MentorLab

Lời giải đề kiểm tra giữa học kì II · Nâng cao

Mỗi câu có mấu chốt, các bước giải, lí do từng phương án sai, bẫy hay gặp và cách tự soát kết quả.

Đáp án nhanh · mã đề 1133

MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập

Đề kiểm tra giữa học kì II, mức nâng cao · Môn Vật lí 11

Thời gian làm bài 45 phút, không kể thời gian phát đề

Mã đề1133

Cho biết: N.m²/C²; điện tích nguyên tố C; m/s².

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1. Sứ dùng làm vật cách điện trên các đường dây tải điện có hằng số điện môi khoảng 6. Con số này cho biết

hai điện tích điểm đặt trong sứ hút hoặc đẩy nhau bằng lực lớn hơn 6 lần so với khi chúng đặt trong chân không, ở cùng khoảng cách.
điện tích của một vật giảm đi 6 lần khi vật được đặt vào trong sứ.
muốn lực tương tác giữa hai điện tích điểm không đổi khi đưa chúng từ chân không vào trong sứ thì phải tăng khoảng cách giữa chúng lên 6 lần.
hai điện tích điểm đặt trong sứ hút hoặc đẩy nhau bằng lực nhỏ hơn 6 lần so với khi chúng đặt trong chân không, ở cùng khoảng cách.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Trong điện môi, lực Coulomb nhỏ hơn lần so với trong chân không ở cùng khoảng cách. Hằng số điện môi đặc trưng cho môi trường, không làm thay đổi điện tích của các vật.

  1. Cùng và trong chân không trong sứ
  2. Với lực tương tác trong sứ nhỏ hơn 6 lần so với trong chân không.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Ngược chiều: nằm ở mẫu số nên điện môi làm lực tương tác yếu đi, không mạnh lên.
  • B. Điện tích của vật không đổi khi đặt vào điện môi. Lực yếu đi là do môi trường, còn giữ nguyên.
  • C. Sai cả chiều lẫn số lần: lực đã yếu đi thì phải đưa hai điện tích lại gần hơn, và vì tỉ lệ nghịch với nên khoảng cách chỉ cần giảm lần.

Công thức dùng: Định luật Coulomb (mở tab mới)

Câu 2. Ba quả cầu nhỏ tích điện được giữ cố định trên một đường thẳng trong không khí: quả cầu mang điện tích nC đặt tại A, quả cầu mang điện tích nC đặt tại B với AB = 6,0 cm, quả cầu mang điện tích nC đặt tại trung điểm O của AB. Coi các quả cầu là điện tích điểm. Lực điện tổng hợp do và tác dụng lên

có độ lớn N, hướng từ O về B.
có độ lớn N, hướng từ O về A.
có độ lớn N, hướng từ O về B.
có độ lớn N, hướng từ O về B.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Mỗi điện tích tác dụng lên một lực Coulomb, lực tổng hợp là tổng vectơ của hai lực. Xác định chiều của từng lực trước rồi mới cộng.

  1. và cùng dấu nên đẩy nhau: đẩy ra xa A, tức hướng về B. và trái dấu nên hút nhau: kéo về phía B. Hai lực cùng chiều.
  2. cm m, nên N.
  3. N, hướng từ O về B.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Đúng độ lớn nhưng sai chiều: dương đẩy ra xa A, âm hút về B, cả hai lực đều hướng về B.
  • C. Chỉ tính một lực. chịu lực của cả hai điện tích, và hai lực này cùng chiều nên cộng lại.
  • D. Lấy khoảng cách AB = 6,0 cm thay cho OA = 3,0 cm: mỗi lực còn N, tổng N. Khoảng cách từ mỗi điện tích tới chỉ bằng nửa AB.

Công thức dùng: Định luật Coulomb (mở tab mới) · Tổng hợp hai lực đồng quy (mở tab mới)

Câu 3. Hai quả cầu kim loại nhỏ giống hệt nhau, đặt trên hai giá cách điện, mang điện tích nC và nC, cách nhau 16 cm trong không khí. Cho hai quả cầu chạm vào nhau rồi tách ra. Muốn lực tương tác giữa chúng có độ lớn bằng lúc chưa chạm nhau thì phải đặt chúng cách nhau

9,0 cm.
21 cm.
12 cm.
20 cm.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Hai quả cầu kim loại giống hệt nhau chạm nhau thì tổng điện tích (tính cả dấu) chia đều cho hai quả. Sau đó so sánh hai lực Coulomb để tìm khoảng cách mới.

  1. Sau khi chạm, mỗi quả mang nC. Hai quả cùng dấu nên chuyển từ hút sang đẩy nhau.
  2. Lúc đầu (nC)², lúc sau (nC)².
  3. Lực như cũ khi nên cm.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Quên khai căn: cm. Lực tỉ lệ nghịch với nên tỉ số khoảng cách bằng căn bậc hai của tỉ số hai tích điện tích.
  • B. Đảo tỉ số: cm. Tích điện tích đã giảm từ 16 xuống 9,0 (nC)² nên phải đưa hai quả cầu lại gần, không ra xa.
  • D. Bỏ dấu khi chia điện tích: nC, được cm. Điện tích âm của quả thứ hai trung hòa bớt điện tích dương của quả thứ nhất.

