MentorLab

Lời giải đề kiểm tra giữa học kì II · Cơ bản

Mỗi câu có mấu chốt, các bước giải, lí do từng phương án sai, bẫy hay gặp và cách tự soát kết quả.

Đáp án nhanh · mã đề 1131

MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập

Đề kiểm tra giữa học kì II, mức cơ bản · Môn Vật lí 11

Thời gian làm bài 45 phút, không kể thời gian phát đề

Mã đề1131

Cho biết: N.m²/C²; điện tích nguyên tố C; khối lượng electron kg; m/s².

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1. Hai điện tích điểm đứng yên trong chân không. Theo định luật Coulomb, độ lớn lực tương tác giữa hai điện tích

tỉ lệ thuận với tích độ lớn hai điện tích và tỉ lệ nghịch với khoảng cách giữa chúng.
tỉ lệ thuận với tổng độ lớn hai điện tích và tỉ lệ nghịch với bình phương khoảng cách giữa chúng.
tỉ lệ thuận với tích độ lớn hai điện tích và tỉ lệ nghịch với bình phương khoảng cách giữa chúng.
tỉ lệ thuận với tích độ lớn hai điện tích và tỉ lệ thuận với bình phương khoảng cách giữa chúng.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Định luật Coulomb: Tử số là tích độ lớn hai điện tích, mẫu số là bình phương khoảng cách.

  1. Lực tương tác giữa hai điện tích điểm đứng yên có phương trùng với đường thẳng nối hai điện tích và có độ lớn
  2. Vậy tỉ lệ thuận với và tỉ lệ nghịch với khoảng cách tăng 2 lần thì lực giảm 4 lần.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Bỏ mất bình phương của khoảng cách. Nếu lực tỉ lệ nghịch với thì khoảng cách tăng 2 lần, lực chỉ giảm 2 lần; thực tế lực giảm 4 lần.
  • B. Nhầm tích thành tổng. Nếu một trong hai điện tích bằng 0 thì không có lực tương tác, trong khi tổng độ lớn hai điện tích vẫn khác 0.
  • D. Ngược chiều: hai điện tích càng ra xa nhau thì lực tương tác càng yếu.

Công thức dùng: Định luật Coulomb (mở tab mới)

Câu 2. Hai điện tích điểm được giữ cố định cách nhau một khoảng trong không khí. Nhúng cả hai vào dầu biến thế có hằng số điện môi giữ nguyên các điện tích và khoảng cách Lực tương tác giữa hai điện tích

tăng 2,2 lần.
giảm 2,2 lần.
giảm 4,84 lần.
không thay đổi.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Trong điện môi, lực Coulomb giảm lần so với trong chân không: Không khí có

  1. Tỉ số lực trong dầu và trong không khí:
  2. Vậy lực tương tác giảm 2,2 lần.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Nhân với thay vì chia. Hằng số điện môi nằm ở mẫu số: điện môi làm yếu lực tương tác giữa các điện tích.
  • C. Bình phương cả như bình phương khoảng cách: Trong công thức, chỉ có bậc một.
  • D. Môi trường có ảnh hưởng tới lực tương tác: trong điện môi, lực nhỏ hơn trong chân không lần.

Công thức dùng: Định luật Coulomb (mở tab mới)

Câu 3. Trong hệ SI, đơn vị của cường độ điện trường là

vôn nhân mét (V.m).
culông trên niutơn (C/N).
jun trên culông (J/C).
vôn trên mét (V/m).
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Trong điện trường đều hiệu điện thế (V) chia cho khoảng cách (m).

  1. Từ đơn vị của cường độ điện trường là V/m.
  2. Từ định nghĩa đơn vị này còn viết là N/C; hai cách viết bằng nhau: 1 V/m = 1 N/C.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Nhân hiệu điện thế với khoảng cách, trong khi là phép chia.
  • B. Đảo ngược định nghĩa lực chia cho điện tích cho đơn vị N/C, không phải C/N.
  • C. J/C chính là vôn, đơn vị của điện thế và hiệu điện thế.

