MentorLab

Lời giải đề kiểm tra cuối học kì II · Cơ bản

Mỗi câu có mấu chốt, các bước giải, lí do từng phương án sai, bẫy hay gặp và cách tự soát kết quả.

Đáp án nhanh · mã đề 1241

MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập

Đề kiểm tra cuối học kì II, mức cơ bản · Môn Vật lí 12

Thời gian làm bài 45 phút, không kể thời gian phát đề

Mã đề1241

Cho biết: tốc độ ánh sáng trong chân không m/s; u MeV/c²; MeV J; mol⁻¹.

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1. Người ta dùng kim nam châm nhỏ để xác định chiều của đường sức từ. Chiều của đường sức từ tại một điểm được quy ước là

chiều từ cực Bắc sang cực Nam của kim nam châm nhỏ nằm cân bằng tại điểm đó.
chiều từ cực Nam sang cực Bắc của kim nam châm nhỏ nằm cân bằng tại điểm đó.
chiều của lực từ tác dụng lên một đoạn dây dẫn mang dòng điện đặt tại điểm đó.
chiều của lực từ tác dụng lên cực Nam của kim nam châm nhỏ đặt tại điểm đó.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Kim nam châm nhỏ nằm cân bằng dọc theo đường sức từ, cực Bắc của kim chỉ theo chiều của đường sức.

  1. Theo quy ước, đường sức từ tại một điểm đi vào cực Nam và đi ra cực Bắc của kim nam châm nhỏ nằm cân bằng tại điểm đó, tức có chiều từ cực Nam sang cực Bắc của kim.
  2. Cũng vì thế, bên ngoài một thanh nam châm, đường sức từ đi ra từ cực Bắc và đi vào cực Nam của thanh.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đảo ngược quy ước. Cực Bắc của kim chỉ theo chiều đường sức, nên đi dọc kim theo chiều đường sức là đi từ cực Nam sang cực Bắc.
  • C. Lực từ lên đoạn dây mang dòng điện luôn vuông góc với đường sức từ, nên không thể dùng để chỉ chiều đường sức.
  • D. Cực Nam của kim bị kéo ngược chiều đường sức. Cực Bắc mới bị kéo theo chiều đường sức.

Câu 2. Hình bên là sơ đồ nhìn từ trên xuống của một thí nghiệm: hai thanh ray bằng đồng nằm ngang, song song, nối với nguồn điện một chiều qua khóa K; thanh đồng nhẹ MN đặt vuông góc trên hai ray và lăn được dễ dàng. Cả hệ nằm trong từ trường đều có đường sức thẳng đứng hướng xuống, tức đi vào mặt phẳng hình (các dấu × trên hình). Đóng khóa K, dòng điện chạy qua thanh theo chiều từ M đến N. Thanh MN sẽ

B+−KMNI
lăn sang trái, về phía nguồn điện.
bị ép xuống mặt ray nên không lăn.
đứng yên vì lực từ có phương dọc theo thanh MN.
lăn sang phải, ra xa nguồn điện.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Dùng quy tắc bàn tay trái cho đoạn dây MN: biết chiều đường sức và chiều dòng điện thì tìm được chiều lực từ.

  1. Đường sức đi vào mặt phẳng hình nên quay lòng bàn tay trái về phía mình để đường sức xuyên vào lòng bàn tay.
  2. Chiều từ cổ tay đến ngón giữa chỉ theo dòng điện, từ M xuống N. Ngón cái choãi ra 90° chỉ sang phải: lực từ lên thanh nằm ngang, vuông góc với thanh và hướng sang phải.
  3. Lực từ hướng dọc theo hai ray nên thanh lăn sang phải, ra xa nguồn điện.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Dùng nhầm bàn tay phải nên được chiều lực ngược lại.
  • B. Lực từ vuông góc với đường sức từ. Đường sức thẳng đứng nên lực từ nằm ngang, không ép thanh xuống ray.
  • C. Lực từ luôn vuông góc với đoạn dây mang dòng điện, không bao giờ hướng dọc theo dây.

Công thức dùng: Lực từ lên đoạn dây dẫn (mở tab mới)

Câu 3. Một đoạn dây dẫn thẳng dài 25 cm có dòng điện 4,0 A chạy qua, đặt trong từ trường đều có cảm ứng từ 0,050 T. Đoạn dây hợp với các đường sức từ một góc 30°. Lực từ tác dụng lên đoạn dây có độ lớn là

0,025 N.
0,050 N.
0,043 N.
2,5 N.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Dùng trong đó là góc giữa đoạn dây và đường sức, chiều dài đổi ra mét.

  1. cm m.
  2. N.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Bỏ quên coi như đoạn dây vuông góc với đường sức.
  • C. Dùng thay cho
  • D. Để chiều dài là 25 mà không đổi xentimét ra mét.