Công thức dùng: Định luật Coulomb (mở tab mới)

Câu 4. Một điện tích điểm đặt tại điểm O trong không khí. Tập hợp những điểm mà tại đó cường độ điện trường do gây ra có cùng độ lớn là

một mặt cầu tâm O.
một mặt phẳng đi qua O.
một đường sức điện xuất phát từ O.
một mặt phẳng vuông góc với một đường sức điện.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Cường độ điện trường của điện tích điểm chỉ phụ thuộc khoảng cách từ O tới điểm đang xét.

  1. Các điểm có cùng là các điểm có cùng tức cách O một khoảng như nhau: chúng nằm trên một mặt cầu tâm O. Trên mặt cầu đó các vectơ có cùng độ lớn nhưng khác hướng, mỗi vectơ nằm dọc theo một bán kính.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Trên một mặt phẳng đi qua O có điểm ở gần O, có điểm ở xa O, nên khác nhau.
  • C. Dọc theo một đường sức, khoảng cách tới O tăng dần nên giảm dần.
  • D. Các điểm trên mặt phẳng này cách O những khoảng khác nhau nên khác nhau. Điều đó chỉ đúng với điện trường đều, không đúng với điện trường của một điện tích điểm.

Công thức dùng: Điện trường của điện tích điểm (mở tab mới)

Câu 5. Hình bên vẽ một số đường sức điện của hệ hai điện tích điểm và mũi tên chỉ chiều đường sức. Kết luận nào sau đây đúng?

q1q2
và
và
và
và cùng dấu và
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Đường sức đi ra từ điện tích dương, đi vào điện tích âm. Ở cùng khoảng cách tới điện tích, đường sức càng dày thì điện trường càng mạnh, tức độ lớn điện tích càng lớn.

  1. Mũi tên hướng ra khỏi và hướng vào nên và
  2. Có 16 đường đi ra khỏi nhưng chỉ 8 đường đi vào 8 đường còn lại đi ra xa. Quanh đường sức dày hơn quanh nên (hình vẽ ứng với

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đảo dấu: đường sức đi ra từ điện tích dương. Mũi tên rời khỏi nên dương.
  • C. Nếu thì mọi đường sức ra khỏi đều đi vào và còn có cả đường sức từ vô cực đi vào Trên hình, một nửa số đường sức của đi ra xa.
  • D. Hai điện tích cùng dấu thì không có đường sức nào đi từ điện tích này sang điện tích kia. Trên hình có 8 đường đi từ vào

Câu 6. Một quả cầu nhỏ tích điện được đặt cố định trong không khí, coi là một điện tích điểm. Dùng cảm biến đo cường độ điện trường tại hai điểm A và B nằm trên cùng một đường sức của điện trường do quả cầu gây ra, A gần quả cầu hơn, được V/m và V/m. Cường độ điện trường tại trung điểm M của đoạn AB là

500 V/m.
450 V/m.
225 V/m.
180 V/m.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. nên khoảng cách tỉ lệ với Biểu diễn khoảng cách từ quả cầu tới A, B theo cùng một ẩn rồi suy ra khoảng cách tới M.

  1. Đặt thì
  2. Đường sức của một điện tích điểm là một nửa đường thẳng xuất phát từ điện tích, nên A và B ở cùng một phía của quả cầu, và M cách quả cầu
  3. V/m.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Lấy trung bình cộng Cường độ điện trường không biến thiên đều theo khoảng cách.
  • B. Tìm đúng nhưng lại cho tỉ lệ nghịch với V/m. Phải chia cho
  • D. Cho tỉ lệ nghịch với ngay từ đầu: V/m.

Công thức dùng: Điện trường của điện tích điểm (mở tab mới)

Câu 7. Hai quả cầu nhỏ mang điện tích nC và nC được giữ cố định tại hai điểm A và B cách nhau 15 cm trong không khí. Điểm M tại đó cường độ điện trường tổng hợp bằng 0

nằm trên đoạn AB, cách A 10 cm.
nằm ngoài đoạn AB, về phía A, cách A 15 cm.
nằm ngoài đoạn AB, về phía B, cách A 20 cm.
nằm ngoài đoạn AB, về phía B, cách A 30 cm.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Tại M, và phải ngược chiều và cùng độ lớn. Với hai điện tích trái dấu, M nằm ngoài đoạn AB, về phía điện tích có độ lớn nhỏ hơn.

  1. Trên đoạn AB, hướng từ A sang B (ra xa điện tích dương), cũng hướng về B (về phía điện tích âm): hai vectơ cùng chiều, không triệt tiêu. Ngoài đoạn AB thì hai vectơ ngược chiều.
  2. cho tức M gần B hơn, nằm về phía B.
  3. cm và cho cm, cm. Kiểm lại: V/m và V/m.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Coi như hai điện tích cùng dấu nên đặt M giữa A và B: cm, cho cm. Trên đoạn AB hai vectơ cùng chiều nên không thể triệt tiêu.
  • B. Đặt M về phía A rồi lấy cm, được M cách A 15 cm. Nhưng ở phía A, M luôn gần hơn và nên không thể triệt tiêu.
  • C. Cho tỉ lệ nghịch với thay vì và cm cho cm.

