng thiếc nhận vào là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Thiếc đã ở nhiệt độ nóng chảy nên toàn bộ nhiệt lượng dùng để chuyển thể. tính cho 1 kg, nên đổi gam ra kilôgam trước.
- J.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Để mà không đổi ra 0,020 kg.
- C. Chia cho 0,020 kg thay vì nhân.
- D. Chia cho 20, vừa sai phép tính vừa quên đổi đơn vị.
Công thức dùng: Nhiệt nóng chảy (mở tab mới)
Câu 5. Một bàn là hơi nước lấy nước ở 30 °C từ ngăn chứa, đun sôi rồi mỗi phút phun ra 24 g hơi nước ở 100 °C. Nước có nhiệt dung riêng 4200 J/(kg.K) và nhiệt hóa hơi riêng J/kg. Bỏ qua nhiệt thất thoát. Công suất nhiệt cần cấp cho nước để tạo hơi là
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Nước phải qua hai chặng: nóng lên tới 100 °C rồi mới hóa hơi ở 100 °C. Cộng nhiệt lượng của cả hai chặng cho 24 g nước, sau đó chia cho 60 s.
- Làm nóng: J.
- Hóa hơi: J.
- Công suất: W kW.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Chỉ tính phần hóa hơi, bỏ quên chặng làm nóng từ 30 °C lên 100 °C.
- B. Chỉ tính phần làm nóng, trong khi phần hóa hơi mới chiếm gần hết nhiệt lượng.
- C. Con số 61,3 là nhiệt lượng tính bằng kJ cấp trong một phút, chưa chia cho 60 s.
Công thức dùng: Nhiệt hóa hơi (mở tab mới) · Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới)
Câu 6. Không khí trong phòng gồm chủ yếu nitrogen (khối lượng mol 28 g/mol) và oxygen (khối lượng mol 32 g/mol). Coi hai khí là khí lí tưởng ở cùng nhiệt độ. So với phân tử oxygen, phân tử nitrogen có
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Cùng nhiệt độ là cùng động năng tịnh tiến trung bình, dù phân tử nặng hay nhẹ. Cùng động năng thì phân tử nhẹ phải chạy nhanh hơn.
- không chứa khối lượng phân tử, nên ở cùng hai loại phân tử có cùng động năng tịnh tiến trung bình.
- nitrogen có nhỏ hơn nên lớn hơn, gấp lần.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Tốc độ lớn hơn không kéo theo động năng lớn hơn, vì phân tử nitrogen nhẹ hơn.
- C. Cùng động năng mà khối lượng khác nhau thì tốc độ phải khác nhau.
- D. Động năng tịnh tiến trung bình chỉ phụ thuộc nhiệt độ, không phụ thuộc loại khí.
Công thức dùng: Động năng tịnh tiến trung bình của phân tử (mở tab mới) · Tốc độ căn quân phương (mở tab mới)
Câu 7. Một chai thủy tinh chứa 1,5 lít không khí ở 25 °C. Lồng kín một quả bóng bay xẹp vào cổ chai rồi đặt chai vào chậu nước nóng. Khi không khí trong chai và trong bóng đạt 65 °C thì bóng đã phồng lên. Thể tích ban đầu của bóng coi như bằng 0, áp suất của khối khí luôn bằng áp suất khí quyển, bỏ qua sự nở của chai. Thể tích của quả bóng lúc đó xấp xỉ
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Áp suất không đổi nên dùng định luật Charles với nhiệt độ tuyệt đối. Quả bóng chỉ chứa phần khí nở thêm.
- K, K. lít.
- Chai vẫn chiếm 1,5 lít nên thể tích bóng là lít.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Thay độ C vào định luật Charles: lít.
- C. Thấy nhiệt độ tăng 40 °C rồi coi như thể tích tăng 40%.
- D. Đây là thể tích toàn bộ khối khí, gồm cả phần nằm trong chai.
Công thức dùng: Định luật Charles (đẳng áp) (mở tab mới) · Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)
Câu 8. Bình chứa của một máy nén khí ở tiệm vá xe có dung tích 60 lít. Khi đầy, khí trong bình có áp suất tuyệt đối Pa và nhiệt độ 47 °C. Lúc còn ở ngoài trời, với áp suất Pa và nhiệt độ 27 °C, lượng khí này chiếm thể tích
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Cả đều khác nhau ở hai trạng thái, chỉ có lượng khí là giữ nguyên. Đó đúng là chỗ dùng phương trình trạng thái.
