MentorLab

Lời giải đề kiểm tra cuối học kì I · Trung bình

Mỗi câu có mấu chốt, các bước giải, lí do từng phương án sai, bẫy hay gặp và cách tự soát kết quả.

Đáp án nhanh · mã đề 1222

MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập

Đề kiểm tra cuối học kì I, mức trung bình · Môn Vật lí 12

Thời gian làm bài 45 phút, không kể thời gian phát đề

Mã đề1222

Cho biết: J/(mol.K); J/K; m/s²; 1 bar Pa.

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1. Nước đá trong ngăn đông, nước lỏng trong cốc và hơi nước trong không khí đều được cấu tạo từ các phân tử Theo mô hình động học phân tử, phát biểu nào sau đây đúng?

Ở thể rắn, các phân tử nước đứng yên tại những vị trí xác định.
Ở thể lỏng, các phân tử nước dao động quanh các vị trí cân bằng, và các vị trí cân bằng này có thể di chuyển.
Ở thể khí, lực tương tác giữa các phân tử nước mạnh hơn ở thể lỏng.
Mỗi phân tử nước ở thể khí có kích thước lớn hơn mỗi phân tử nước ở thể rắn.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Ba thể của cùng một chất khác nhau ở khoảng cách, lực tương tác và kiểu chuyển động của các phân tử. Bản thân mỗi phân tử thì không đổi.

  1. Ở thể rắn, các phân tử dao động quanh những vị trí cân bằng cố định. Ở thể lỏng, chúng cũng dao động quanh vị trí cân bằng, nhưng các vị trí này dịch chuyển được, nên chất lỏng chảy được và có hình dạng của bình chứa.
  2. Ở thể khí, các phân tử ở rất xa nhau, lực tương tác yếu, chúng chuyển động hỗn loạn và chiếm toàn bộ thể tích bình chứa.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Phân tử ở thể rắn không đứng yên mà dao động không ngừng quanh vị trí cân bằng. Nhiệt độ càng cao, dao động càng mạnh.
  • C. Ngược lại: ở thể khí các phân tử ở xa nhau nhất nên lực tương tác yếu nhất.
  • D. Khi chuyển thể, khoảng cách giữa các phân tử thay đổi, còn kích thước từng phân tử thì không.

Câu 2. Một vận động viên đẩy quả tạ bay xiên lên cao. Bỏ qua lực cản của không khí và sự trao đổi nhiệt giữa quả tạ với không khí. Trong lúc quả tạ đang bay lên, nội năng của quả tạ

giảm, vì tốc độ của quả tạ giảm dần.
tăng, vì độ cao của quả tạ tăng dần.
không đổi, vì nhiệt độ và thể tích của quả tạ không đổi.
tăng, vì trọng lực thực hiện công lên quả tạ.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Nội năng là tổng động năng và thế năng tương tác của các phân tử cấu tạo nên vật, phụ thuộc nhiệt độ và thể tích của vật. Động năng và thế năng trọng trường của cả quả tạ là cơ năng, không thuộc nội năng.

  1. Khi bay lên, quả tạ chậm dần và lên cao dần: động năng của cả quả tạ chuyển dần thành thế năng trọng trường. Đó là sự chuyển hóa giữa hai dạng cơ năng của cả vật.
  2. Quả tạ không nhận nhiệt, không bị nén hay kéo giãn, nên nhiệt độ và thể tích của nó giữ nguyên. Chuyển động hỗn loạn và khoảng cách giữa các phân tử bên trong không đổi, vậy nội năng không đổi.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Tốc độ giảm là động năng của cả quả tạ giảm, một phần của cơ năng. Nội năng gắn với chuyển động hỗn loạn của các phân tử bên trong, phần này không đổi.
  • B. Độ cao tăng là thế năng trọng trường của cả quả tạ tăng. Thế năng trong nội năng là thế năng tương tác giữa các phân tử, phụ thuộc khoảng cách giữa chúng.
  • D. Công của trọng lực chỉ làm thay đổi động năng của cả quả tạ, không làm các phân tử bên trong chuyển động hỗn loạn mạnh hơn.

Câu 3. Trong một lần nén, máy nén của điều hòa nhiệt độ thực hiện lên khối khí môi chất (gas lạnh) một công 120 J, đồng thời khối khí truyền cho vỏ máy nén một nhiệt lượng 35 J. Nội năng của khối khí

tăng 85 J.
giảm 85 J.
tăng 155 J.
giảm 155 J.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Định luật I: với khi khí nhận công, khi khí tỏa nhiệt.

  1. Khí nhận công nên J. Khí truyền nhiệt ra ngoài nên J.
  2. J. Số dương nên nội năng tăng 85 J.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Đảo dấu cả hai: coi khí sinh công 120 J và nhận nhiệt 35 J, được J.
  • C. Cộng thẳng hai số, quên rằng nhiệt lượng khí tỏa ra mang dấu âm.
  • D. Coi cả hai dòng năng lượng đều đi ra khỏi khí: J. Thực ra khí nhận công.