Công thức dùng: Lực từ lên đoạn dây dẫn (mở tab mới)

Câu 4. Treo một vòng nhôm kín, nhẹ bằng một sợi chỉ mảnh. Cầm một thanh nam châm thẳng, đưa nhanh cực Bắc lại gần vòng nhôm theo phương trục của vòng. Vòng nhôm

bị hút lại gần nam châm vì vòng nhôm bị nhiễm từ.
đứng yên vì nhôm không bị nam châm hút.
bị đẩy ra xa nam châm.
bị hút lại gần nam châm vì dòng điện cảm ứng làm mặt vòng đối diện nam châm thành cực Nam.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Nam châm chuyển động làm từ thông qua vòng biến thiên, trong vòng kín có dòng điện cảm ứng. Theo định luật Lenz, dòng điện này chống lại sự lại gần của nam châm.

  1. Cực Bắc tiến lại gần nên từ thông qua vòng nhôm tăng, trong vòng kín xuất hiện dòng điện cảm ứng.
  2. Từ trường của dòng điện cảm ứng chống lại sự tăng đó: mặt vòng đối diện nam châm trở thành cực Bắc. Hai cực Bắc đẩy nhau nên vòng nhôm bị đẩy ra xa nam châm.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Nhôm hầu như không bị nhiễm từ. Lực tác dụng lên vòng là lực từ do dòng điện cảm ứng trong vòng sinh ra.
  • B. Khi nam châm đứng yên thì đúng là vòng không bị hút. Ở đây nam châm đang chuyển động, từ thông qua vòng biến thiên nên có dòng điện cảm ứng và có lực từ.
  • D. Nếu mặt vòng đối diện là cực Nam thì vòng hút nam châm lại, làm từ thông tăng nhanh hơn, trái với định luật Lenz.

Công thức dùng: Định luật Lenz (mở tab mới)

Câu 5. Một khung dây phẳng đặt trong từ trường đều, lúc đầu mặt phẳng khung vuông góc với các đường sức từ. Quay khung một góc 60° quanh một trục nằm trong mặt phẳng khung và vuông góc với đường sức. So với lúc đầu, từ thông qua khung

không đổi vì cảm ứng từ và diện tích khung không đổi.
giảm còn một nửa.
giảm còn khoảng 87%.
giảm về 0.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Từ thông phụ thuộc góc giữa pháp tuyến của khung và đường sức.

  1. Lúc đầu mặt khung vuông góc với đường sức nên pháp tuyến song song với đường sức:
  2. Quay khung 60° thì pháp tuyến cũng quay 60°: Từ thông giảm còn một nửa.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Từ thông còn phụ thuộc góc giữa pháp tuyến và đường sức, mà góc này đã thay đổi.
  • C. Dùng lấy nhầm góc giữa mặt khung và đường sức sau khi quay.
  • D. Từ thông bằng 0 khi mặt khung song song với đường sức, tức phải quay 90°.

Công thức dùng: Từ thông (mở tab mới)

Câu 6. Trong máy phát điện xoay chiều, suất điện động xuất hiện trong cuộn dây là do

từ thông qua cuộn dây biến thiên khi nam châm và cuộn dây quay tương đối với nhau.
cuộn dây được nối sẵn với một nguồn điện xoay chiều bên ngoài.
lực từ tác dụng lên dòng điện trong cuộn dây làm cuộn dây quay.
phần quay cọ xát với phần đứng yên làm các electron tách khỏi nguyên tử.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Máy phát điện xoay chiều hoạt động dựa trên hiện tượng cảm ứng điện từ.

  1. Khi phần quay của máy quay đều, từ thông qua cuộn dây biến thiên điều hòa theo thời gian. Trong cuộn dây xuất hiện suất điện động cảm ứng biến thiên điều hòa

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Máy phát là nguồn điện, biến cơ năng thành điện năng, không lấy điện từ một nguồn khác.
  • C. Lực từ làm khung dây quay là nguyên tắc của động cơ điện, quá trình ngược với máy phát điện.
  • D. Phần quay và phần đứng yên của máy phát không cọ xát vào nhau. Nhiễm điện do cọ xát cũng không tạo được dòng điện xoay chiều ổn định.

Công thức dùng: Khung dây quay đều (máy phát điện) (mở tab mới)

Câu 7. Dòng điện xoay chiều (A), với tính bằng giây, chạy qua một điện trở 50 Ω. Nhiệt lượng tỏa ra trên điện trở trong 5 phút là

120 kJ.
30 kJ.
1,0 kJ.
60 kJ.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Nhiệt lượng tỏa ra trên điện trở tính theo cường độ hiệu dụng. Đó chính là ý nghĩa của giá trị hiệu dụng.