- Gọi trạng thái 1 là ngoài trời, K, trạng thái 2 là trong bình, K. Ta có
- lít.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Bỏ qua sự thay đổi nhiệt độ, chỉ dùng tỉ số áp suất.
- B. Thay độ C vào phương trình: lít.
- D. Đảo tỉ số nhiệt độ: lít.
Công thức dùng: Phương trình trạng thái (mở tab mới) · Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)
Sử dụng các thông tin sau cho Câu 9 và Câu 10. Một bình xịt tưới cây có dung tích 8,0 lít, phía trên có tay bơm (hình bên). Người dùng đổ vào bình 5,0 lít nước rồi bơm cho không khí trong bình đạt áp suất tuyệt đối Pa. Khi mở vòi, không khí nén đẩy nước lên theo ống và phun ra ngoài. Coi nhiệt độ không khí trong bình không đổi, lấy áp suất khí quyển là Pa, bỏ qua áp suất do cột nước trong ống gây ra.
Câu 9. Khi đã phun ra 1,0 lít nước, áp suất không khí trong bình là
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Nước phun ra bao nhiêu thì khí có thêm bấy nhiêu chỗ. Phải tính theo thể tích của khí, đừng nhầm với thể tích nước.
- Lúc đầu khí chiếm lít. Phun 1,0 lít nước thì khí chiếm lít.
- Nhiệt độ không đổi: Pa.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đảo tỉ số thể tích. Khí giãn ra thì áp suất phải giảm.
- B. Thấy thể tích tăng một phần ba rồi cho áp suất giảm một phần ba. Quan hệ ở đây là tỉ lệ nghịch.
- C. Cho áp suất giảm theo tỉ lệ thể tích nước: Pa.
Công thức dùng: Định luật Boyle (đẳng nhiệt) (mở tab mới)
Câu 10. Vòi ngừng phun khi áp suất không khí trong bình giảm tới áp suất khí quyển. Tính từ lúc bắt đầu, lượng nước bình phun được tổng cộng là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Khí chỉ đẩy được nước ra khi áp suất trong bình còn lớn hơn áp suất khí quyển, nên có thể bình ngừng phun khi chưa cạn nước.
- Khi vòi ngừng phun, Pa. Thể tích khí lúc đó: lít.
- Khí chiếm thêm lít, đúng bằng lượng nước đã phun. Trong bình còn lại 0,80 lít nước.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Nghĩ rằng bình phun cạn. Nếu khí chiếm hết 8,0 lít thì áp suất chỉ còn Pa, thấp hơn khí quyển, nên nước đã ngừng phun từ trước.
- C. 7,2 lít là thể tích khí lúc sau, chưa trừ 3,0 lít khí có sẵn.
- D. 0,80 lít là lượng nước còn lại trong bình, không phải lượng đã phun.
Công thức dùng: Định luật Boyle (đẳng nhiệt) (mở tab mới)
Câu 11. Rắc mạt sắt lên tấm bìa đặt trên một thanh nam châm rồi gõ nhẹ, mạt sắt xếp thành những đường cong nối hai cực. Đó là hình ảnh của các đường sức từ. Đường sức từ của thanh nam châm
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Trong lòng nam châm đường sức vẫn đi tiếp, từ cực Nam về cực Bắc. Vì thế đường sức từ không có điểm đầu, điểm cuối.
- Bên ngoài nam châm, đường sức đi ra từ cực Bắc, đi vào cực Nam. Trong lòng nam châm, đường sức đi từ cực Nam về cực Bắc nên mỗi đường khép kín.
- Tại mỗi điểm từ trường chỉ có một hướng, nên qua mỗi điểm chỉ có một đường sức, các đường không cắt nhau.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đường sức có điểm đầu và điểm cuối là đặc điểm của đường sức điện trong điện trường tĩnh, dễ nhầm với đường sức từ.
- B. Nếu hai đường cắt nhau thì tại giao điểm từ trường có hai hướng, điều này không thể xảy ra.
- D. Ở gần hai cực từ trường mạnh nên đường sức dày, mạt sắt cũng bám dày nhất ở đó.