Công thức dùng: Điện trường của điện tích điểm (mở tab mới) · Nguyên lí chồng chất điện trường (mở tab mới)

Sử dụng các thông tin sau cho Câu 8 và Câu 9. Điện di là kĩ thuật tách các đoạn DNA trong phòng xét nghiệm sinh học phân tử. Một bản gel dài 20 cm được đặt giữa hai điện cực nối với nguồn điện có hiệu điện thế 100 V. Các đoạn DNA mang điện âm được nạp vào gel ở phía điện cực âm rồi di chuyển dần về phía điện cực dương. Coi điện trường trong gel là điện trường đều, đường sức song song với chiều dài bản gel.

Câu 8. Một đoạn DNA mang điện tích C. Lực điện tác dụng lên đoạn DNA này có độ lớn là

N.
N.
N.
N.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Điện trường đều: với tính bằng mét; lực điện có độ lớn

  1. V/m.
  2. N.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Để chiều dài bản gel bằng 20 (xentimét) khi tính V/m, lực nhỏ đi 100 lần.
  • C. Nhân với thay vì chia: rồi Tích có đơn vị V.m, không phải V/m.
  • D. Nhân điện tích với hiệu điện thế: Đó là công của lực điện khi đoạn DNA đi hết bản gel (đơn vị J), không phải lực.

Công thức dùng: Điện trường đều (mở tab mới) · Cường độ điện trường (mở tab mới)

Câu 9. Đoạn DNA nói trên dịch chuyển được 4,0 cm dọc theo bản gel, về phía điện cực dương. Trong dịch chuyển này, thế năng điện của đoạn DNA

tăng J.
giảm J.
giảm J.
giảm J.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Công của lực điện bằng độ giảm thế năng điện: Lực điện cùng chiều dịch chuyển thì sinh công dương và thế năng điện giảm.

  1. Đường sức hướng từ điện cực dương sang điện cực âm. Đoạn DNA đi về phía điện cực dương, tức ngược chiều đường sức, nên hình chiếu độ dịch chuyển lên chiều đường sức là m.
  2. J. Cũng có thể thấy ngay: lực điện lên điện tích âm hướng về điện cực dương, cùng chiều dịch chuyển, nên J.
  3. thế năng điện giảm J.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đúng độ lớn nhưng sai chiều: lực điện sinh công dương thì thế năng điện giảm, giống vật rơi xuống thì thế năng trọng trường giảm.
  • B. Để quãng dịch chuyển bằng 4,0 (xentimét) mà không đổi ra mét: lớn gấp 100 lần.
  • C. Dùng cả hiệu điện thế 100 V giữa hai đầu bản gel: J là độ giảm thế năng khi đi hết 20 cm, còn ở đây đoạn DNA chỉ đi 4,0 cm, tức chiều dài bản gel.

Công thức dùng: Công của lực điện (mở tab mới) · Thế năng điện (mở tab mới)

Sử dụng các thông tin sau cho Câu 10 và Câu 11. Trong máy cấy ion dùng để chế tạo chip bán dẫn, các ion boron (điện tích khối lượng kg) bay với tốc độ m/s vào chính giữa khoảng không gian giữa hai bản lái tia phẳng, song song, theo phương song song với hai bản. Hai bản dài 20 cm, cách nhau 4,0 cm, hiệu điện thế giữa hai bản là 360 V. Thay đổi hiệu điện thế này, máy quét chùm ion qua bề mặt tấm silicon. Bỏ qua trọng lực.

Câu 10. Gia tốc của ion khi bay giữa hai bản có độ lớn là

m/s².
m/s².
m/s².
m/s².
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Bỏ qua trọng lực, ion chỉ chịu lực điện với nên

  1. V/m.
  2. m/s².

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Để khoảng cách hai bản bằng 4,0 (xentimét): V/m, gia tốc nhỏ đi 100 lần.
  • B. Dùng hiệu điện thế thay cho cường độ điện trường: quên chia cho khoảng cách hai bản.
  • D. Nhân với Cường độ điện trường đều là không phải

Công thức dùng: Điện trường đều (mở tab mới) · Gia tốc của điện tích trong điện trường đều (mở tab mới)

Câu 11. Khi vừa ra khỏi khoảng không gian giữa hai bản, ion đã lệch khỏi phương bay ban đầu, theo phương vuông góc với hai bản, một đoạn là

10 mm.
20 mm.
0,40 mm.
0,10 mm.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Giữa hai bản, ion chuyển động giống vật ném ngang: thẳng đều với tốc độ dọc theo hai bản, nhanh dần đều với gia tốc theo phương vuông góc với hai bản.

  1. Thời gian bay qua hai bản: s.
  2. Độ lệch: m mm.
  3. Độ lệch này nhỏ hơn nửa khoảng cách hai bản (20 mm) nên ion ra khỏi hai bản được, không đập vào bản.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Quên hệ số trong
  • C. Lấy khoảng cách hai bản 4,0 cm thay cho chiều dài hai bản khi tính thời gian bay: s.
  • D. Dùng gia tốc m/s², tính với khoảng cách hai bản để nguyên 4,0 (xentimét), nên độ lệch nhỏ đi 100 lần.