  1. Cường độ hiệu dụng: A.
  2. J kJ.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Dùng giá trị cực đại A thay cho giá trị hiệu dụng, nên nhiệt lượng gấp đôi.
  • B. Chia cho 2 thay vì chia cho được A.
  • C. Để thời gian là 5 mà không đổi phút ra giây.

Công thức dùng: Giá trị hiệu dụng (mở tab mới) · Định luật Joule (mở tab mới)

Câu 8. Theo thuyết điện từ Maxwell, tại một nơi có từ trường biến thiên theo thời gian thì ở đó xuất hiện

điện trường có đường sức đi ra từ điện tích dương và kết thúc ở điện tích âm.
điện trường, nhưng chỉ khi ở đó có một vòng dây dẫn kín.
điện trường xoáy có đường sức là những đường cong khép kín.
từ trường đều có đường sức song song và cách đều nhau.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Từ trường biến thiên sinh ra điện trường xoáy. Điện trường và từ trường biến thiên gắn liền với nhau thành điện từ trường.

  1. Điện trường do từ trường biến thiên sinh ra có đường sức khép kín, gọi là điện trường xoáy. Đặt ở đó một vòng dây dẫn kín thì điện trường xoáy làm các electron trong dây dịch chuyển thành dòng điện cảm ứng.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đó là điện trường tĩnh do các điện tích đứng yên gây ra, đường sức không khép kín.
  • B. Điện trường xoáy xuất hiện cả khi không có dây dẫn, kể cả trong chân không. Vòng dây kín chỉ giúp phát hiện nó qua dòng điện cảm ứng.
  • D. Từ trường biến thiên sinh ra điện trường, không sinh ra một từ trường đều.

Câu 9. Hạt nhân sodium có trong muối ăn, gồm

11 proton và 23 neutron.
11 proton và 12 neutron.
12 proton và 11 neutron.
23 proton và 11 neutron.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Trong kí hiệu số dưới là số proton số trên là số nucleon Số neutron bằng

  1. Số proton số neutron

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Lấy số khối 23 làm số neutron. 23 là tổng số proton và neutron.
  • C. Đảo số proton và số neutron cho nhau.
  • D. Đảo vai trò hai con số: số trên là số nucleon, số dưới mới là số proton.

Công thức dùng: Cấu tạo hạt nhân (mở tab mới)

Câu 10. Cặp hạt nhân nào sau đây là hai đồng vị của cùng một nguyên tố?

và
và
và
và
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Đồng vị là các hạt nhân có cùng số proton nhưng khác số neutron, do đó khác số khối

  1. và cùng có số neutron lần lượt là 8 và 10. Chúng là hai đồng vị của oxygen.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Hai hạt nhân cùng số khối 14 nhưng khác số proton (6 và 7), thuộc hai nguyên tố khác nhau.
  • B. Hai hạt nhân cùng có 12 neutron nhưng khác số proton, nên không phải đồng vị.
  • C. Cùng số khối 40 nhưng khác số proton (18 và 20): đó là argon và calcium.

Công thức dùng: Cấu tạo hạt nhân (mở tab mới)

Câu 11. Tia phát ra trong hiện tượng phóng xạ có bản chất là

dòng các hạt nhân
dòng các electron.
sóng điện từ có bước sóng rất ngắn.
dòng các neutron.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Tia không mang điện. Nó là bức xạ điện từ ở cuối thang sóng điện từ, bước sóng còn ngắn hơn tia X.

  1. Sau phân rã hoặc hạt nhân con thường ở trạng thái kích thích. Khi chuyển về trạng thái có năng lượng thấp hơn, nó phát ra photon năng lượng cao, đó là tia

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đó là tia
  • B. Đó là tia
  • D. Neutron cũng không mang điện nhưng là hạt có khối lượng nghỉ, sinh ra chủ yếu trong phản ứng phân hạch. Tia là photon.

Công thức dùng: Các tia phóng xạ (mở tab mới)

Câu 12. Hạt nhân phóng xạ Hạt nhân con tạo thành là

Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Hạt là hạt nhân Dùng bảo toàn số nucleon và bảo toàn điện tích.

  1. hạt nhân con là

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Trừ 4 cho cả số khối lẫn số proton. Hạt chỉ mang 2 điện tích nguyên tố.
  • C. Chỉ trừ 2 ở số khối, coi hạt có 2 nucleon. Hạt có 2 proton và 2 neutron.
  • D. Đây là hạt nhân con của phân rã số khối giữ nguyên, tăng 1.