Câu 12. Trên một tuyến đường sắt đô thị, đoạn dây cấp điện dài 40 m mang dòng điện một chiều 500 A. Đoạn dây nằm trong từ trường Trái Đất có cảm ứng từ T và hợp với đường sức từ một góc 30°. Lực từ tác dụng lên đoạn dây có độ lớn
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Góc trong công thức là góc giữa dây và đường sức, đúng là góc đề cho, nên dùng thẳng
- N.
- Lực này rất nhỏ so với trọng lượng của dây dài 40 m, nên ngoài đời không thấy dây bị từ trường Trái Đất kéo lệch.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Dùng thay cho
- C. Bỏ quên coi như dây vuông góc với đường sức.
- D. Bỏ quên chiều dài dây.
Công thức dùng: Lực từ lên đoạn dây dẫn (mở tab mới)
Câu 13. Đèn pin quay tay không có pin, bên trong là một máy phát nhỏ: xoay tay quay thì nam châm quay cạnh một cuộn dây nối với bóng đèn qua công tắc. Khi bật công tắc cho đèn sáng, người quay thấy nặng tay hơn lúc tắt công tắc. Nguyên nhân là
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Công tắc tắt thì mạch hở: có suất điện động nhưng không có dòng điện. Bật công tắc mới có dòng, và dòng này tuân theo định luật Lenz.
- Mạch kín nên trong cuộn dây có dòng điện cảm ứng. Từ trường của dòng này chống lại nguyên nhân sinh ra nó, tức chống lại sự quay của nam châm.
- Xét về năng lượng: đèn sáng tiêu thụ điện năng, phần năng lượng đó do tay người quay cung cấp, nên phải tốn công nhiều hơn.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Từ tính của nam châm không đổi, tắt công tắc là quay nhẹ lại ngay.
- B. Cuộn dây chỉ ấm lên chút ít và không chạm vào phần quay, ma sát ở trục gần như không đổi.
- C. Nam châm vẫn quay nên từ thông vẫn biến thiên, dù công tắc bật hay tắt.
Công thức dùng: Định luật Lenz (mở tab mới)
Câu 14. Bộ phát Wi-Fi trong nhà phát sóng điện từ có tần số 2,4 GHz. Lấy tốc độ sóng trong không khí là m/s. Bước sóng của sóng này là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Đổi GHz ra Hz trước khi chia: 1 GHz Hz.
- m.
- Bước sóng cỡ 12 cm, nên anten của bộ phát chỉ cần dài vài centimét.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Coi 2,4 GHz là 2,4 MHz.
- C. Đảo tỉ số:
- D. Nhân với thay vì chia.
Công thức dùng: Sóng điện từ (mở tab mới)
Câu 15. Nguyên tố chlorine trong muối ăn có hai đồng vị bền, với hạt nhân và Hai hạt nhân này có cùng
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Hai đồng vị của một nguyên tố luôn có cùng số proton. Trên kí hiệu, đó là con số ở dưới.
- có 17 proton và neutron. có 17 proton và neutron.
Vì sao các phương án khác sai
- A. có 18 neutron, còn có 20 neutron.
- B. Số nucleon là con số ở trên kí hiệu: một bên là 35, một bên là 37.
- D. Hạt nhân có thêm 2 neutron nên nặng hơn hạt nhân
Công thức dùng: Cấu tạo hạt nhân (mở tab mới)
Câu 16. Các nguồn phóng xạ dùng trong y tế được cất trong hộp chì có thành dày vài centimét. Lớp chì dày như vậy chủ yếu để chặn
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Tia nào đâm xuyên mạnh nhất thì tia đó quyết định bề dày của lớp chắn.
- Tia không mang điện và có năng lượng lớn nên đi rất xa trong vật chất. Muốn giảm tia xuống mức an toàn phải có lớp chì dày.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Tia đâm xuyên kém nhất, một tờ giấy đã chặn được.
- B. Tia chỉ cần vài milimét nhôm là chặn được.
- C. Tia cũng chỉ cần vài milimét kim loại là chặn được.
Công thức dùng: Các tia phóng xạ (mở tab mới)
Câu 17. Năng lượng mà ánh nắng đưa tới Trái Đất được tạo ra trong lòng Mặt Trời nhờ
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Lõi Mặt Trời còn rất nhiều hydrogen, nhiệt độ hơn mười triệu độ. Đó đúng là điều kiện của phản ứng tổng hợp hạt nhân.