Công thức dùng: Cường độ điện trường (mở tab mới) · Điện trường đều (mở tab mới)

Câu 4. Một điện tích điểm đặt tại điểm O trong không khí. Vectơ cường độ điện trường do gây ra tại một điểm M khác O

có phương OM, chiều hướng từ M về phía O.
có phương OM, chiều hướng ra xa O.
có phương vuông góc với đường thẳng OM.
có phương OM, chiều phụ thuộc dấu của điện tích thử đặt tại M.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Điện trường của điện tích điểm có phương là đường thẳng nối điện tích với điểm đang xét, hướng ra xa nếu và hướng về phía nếu

  1. Vectơ tại M nằm trên đường thẳng OM.
  2. nên hướng về phía tức từ M về O. Đặt tại M một điện tích thử dương thì nó bị hút về O, đúng chiều

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Đó là chiều điện trường do điện tích dương gây ra.
  • C. Điện trường của điện tích điểm luôn nằm dọc đường thẳng nối điện tích với điểm đang xét.
  • D. tại M do quyết định, không phụ thuộc điện tích thử. Dấu của điện tích thử chỉ quyết định chiều của lực tác dụng lên nó.

Công thức dùng: Điện trường của điện tích điểm (mở tab mới) · Cường độ điện trường (mở tab mới)

Câu 5. Phát biểu nào sau đây về đường sức của điện trường tĩnh là đúng?

Hai đường sức điện có thể cắt nhau tại một điểm.
Đường sức điện là những đường cong khép kín.
Ở nơi điện trường mạnh hơn, các đường sức điện được vẽ mau hơn.
Đường sức điện đi ra từ điện tích âm và kết thúc ở điện tích dương.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Đường sức điện là đường mà tiếp tuyến tại mỗi điểm có phương của tại điểm đó. Độ mau thưa của đường sức cho biết điện trường mạnh hay yếu.

  1. Qua mỗi điểm trong điện trường chỉ vẽ được một đường sức, nên các đường sức không cắt nhau.
  2. Đường sức của điện trường tĩnh không khép kín: đi ra từ điện tích dương, kết thúc ở điện tích âm (hoặc ở vô cực).
  3. Nơi điện trường mạnh, đường sức được vẽ mau; nơi điện trường yếu, đường sức được vẽ thưa.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Nếu hai đường sức cắt nhau thì tại giao điểm có hai hướng khác nhau, điều này vô lí.
  • B. Đường sức của điện trường tĩnh không khép kín: chúng bắt đầu ở điện tích dương và kết thúc ở điện tích âm.
  • D. Ngược chiều: đường sức đi ra từ điện tích dương và đi vào điện tích âm.

Câu 6. Hai quả cầu nhỏ tích điện được giữ cố định cách nhau 4,0 cm trong không khí thì lực tương tác giữa chúng có độ lớn N. Giữ nguyên điện tích của hai quả cầu và đưa chúng ra xa nhau tới khoảng cách 12 cm. Coi hai quả cầu là hai điện tích điểm. Lực tương tác giữa chúng lúc này có độ lớn

N.
N.
N.
N.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Lực Coulomb tỉ lệ nghịch với bình phương khoảng cách: khoảng cách tăng 3 lần thì lực giảm lần.

  1. N.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Coi lực tỉ lệ nghịch với chỉ chia cho 3: N.
  • C. Coi lực tỉ lệ thuận với nhân với 3. Hai quả cầu ra xa nhau thì lực phải yếu đi.
  • D. Nhân với 9 thay vì chia: N. Lực tăng khi khoảng cách tăng là vô lí.

Công thức dùng: Định luật Coulomb (mở tab mới)

Câu 7. Một quả cầu kim loại nhỏ đặt trên giá cách điện trong không khí, tích điện nC. Coi quả cầu là một điện tích điểm. Cường độ điện trường do quả cầu gây ra tại điểm cách nó 15 cm có độ lớn

V/m.
V/m.
V/m.
V/m.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. mọi đại lượng đổi về đơn vị SI: nC ra C, cm ra m.