Công thức dùng: Các tia phóng xạ (mở tab mới) · Bảo toàn trong phản ứng hạt nhân (mở tab mới)

Sử dụng các thông tin sau cho Câu 13 và Câu 14. Một mẫu chất phóng xạ X lúc đầu nguyên chất; hạt nhân con do X phân rã tạo thành là hạt nhân bền. Đồ thị ở hình bên cho biết số hạt nhân X còn lại trong mẫu, theo thời gian

51015202512345678t (ngày)N (1020 hạt)O

Câu 13. Chu kì bán rã của X là

4 ngày.
10 ngày.
15 ngày.
5 ngày.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Chu kì bán rã là khoảng thời gian để một nửa số hạt nhân hiện có bị phân rã. Trên đồ thị, tìm thời điểm còn một nửa giá trị ban đầu.

  1. Lúc hạt. còn hạt, tức một nửa, ở ngày. Vậy ngày.
  2. Soát lại: từ 5 ngày đến 10 ngày, lại giảm một nửa, từ còn hạt.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Lấy nhầm giá trị hạt đọc trên trục tung làm chu kì bán rã.
  • B. Đó là thời gian để còn một phần tư, tức hai chu kì bán rã.
  • C. Đó là thời gian để còn một phần tám, tức ba chu kì bán rã.

Công thức dùng: Định luật phóng xạ (mở tab mới)

Câu 14. Kể từ thời điểm sau bao lâu thì số hạt nhân con tạo thành trong mẫu gấp 7 lần số hạt nhân X còn lại?

35 ngày.
15 ngày.
14 ngày.
0,96 ngày.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Mỗi hạt nhân X phân rã tạo ra một hạt nhân con, nên số hạt nhân con cộng số hạt nhân X còn lại luôn bằng

  1. và suy ra tức hạt.
  2. Trên đồ thị, hạt ở ngày. Kiểm lại bằng định luật phóng xạ: nên ngày.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Coi số hạt nhân con tăng đều theo thời gian rồi lấy ngày. Số hạt nhân X giảm theo hàm mũ, không giảm đều.
  • C. Lấy quên rằng được ngày.
  • D. Đảo vai trò hai loại hạt nhân, tìm lúc số hạt nhân X còn lại bằng hạt, được ngày.

Công thức dùng: Định luật phóng xạ (mở tab mới) · Số hạt nhân đã phân rã (mở tab mới)

Câu 15. Năm 1934, Irène Joliot-Curie và Frédéric Joliot-Curie bắn hạt vào một lá nhôm và lần đầu tiên tạo ra đồng vị phóng xạ nhân tạo theo phản ứng Hạt X là

proton
electron
neutron
hạt nhân
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Trong phản ứng hạt nhân, tổng số nucleon và tổng điện tích được bảo toàn.

  1. Số nucleon: suy ra
  2. Điện tích: suy ra Hạt X là neutron

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Proton có khi đó vế phải có điện tích 16 trong khi vế trái chỉ có 15.
  • B. Electron có số khối 0, khi đó vế phải chỉ có 30 nucleon, thiếu 1 nucleon so với vế trái.
  • D. Hạt nhân làm vế phải thừa 1 nucleon và thừa 1 điện tích.

Công thức dùng: Bảo toàn trong phản ứng hạt nhân (mở tab mới)

Câu 16. Phản ứng tổng hợp hạt nhân chỉ xảy ra ở nhiệt độ rất cao, cỡ hàng chục triệu độ, nên còn gọi là phản ứng nhiệt hạch. Cần nhiệt độ cao như vậy chủ yếu là vì

ở nhiệt độ đó các hạt nhân nhẹ bị vỡ thành các nucleon riêng rẽ rồi mới kết hợp lại.
các hạt nhân nhẹ đều mang điện dương, phải chuyển động rất nhanh mới thắng được lực đẩy tĩnh điện để tiến lại đủ gần nhau.
phản ứng tổng hợp hạt nhân thu năng lượng nên phải liên tục cung cấp một nhiệt lượng rất lớn.
nhiệt độ cao làm tăng khối lượng nghỉ của các hạt nhân, nhờ đó năng lượng tỏa ra lớn hơn.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Lực hạt nhân chỉ tác dụng khi các nucleon ở rất gần nhau, cỡ kích thước hạt nhân. Muốn hai hạt nhân tới gần như vậy phải vượt qua lực đẩy tĩnh điện giữa chúng.

  1. Hai hạt nhân nhẹ cùng mang điện dương nên đẩy nhau. Chỉ khi chuyển động nhiệt rất nhanh, ở nhiệt độ cỡ hàng chục triệu độ như trong lòng Mặt Trời, chúng mới tới được đủ gần để lực hạt nhân kéo chúng kết hợp với nhau.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Nhiệt độ cỡ chục triệu độ chưa làm vỡ được hạt nhân. Nếu hạt nhân vỡ ra thì phản ứng cũng không còn là tổng hợp các hạt nhân nhẹ.
  • C. Tổng hợp các hạt nhân nhẹ tỏa năng lượng rất lớn. Nhiệt độ cao chỉ cần để các hạt nhân tới được gần nhau.
  • D. Nhiệt độ quyết định tốc độ chuyển động của hạt nhân, không làm khối lượng nghỉ của chúng tăng lên.