Công thức dùng: Định luật I của nhiệt động lực học (mở tab mới)

Câu 4. Núm vặn của một lò nướng nhập khẩu ghi nhiệt độ theo thang Fahrenheit. Một công thức làm bánh yêu cầu nướng ở 392 °F. Nhiệt độ này theo thang Celsius là

218 °C.
236 °C.
360 °C.
200 °C.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. nên trừ 32 trước rồi mới chia cho 1,8.

  1. °C.
  2. Soát lại: °F, khớp.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Chia thẳng quên trừ 32.
  • B. Cộng 32 thay vì trừ:
  • C. Trừ 32 nhưng quên chia cho 1,8.

Công thức dùng: Thang Fahrenheit (mở tab mới)

Câu 5. Để chiên ngập dầu, một người đun nóng 2,0 kg dầu ăn trong nồi từ 30 °C lên 180 °C. Coi nhiệt dung riêng của dầu ăn là 2000 J/(kg.K). Nhiệt lượng mà dầu đã nhận là

J.
J.
J.
J.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. với là độ tăng nhiệt độ. Độ tăng 150 °C cũng là 150 K, không cộng thêm 273.

  1. °C, tức 150 K.
  2. J.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Lấy nhiệt độ cuối 180 °C làm độ tăng nhiệt độ: J.
  • C. Quên nhân khối lượng 2,0 kg. Đây là nhiệt lượng cho 1 kg dầu.
  • D. Cộng 273 vào độ tăng nhiệt độ: J. Độ chênh lệch nhiệt độ trên thang Celsius và thang Kelvin bằng nhau.

Công thức dùng: Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới) · Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)

Câu 6. Sau khi vắt, mẻ quần áo trong lồng một máy sấy còn chứa 1,2 kg nước. Bộ phận đốt nóng của máy có công suất 2000 W, trong đó 60% năng lượng được dùng để làm bay hơi nước, phần còn lại hao phí. Ở nhiệt độ trong lồng sấy, nhiệt hóa hơi riêng của nước là J/kg. Bỏ qua nhiệt lượng làm nóng quần áo và nước. Thời gian để sấy khô mẻ quần áo là

40 phút.
24 phút.
14 phút.
60 phút.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Nhiệt lượng làm bay hơi nước là và nó chỉ bằng 60% điện năng máy tiêu thụ:

  1. Nhiệt lượng cần để làm bay hơi hết nước: J.
  2. Phần công suất dùng để làm bay hơi nước: W.
  3. s phút.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Quên hiệu suất, coi cả 2000 W đều dùng để làm bay hơi nước: s phút.
  • C. Nhân với hiệu suất thay vì chia: s phút. Có hao phí thì phải mất nhiều thời gian hơn, không thể ít hơn.
  • D. Lấy nhầm phần hao phí 40% làm hiệu suất: s phút.

Công thức dùng: Nhiệt hóa hơi (mở tab mới) · Đun bằng điện (mở tab mới)

Câu 7. Theo mô hình động học phân tử chất khí, phát biểu nào sau đây đúng?

Các phân tử khí chuyển động theo cùng một hướng với cùng một tốc độ.
Nhiệt độ của khí càng cao thì các phân tử khí chuyển động càng chậm.
Các phân tử khí chuyển động hỗn loạn không ngừng; nhiệt độ càng cao thì chúng chuyển động càng nhanh.
Giữa hai lần va chạm, các phân tử khí chuyển động theo đường cong vì chúng luôn hút nhau mạnh.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Mô hình động học phân tử chất khí: các phân tử rất nhỏ so với khoảng cách giữa chúng, chuyển động hỗn loạn không ngừng, nhanh hơn khi nhiệt độ cao hơn, và chỉ tương tác đáng kể khi va chạm.

  1. Mỗi phân tử khí đổi hướng liên tục sau các va chạm, các phân tử có tốc độ khác nhau và không ưu tiên hướng nào: đó là chuyển động hỗn loạn. Nhiệt độ càng cao, chuyển động hỗn loạn càng nhanh.
  2. Giữa hai va chạm, lực tương tác giữa các phân tử khí rất nhỏ nên mỗi phân tử chuyển động gần như thẳng đều.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Nếu mọi phân tử cùng chạy về một hướng thì cả khối khí phải trôi theo hướng đó. Chuyển động của phân tử khí là hỗn loạn, tốc độ mỗi phân tử một khác.
  • B. Ngược lại: nhiệt độ càng cao, các phân tử chuyển động càng nhanh.
  • D. Phân tử khí ở rất xa nhau nên lực tương tác rất yếu; giữa hai va chạm chúng chuyển động gần như thẳng đều.

Câu 8. Một lượng khí xác định được giữ ở nhiệt độ không đổi. Theo định luật Boyle, áp suất của khí

tỉ lệ thuận với thể tích của khí.
tỉ lệ thuận với nhiệt độ tuyệt đối của khí.
không phụ thuộc vào thể tích của khí.
tỉ lệ nghịch với thể tích của khí.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Định luật Boyle: ở nhiệt độ không đổi, tích của một lượng khí xác định không đổi.