- Trong lõi Mặt Trời, các hạt nhân hydrogen kết hợp dần thành hạt nhân helium và tỏa năng lượng rất lớn. Năng lượng đó truyền ra bề mặt rồi tới Trái Đất dưới dạng bức xạ.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Phản ứng cháy là phản ứng hóa học, năng lượng tỏa ra quá nhỏ so với năng lượng Mặt Trời phát ra suốt hàng tỉ năm.
- C. Phân hạch cần hạt nhân nặng như uranium, mà trong Mặt Trời những hạt nhân này rất hiếm.
- D. Các hạt nhân nặng trong Mặt Trời rất hiếm, phóng xạ của chúng không đáng kể so với năng lượng Mặt Trời phát ra.
Câu 18. Bảng sau cho khối lượng của proton, neutron và hạt nhân carbon Lấy 1 u MeV/c². Năng lượng liên kết riêng của hạt nhân xấp xỉ
| Hạt | proton | neutron | |
|---|---|---|---|
| Khối lượng (u) | 1,0073 | 1,0087 | 11,9967 |
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Đi theo thứ tự: độ hụt khối, năng lượng liên kết, rồi chia cho số nucleon. Bước cuối chia cho đừng chia cho
- u.
- MeV.
- MeV/nucleon.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Đây là năng lượng liên kết, chưa chia cho 12 nucleon.
- C. Chia cho số proton thay vì số nucleon
- D. Lấy nhưng quên đổi từ u ra MeV/c².
Công thức dùng: Độ hụt khối (mở tab mới) · Năng lượng liên kết (mở tab mới) · Năng lượng liên kết riêng (mở tab mới) · Hệ thức Einstein (mở tab mới)
PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.
Câu 1. Một người đổ 0,50 kg nước ở 25 °C vào khay làm đá rồi đặt khay vào ngăn đông của tủ lạnh. Coi tủ rút nhiệt khỏi lượng nước này với công suất không đổi. Đồ thị bên cho biết nhiệt độ của khối nước theo thời gian kể từ lúc đặt khay, cuối đoạn CD khối đá đạt °C. Cho nhiệt dung riêng của nước là 4200 J/(kg.K), của nước đá là 2100 J/(kg.K), nhiệt nóng chảy riêng của nước đá là J/kg. Bỏ qua nhiệt dung của khay.
a) Trên đoạn BC, nước đang đông đặc ở 0 °C.
Đúngb) Trên đoạn BC, nhiệt độ không đổi nên nội năng của khối nước không đổi.
Saic) Tủ rút nhiệt khỏi lượng nước này với công suất 35 W.
Đúngd) Nếu nước ban đầu ở 5 °C thay vì 25 °C thì thời gian từ lúc đặt khay đến lúc đá đạt °C giảm đi khoảng một nửa.
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Sai
- a) Đúng. Nhiệt độ đứng yên trong lúc tủ vẫn rút nhiệt, đó là dấu hiệu của chuyển thể. Ở 0 °C, nước chuyển từ thể lỏng sang thể rắn.
- b) Sai. Tủ vẫn rút nhiệt nên công coi như bằng 0, do đó nội năng giảm. Nhiệt độ không đổi chỉ cho biết động năng trung bình của phân tử không đổi. Phần giảm nằm ở thế năng tương tác khi các phân tử xếp vào mạng tinh thể.
- c) Đúng. Đoạn AB: J trong 25 phút, tức 1500 s. W.
- d) Sai. Tổng nhiệt lượng phải rút khi nước ở 25 °C: J. Nước 5 °C chỉ bớt được J, khoảng 18% tổng này. Công suất rút nhiệt không đổi nên thời gian cũng chỉ giảm khoảng 18%. Phần nặng nhất là đông đặc, chiếm khoảng 70% tổng nhiệt lượng.
Công thức dùng: Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới) · Nhiệt nóng chảy (mở tab mới)
Câu 2. Buổi sáng, khi lốp ô tô còn nguội ở 25 °C, đồng hồ đo áp suất lốp chỉ 2,30 bar. Sau hai giờ chạy trên đường cao tốc, đồng hồ chỉ 2,60 bar. Đồng hồ này chỉ áp suất dư, tức phần áp suất lớn hơn áp suất khí quyển. Áp suất khí quyển là 1,00 bar. Coi không khí trong lốp là khí lí tưởng, không bị rò rỉ, thể tích lốp không đổi.
a) Áp suất tuyệt đối của khí trong lốp lúc sáng là 3,30 bar.
Đúngb) Sau khi chạy, áp suất tăng vì các phân tử khí chuyển động nhanh hơn, va vào thành lốp mạnh hơn và thường xuyên hơn.