Công thức dùng: Điện tích bay vuông góc với đường sức (mở tab mới) · Gia tốc của điện tích trong điện trường đều (mở tab mới)

Câu 12. Hai bản kim loại phẳng song song tích điện trái dấu tạo ra giữa chúng một điện trường đều có cường độ Chọn mốc thế năng điện ở bản âm. Thế năng điện của điện tích đặt tại điểm M cách bản âm một khoảng là

Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Thế năng điện của tại M bằng công của lực điện khi đi từ M tới mốc thế năng. Từ M tới bản âm, đi theo chiều đường sức một đoạn

  1. Công của lực điện khi đi từ M tới bản âm: Do đó thế năng điện tỉ lệ thuận với và với khoảng cách từ M tới bản âm.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. là điện thế tại M (đơn vị V), chưa nhân với điện tích. Thế năng điện có đơn vị J.
  • C. Sai cách phụ thuộc vào càng xa bản âm thì thế năng điện của một điện tích dương càng lớn, không nhỏ đi.
  • D. là độ lớn lực điện (đơn vị N), chưa nhân với quãng dịch chuyển.

Công thức dùng: Thế năng điện (mở tab mới)

Câu 13. Trong một điện trường đều có cường độ V/m, một quả cầu nhỏ mang điện tích nC được di chuyển chậm từ M đến N rồi từ N đến P. Đoạn MN dài 4,0 cm, cùng chiều với đường sức; đoạn NP dài 6,0 cm, hợp với chiều đường sức một góc 120°. Tổng công của lực điện tác dụng lên quả cầu trên cả đường đi MNP là

J.
J.
J.
J.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. trong đó là độ dài đại số của hình chiếu độ dịch chuyển lên chiều đường sức. Công không phụ thuộc đường đi nên chỉ cần hình chiếu của MP.

  1. Hình chiếu của MN: cm. Hình chiếu của NP: cm (ngược chiều đường sức).
  2. Hình chiếu của cả đường đi: cm m.
  3. J. Công âm vì lực điện tác dụng lên điện tích âm ngược chiều đường sức, còn quả cầu dời đi theo chiều đường sức.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Bỏ dấu âm của Với điện tích âm, lực điện ngược chiều nên cản trở dịch chuyển theo chiều đường sức.
  • C. Lấy độ dài cả đường đi cm thay cho hình chiếu lên đường sức.
  • D. Lấy hình chiếu của NP là cm. Góc giữa NP và chiều đường sức là 120° nên hình chiếu âm.

Công thức dùng: Công của lực điện (mở tab mới)

Câu 14. Chọn mốc điện thế ở vô cực. Điện thế tại một điểm M trong điện trường

tỉ lệ thuận với độ lớn của điện tích thử đặt tại M.
luôn có giá trị dương.
có đơn vị là vôn trên mét (V/m).
bằng thương số giữa thế năng điện của một điện tích đặt tại M và không phụ thuộc
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. đặc trưng cho điện trường tại M về phương diện tạo ra thế năng điện, đơn vị vôn (V).

  1. Thế năng điện tỉ lệ thuận với nên thương số không phụ thuộc nó chỉ phụ thuộc điện trường và vị trí của M.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đặt điện tích thử lớn gấp đôi thì thế năng điện gấp đôi, thương số vẫn như cũ. Điện thế không phụ thuộc điện tích thử.
  • B. Điện thế có thể âm, ví dụ ở gần một điện tích âm: đưa một điện tích thử dương từ đó ra vô cực thì lực điện sinh công âm.
  • C. V/m là đơn vị của cường độ điện trường. Điện thế đo bằng vôn: 1 V = 1 J/C.

Công thức dùng: Điện thế (mở tab mới)

Câu 15. Một chùm proton được đưa qua một vùng có điện trường để giảm tốc. Một proton bay qua điểm M với tốc độ m/s rồi, chỉ dưới tác dụng của lực điện, đi tới điểm N. Hiệu điện thế giữa hai điểm là V. Proton có điện tích và khối lượng kg. Tốc độ của proton tại N là

m/s.
m/s.
m/s.
m/s.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Định lí động năng: giữ đúng dấu của

  1. Động năng tại M: J.
  2. Công của lực điện: J. Công âm vì proton đi về phía điện thế cao hơn ( V).
  3. Động năng tại N: J, nên m/s.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Sai dấu công, coi J tức proton được tăng tốc. Thực ra proton đi từ điện thế thấp lên điện thế cao nên bị hãm.
  • C. Bỏ qua động năng ban đầu, coi proton xuất phát từ nghỉ đi qua hiệu điện thế 500 V: m/s.
  • D. Trừ trực tiếp hai tốc độ: m/s. Phải trừ động năng, không trừ tốc độ.

Công thức dùng: Hiệu điện thế (mở tab mới) · Công của lực điện (mở tab mới) · Liên hệ động năng và công (mở tab mới)

Câu 16. Nối hai bản của một tụ điện có điện dung với hai cực của một nguồn điện có hiệu điện thế Khi tụ đã tích điện xong thì

chỉ bản nối với cực dương tích điện, có điện tích bản kia không tích điện.
hai bản tích điện cùng dấu, mỗi bản có điện tích
hai bản tích điện trái dấu, có độ lớn bằng nhau và bằng đó là điện tích của tụ.
hai bản tích điện trái dấu, có độ lớn bằng nhau và bằng
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Khi nối với nguồn, electron dồn từ bản nối cực dương sang bản nối cực âm qua nguồn: hai bản tích điện trái dấu, cùng độ lớn gọi là điện tích của tụ.