  1. thể tích giảm bao nhiêu lần thì áp suất tăng bấy nhiêu lần, tức áp suất tỉ lệ nghịch với thể tích. Trên đồ thị đường đẳng nhiệt là một đường hyperbol.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Nhầm chiều quan hệ: nén khí (giảm thì áp suất tăng chứ không giảm.
  • B. Đó là quan hệ trong quá trình đẳng tích. Ở đây nhiệt độ được giữ không đổi.
  • C. Nén khí là áp suất tăng ngay, như khi bịt đầu ống bơm rồi ấn pit-tông.

Công thức dùng: Định luật Boyle (đẳng nhiệt) (mở tab mới)

Câu 9. Ty hơi (xilanh khí) dưới mặt ghế xoay văn phòng chứa một lượng khí bị nhốt kín. Khi ghế để trống, cột khí trong xilanh dài 25 cm và có áp suất Pa. Khi một người từ từ ngồi xuống, pit-tông nén cột khí ngắn lại còn 20 cm. Coi tiết diện xilanh và nhiệt độ khí không đổi. Áp suất khí lúc này là

Pa.
Pa.
Pa.
Pa.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Nhiệt độ không đổi nên dùng định luật Boyle. Tiết diện không đổi nên thể tích tỉ lệ với chiều dài cột khí.

  1. nên tức
  2. Pa.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Đảo tỉ số, ra áp suất giảm. Khí bị nén thì áp suất phải tăng.
  • C. Coi chiều dài giảm 20% thì áp suất tăng 20%. Định luật Boyle là tỉ lệ nghịch: tức áp suất tăng 25%.
  • D. Lấy độ dời 5 cm của pit-tông thay cho chiều dài cột khí lúc sau: Pa.

Công thức dùng: Định luật Boyle (đẳng nhiệt) (mở tab mới)

Câu 10. Một lượng khí xác định biến đổi đẳng áp. Trong hệ tọa độ có trục tung là thể tích trục hoành là nhiệt độ tuyệt đối đường biểu diễn quá trình này là

một phần của đường hyperbol.
một phần của đường thẳng mà phần kéo dài đi qua gốc tọa độ.
một đoạn thẳng song song với trục
một đoạn thẳng song song với trục
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Định luật Charles: áp suất không đổi thì không đổi, tức tỉ lệ thuận với

  1. nên đồ thị theo là đường thẳng đi qua gốc tọa độ. Thực tế khí hóa lỏng trước khi tới 0 K, nên đoạn gần gốc tọa độ chỉ là phần kéo dài.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Hyperbol là đường đẳng nhiệt trên đồ thị khi tỉ lệ nghịch với
  • C. Đoạn song song trục nghĩa là không đổi khi thay đổi: đó là quá trình đẳng tích.
  • D. Đoạn song song trục nghĩa là không đổi: đó là quá trình đẳng nhiệt.

Công thức dùng: Định luật Charles (đẳng áp) (mở tab mới)

Sử dụng các thông tin sau cho Câu 11 và Câu 12. Một hũ thủy tinh đựng thực phẩm được vặn chặt nắp khi không khí bên trong có nhiệt độ 30 °C và áp suất Pa, rồi được cất vào ngăn mát tủ lạnh. Sau một thời gian, không khí trong hũ nguội tới 6 °C. Coi thể tích không khí trong hũ không đổi và hũ kín hoàn toàn.

Câu 11. So với lúc mới vặn nắp, khi không khí trong hũ đã nguội thì

số phân tử khí trong hũ giảm nên áp suất khí giảm.
các phân tử khí chuyển động nhanh hơn nên áp suất khí tăng.
áp suất khí không đổi vì thể tích khí không đổi.
số phân tử khí trong mỗi đơn vị thể tích không đổi, các phân tử chuyển động chậm hơn nên áp suất khí giảm.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Thể tích và lượng khí không đổi: đây là quá trình đẳng tích. Theo mô hình động học, áp suất do các phân tử va chạm vào thành hũ và nắp hũ.

  1. Hũ kín và thể tích khí không đổi nên số phân tử trong mỗi đơn vị thể tích, không đổi.
  2. Nhiệt độ giảm nên các phân tử chuyển động chậm hơn, va vào thành hũ yếu hơn và thưa hơn: áp suất giảm, đúng với

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Hũ kín hoàn toàn nên số phân tử khí trong hũ không đổi.
  • B. Nhiệt độ giảm thì phân tử chuyển động chậm hơn, không nhanh hơn.
  • C. Thể tích không đổi nhưng nhiệt độ giảm thì áp suất giảm theo, vì không đổi.

Công thức dùng: Quá trình đẳng tích (mở tab mới) · Áp suất theo động năng phân tử (mở tab mới)

Câu 12. Áp suất của không khí trong hũ khi đã nguội tới 6 °C là

Pa.
Pa.
Pa.
Pa.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Quá trình đẳng tích: nhiệt độ phải đổi ra kelvin.

  1. K, K.
  2. Pa.
  3. Áp suất trong hũ nhỏ hơn áp suất khí quyển, nên khí quyển ép chặt nắp vào miệng hũ. Vì thế hũ lấy từ tủ lạnh ra thường khó mở hơn.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Thay nhiệt độ Celsius vào tỉ số: Pa. Nguội 24 °C mà áp suất giảm 5 lần là vô lí.
  • B. Đảo tỉ số, ra áp suất tăng khi khí nguội đi.
  • D. Coi áp suất không đổi vì thể tích không đổi. Đẳng tích thì áp suất tỉ lệ thuận với nhiệt độ tuyệt đối.