  1. nC C, cm m.
  2. V/m.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Quên bình phương khoảng cách: V/m.
  • B. Để khoảng cách 15 cm mà không đổi ra mét: V/m.
  • C. Đổi nhầm 1 nC C. Thực ra C là 1 μC, còn 1 nC C.

Công thức dùng: Điện trường của điện tích điểm (mở tab mới)

Câu 8. Tại điểm M có điện trường do hai điện tích điểm gây ra. Các vectơ cường độ điện trường thành phần và tại M cùng phương, ngược chiều, và Cường độ điện trường tổng hợp tại M có độ lớn

Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Nguyên lí chồng chất điện trường: phép cộng vectơ.

  1. Hai vectơ cùng phương, ngược chiều thì độ lớn của tổng bằng hiệu các độ lớn:
  2. Vectơ cùng chiều với vectơ lớn hơn, ở đây là

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Cộng các độ lớn chỉ đúng khi hai vectơ cùng chiều.
  • C. Công thức này dùng khi hai vectơ vuông góc với nhau.
  • D. Điện trường tổng hợp là tổng vectơ, không phải trung bình cộng các độ lớn.

Công thức dùng: Nguyên lí chồng chất điện trường (mở tab mới)

Câu 9. Điện trường đều là điện trường mà vectơ cường độ điện trường tại mọi điểm

có cùng phương, cùng chiều và cùng độ lớn.
có cùng độ lớn, còn phương có thể khác nhau.
đều hướng về một điểm cố định.
có độ lớn giảm dần theo chiều đường sức.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Điện trường đều có như nhau tại mọi điểm; đường sức là những đường thẳng song song, cách đều.

  1. Vectơ tại mọi điểm cùng phương, cùng chiều, cùng độ lớn. Ví dụ quen thuộc là điện trường giữa hai bản kim loại phẳng song song tích điện trái dấu, ở xa các mép bản.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Chỉ cùng độ lớn thì chưa đủ: các điểm trên một mặt cầu có tâm là một điện tích điểm có bằng nhau, nhưng hướng khác nhau.
  • C. Đó là điện trường của một điện tích điểm âm, có độ lớn thay đổi theo khoảng cách.
  • D. Theo chiều đường sức thì điện thế giảm dần, còn cường độ của điện trường đều thì không đổi.

Công thức dùng: Điện trường đều (mở tab mới)

Câu 10. Màng tế bào thần kinh dày khoảng 7,0 nm. Lúc tế bào ở trạng thái nghỉ, hiệu điện thế giữa hai mặt của màng có độ lớn khoảng 70 mV. Coi điện trường trong màng là điện trường đều. Cường độ điện trường trong màng có độ lớn khoảng

V/m.
V/m.
V/m.
V/m.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Điện trường đều: với tính bằng vôn và tính bằng mét.

  1. mV V, nm m.
  2. V/m.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Giữ mà không đổi mV ra V, kết quả lớn gấp 1000 lần.
  • B. Giữ mà không đổi nm ra m: V/m.
  • D. Nhân với thay vì chia:

Công thức dùng: Điện trường đều (mở tab mới)

Câu 11. Một electron được thả không vận tốc ban đầu trong một điện trường đều. Bỏ qua tác dụng của trọng lực. Electron sẽ

đứng yên vì không có vận tốc ban đầu.
chuyển động thẳng đều ngược chiều đường sức.
chuyển động thẳng nhanh dần đều cùng chiều đường sức.
chuyển động thẳng nhanh dần đều ngược chiều đường sức.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Lực điện không đổi; với electron ( lực ngược chiều Lực không đổi gây ra gia tốc không đổi