Đúngc) Nhiệt độ khí trong lốp sau khi chạy xấp xỉ 64 °C.
Said) Thấy đồng hồ chỉ 2,60 bar, người lái xả bớt khí ngay lúc lốp đang nóng cho đồng hồ về 2,30 bar. Coi nhiệt độ khí không đổi trong lúc xả. Khi lốp nguội về 25 °C, đồng hồ chỉ khoảng 2,0 bar.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Đúng
- a) Đúng. bar. Đồng hồ chỉ phần vượt trên khí quyển, nên muốn dùng các định luật khí phải cộng áp suất khí quyển vào.
- b) Đúng. Lốp kín, thể tích không đổi nên số phân tử trong một đơn vị thể tích không đổi. Nhiệt độ tăng làm tăng, và theo thì áp suất tăng.
- c) Sai. Thể tích không đổi: với áp suất tuyệt đối bar, bar, K. Do đó K, tức khoảng 52 °C. Con số 64 °C là kết quả khi thay thẳng số chỉ đồng hồ, dùng tỉ số quên cộng áp suất khí quyển.
- d) Đúng. Sau khi xả, khí ở 325 K có áp suất tuyệt đối 3,30 bar. Nguội đẳng tích về 298 K: bar, đồng hồ chỉ khoảng 2,0 bar, thiếu khoảng 0,3 bar so với lúc sáng. Vì thế áp suất lốp nên đo và chỉnh khi lốp nguội.
Công thức dùng: Quá trình đẳng tích (mở tab mới) · Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới) · Áp suất khí theo mô hình động học (mở tab mới) · Áp suất dư và áp suất tuyệt đối (mở tab mới)
Câu 3. Bếp từ có một cuộn dây phẳng đặt dưới mặt kính (hình bên). Dòng điện xoay chiều tần số 25 kHz chạy trong cuộn dây tạo ra từ trường biến thiên xuyên qua mặt kính và đáy nồi. Đáy nồi làm bằng vật liệu sắt từ, trong đó xuất hiện các dòng điện cảm ứng làm đáy nồi nóng lên. Dùng bếp ở công suất điện 2000 W để đun 2,0 lít nước từ 25 °C đến 100 °C, biết 85% điện năng tiêu thụ chuyển thành nhiệt lượng nước nhận. Cho khối lượng riêng của nước là 1,0 kg/lít, nhiệt dung riêng là 4200 J/(kg.K).
a) Từ trường biến thiên sinh ra điện trường xoáy trong đáy nồi, làm các electron tự do chuyển động thành dòng điện cảm ứng.
Đúngb) Đặt nồi thủy tinh lên bếp thì nồi không nóng lên vì từ trường không xuyên qua được thủy tinh.
Saic) Với cùng biên độ cảm ứng từ, dùng tần số 25 kHz thì suất điện động cảm ứng trong đáy nồi có biên độ lớn gấp 500 lần so với dùng tần số 50 Hz của điện lưới.
Đúngd) Thời gian đun lượng nước trên xấp xỉ 6,2 phút.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Đúng
- a) Đúng. Từ trường biến thiên theo thời gian sinh ra điện trường xoáy có đường sức khép kín. Trong kim loại, điện trường này kéo các electron tự do chuyển động thành những dòng điện khép kín, gọi là dòng Foucault. Các dòng này tỏa nhiệt ngay trong đáy nồi.
- b) Sai. Từ trường vẫn xuyên qua thủy tinh, bằng chứng là nó đi qua chính mặt kính của bếp. Nồi thủy tinh không nóng vì thủy tinh không dẫn điện nên không có dòng điện cảm ứng. Nồi nhôm thì có dòng cảm ứng, nhưng nhôm dẫn điện quá tốt và không có từ tính nên đáy nồi tỏa nhiệt rất ít, bếp từ thông thường không đun được.
- c) Đúng. Từ thông qua một vòng khép kín trong đáy nồi có dạng nên suất điện động có biên độ tỉ lệ với tần số. Tỉ số là Vì vậy bếp phải nâng tần số lên hàng chục kilôhéc.
- d) Đúng. 2,0 lít nước có khối lượng 2,0 kg. Nhiệt lượng cần: J. Công suất nước nhận: W. Do đó s phút.