Công thức dùng: Quá trình đẳng tích (mở tab mới) · Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)

Câu 13. Một lượng khí lí tưởng xác định chuyển từ trạng thái này sang trạng thái khác, trong đó áp suất thể tích và nhiệt độ tuyệt đối đều thay đổi. Đại lượng nào sau đây giữ không đổi?

Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Phương trình trạng thái của khí lí tưởng: với một lượng khí xác định, không đổi.

  1. Từ lượng khí không đổi thì không đổi, nên là hằng số. Viết cho hai trạng thái:

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Đặt nhầm lên tử số và xuống mẫu số. Khi không đổi, biểu thức này cho tỉ lệ nghịch với trái với quá trình đẳng tích.
  • C. Khi không đổi, biểu thức này cho tỉ lệ thuận với trái với định luật Boyle.
  • D. Khi không đổi, biểu thức này cho tỉ lệ nghịch với trái với định luật Charles.

Công thức dùng: Phương trình trạng thái (mở tab mới) · Phương trình Clapeyron (mở tab mới)

Câu 14. Một quả bóng bàn bị móp nhưng không thủng, khí bên trong có thể tích 31,0 cm³, áp suất Pa và nhiệt độ 27 °C. Thả bóng vào cốc nước nóng, khí trong bóng nóng lên và đẩy vết móp phồng ra. Vết móp bật ra hết khi khí trong bóng chiếm đủ thể tích 33,5 cm³ của quả bóng tròn và có áp suất Pa. Coi nhiệt độ của khí bằng nhiệt độ của nước. Nhiệt độ thấp nhất của nước để vết móp bật ra hết là

51 °C.
42 °C.
31 °C.
67 °C.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Lượng khí trong bóng không đổi nhưng cả đều thay đổi: dùng phương trình trạng thái, nhiệt độ tính bằng kelvin.

  1. với K.
  2. K.
  3. °C.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Chỉ tính phần thể tích tăng, quên rằng áp suất cũng phải tăng: K, tức 51 °C.
  • B. Chỉ tính phần áp suất tăng, coi thể tích không đổi: K, tức 42 °C.
  • C. Thay nhiệt độ Celsius vào phương trình: °C.

Công thức dùng: Phương trình trạng thái (mở tab mới) · Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)

Câu 15. Theo mô hình động học phân tử, áp suất của chất khí lên thành bình được tính bằng công thức Trong công thức này, là

khối lượng riêng của khí.
số mol khí trong bình.
số phân tử khí trong một đơn vị thể tích.
khối lượng của một phân tử khí.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Trong là mật độ phân tử, là khối lượng một phân tử, là trung bình của bình phương tốc độ phân tử.

  1. đơn vị m⁻³. Càng nhiều phân tử trong mỗi mét khối thì mỗi giây càng nhiều va chạm lên thành bình, áp suất càng lớn.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Khối lượng riêng của khí là tích không phải riêng
  • B. Số mol là đại lượng của cả lượng khí, không tính trên một đơn vị thể tích.
  • D. Khối lượng một phân tử là trong công thức.

Công thức dùng: Áp suất khí theo mô hình động học (mở tab mới)

Câu 16. Một bình chứa khí hydrogen ( khối lượng mol 2 g/mol) và một bình chứa khí carbon dioxide ( khối lượng mol 44 g/mol) để lâu cạnh nhau trong kho nên có cùng nhiệt độ. So sánh động năng tịnh tiến trung bình của một phân tử hydrogen với của một phân tử carbon dioxide, ta thấy

của phân tử hydrogen nhỏ hơn, vì phân tử hydrogen nhẹ hơn.
hai giá trị này bằng nhau.
của phân tử hydrogen lớn hơn, vì phân tử hydrogen chuyển động nhanh hơn.
của phân tử carbon dioxide lớn hơn 22 lần.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. chỉ phụ thuộc nhiệt độ tuyệt đối, không phụ thuộc loại khí.

  1. Hai khí cùng nhiệt độ nên động năng tịnh tiến trung bình của một phân tử như nhau, bằng
  2. Phân tử hydrogen nhẹ hơn 22 lần nhưng có lớn hơn đúng 22 lần, nên vẫn bằng nhau.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Phân tử hydrogen nhẹ hơn nhưng chuyển động nhanh hơn tương ứng, hai yếu tố bù trừ nhau vừa đủ.
  • C. Phân tử hydrogen nhanh hơn nhưng cũng nhẹ hơn, nên động năng tịnh tiến trung bình vẫn bằng của phân tử carbon dioxide.
  • D. Lấy tỉ số khối lượng mol quên rằng phân tử nặng hơn thì chuyển động chậm hơn.