  1. Electron chịu lực điện ngược chiều đường sức, có độ lớn không đổi.
  2. Vận tốc ban đầu bằng 0 nên electron chuyển động thẳng nhanh dần đều theo hướng của lực, tức ngược chiều đường sức.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Electron chịu lực điện khác 0 nên có gia tốc; nó bắt đầu chuyển động dù vận tốc ban đầu bằng 0.
  • B. Lực không đổi gây ra gia tốc không đổi, nên chuyển động là nhanh dần đều chứ không phải thẳng đều.
  • C. Đó là chuyển động của điện tích dương. Electron mang điện âm nên chịu lực ngược chiều

Công thức dùng: Gia tốc của điện tích trong điện trường đều (mở tab mới) · Cường độ điện trường (mở tab mới)

Câu 12. Một điện tích dịch chuyển từ điểm M đến điểm N trong một điện trường đều theo những đường đi khác nhau. Công của lực điện trong các dịch chuyển đó

lớn hơn khi điện tích đi theo đường cong so với khi đi theo đoạn thẳng MN.
như nhau với mọi đường đi từ M đến N.
luôn bằng 0 với mọi đường đi từ M đến N.
tỉ lệ thuận với quãng đường mà điện tích đi được.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. với là độ dài đại số của hình chiếu MN lên một đường sức. Công của lực điện không phụ thuộc hình dạng đường đi, chỉ phụ thuộc vị trí điểm đầu và điểm cuối.

  1. Mọi đường đi từ M đến N đều có cùng hình chiếu lên đường sức, nên lực điện sinh cùng một công giống công của trọng lực.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đi đường cong hay đi đường thẳng từ M đến N, công của lực điện vẫn như nhau.
  • C. Công bằng 0 chỉ khi M và N nằm trên một đường vuông góc với đường sức, hoặc khi đường đi khép kín.
  • D. Quãng đường đi được phụ thuộc đường đi, còn công thì không. Công phụ thuộc hình chiếu của MN lên đường sức.

Công thức dùng: Công của lực điện (mở tab mới)

Câu 13. Trong một điện trường đều có cường độ 2000 V/m, một điện tích C dịch chuyển 5,0 cm dọc theo một đường sức, theo đúng chiều của đường sức. Công của lực điện trong dịch chuyển này là

J.
J.
J.
J.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. giữ dấu của vì điện tích dịch chuyển cùng chiều đường sức.

  1. cm m.
  2. J.
  3. Công âm vì lực điện lên điện tích âm ngược chiều đường sức, tức ngược chiều dịch chuyển.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Bỏ dấu của điện tích. Điện tích âm chịu lực ngược chiều đường sức nên khi nó đi cùng chiều đường sức, lực điện sinh công âm.
  • C. Để mà không đổi cm ra m, kết quả lớn gấp 100 lần.
  • D. Quên nhân với chỉ là lực điện (N), chưa phải công.

Công thức dùng: Công của lực điện (mở tab mới)

Câu 14. Hiệu điện thế giữa hai điểm M, N trong điện trường đặc trưng cho

khả năng tác dụng lực của điện trường tại riêng điểm M.
khả năng tích điện của hai vật dẫn đặt tại M và N.
tốc độ của điện tích khi dịch chuyển từ M đến N.
khả năng sinh công của điện trường khi điện tích dịch chuyển từ M đến N.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. hiệu điện thế cho biết công của lực điện khi dịch chuyển một đơn vị điện tích dương từ M đến N.

  1. đơn vị vôn: 1 V = 1 J/C.
  2. Ví dụ V nghĩa là lực điện sinh công 12 J khi dịch chuyển điện tích 1 C (dương) từ M đến N.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đó là ý nghĩa của cường độ điện trường tại một điểm.
  • B. Khả năng tích điện là ý nghĩa của điện dung, đại lượng đặc trưng cho tụ điện.
  • C. Hiệu điện thế cho biết công trên một đơn vị điện tích, không cho biết tốc độ; tốc độ còn phụ thuộc khối lượng của hạt và vận tốc ban đầu của nó.