Câu 17. Năm 1932, Cockcroft và Walton dùng máy gia tốc bắn proton vào hạt nhân lithium, thực hiện phản ứng Khối lượng các hạt: proton 1,0073 u; 7,0144 u; 4,0015 u. Phản ứng này

tỏa năng lượng 17,4 MeV.
thu năng lượng 17,4 MeV.
tỏa năng lượng 8,71 MeV.
tỏa năng lượng 0,0187 MeV.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. So tổng khối lượng trước và sau phản ứng. Tổng khối lượng giảm thì phản ứng tỏa năng lượng; đổi phần khối lượng giảm ra năng lượng bằng 1 u ứng với 931,5 MeV.

  1. Trước phản ứng: u. Sau phản ứng: u.
  2. u nên phản ứng tỏa năng lượng.
  3. MeV.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Lấy khối lượng sau trừ khối lượng trước được số âm, rồi hiểu số âm là thu năng lượng. Theo tổng khối lượng giảm thì phản ứng tỏa năng lượng.
  • C. Chia đôi năng lượng cho hai hạt Đề hỏi năng lượng của cả phản ứng, đó là 17,4 MeV.
  • D. Dừng ở phần khối lượng giảm 0,0187 u mà quên đổi ra MeV bằng hệ số 931,5 MeV/u.

Công thức dùng: Năng lượng phản ứng (mở tab mới) · Hệ thức Einstein (mở tab mới)

Câu 18. Khi làm thí nghiệm với chất phóng xạ trong phòng thí nghiệm, việc làm nào sau đây không đúng quy tắc an toàn phóng xạ?

Dùng kẹp có cán dài để gắp nguồn phóng xạ, không cầm bằng tay.
Làm thí nghiệm nhanh gọn, xong thì cất nguồn ngay vào hộp chì.
Ăn uống tại bàn thí nghiệm trong lúc nguồn phóng xạ vẫn để trên bàn.
Khi không cần thao tác thì đứng ra xa nguồn phóng xạ.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Ba cách giảm liều chiếu từ bên ngoài: giảm thời gian tiếp xúc, tăng khoảng cách tới nguồn, dùng vật che chắn. Ngoài ra phải tránh để chất phóng xạ lọt vào trong cơ thể.

  1. Ăn uống ở nơi có chất phóng xạ có thể làm chất phóng xạ theo thức ăn, nước uống vào cơ thể. Khi đã ở trong cơ thể, nó chiếu xạ liên tục từ bên trong và rất khó loại bỏ. Vì vậy không được ăn uống trong phòng có chất phóng xạ.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đây là việc làm đúng: kẹp cán dài giữ nguồn ở xa tay, theo nguyên tắc tăng khoảng cách.
  • B. Đây là việc làm đúng: giảm thời gian tiếp xúc, còn hộp chì che chắn tia phóng xạ.
  • D. Đây là việc làm đúng: càng xa nguồn thì liều nhận được càng nhỏ.

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Trong giờ thực hành, một nhóm học sinh nối hai đầu một ống dây 400 vòng với một điện kế có số 0 ở giữa thang đo (kim lệch được về hai phía). Điện trở của cả mạch gồm ống dây và điện kế là 40 Ω. Một học sinh cầm thanh nam châm thẳng, đưa cực Bắc lại gần đầu A của ống dây rồi đưa vào trong lòng ống (hình bên).

SNvAống dâyGđiện kế
  • a) Khi nam châm nằm yên trong lòng ống dây, kim điện kế chỉ số 0.

    Đúng
  • b) Rút nam châm ra khỏi ống dây thì kim điện kế lệch về phía ngược với lúc đưa nam châm vào.

    Đúng
  • c) Làm lại thí nghiệm, đưa nam châm vào nhanh hơn giữa cùng vị trí đầu và vị trí cuối thì kim điện kế lệch nhiều hơn.

    Đúng
  • d) Đưa nam châm vào trong 0,40 s thì từ thông qua mỗi vòng dây tăng thêm Wb. Cường độ dòng điện trung bình qua điện kế trong khoảng thời gian đó là 7,5 μA.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Đúngd) Sai

  • a) Đúng. Nam châm nằm yên thì từ thông qua các vòng dây không đổi, không có dòng điện cảm ứng. Dòng điện cảm ứng chỉ xuất hiện trong thời gian từ thông biến thiên.
  • b) Đúng. Lúc đưa vào, từ thông qua ống dây tăng; lúc rút ra, từ thông giảm. Dòng điện cảm ứng chống lại hai sự biến thiên ngược nhau nên có chiều ngược nhau, kim lệch về hai phía khác nhau.
  • c) Đúng. Độ biến thiên từ thông như cũ nhưng diễn ra trong thời gian ngắn hơn, nên lớn hơn, dòng điện cảm ứng mạnh hơn.
  • d) Sai. Suất điện động cảm ứng trung bình: V. Cường độ dòng điện: A mA. Con số 7,5 μA có được khi quên nhân với số vòng dây