Công thức dùng: Động năng tịnh tiến trung bình của phân tử (mở tab mới)

Câu 17. Trong một lò nung gốm, không khí được nung tới 1200 °C. Động năng tịnh tiến trung bình của một phân tử khí trong lò là

J.
J.
J.
J.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. với tính bằng kelvin.

  1. K.
  2. J.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Thay °C vào công thức thay cho nhiệt độ tuyệt đối.
  • C. Quên hệ số tính ra
  • D. Dùng hệ số thay cho

Công thức dùng: Động năng tịnh tiến trung bình của phân tử (mở tab mới) · Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)

Câu 18. Không khí trong một phòng tập thể dục có nhiệt độ 27 °C. Khối lượng mol của oxygen là 32 g/mol. Tốc độ căn quân phương của các phân tử oxygen trong phòng là

279 m/s.
145 m/s.
15,3 m/s.
483 m/s.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. với tính bằng kelvin và tính bằng kg/mol.

  1. K, g/mol kg/mol.
  2. m/s.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Quên hệ số 3 trong căn: m/s.
  • B. Thay °C vào công thức thay cho 300 K.
  • C. Để mà không đổi ra kg/mol.

Công thức dùng: Tốc độ căn quân phương (mở tab mới) · Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Sau một pha va chạm, cổ chân của một cầu thủ bị sưng đau. Nhân viên y tế chườm lên đó một túi chứa 300 g nước đá đang tan ở 0 °C. Coi nhiệt lượng từ cổ chân và từ không khí xung quanh truyền vào túi với công suất không đổi 20 W, bỏ qua nhiệt lượng làm nóng vỏ túi. Nhiệt nóng chảy riêng của nước đá là J/kg, nhiệt dung riêng của nước là 4200 J/(kg.K).

  • a) Trong lúc nước đá trong túi đang tan, nhiệt độ của hỗn hợp nước và đá trong túi giữ ở 0 °C.

    Đúng
  • b) Trong lúc đá tan, nội năng của lượng nước đá trong túi không đổi vì nhiệt độ của nó không đổi.

    Sai
  • c) Với công suất truyền nhiệt như trên, đá trong túi tan hết sau khoảng 84 phút.

    Đúng
  • d) Nếu thay túi đá bằng một túi chứa 300 g nước ở 0 °C, thì nhiệt lượng vừa đủ làm tan hết lượng đá ở trên sẽ làm nước trong túi này nóng lên tới khoảng 80 °C.

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Đúng

  • a) Đúng. Nước đá là chất rắn kết tinh, nóng chảy ở một nhiệt độ xác định. Nhiệt lượng nhận vào chỉ dùng để làm tan đá, nên chừng nào trong túi còn đá thì hỗn hợp vẫn ở 0 °C.
  • b) Sai. Đá nhận nhiệt ( thể tích thay đổi rất ít nên công coi như bằng 0, do đó nội năng tăng. Nhiệt độ không đổi chỉ cho biết động năng trung bình của các phân tử không đổi; năng lượng nhận vào làm tăng thế năng tương tác giữa các phân tử khi cấu trúc tinh thể bị phá vỡ.
  • c) Đúng. Nhiệt lượng để đá tan hết: J. Thời gian: s, tức khoảng 84 phút.
  • d) Đúng. °C, tức nước nóng lên tới khoảng 80 °C. Cùng nhận một nhiệt lượng, túi đá vẫn giữ ở 0 °C còn túi nước lạnh đã nóng tới gần 80 °C: nhờ nhiệt nóng chảy riêng rất lớn, nước đá giữ lạnh tốt hơn hẳn nước lạnh.

Công thức dùng: Nhiệt nóng chảy (mở tab mới) · Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới) · Định luật I của nhiệt động lực học (mở tab mới) · Đun bằng điện (mở tab mới)

Câu 2. Để đo nhiệt dung riêng của nhôm, một nhóm học sinh dùng một khối nhôm hình trụ khối lượng 1,00 kg có khoan sẵn hai lỗ: một lỗ đặt dây nung, một lỗ cắm đầu đo của nhiệt kế điện tử (hình bên). Khối nhôm được bọc kín bằng một lớp xốp. Dây nung được cấp điện qua một oát kế, công suất điện giữ không đổi 50 W. Nhóm ghi nhiệt độ của khối nhôm theo thời gian kể từ lúc bật nguồn và thu được bảng sau.

oát kếnguồn°Cnhiệt kế điện tửdây nungkhối nhômlớp xốp
(s)0100200300400
(°C)24,029,435,040,646,0
  • a) Lớp xốp bọc ngoài khối nhôm có tác dụng giảm nhiệt lượng truyền từ khối nhôm ra môi trường.

    Đúng
  • b) Sau 200 s kể từ lúc bật nguồn, nhiệt độ của khối nhôm đã tăng thêm 35,0 °C.

    Sai
  • c) Từ số liệu của cả quá trình đo, nhiệt dung riêng của nhôm tính được xấp xỉ 910 J/(kg.K).