Công thức dùng: Suất điện động cảm ứng (Faraday) (mở tab mới) · Khung dây quay đều (máy phát điện) (mở tab mới) · Đun bằng điện (mở tab mới) · Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới) · Hiệu suất (mở tab mới)
Câu 4. Đầu báo khói loại ion hóa chứa một nguồn có độ phóng xạ 37 kBq. Đồng vị này phóng xạ với chu kì bán rã 432 năm. Các hạt ion hóa không khí trong một buồng nhỏ, tạo ra dòng điện yếu giữa hai điện cực. Khi khói lọt vào, dòng điện này giảm và còi báo kêu. Lấy 1 năm ngày, coi khối lượng mol của đồng vị này là 241 g/mol.
a) Sau khi phát hạt hạt nhân vẫn là americium, chỉ có số khối giảm đi 4.
Saib) Tia chỉ đi được vài centimét trong không khí và bị vỏ nhựa của đầu báo chặn lại.
Đúngc) Sau 10 năm, độ phóng xạ của nguồn giảm đi khoảng 1,2%.
Said) Khối lượng trong nguồn xấp xỉ 0,29 μg.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Saib) Đúngc) Said) Đúng
- a) Sai. Hạt là hạt nhân mang đi 2 proton và 2 neutron. Số proton giảm từ 95 xuống 93 nên nguyên tố đã khác: hạt nhân con là (neptunium).
- b) Đúng. Hạt ion hóa không khí rất mạnh nên mất năng lượng nhanh. Chính khả năng này được dùng để tạo dòng điện trong buồng đo, và cũng là lí do tia không ra được khỏi vỏ đầu báo.
- c) Sai. tức giảm khoảng 1,6%. Con số 1,2% là kết quả của phép chia đều Độ phóng xạ giảm theo hàm mũ nên những năm đầu giảm nhanh hơn mức chia đều đó. Dù vậy mức giảm rất nhỏ, nên nguồn vẫn đủ mạnh sau 10 năm dùng.
- d) Đúng. tính bằng Bq nên đổi ra giây: s, s⁻¹. Số hạt nhân: Khối lượng: g, tức 0,29 μg.
Công thức dùng: Các tia phóng xạ (mở tab mới) · Hằng số phóng xạ (mở tab mới) · Độ phóng xạ (mở tab mới) · Số hạt nhân trong khối lượng (mở tab mới) · Định luật phóng xạ (mở tab mới)
PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.
Câu 1. Để xác định nhiệt dung riêng của một miếng kim loại khối lượng 140 g, một nhóm học sinh ngâm nó trong nước đang sôi ở 100 °C đủ lâu, rồi chuyển nhanh sang một nhiệt lượng kế chứa 200 g nước ở 20,0 °C. Sau khi khuấy đều, nhiệt độ cân bằng là 30,0 °C. Bình và que khuấy của nhiệt lượng kế nhận 42 J khi nóng thêm 1 K. Nước có nhiệt dung riêng 4200 J/(kg.K). Bỏ qua nhiệt trao đổi với môi trường. Nhiệt dung riêng của kim loại là bao nhiêu J/(kg.K) (làm tròn đến số nguyên)?
Lời giải
Đáp số: 900 J/(kg.K)
Mấu chốt. Bên tỏa nhiệt chỉ có miếng kim loại, bên thu nhiệt có cả nước lẫn bình. Độ biến thiên nhiệt độ của hai bên khác nhau: kim loại nguội đi 70 K, nước chỉ ấm lên 10 K.
- Nhiệt lượng nước thu: J.
- Nhiệt lượng bình và que khuấy thu: J.
- Nhiệt lượng kim loại tỏa:
- Cân bằng nhiệt: suy ra J/(kg.K).
Tự soát. Bỏ qua bình thì được J/(kg.K). Kết quả đúng chỉ lớn hơn khoảng 5%, hợp lí vì bình nhận nhiệt ít hơn nước nhiều. Đối chiếu bảng: nhôm khoảng 880 J/(kg.K), sắt khoảng 460 J/(kg.K), đồng khoảng 380 J/(kg.K), nên miếng kim loại nhiều khả năng là nhôm.
Bẫy hay gặp. Lấy 10 K cho cả miếng kim loại sẽ ra 6300 J/(kg.K), lớn hơn cả nước, không kim loại nào như vậy. Kim loại đi từ 100 °C xuống 30,0 °C nên độ giảm là 70 K.