  1. Điện dung nên Bản nối với cực dương mang bản nối với cực âm mang tổng điện tích của cả tụ bằng 0.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Electron rời bản nối cực dương thì dồn sang bản nối cực âm, nên bản này cũng tích điện, mang
  • B. Hai bản tích điện trái dấu chứ không cùng dấu, và mỗi bản mang điện tích có độ lớn chứ không phải một nửa.
  • D. Từ suy ra không phải

Công thức dùng: Điện dung của tụ điện (mở tab mới)

Câu 17. Để hiệu điện thế không bị sụt khi loa trầm hoạt động mạnh, dàn âm thanh trên một ô tô được lắp thêm một tụ điện cỡ lớn. Khi được nạp tới hiệu điện thế 12 V, tụ tích trữ năng lượng 72 J. Điện dung của tụ là

0,50 F.
12 F.
6,0 F.
1,0 F.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Năng lượng tụ điện suy ra

  1. F.
  2. Kiểm lại: J.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Quên hệ số dùng F.
  • B. Quên bình phương hiệu điện thế: F.
  • C. Vừa quên vừa quên bình phương, dùng F.

Công thức dùng: Năng lượng của tụ điện (mở tab mới)

Câu 18. Hình bên là đồ thị biểu diễn điện tích theo hiệu điện thế của hai tụ điện và Ghép nối tiếp hai tụ này rồi nối bộ tụ với nguồn điện có hiệu điện thế 12 V. Khi đã tích điện xong, năng lượng của bộ tụ là

246812243648U (V)Q (μC)OC1C2
648 μJ.
288 μJ.
144 μJ.
36 μJ.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Hệ số góc của đường là điện dung. Tìm điện dung của bộ ghép nối tiếp rồi dùng

  1. Đọc đồ thị ở V: μF và μF ( tính bằng μC).
  2. Ghép nối tiếp: μF.
  3. J μJ.
  4. Kiểm lại theo từng tụ: μC, V, V; μJ.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Cộng điện dung như ghép song song: μJ.
  • B. Quên hệ số μJ.
  • D. Quên lấy nghịch đảo: là giá trị của (đơn vị μF⁻¹), không phải Dùng μF thì ra 36 μJ.

Công thức dùng: Điện dung của tụ điện (mở tab mới) · Ghép tụ điện (mở tab mới) · Năng lượng của tụ điện (mở tab mới)

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Để khảo sát sự phụ thuộc của lực tương tác giữa hai điện tích vào độ lớn của chúng, một nhóm học sinh gắn quả cầu kim loại nhỏ A lên một giá cách điện đặt trên đĩa cân điện tử, và giữ quả cầu kim loại nhỏ B, gắn ở đầu một thanh cách điện, ngay phía trên A, khoảng cách giữa hai tâm luôn là cm (hình bên). Số chỉ của cân được đưa về 0 khi hai quả cầu chưa tích điện. Lần 1: tích điện cho A và B như nhau. Lần 2: đưa B ra thật xa, cho B chạm vào một quả cầu kim loại chưa tích điện rồi đưa B về chỗ cũ. Lần 3: trong lúc B ở xa, cho A chạm vào một quả cầu kim loại chưa tích điện khác, rồi đưa B về chỗ cũ. Lần 4: làm lại như lần 2. Mỗi lần, nhóm ghi số chỉ của cân vào bảng sau. Mọi quả cầu đều giống hệt nhau; coi A và B là hai điện tích điểm đặt trong không khí.

mgrBAthanh cách điệngiá cách điệncân điện tử
Lần đo1234
(mg)36,718,49,24,6
  • a) Ở lần 2, sau khi chạm vào quả cầu chưa tích điện, điện tích của B chỉ còn một nửa điện tích lúc đầu.

    Đúng
  • b) Từ lần 1 đến lần 3, điện tích của mỗi quả cầu đều giảm một nửa, nên lực tương tác giữa hai quả cầu giảm 2 lần.

    Sai
  • c) Số liệu của cả bốn lần đo phù hợp với kết luận: ở cùng khoảng cách, lực tương tác tỉ lệ thuận với tích độ lớn điện tích của hai quả cầu.

    Đúng
  • d) Điện tích lúc đầu của mỗi quả cầu có độ lớn khoảng 2,6 nC.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Sai

  • a) Đúng. Hai quả cầu kim loại giống hệt nhau chạm nhau (ở xa các vật tích điện khác) thì tổng điện tích chia đều cho hai quả. B mang quả cầu kia mang 0, nên sau khi chạm mỗi quả mang
  • b) Sai. Hai quả cầu đẩy nhau nên A bị ép xuống đĩa cân thêm một lực tỉ lệ với Từ lần 1 đến lần 3, giảm từ 36,7 mg xuống 9,2 mg, tức lần, đúng với mỗi điện tích giảm 2 lần thì tích của chúng giảm lần.
  • c) Đúng. Gọi điện tích lúc đầu của mỗi quả là Qua bốn lần, lần lượt là nên tích bằng Số chỉ của cân giảm theo đúng tỉ lệ đó: (mg), lệch dưới 0,5%.
  • d) Sai. Lần 1: N. Từ C nC. Con số 2,6 nC là do quên nhân với coi số chỉ của cân (đổi ra kg) là lực.