    Đúng
  • d) Nếu bỏ lớp xốp mà vẫn đun 400 s với công suất 50 W như cũ, khối nhôm sẽ nóng lên nhiều hơn 22,0 °C.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Sai

  • a) Đúng. Xốp dẫn nhiệt kém. Có lớp xốp thì phần lớn nhiệt lượng do dây nung tỏa ra ở lại trong khối nhôm, kết quả đo sát với giá trị thực hơn.
  • b) Sai. 35,0 °C là nhiệt độ của khối nhôm lúc s. Độ tăng nhiệt độ so với lúc đầu chỉ là °C.
  • c) Đúng. Lấy cả khoảng đo để giảm ảnh hưởng của sai số đọc: s, °C. Coi nhiệt lượng do dây nung tỏa ra đều truyền cho khối nhôm: nên J/(kg.K), xấp xỉ 910 J/(kg.K).
  • d) Sai. Không có lớp xốp thì nhiệt lượng truyền ra không khí nhiều hơn. Dây nung vẫn tỏa ra J, nhưng khối nhôm giữ lại được ít hơn nên nóng lên ít hơn 22,0 °C. Cũng vì một phần nhiệt lượng hao phí mà giá trị 909 J/(kg.K) đo được lớn hơn giá trị 880 J/(kg.K) trong bảng tra.

Công thức dùng: Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới) · Đun bằng điện (mở tab mới)

Câu 3. Một nhóm học sinh khảo sát sự thay đổi thể tích của một lượng khí theo nhiệt độ khi áp suất không đổi. Một xilanh thủy tinh có vạch chia thể tích được đặt thẳng đứng, miệng hướng lên, chứa không khí khô và được đậy bằng một pit-tông rất nhẹ, trượt không ma sát. Xilanh được nhúng trong một cốc nước (hình bên). Nhóm đun nóng nước từ từ, khuấy đều, chờ nhiệt độ ổn định rồi đọc nhiệt độ của nước và thể tích của khí, thu được bảng sau.

khípit-tôngnhiệt kếnướcbếp điệnxilanh
(°C)2035506580
(mL)29,330,832,333,835,3
  • a) Vì pit-tông rất nhẹ và trượt không ma sát nên áp suất khí trong xilanh luôn bằng áp suất khí quyển, không đổi trong suốt thí nghiệm.

    Đúng
  • b) Số liệu cho thấy thể tích của khí tỉ lệ thuận với nhiệt độ Celsius của khí.

    Sai
  • c) Kéo dài đường biểu diễn theo về phía nhiệt độ thấp thì đường này cắt trục nhiệt độ (nơi ở khoảng °C.

    Đúng
  • d) Biết áp suất khí quyển là Pa, lượng khí trong xilanh vào khoảng mol.

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Đúng

  • a) Đúng. Pit-tông nằm cân bằng dưới tác dụng của áp lực khí bên trong và áp lực khí quyển bên ngoài, còn trọng lượng và ma sát không đáng kể. Do đó áp suất khí trong xilanh bằng áp suất khí quyển, không đổi khi khí nở ra.
  • b) Sai. Nếu tỉ lệ thuận với thì phải không đổi, nhưng còn mL/°C. Nhiệt độ Celsius tăng 4 lần (từ 20 °C lên 80 °C) mà thể tích chỉ tăng khoảng 20%. Thể tích tỉ lệ thuận với nhiệt độ tuyệt đối: mL/K.
  • c) Đúng. Cứ nhiệt độ tăng 15 °C thì thể tích tăng 1,5 mL, nên thay đổi đều 0,100 mL cho mỗi độ. Từ 20 °C phải giảm thêm °C nữa thì tức tại °C. Đây chính là độ không tuyệt đối, 0 K.
  • d) Đúng. Dùng một cặp số đo bất kì, chẳng hạn ở 20 °C: mol.

Công thức dùng: Định luật Charles (đẳng áp) (mở tab mới) · Phương trình Clapeyron (mở tab mới) · Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)

Câu 4. Một bình thép dung tích 40 lít chứa khí nitrogen dùng trong một xưởng cơ khí. Đồ thị bên biểu diễn áp suất của khí trong bình theo nhiệt độ tuyệt đối khi nhiệt độ của bình thay đổi. Coi nitrogen là khí lí tưởng có khối lượng mol 28 g/mol, thể tích bình không đổi.

10020030050100150T (K)p (105 Pa)O
  • a) Đường biểu diễn là một phần của đường thẳng có phần kéo dài đi qua gốc tọa độ, cho thấy áp suất khí tỉ lệ thuận với nhiệt độ tuyệt đối.

    Đúng
  • b) Khi bình để ngoài nắng và khí trong bình nóng lên tới 57 °C, áp suất khí trong bình là Pa.

    Đúng
  • c) Khối lượng khí nitrogen trong bình vào khoảng 3,4 kg.

    Sai
  • d) Khi khí trong bình nóng lên từ 27 °C tới 57 °C, tốc độ căn quân phương của các phân tử nitrogen tăng 10%.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Sai

  • a) Đúng. Thể tích và lượng khí không đổi nên đây là quá trình đẳng tích, không đổi. Trên đồ thị, ở 300 K áp suất là Pa, ứng với Pa/K, và phần kéo dài của đường đi qua O.
  • b) Đúng. K. Đẳng tích: Pa.
  • c) Sai. Lấy trạng thái 300 K, Pa trên đồ thị: mol, nên kg. Con số 3,4 kg ứng với khối lượng mol 14 g/mol của nguyên tử nitrogen, trong khi khí nitrogen gồm các phân tử
  • d) Sai. Tốc độ căn quân phương tỉ lệ với tức chỉ tăng khoảng 4,9%. Tăng 10% là mức tăng của nhiệt độ tuyệt đối, cũng là mức tăng của áp suất và của động năng tịnh tiến trung bình.