Công thức dùng: Suất điện động cảm ứng (Faraday) (mở tab mới) · Định luật Lenz (mở tab mới) · Định luật Ohm cho đoạn mạch (mở tab mới)

Câu 2. Một nhóm học sinh tìm hiểu máy biến áp bằng bộ thí nghiệm gồm một lõi sắt khép kín và các cuộn dây lồng vào lõi. Cuộn sơ cấp có 400 vòng, nối với nguồn điện xoay chiều có điện áp hiệu dụng 6,0 V. Lần lượt dùng các cuộn thứ cấp có số vòng khác nhau, để hở hai đầu cuộn thứ cấp và đo điện áp hiệu dụng giữa hai đầu đó bằng vôn kế xoay chiều. Kết quả ghi ở bảng sau.

(vòng)2004008001600
(V)2,95,811,723,2
  • a) Điện năng được truyền từ cuộn sơ cấp sang cuộn thứ cấp nhờ dòng điện chạy qua lõi sắt.

    Sai
  • b) Với cuộn thứ cấp 1600 vòng, máy biến áp là máy tăng áp: điện áp lấy ra gần gấp 4 lần điện áp đặt vào.

    Đúng
  • c) Nếu thay nguồn xoay chiều bằng một ắc quy 6,0 V thì khi dòng điện trong cuộn sơ cấp đã ổn định, vôn kế ở cuộn thứ cấp chỉ số 0.

    Đúng
  • d) Coi máy biến áp là lí tưởng. Nối hai đầu cuộn thứ cấp 800 vòng với một điện trở 24 Ω thì cường độ dòng điện hiệu dụng qua cuộn sơ cấp là 0,25 A.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Saib) Đúngc) Đúngd) Sai

  • a) Sai. Các cuộn dây được cách điện với lõi sắt, không có dòng điện nào chạy từ cuộn này sang cuộn kia. Dòng điện xoay chiều trong cuộn sơ cấp tạo ra từ trường biến thiên trong lõi sắt; từ thông biến thiên qua cuộn thứ cấp sinh ra suất điện động cảm ứng. Năng lượng được truyền qua từ trường.
  • b) Đúng. Theo bảng, V so với V, gấp khoảng 3,9 lần, gần với tỉ số vòng dây Giá trị đo nhỏ hơn một chút so với 24 V của máy lí tưởng vì một phần từ thông không đi qua cuộn thứ cấp và lõi sắt có hao phí.
  • c) Đúng. Dòng điện không đổi tạo ra từ trường không đổi trong lõi sắt, từ thông qua cuộn thứ cấp không biến thiên nên không có suất điện động cảm ứng. Chỉ lúc vừa đóng hoặc vừa ngắt mạch, từ thông mới biến thiên trong chốc lát.
  • d) Sai. V và A. Máy lí tưởng tăng áp 2 lần thì dòng điện sơ cấp lớn gấp 2 lần dòng điện thứ cấp: A. Con số 0,25 A có được khi viết ngược tỉ số,

Công thức dùng: Máy biến áp lí tưởng (mở tab mới) · Định luật Ohm cho đoạn mạch (mở tab mới)

Câu 3. Biển chỉ lối thoát hiểm tự phát sáng, không cần điện, gồm các ống thủy tinh kín, mặt trong phủ chất phát quang, bên trong chứa khí tritium Tritium phóng xạ với chu kì bán rã 12,3 năm; các electron phát ra đập vào chất phát quang làm nó phát sáng. Coi độ sáng của biển tỉ lệ với độ phóng xạ của lượng tritium trong ống; lấy 1 năm ngày.

  • a) Hạt nhân con tạo thành khi tritium phân rã là

    Đúng
  • b) Vào mùa đông, nhiệt độ thấp làm tritium phân rã chậm hơn nên biển sáng yếu hơn mùa hè.

    Sai
  • c) Sau 24,6 năm kể từ khi sản xuất, độ sáng của biển còn 25% so với lúc mới.