Công thức dùng: Cân bằng nhiệt (mở tab mới) · Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới)
Câu 2. Một lốp xe đạp có thể tích 2,4 lít, coi không đổi khi bơm. Đồng hồ trên bơm cho biết khí trong lốp có áp suất dư 0,60 bar, tức lớn hơn áp suất khí quyển 0,60 bar. Cần bơm lên áp suất dư 3,5 bar. Mỗi lần bơm đưa vào lốp 0,18 lít không khí đo ở áp suất khí quyển 1,0 bar. Coi nhiệt độ khí không đổi. Cần bơm ít nhất bao nhiêu lần?
Lời giải
Đáp số: 39 lần
Mấu chốt. Nhiệt độ không đổi thì lượng khí tỉ lệ với tích Tích của khí trong lốp lúc sau bằng tích của khí có sẵn cộng với phần bơm thêm, trong đó là áp suất tuyệt đối.
- Áp suất tuyệt đối trong lốp: bar, bar.
- Sau lần bơm:
- Số lần bơm phải nguyên và lốp phải đủ áp suất, nên cần ít nhất 39 lần.
Tự soát. Thử ngược: mỗi lần bơm áp suất tăng 0,075 bar. Sau 38 lần áp suất dư mới 3,45 bar, sau 39 lần đạt 3,525 bar.
Bẫy hay gặp. Quên khí có sẵn trong lốp sẽ ra lần. Làm tròn 38,7 xuống 38 thì lốp chưa đạt 3,5 bar.
Công thức dùng: Định luật Boyle (đẳng nhiệt) (mở tab mới) · Phương trình Clapeyron (mở tab mới) · Áp suất dư và áp suất tuyệt đối (mở tab mới)
Câu 3. Van của một nồi áp suất là ống nhỏ có lỗ tròn đường kính 3,0 mm, trên miệng ống đặt một quả nặng khối lượng 72 g (hình bên). Khi nước trong nồi sôi mạnh, hơi nước nâng quả nặng lên và van xì hơi đều. Lúc đó phần trống 4,0 lít phía trên mặt nước coi như chỉ còn hơi nước, áp suất trong nồi vừa đủ nâng quả nặng, nhiệt độ hơi bằng nhiệt độ sôi của nước ở áp suất đó (bảng dưới). Lấy áp suất khí quyển Pa, m/s². Coi hơi nước là khí lí tưởng có khối lượng mol 18 g/mol. Khối lượng hơi nước trong phần trống của nồi là bao nhiêu gam (làm tròn đến một chữ số thập phân)?
| ( Pa) | 1,0 | 1,5 | 2,0 | 2,5 |
|---|---|---|---|---|
| Nhiệt độ sôi của nước (°C) | 100 | 111 | 120 | 127 |
Lời giải
Đáp số: 4,4 g
Mấu chốt. Quả nặng đóng vai một chiếc áp kế: từ nó suy ra áp suất trong nồi, từ áp suất tra bảng ra nhiệt độ, có đủ và mới dùng được cho hơi nước.
- Diện tích lỗ van: m².
- Quả nặng vừa bị nâng: nên Pa.
- Tra bảng: ở Pa nước sôi ở 120 °C, tức K.
- Từ kg g.
Tự soát. So với hơi nước ở Pa và 100 °C: cùng 4,0 lít chứa g. Áp suất gấp đôi còn nhiệt độ tuyệt đối chỉ tăng khoảng 5%, nên lượng hơi phải gần gấp đôi, khớp với 4,4 g.
Bẫy hay gặp. Quên áp suất khí quyển, lấy Pa, sẽ tra bảng ra 100 °C và được 2,3 g. Thay thẳng 120 vào sẽ ra 14,4 g.
Công thức dùng: Phương trình Clapeyron (mở tab mới) · Khối lượng riêng, áp suất (mở tab mới) · Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)
Câu 4. Cuộn dây của một loa điện động gồm 80 vòng, đường kính 3,0 cm, nằm trong khe hẹp của nam châm. Trong khe, đường sức từ hướng theo bán kính của cuộn dây nên vuông góc với dây tại mọi điểm, cảm ứng từ có độ lớn 0,60 T (hình bên). Cho dòng điện xoay chiều có cường độ hiệu dụng 0,50 A chạy qua cuộn dây. Tổng lực từ tác dụng lên cuộn dây đạt độ lớn cực đại là bao nhiêu N (làm tròn đến một chữ số thập phân)?