Công thức dùng: Quá trình đẳng tích (mở tab mới) · Phương trình Clapeyron (mở tab mới) · Số mol (mở tab mới) · Tốc độ căn quân phương (mở tab mới) · Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)

PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Câu 1. Một bể bơi trong nhà dài 25 m, rộng 12 m, nước sâu trung bình 1,4 m. Trước mùa đông, người ta làm ấm nước trong bể từ 22 °C lên 27 °C bằng một hệ thống gia nhiệt cung cấp nhiệt lượng cho nước với công suất 80 kW. Mặt bể được phủ bạt, bỏ qua nhiệt lượng hao phí. Khối lượng riêng của nước là 1000 kg/m³, nhiệt dung riêng của nước là 4200 J/(kg.K). Thời gian làm ấm nước là bao nhiêu giờ (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 30,6 giờ

Mấu chốt. Tìm khối lượng nước từ thể tích bể, tính nhiệt lượng rồi chia cho công suất cấp nhiệt.

  1. Thể tích nước: m³, khối lượng kg.
  2. Nhiệt lượng cần cung cấp: J.
  3. Thời gian: s giờ.

Tự soát. Nhẩm theo từng mét khối nước: làm nóng thêm 1 °C cần J, với 80 kW mất khoảng 53 s. Bể có 420 m³ cần nóng thêm 5 °C nên mất s, khoảng 30 giờ, khớp.

Bẫy hay gặp. Lấy nhiệt độ cuối 27 °C thay cho độ tăng 5 °C sẽ ra 165,4 giờ. Chia số giây cho 60 thay vì 3600 sẽ ra số phút (khoảng 1838), không phải số giờ.

Công thức dùng: Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới) · Khối lượng riêng, áp suất (mở tab mới) · Đun bằng điện (mở tab mới)

Câu 2. Một xe tải có tổng khối lượng 15 tấn xuống một con đèo, độ cao giảm 400 m. Xe xuống với tốc độ không đổi nhờ phanh; coi toàn bộ thế năng trọng trường mà xe mất đi đều chuyển thành nhiệt ở bộ phanh. Để phanh không quá nóng, tài xế cho nước tưới liên tục lên bộ phanh. Nước tưới vào ở 25 °C, nóng lên tới 100 °C rồi hóa hơi hết, và lấy đi 60% nhiệt lượng sinh ra ở phanh. Nhiệt dung riêng của nước là 4200 J/(kg.K), nhiệt hóa hơi riêng của nước ở 100 °C là J/kg. Khối lượng nước đã hóa hơi khi xe xuống hết con đèo là bao nhiêu kilôgam (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 13,7 kg

Mấu chốt. Theo dõi đường đi của năng lượng: thế năng trọng trường chuyển thành nhiệt ở phanh, 60% số nhiệt đó làm nước vừa nóng lên tới 100 °C vừa hóa hơi.

  1. Thế năng xe mất đi: J, cũng là nhiệt lượng sinh ra ở phanh.
  2. Nhiệt lượng nước lấy đi: J.
  3. Mỗi kilôgam nước cần: J.
  4. Khối lượng nước đã hóa hơi: kg.

Tự soát. Phần hóa hơi chiếm gần 88% nhiệt lượng mà mỗi kilôgam nước lấy đi, nên kết quả chỉ nhỏ hơn một chút so với khi bỏ qua phần làm nóng nước: kg. 13,7 kg nhỏ hơn 15,6 kg một chút là hợp lí.

Bẫy hay gặp. Quên rằng nước chỉ lấy đi 60% nhiệt lượng sẽ ra 22,8 kg. Bỏ qua phần làm nóng nước từ 25 °C lên 100 °C sẽ ra 15,6 kg.

Công thức dùng: Thế năng trọng trường (mở tab mới) · Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới) · Nhiệt hóa hơi (mở tab mới)

Câu 3. Bình tích áp của máy bơm nước gia đình là một bình kín dung tích 24 lít, bên trong có một túi cao su ngăn nước với khí. Khi bình chưa có nước, khí chiếm cả bình và có áp suất tuyệt đối Pa. Máy bơm đẩy nước vào túi cao su, nén khí lại, và tự ngắt khi áp suất tuyệt đối của khí đạt Pa. Coi nhiệt độ của khí không đổi, bỏ qua thể tích của túi cao su khi xẹp. Khi máy bơm vừa ngắt, trong bình có bao nhiêu lít nước (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 9,6 lít

Mấu chốt. Khí trong bình bị nén đẳng nhiệt, dùng định luật Boyle tìm thể tích khí lúc sau. Nước chiếm phần còn lại của bình.

  1. Định luật Boyle: lít.
  2. Thể tích nước trong bình: lít.

Tự soát. Áp suất tăng lần nên khí chỉ còn chiếm thể tích bình, nước chiếm 40%: lít.