    Đúng
  • d) Lúc mới sản xuất, lượng tritium trong biển là 1,0 mg; khối lượng mol của tritium là 3,0 g/mol. Độ phóng xạ của lượng tritium này lúc đó khoảng Bq.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Sai

  • a) Đúng. Phân rã biến một neutron trong hạt nhân thành proton: số khối giữ nguyên, tăng 1. Phương trình: kèm theo một phản neutrino.
  • b) Sai. Phóng xạ là quá trình xảy ra bên trong hạt nhân, không chịu ảnh hưởng của nhiệt độ hay áp suất bên ngoài. Chu kì bán rã của tritium vẫn là 12,3 năm dù trời nóng hay lạnh.
  • c) Đúng. 24,6 năm bằng 2 chu kì bán rã: tức độ phóng xạ và độ sáng còn 25%.
  • d) Sai. Số hạt nhân: Đổi chu kì bán rã ra giây: s, nên s⁻¹. Độ phóng xạ: Bq. Con số có được khi để năm mà không đổi ra giây; khi đó kết quả là số phân rã mỗi năm, không phải Bq.

Công thức dùng: Các tia phóng xạ (mở tab mới) · Định luật phóng xạ (mở tab mới) · Số hạt nhân trong khối lượng (mở tab mới) · Hằng số phóng xạ (mở tab mới) · Độ phóng xạ (mở tab mới)

Câu 4. Năng lượng hạt nhân được khai thác theo hai cách: phân hạch hạt nhân nặng, như trong nhà máy điện hạt nhân, và tổng hợp hạt nhân nhẹ, như trong lòng Mặt Trời. Bảng sau cho năng lượng liên kết riêng của một số hạt nhân.

Hạt nhân
(MeV/nucleon)1,117,078,797,59
  • a) Trong bốn hạt nhân trên, hạt nhân bền vững nhất.

    Đúng
  • b) Năng lượng liên kết của hạt nhân nhỏ hơn năng lượng liên kết của hạt nhân

    Sai
  • c) Phản ứng tổng hợp hai hạt nhân thành một hạt nhân tỏa năng lượng khoảng 23,8 MeV.

    Đúng
  • d) Một hạt nhân hấp thụ một neutron chậm rồi vỡ thành hai hạt nhân có năng lượng liên kết riêng trung bình 8,5 MeV/nucleon và 2 neutron. Năng lượng tỏa ra trong phân hạch này khoảng 1990 MeV.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Sai

  • a) Đúng. Năng lượng liên kết riêng càng lớn thì hạt nhân càng bền vững. có năng lượng liên kết riêng lớn nhất trong bảng, 8,79 MeV/nucleon.
  • b) Sai. Năng lượng liên kết bằng năng lượng liên kết riêng nhân số nucleon: MeV, MeV. Hạt nhân U có năng lượng liên kết lớn hơn nhiều, chỉ năng lượng liên kết riêng của nó là nhỏ hơn.
  • c) Đúng. Số proton và số neutron không đổi nên MeV.
  • d) Sai. Hai mảnh có tổng số nucleon tổng năng lượng liên kết MeV. Neutron tự do có năng lượng liên kết bằng 0, nên MeV. Con số 1990 MeV là năng lượng liên kết của hai mảnh, chưa trừ năng lượng liên kết của hạt nhân U ban đầu.

Công thức dùng: Năng lượng liên kết riêng (mở tab mới) · Năng lượng liên kết (mở tab mới) · Năng lượng phản ứng theo năng lượng liên kết (mở tab mới)

PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Câu 1. Một đài phát thanh FM phát sóng điện từ có tần số 91 MHz. Coi tốc độ của sóng điện từ trong không khí bằng tốc độ ánh sáng trong chân không. Bước sóng của sóng này là bao nhiêu mét (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 3,3 m

Mấu chốt. Bước sóng là quãng đường sóng điện từ đi được trong một chu kì:

  1. MHz Hz.
  2. m.

Tự soát. Tần số 100 MHz ứng với bước sóng đúng 3 m. Tần số 91 MHz nhỏ hơn một chút nên bước sóng dài hơn 3 m một chút, khớp với 3,3 m.

Bẫy hay gặp. Quên đổi MHz ra Hz sẽ ra m. Lấy thay cho sẽ ra 0,30.

Công thức dùng: Sóng điện từ (mở tab mới)

Câu 2. Một trạm phát điện nhỏ truyền đi công suất 50 kW tới một khu dân cư bằng đường dây có tổng điện trở 4,0 Ω. Điện áp hiệu dụng ở đầu đường dây, tại trạm phát, là 2,0 kV; coi dòng điện cùng pha với điện áp. Công suất hao phí trên đường dây bằng bao nhiêu phần trăm công suất truyền đi (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 5 %

Mấu chốt. Hao phí là nhiệt tỏa ra trên điện trở của dây, Cường độ dòng điện trên dây do công suất cần truyền và điện áp truyền đi quyết định.

  1. A.
  2. W kW.
  3. Tỉ lệ hao phí: tức 5%.

Tự soát. Tính thẳng bằng công thức hao phí: W, khớp.

Bẫy hay gặp. Dùng với kV sẽ ra W, lớn hơn cả công suất truyền đi, vô lí. Điện áp 2,0 kV không đặt hết lên đường dây, phần lớn đặt lên nơi tiêu thụ.