Lời giải
Đáp số: 3,2 N
Mấu chốt. Dây quấn thành vòng tròn nhưng lực từ không triệt tiêu. Tại mọi điểm dây vuông góc với và lực trên mọi đoạn dây đều hướng dọc theo trục loa, nên các lực cộng thẳng vào nhau như trên một đoạn dây dài bằng tổng chiều dài dây.
- Tổng chiều dài dây trong từ trường: m.
- Cường độ cực đại: A.
- Dây vuông góc với đường sức nên N.
Tự soát. Màng và cuộn dây nặng cỡ 10 g thì gia tốc cỡ 320 m/s², ở 100 Hz biên độ cỡ 0,8 mm, đúng cỡ loa thật.
Bẫy hay gặp. Dùng luôn 0,50 A sẽ ra 2,3 N, đó chỉ là lực ứng với giá trị hiệu dụng. Lấy chu vi là nhầm đường kính với bán kính, sẽ ra 6,4 N.
Công thức dùng: Lực từ lên đoạn dây dẫn (mở tab mới) · Giá trị hiệu dụng (mở tab mới)
Câu 5. Dynamo xe đạp có con lăn bán kính 1,0 cm tì vào lốp. Xe chạy đều với tốc độ 18 km/h, con lăn quay không trượt, coi tốc độ dài của chỗ lốp tiếp xúc với con lăn bằng tốc độ xe. Bên trong dynamo, nam châm quay cùng con lăn trong lòng một cuộn dây cố định gồm 400 vòng, mỗi vòng có diện tích 2,0 cm². Coi từ thông qua cuộn dây biến thiên như khi cuộn dây quay đều với tốc độ góc của con lăn trong từ trường đều có cảm ứng từ 0,20 T. Suất điện động hiệu dụng của dynamo là bao nhiêu V (làm tròn đến một chữ số thập phân)?
Lời giải
Đáp số: 5,7 V
Mấu chốt. Tốc độ xe quyết định tốc độ góc của con lăn. Có rồi thì phần còn lại là công thức của máy phát.
- km/h m/s. Con lăn không trượt nên điểm trên vành con lăn có cùng tốc độ dài: rad/s.
- Suất điện động cực đại: V.
- Giá trị hiệu dụng: V.
Tự soát. Đèn xe đạp dùng dynamo thường ghi 6 V, kết quả cỡ đó là hợp lí. tỉ lệ với nên đạp nhanh gấp đôi thì suất điện động gấp đôi, đúng với việc đèn sáng hơn khi xe chạy nhanh.
Bẫy hay gặp. Quên đổi km/h ra m/s sẽ có rad/s và V, quá lớn so với đèn 6 V. Dừng ở 8,0 V là mới tính giá trị cực đại.
Công thức dùng: Khung dây quay đều (máy phát điện) (mở tab mới) · Giá trị hiệu dụng (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới)
Câu 6. Một tầng hầm có độ phóng xạ của khí radon trong không khí là 480 Bq/m³, vượt mức khuyến cáo 100 Bq/m³. Người ta bịt kín các khe nứt ở nền để radon từ đất không lọt vào thêm. Radon có chu kì bán rã 3,8 ngày. Coi tầng hầm không trao đổi không khí với bên ngoài, lượng radon chỉ giảm do phân rã. Sau bao nhiêu ngày độ phóng xạ trên mỗi mét khối không khí giảm xuống đúng mức khuyến cáo (làm tròn đến một chữ số thập phân)?
Lời giải
Đáp số: 8,6 ngày
Mấu chốt. Thể tích tầng hầm không đổi nên độ phóng xạ trên mỗi mét khối tỉ lệ với số hạt nhân radon còn lại, và giảm đúng theo định luật phóng xạ.
- nên
- ngày.
Tự soát. Sau hai chu kì, tức 7,6 ngày, còn 120 Bq/m³. Sau ba chu kì, tức 11,4 ngày, còn 60 Bq/m³. Mức 100 Bq/m³ nằm giữa hai mốc đó và gần mốc đầu hơn, khớp với 8,6 ngày.
Bẫy hay gặp. Bấm nhầm logarit cơ số 10 sẽ ra 2,6 ngày. Coi độ phóng xạ giảm đều, mỗi chu kì mất 240 Bq/m³, sẽ ra 6,0 ngày.
Công thức dùng: Độ phóng xạ (mở tab mới) · Định luật phóng xạ (mở tab mới)
HẾT