Công thức dùng: Định luật Coulomb (mở tab mới) · Trọng lực, trọng lượng (mở tab mới)

Câu 2. Một máy phân tích năng lượng của proton gồm hai bản kim loại phẳng nằm ngang, song song, cách nhau 4,0 cm, hiệu điện thế giữa hai bản là 800 V. Bản dưới có hai khe hẹp và Một proton có động năng J bay qua khe vào khoảng không gian giữa hai bản theo hướng hợp với bản dưới một góc 45°, rồi bị lực điện đẩy quay về bản dưới. Chỉ những proton có động năng phù hợp mới đi ra được qua khe Bỏ qua trọng lực.

  • a) Lực điện tác dụng lên proton có độ lớn và hướng không đổi trong suốt thời gian proton bay giữa hai bản.

    Đúng
  • b) Bản dưới được nối với cực dương của nguồn điện.

    Sai
  • c) Proton va vào bản trên trước khi kịp quay về bản dưới.

    Sai
  • d) Để proton này đi ra được qua khe khoảng cách phải bằng 10 cm.

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Said) Đúng

  • a) Đúng. Giữa hai bản phẳng song song tích điện trái dấu, điện trường là đều: như nhau tại mọi điểm. Vì thế lực không đổi, độ lớn N.
  • b) Sai. Proton bị đẩy về bản dưới nên lực điện hướng xuống. Với điện tích dương, lực cùng chiều nên hướng xuống, từ bản trên sang bản dưới: bản trên nối với cực dương, bản dưới nối với cực âm.
  • c) Sai. Theo phương vuông góc với hai bản, proton chuyển động chậm dần đều với vận tốc đầu và gia tốc Độ cao lớn nhất: m cm, nhỏ hơn 4,0 cm, nên proton không chạm bản trên. Quên sẽ ra 5,0 cm và kết luận sai rằng proton va vào bản trên.
  • d) Đúng. Chuyển động của proton giống chuyển động ném xiên, với gia tốc thay cho Tầm xa: m cm. Kết quả không phụ thuộc khối lượng của hạt: mọi hạt có điện tích và động năng J bay vào theo góc 45° đều ra ở

Công thức dùng: Điện trường đều (mở tab mới) · Gia tốc của điện tích trong điện trường đều (mở tab mới) · Ném xiên từ mặt đất (mở tab mới) · Động năng (mở tab mới)

Câu 3. Một ống chân không có ba điện cực phẳng song song: catôt K, lưới G (electron đi xuyên qua được) và anôt A, cùng vuông góc với trục Ox. Đồ thị bên biểu diễn điện thế dọc theo trục Ox, với K ở G ở cm và A ở cm. Một electron bứt ra khỏi K với vận tốc ban đầu không đáng kể và chuyển động dọc theo trục Ox. Bỏ qua trọng lực.

246400200−100x (cm)V (V)OGAK
  • a) Hiệu điện thế giữa lưới G và catôt K là V.

    Đúng
  • b) Trong khoảng giữa G và A, cường độ điện trường có độ lớn V/m và vectơ cường độ điện trường hướng từ A về G.

    Sai
  • c) Giữa K và G, lực điện tác dụng lên electron có độ lớn N và hướng từ K về phía G.

    Đúng
  • d) Electron không tới được anôt A: nó dừng lại tại điểm cách catôt K 5,2 cm rồi quay trở lại.

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Đúng

  • a) Đúng. Đọc đồ thị: V, nên V.
  • b) Sai. Điện thế giảm đều từ 400 V tại G xuống V tại A nên điện trường giữa G và A là đều, V/m: độ lớn đúng. Nhưng điện trường hướng về phía điện thế giảm, tức từ G sang A, không phải từ A về G.
  • c) Đúng. Giữa K và G, điện thế tăng đều từ 0 lên 400 V trên 2,0 cm nên điện trường đều, V/m, hướng về phía điện thế giảm, tức từ G về K. Electron mang điện âm chịu lực ngược chiều hướng từ K về G, độ lớn N.
  • d) Đúng. Đi từ K (điện thế 0) tới điểm có điện thế lực điện sinh công nên động năng của electron là Động năng không âm nên electron chỉ tới được những điểm có Giữa G và A, (V, với tính bằng m) bằng 0 khi m, tức cm. Tại đó electron dừng lại; lực điện lên electron hướng về phía G nên electron quay trở lại.

Công thức dùng: Hiệu điện thế (mở tab mới) · Điện thế (mở tab mới) · Điện trường đều (mở tab mới) · Cường độ điện trường (mở tab mới) · Liên hệ động năng và công (mở tab mới)

Câu 4. Một kĩ thuật viên cần thay một tụ điện hỏng trong một mạch điện tử nhưng chỉ có ba tụ điện μF, μF và μF; tụ nào cũng chịu được hiệu điện thế tối đa 16 V. Người này mắc song song với rồi mắc cụm đó nối tiếp với Bộ tụ được nối vào nguồn điện có hiệu điện thế 24 V.

  • a) Hai tụ và có điện tích bằng nhau.

    Sai
  • b) Điện dung của bộ tụ là 3,0 μF.

    Đúng
  • c) Điện tích của tụ là 48 μC.