Công thức dùng: Năng lượng điện, công suất điện (mở tab mới) · Hao phí trên đường dây (mở tab mới)

Câu 3. Bán kính của hạt nhân có số khối tính gần đúng theo công thức m. Bán kính của hạt nhân aluminium là bao nhiêu fm, biết 1 fm m (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 3,6 fm

Mấu chốt. Thay số khối vào công thức. nên căn bậc ba của 27 bằng 3.

  1. m fm.

Tự soát. Bán kính hạt nhân cỡ vài fm, còn bán kính nguyên tử cỡ m, lớn hơn hàng chục nghìn lần. Kết quả 3,6 fm là hợp lí.

Bẫy hay gặp. Quên lấy căn bậc ba mà nhân thẳng với 27 sẽ ra 32,4 fm. Lấy căn bậc hai thay cho căn bậc ba sẽ ra khoảng 6,2 fm.

Công thức dùng: Bán kính hạt nhân (mở tab mới)

Câu 4. Theo hệ thức Einstein, một vật có khối lượng thì có một năng lượng nghỉ tương ứng. Lấy 1 kWh J. Năng lượng nghỉ ứng với khối lượng 1,0 g bằng bao nhiêu triệu kWh (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 25 triệu kWh

Mấu chốt. Dùng với tính bằng kg, tính bằng m/s thì ra jun, rồi đổi sang kWh.

  1. J.
  2. Đổi ra kWh: kWh, tức 25 triệu kWh.

Tự soát. Soát bằng đơn vị khối lượng nguyên tử: 1,0 g bằng khoảng u, mỗi u ứng với 931,5 MeV, nên J, khớp.

Bẫy hay gặp. Để khối lượng là 1,0 mà không đổi gam ra kilôgam sẽ ra 25 000 triệu kWh, lớn gấp 1000 lần.

Công thức dùng: Hệ thức Einstein (mở tab mới) · Năng lượng điện, công suất điện (mở tab mới)

Câu 5. Một nguồn phóng xạ nhỏ dùng để kiểm tra thiết bị đo trong một cơ sở y tế được đặt trên bàn. Ở cách nguồn 0,50 m, máy đo chỉ suất liều 8,0 μSv/h. Bỏ qua sự hấp thụ của không khí. Suất liều ở cách nguồn 2,0 m là bao nhiêu μSv/h (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 0,5 μSv/h

Mấu chốt. Nguồn nhỏ phát tia đều ra mọi phía, nên suất liều tỉ lệ nghịch với bình phương khoảng cách tới nguồn.

  1. μSv/h.

Tự soát. Khoảng cách tăng 4 lần thì suất liều giảm lần. Vì thế đứng xa nguồn là một cách giảm liều rất hiệu quả.

Bẫy hay gặp. Cho suất liều tỉ lệ nghịch với khoảng cách, quên bình phương, sẽ ra 2,0 μSv/h.

Công thức dùng: Suất liều theo khoảng cách (mở tab mới)

Câu 6. Mỗi hạt nhân phân hạch tỏa ra năng lượng khoảng 200 MeV. Khối lượng mol của là 235 g/mol; năng suất tỏa nhiệt của xăng là J/kg. Năng lượng tỏa ra khi 1,0 g phân hạch hết bằng năng lượng tỏa ra khi đốt cháy hoàn toàn bao nhiêu tấn xăng (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 1,8 tấn

Mấu chốt. Đếm số hạt nhân trong 1,0 g, nhân với năng lượng mỗi phân hạch, rồi chia cho năng suất tỏa nhiệt của xăng.

  1. Số hạt nhân:
  2. Năng lượng tỏa ra: J.
  3. Khối lượng xăng: kg tấn.

Tự soát. So theo từng kilôgam: phân hạch hết tỏa khoảng J/kg, gấp khoảng lần năng suất tỏa nhiệt của xăng. Vậy 1 g tương đương g xăng, tức 1,8 tấn.

Bẫy hay gặp. Kết quả tính ra kilôgam là khoảng 1782 kg; đề hỏi theo tấn nên phải chia cho 1000. Quên đổi 200 MeV ra jun sẽ ra khoảng tấn, vô lí.

Công thức dùng: Số hạt nhân trong khối lượng (mở tab mới) · Năng lượng từ khối lượng nhiên liệu (mở tab mới) · Nhiệt lượng do nhiên liệu tỏa ra (mở tab mới)

HẾT

Đề Vật lí do AI soạn theo chương trình GDPT 2018 (sách Kết nối tri thức) và cấu trúc đề thi từ năm 2025, không phải đề của Bộ GD&ĐT hay của trường nào. Đáp án đã được kiểm bằng chương trình tính lại từng con số, chưa có giáo viên Vật lí duyệt. Thấy chỗ sai? Báo cho MentorLab.