Công thức dùng: Hiệu điện thế (mở tab mới)

Câu 15. Một điện tích dương dịch chuyển cùng chiều đường sức trong một điện trường đều. Trong dịch chuyển này

lực điện sinh công âm, thế năng điện của điện tích tăng.
lực điện sinh công âm, thế năng điện của điện tích giảm.
lực điện sinh công dương, thế năng điện của điện tích giảm.
lực điện sinh công dương, thế năng điện của điện tích tăng.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Công của lực điện bằng độ giảm thế năng điện:

  1. Điện tích dương chịu lực cùng chiều và dịch chuyển cùng chiều đường sức, nên
  2. thế năng điện giảm, giống như khi vật rơi, trọng lực sinh công dương và thế năng trọng trường giảm.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đó là trường hợp điện tích âm dịch chuyển cùng chiều đường sức, hoặc điện tích dương dịch chuyển ngược chiều đường sức.
  • B. Lực điện sinh công âm thì thế năng điện phải tăng, vì
  • D. Lực điện sinh công dương thì thế năng điện giảm. Công dương mà thế năng tăng là trái với

Công thức dùng: Công của lực điện (mở tab mới) · Thế năng điện (mở tab mới)

Câu 16. Trên vỏ một tụ điện hóa trong bo mạch của bộ sạc điện thoại có ghi: 470 μF, 25 V. Phát biểu nào sau đây đúng?

470 μF là điện tích lớn nhất mà tụ có thể tích được.
25 V là hiệu điện thế lớn nhất được phép đặt vào hai cực của tụ.
Tụ chỉ tích được điện khi đặt vào hai cực đúng hiệu điện thế 25 V.
Khi đặt vào hai cực hiệu điện thế 10 V thì điện dung của tụ nhỏ hơn 470 μF.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Trên vỏ tụ ghi điện dung và hiệu điện thế giới hạn. Vượt quá hiệu điện thế giới hạn thì lớp điện môi giữa hai bản có thể bị đánh thủng, tụ hỏng.

  1. 470 μF là điện dung của tụ. Điện dung đặc trưng cho khả năng tích điện của tụ, không đổi khi hiệu điện thế thay đổi.
  2. 25 V là hiệu điện thế giới hạn. Dưới 25 V tụ vẫn tích điện bình thường, với điện tích

Vì sao các phương án khác sai

  • A. μF là đơn vị của điện dung, không phải của điện tích. Điện tích lớn nhất ứng với hiệu điện thế giới hạn: C.
  • C. Với hiệu điện thế nhỏ hơn 25 V tụ vẫn tích điện, chỉ là điện tích nhỏ hơn:
  • D. Điện dung đặc trưng cho tụ, không phụ thuộc hiệu điện thế đặt vào: ở 10 V tụ vẫn có điện dung 470 μF.

Công thức dùng: Điện dung của tụ điện (mở tab mới)

Câu 17. Hai tụ điện có điện dung khác nhau, chưa tích điện, được ghép nối tiếp rồi nối vào hai cực của một nguồn điện. Khi các tụ đã tích điện xong thì

hai tụ có điện tích bằng nhau.
hai tụ có hiệu điện thế bằng nhau.
điện dung của bộ tụ bằng tổng điện dung của hai tụ.
điện dung của bộ tụ lớn hơn điện dung của mỗi tụ.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Ghép nối tiếp:

  1. Hai bản ở giữa (bản của tụ này nối với bản của tụ kia) ban đầu trung hòa về điện và cách điện với nguồn, nên chúng tích điện trái dấu, cùng độ lớn: hai tụ có cùng điện tích
  2. Tụ nào có điện dung nhỏ hơn thì có hiệu điện thế lớn hơn.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Hai tụ có cùng hiệu điện thế khi ghép song song. Ghép nối tiếp, hai tụ có cùng điện tích nên tụ có điện dung nhỏ hơn chịu hiệu điện thế lớn hơn.
  • C. Đó là điện dung của bộ tụ ghép song song.
  • D. Ghép nối tiếp thì nên nhỏ hơn điện dung của mỗi tụ.