    Đúng
  • d) Muốn không tụ nào bị đánh thủng, hiệu điện thế đặt vào bộ tụ được phép tăng tới 48 V.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Saib) Đúngc) Đúngd) Sai

  • a) Sai. và ghép song song nên có cùng hiệu điện thế, còn điện tích tỉ lệ với điện dung: mang điện tích gấp đôi Các tụ ghép nối tiếp mới có điện tích bằng nhau.
  • b) Đúng. Cụm song song: μF. Nối tiếp với μF.
  • c) Đúng. Điện tích của bộ: μC, cũng là điện tích của và của cụm vì chúng ghép nối tiếp. Hiệu điện thế trên cụm: V. Điện tích của μC (còn μC, tổng 72 μC).
  • d) Sai. Vì và hai phần ghép nối tiếp có cùng điện tích, hiệu điện thế chia đều: Mỗi tụ chịu tối đa 16 V nên V, tức V. Con số 48 V là do cộng giới hạn của cả ba tụ, V, quên rằng và ghép song song nên chịu chung một hiệu điện thế.

Công thức dùng: Ghép tụ điện (mở tab mới) · Điện dung của tụ điện (mở tab mới)

PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Câu 1. Hai quả cầu xốp nhỏ phủ lớp sơn dẫn điện, giống hệt nhau, mỗi quả có khối lượng 0,12 g, được treo vào cùng một điểm bằng hai sợi chỉ cách điện mảnh dài 30 cm. Lúc đầu hai quả cầu chưa tích điện và tiếp xúc nhau. Chạm một thanh nhựa tích điện vào một quả cầu, truyền sang hai quả cầu tổng điện tích rồi rút thanh ra. Hai quả cầu đẩy nhau và nằm cân bằng khi mỗi sợi chỉ hợp với phương thẳng đứng một góc 10°. Coi hai quả cầu là hai điện tích điểm trong không khí. Độ lớn của là bao nhiêu nC (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 31,6 nC

Mấu chốt. Hai quả cầu giống hệt nhau đang tiếp xúc nên chia đều, mỗi quả mang Mỗi quả cân bằng dưới tác dụng của trọng lực, lực căng dây và lực Coulomb nằm ngang, nên

  1. Khoảng cách giữa hai quả cầu: cm.
  2. Lực Coulomb: N.
  3. Mỗi quả mang và nên C.
  4. C nC.

Tự soát. Tính ngược: hai điện tích 15,8 nC cách nhau 10,42 cm đẩy nhau một lực N, bằng khoảng 0,176 lần trọng lượng N của mỗi quả cầu, đúng bằng

Bẫy hay gặp. Quên rằng chia đều cho hai quả cầu, lấy điện tích một quả làm đáp số sẽ ra 15,8 nC; lấy khoảng cách hai quả cầu bằng (chỉ một bên) cũng ra 15,8 nC. Dùng thay cho trong điều kiện cân bằng sẽ ra 31,4 nC.

Công thức dùng: Định luật Coulomb (mở tab mới) · Cân bằng lực (mở tab mới) · Trọng lực, trọng lượng (mở tab mới)

Câu 2. Khi bay, ong mật bị nhiễm điện do cọ xát với không khí. Một con ong mang điện tích pC bay tới gần một bông hoa. Coi con ong là một điện tích điểm. Cường độ điện trường do con ong gây ra tại một hạt phấn hoa cách nó 3,0 cm là bao nhiêu V/m (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 450 V/m

Mấu chốt. Điện trường của điện tích điểm: với đổi ra culông và đổi ra mét.

  1. pC C C; cm m.
  2. V/m.

Tự soát. Ở cách con ong 1,0 cm, V/m. Xa gấp 3 lần thì giảm lần: V/m, khớp.

Bẫy hay gặp. Quên bình phương khoảng cách sẽ ra 13,5 V/m. Giữ (xentimét) mà không đổi ra mét sẽ ra 0,045 V/m.

Công thức dùng: Điện trường của điện tích điểm (mở tab mới)

Câu 3. Hai quả cầu nhỏ mang điện tích nC và nC được giữ cố định tại hai điểm A và B cách nhau 8,0 cm trong không khí. Điểm M nằm trên đường trung trực của đoạn AB và cách trung điểm H của AB 3,0 cm. Cường độ điện trường tổng hợp tại M có độ lớn là bao nhiêu kV/m (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 34,6 kV/m

Mấu chốt. Tại M, hướng ra xa A, hướng về B, hai vectơ cùng độ lớn. Thành phần vuông góc với AB của chúng triệt tiêu, thành phần song song với AB cộng lại.

  1. cm. V/m.
  2. Gọi là góc giữa MA và AB: Mỗi vectơ có thành phần song song với AB, hướng từ A sang B, bằng hai thành phần vuông góc với AB ngược chiều nhau nên triệt tiêu.
  3. V/m kV/m, hướng song song với AB, từ A sang B.

Tự soát. Gộp lại: V/m. Kết quả nhỏ hơn kV/m vì hai vectơ không cùng phương, hợp lí.

Bẫy hay gặp. Cộng thẳng độ lớn hai vectơ sẽ ra 43,2 kV/m. Lấy nhầm sẽ ra 25,9 kV/m. Cho rằng hai điện tích trái dấu cùng độ lớn thì điện trường của chúng triệt tiêu sẽ ra 0.