Bẫy hay gặp. Trả lời 14,4 lít là lấy thể tích khí, không phải thể tích nước. Đảo tỉ số áp suất sẽ ra thể tích khí 40 lít, lớn hơn cả bình.

Công thức dùng: Định luật Boyle (đẳng nhiệt) (mở tab mới)

Câu 4. Một quả bóng đá được bơm ở một sân ven biển, nơi áp suất khí quyển là 1,00 bar và nhiệt độ là 32 °C; áp kế của bơm chỉ áp suất dư (phần áp suất trong bóng vượt trên áp suất khí quyển) là 0,80 bar. Sau đó bóng được mang lên một sân ở Đà Lạt, nơi áp suất khí quyển là 0,85 bar và nhiệt độ là 18 °C. Coi thể tích bóng không đổi, khí trong bóng không bị xì và có nhiệt độ bằng nhiệt độ không khí bên ngoài. Ở Đà Lạt, áp kế chỉ áp suất dư của khí trong bóng là bao nhiêu bar (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần trăm)?

Lời giải

Đáp số: 0,87 bar

Mấu chốt. Các định luật của chất khí dùng áp suất tuyệt đối. Đổi áp suất dư ra áp suất tuyệt đối, áp dụng quá trình đẳng tích, rồi trừ áp suất khí quyển ở nơi mới.

  1. Áp suất tuyệt đối lúc bơm: bar, ở K.
  2. Ở Đà Lạt, K. Đẳng tích: bar.
  3. Áp suất dư: bar.

Tự soát. Khí nguội đi làm áp suất tuyệt đối trong bóng giảm khoảng 0,08 bar, nhưng áp suất khí quyển ở Đà Lạt thấp hơn ở ven biển tới 0,15 bar, nên áp kế chỉ cao hơn lúc bơm một chút. Số chỉ tăng từ 0,80 bar lên 0,87 bar là hợp lí.

Bẫy hay gặp. Áp dụng thẳng định luật cho áp suất dư sẽ ra bar. Quên rằng áp suất khí quyển ở Đà Lạt thấp hơn, vẫn trừ đi 1,00 bar, sẽ ra 0,72 bar.

Công thức dùng: Áp suất dư và áp suất tuyệt đối (mở tab mới) · Quá trình đẳng tích (mở tab mới) · Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)

Câu 5. Một nhà thi đấu cầu lông có không gian bên trong dài 36 m, rộng 24 m, cao 12 m. Không khí trong nhà có nhiệt độ 30 °C và áp suất Pa. Coi không khí là khí lí tưởng có khối lượng mol 29 g/mol. Khối lượng không khí trong nhà thi đấu là bao nhiêu tấn (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 11,9 tấn

Mấu chốt. Tìm số mol từ phương trình Clapeyron với đơn vị SI, rồi nhân với khối lượng mol.

  1. Thể tích: m³; nhiệt độ K.
  2. Số mol: mol.
  3. Khối lượng: kg, tức khoảng 11,9 tấn.

Tự soát. Khối lượng riêng của không khí lúc này: kg/m³, cỡ 1 kg mỗi mét khối như thường gặp. kg, khớp.

Bẫy hay gặp. Thay °C vào phương trình sẽ ra khoảng 120 tấn, gấp 10 lần. Để mà không đổi ra kg/mol sẽ ra số lớn gấp 1000 lần.

Công thức dùng: Phương trình Clapeyron (mở tab mới) · Số mol (mở tab mới) · Khối lượng riêng của khí (mở tab mới) · Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)

Câu 6. Một quả bóng tennis còn mới có lớp vỏ kín, khí bên trong chiếm thể tích 100 cm³, có áp suất Pa và nhiệt độ 27 °C. Coi khí trong bóng là khí lí tưởng. Tổng động năng tịnh tiến của các phân tử khí trong quả bóng là bao nhiêu jun (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 27 J

Mấu chốt. Tổng động năng tịnh tiến bằng số phân tử nhân với động năng tịnh tiến trung bình của một phân tử. Số phân tử tìm từ

  1. K. Số phân tử:
  2. Động năng tịnh tiến trung bình của một phân tử: J.
  3. Tổng: J.

Tự soát. Nhân hai biểu thức thì triệt tiêu: J. Kết quả không phụ thuộc nhiệt độ: cùng và khí nóng hơn thì có ít phân tử hơn.

Bẫy hay gặp. Quên hệ số sẽ ra 18 J. Để thể tích 100 cm³ mà không đổi ra mét khối sẽ ra số lớn gấp một triệu lần.

Công thức dùng: Áp suất theo động năng phân tử (mở tab mới) · Động năng tịnh tiến trung bình của phân tử (mở tab mới) · Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)

HẾT

Đề Vật lí do AI soạn theo chương trình GDPT 2018 (sách Kết nối tri thức) và cấu trúc đề thi từ năm 2025, không phải đề của Bộ GD&ĐT hay của trường nào. Đáp án đã được kiểm bằng chương trình tính lại từng con số, chưa có giáo viên Vật lí duyệt. Thấy chỗ sai? Báo cho MentorLab.