Công thức dùng: Ghép tụ điện (mở tab mới)

Câu 18. Hai quả cầu kim loại nhỏ giống hệt nhau, đặt trên giá cách điện, mang điện tích C và C. Cho hai quả cầu chạm vào nhau rồi tách ra, đặt cách nhau 10 cm trong không khí. Coi hai quả cầu là hai điện tích điểm. Lực tương tác giữa hai quả cầu lúc này là

lực hút, có độ lớn N.
lực đẩy, có độ lớn N.
lực hút, có độ lớn N.
lực đẩy, có độ lớn N.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Hai quả cầu kim loại giống hệt nhau chạm nhau thì tổng điện tích được chia đều: mỗi quả mang Sau đó áp dụng định luật Coulomb.

  1. Tổng điện tích được bảo toàn: C.
  2. Sau khi tách ra, mỗi quả mang C; hai quả cùng mang điện dương nên đẩy nhau.
  3. N.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Dùng điện tích lúc chưa chạm: N. Sau khi chạm nhau, điện tích của hai quả cầu đã thay đổi.
  • B. Cộng độ lớn hai điện tích, quên rằng âm: mỗi quả C cho lực N.
  • C. Tính đúng độ lớn nhưng vẫn coi hai quả cầu trái dấu. Sau khi chạm, hai quả cầu giống hệt nhau mang điện tích bằng nhau nên đẩy nhau.

Công thức dùng: Định luật Coulomb (mở tab mới)

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Bộ phận thu bụi của một máy lọc bụi tĩnh điện gồm các tấm kim loại phẳng đặt song song. Xét hai tấm liền nhau cách nhau 5,0 mm, được nối với hai cực của một nguồn có hiệu điện thế 4,0 kV (hình bên). Trước khi vào khe giữa hai tấm, không khí đi qua bộ phận ion hóa làm các hạt bụi nhiễm điện âm. Một hạt bụi có khối lượng kg, mang điện tích C.

+−nguồn4,0 kV+−5,0 mmkhông khí có bụihạt bụi
  • a) Ở khoảng giữa hai tấm, xa các mép tấm, điện trường là điện trường đều có đường sức vuông góc với hai tấm.

    Đúng
  • b) Hạt bụi chịu lực điện ngược chiều đường sức nên bị hút về tấm nối với cực dương của nguồn.

    Đúng
  • c) Cường độ điện trường giữa hai tấm là 800 V/m.

    Sai
  • d) Lực điện tác dụng lên hạt bụi lớn gấp hơn 1000 lần trọng lượng của nó, nên khi xét chuyển động của hạt bụi về phía tấm kim loại có thể bỏ qua trọng lượng.

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Đúng

  • a) Đúng. Hai tấm phẳng song song tích điện trái dấu: ở xa mép, điện trường giữa chúng là điện trường đều, đường sức là những đoạn thẳng song song cách đều, vuông góc với hai tấm, hướng từ tấm nối cực dương sang tấm nối cực âm.
  • b) Đúng. với nên lực điện ngược chiều tức hướng từ tấm âm về tấm dương. Hạt bụi bị hút về tấm dương và bám lại trên tấm đó.
  • c) Sai. V/m. Con số 800 V/m là do để mà không đổi mm ra m.
  • d) Đúng. Lực điện: N. Trọng lượng: N. Tỉ số nên trọng lượng của hạt bụi không đáng kể so với lực điện.

Công thức dùng: Điện trường đều (mở tab mới) · Cường độ điện trường (mở tab mới) · Trọng lực, trọng lượng (mở tab mới)

Câu 2. Trong một thí nghiệm, hai quả cầu nhỏ tích điện được giữ cố định tại hai điểm A và B cách nhau 20 cm trong không khí. Quả cầu tại A mang điện tích C, quả cầu tại B mang điện tích C. M là trung điểm của đoạn AB (hình bên). Coi hai quả cầu là hai điện tích điểm.

+−q1q2AMB10 cm10 cm
  • a) Hai quả cầu đẩy nhau.