Công thức dùng: Điện trường của điện tích điểm (mở tab mới) · Nguyên lí chồng chất điện trường (mở tab mới)

Câu 4. Ở một cơ sở tái chế, hỗn hợp mảnh nhựa PVC và PET nghiền nhỏ được tách riêng bằng điện trường. Sau khi cọ xát trong một thùng quay, các mảnh PVC nhiễm điện âm, các mảnh PET nhiễm điện dương. Các mảnh nhựa được thả không vận tốc đầu từ một khe hẹp ở chính giữa phía trên khoảng không gian giữa hai bản kim loại phẳng thẳng đứng, song song, cao 1,0 m, cách nhau 40 cm; hiệu điện thế giữa hai bản là 80 kV (hình bên). Coi mỗi mảnh nhựa có khối lượng 0,30 g và điện tích có độ lớn 1,5 nC; bỏ qua lực cản của không khí. Một mảnh PVC và một mảnh PET được thả cùng lúc. Khi chúng ra khỏi mép dưới của hai bản, khoảng cách giữa chúng là bao nhiêu xentimét (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

+−PVCPET40 cm1,0 m
Lời giải

Đáp số: 20,4 cm

Mấu chốt. Mỗi mảnh nhựa chịu hai lực không đổi: trọng lực thẳng đứng và lực điện nằm ngang. Theo phương thẳng đứng mảnh nhựa rơi tự do; theo phương ngang nó chuyển động nhanh dần đều từ trạng thái nghỉ với gia tốc Mảnh PVC lệch về bản dương, mảnh PET lệch về bản âm, cùng một đoạn.

  1. V/m; m/s².
  2. Thời gian rơi hết chiều cao 1,0 m của hai bản: s.
  3. Độ lệch ngang của mỗi mảnh: m cm, nhỏ hơn 20 cm (nửa khoảng cách hai bản) nên mảnh nhựa không chạm bản.
  4. Hai mảnh lệch về hai phía ngược nhau và ra khỏi hai bản cùng lúc: khoảng cách giữa chúng là cm.

Tự soát. Hợp lực của trọng lực và lực điện không đổi, mảnh nhựa xuất phát từ nghỉ nên đi theo một đường thẳng, hợp với phương thẳng đứng góc với Do đó m, khớp.

Bẫy hay gặp. Quên rằng hai loại nhựa lệch về hai phía, chỉ lấy độ lệch của một mảnh sẽ ra 10,2 cm. Quên hệ số tính sẽ ra 40,8 cm: mỗi mảnh lệch 20,4 cm, quá nửa khoảng cách hai bản, tức là đã chạm bản, vô lí.

Công thức dùng: Điện trường đều (mở tab mới) · Gia tốc của điện tích trong điện trường đều (mở tab mới) · Rơi tự do (mở tab mới) · Chuyển động thẳng biến đổi đều (mở tab mới)

Câu 5. Động cơ ion của một tàu vũ trụ tạo lực đẩy bằng cách phóng ra phía sau các ion xenon có điện tích và khối lượng kg. Các ion được tăng tốc từ trạng thái gần như đứng yên bởi hiệu điện thế 1200 V giữa hai lưới điện cực. Tốc độ của các ion khi ra khỏi động cơ là bao nhiêu km/s (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 42 km/s

Mấu chốt. Công của lực điện chuyển hết thành động năng của ion:

  1. Động năng ion thu được: J.
  2. m/s km/s.

Tự soát. Tính ngược: J, đúng bằng Vì tỉ lệ với muốn ion nhanh gấp đôi thì phải tăng hiệu điện thế lên 4 lần.

Bẫy hay gặp. Quên hệ số của động năng sẽ ra khoảng 30 km/s. Để kết quả theo m/s (khoảng 42 000) thì không ghi được vào 4 ô.

Công thức dùng: Hiệu điện thế (mở tab mới) · Động năng (mở tab mới)

Câu 6. Một tụ điện có điện dung 220 μF được nạp tới hiệu điện thế 9,0 V rồi ngắt khỏi nguồn. Sau đó, nối hai bản của tụ này với hai bản của một tụ điện có điện dung 100 μF chưa tích điện. Khi điện tích đã phân bố xong, nhiệt lượng tỏa ra trên các dây nối là bao nhiêu mJ (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 2,8 mJ

Mấu chốt. Sau khi nối, hai tụ ghép song song và tổng điện tích được bảo toàn, còn năng lượng điện trường thì không. Phần năng lượng bị hụt đi đã tỏa thành nhiệt trên dây nối.

  1. Điện tích ban đầu: C. Năng lượng ban đầu: J.
  2. Sau khi nối, hai tụ song song có μF và cùng hiệu điện thế V.
  3. Năng lượng lúc sau: J.
  4. Nhiệt lượng tỏa ra: mJ mJ.

Tự soát. Gộp lại: mJ, khớp. Năng lượng lúc sau nhỏ hơn lúc đầu, đúng với việc có nhiệt tỏa ra.

Bẫy hay gặp. Coi năng lượng được bảo toàn (thay cho điện tích) sẽ ra nhiệt lượng bằng 0. Tính năng lượng lúc sau với hiệu điện thế vẫn là 9,0 V sẽ thấy năng lượng tăng lên, vô lí.

Công thức dùng: Điện dung của tụ điện (mở tab mới) · Ghép tụ điện (mở tab mới) · Năng lượng của tụ điện (mở tab mới)

HẾT

Đề Vật lí do AI soạn theo chương trình GDPT 2018 (sách Kết nối tri thức) và cấu trúc đề thi từ năm 2025, không phải đề của Bộ GD&ĐT hay của trường nào. Đáp án đã được kiểm bằng chương trình tính lại từng con số, chưa có giáo viên Vật lí duyệt. Thấy chỗ sai? Báo cho MentorLab.