    Sai
  • b) Vectơ cường độ điện trường do gây ra tại M hướng từ M về phía B.

    Đúng
  • c) Cường độ điện trường do gây ra tại M có độ lớn V/m.

    Đúng
  • d) Vì hai điện tích có độ lớn bằng nhau nên cường độ điện trường tổng hợp tại M bằng 0.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Saib) Đúngc) Đúngd) Sai

  • a) Sai. hai điện tích trái dấu nên hút nhau. Độ lớn lực hút: N.
  • b) Đúng. nên điện trường do nó gây ra hướng về phía tại M, hướng từ M về B.
  • c) Đúng. cm m. V/m.
  • d) Sai. nên tại M hướng ra xa A, tức về phía B; cũng hướng về B. Hai vectơ cùng chiều nên V/m, hướng từ M về B. Điện trường tổng hợp tại trung điểm bằng 0 khi hai điện tích bằng nhau và cùng dấu.

Công thức dùng: Định luật Coulomb (mở tab mới) · Điện trường của điện tích điểm (mở tab mới) · Nguyên lí chồng chất điện trường (mở tab mới)

Câu 3. Trong ống phóng electron của một dao động kí điện tử ở phòng thí nghiệm, electron bứt ra khỏi catot K với tốc độ ban đầu không đáng kể và được tăng tốc về phía anot A nhờ hiệu điện thế V giữa anot và catot. Bỏ qua tác dụng của trọng lực.

  • a) Electron chuyển động từ nơi có điện thế cao về nơi có điện thế thấp.

    Sai
  • b) Vectơ cường độ điện trường giữa catot và anot hướng từ anot về catot.

    Đúng
  • c) Công của lực điện khi electron đi từ catot đến anot là J.

    Sai
  • d) Khi tới anot, electron có tốc độ khoảng m/s.

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Saib) Đúngc) Said) Đúng

  • a) Sai. V nên anot có điện thế cao hơn catot. Electron đi từ K đến A, tức từ nơi có điện thế thấp tới nơi có điện thế cao: điện tích âm chịu lực điện hướng về nơi có điện thế cao hơn.
  • b) Đúng. Theo chiều đường sức, điện thế giảm dần; điện trường hướng từ anot (điện thế cao) về catot (điện thế thấp). Electron mang điện âm nên chịu lực ngược chiều hướng về anot.
  • c) Sai. với C và V: J. Công dương vì lực điện cùng chiều chuyển động. Con số âm là do giữ dấu của nhưng lấy thay cho
  • d) Đúng. Động năng electron thu được bằng công của lực điện: J, nên m/s, khoảng m/s. Quên hệ số trong động năng sẽ ra khoảng m/s.

Công thức dùng: Điện thế (mở tab mới) · Hiệu điện thế (mở tab mới) · Liên hệ động năng và công (mở tab mới)

Câu 4. Để khảo sát một tụ điện, một nhóm học sinh lần lượt đặt vào hai bản tụ các hiệu điện thế khác nhau, đo điện tích của tụ bằng cảm biến điện tích rồi vẽ đồ thị theo như hình bên.

246810120,20,40,60,81,01,2U (V)Q (mC)O
  • a) Đường biểu diễn là một đoạn thẳng đi qua gốc tọa độ, cho thấy điện tích của tụ tỉ lệ thuận với hiệu điện thế giữa hai bản.

    Đúng
  • b) Năng lượng mà tụ tích trữ khi đã tích điện là năng lượng từ trường.

    Sai
  • c) Điện dung của tụ là 100 μF.

    Đúng
  • d) Khi hiệu điện thế giữa hai bản là 10 V, năng lượng mà tụ tích trữ là 10 mJ.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Sai

  • a) Đúng. Các điểm đo nằm trên một đường thẳng đi qua O: tỉ số như nhau ở mọi điểm đo. Tỉ số đó là điện dung của tụ.
  • b) Sai. Giữa hai bản tụ đã tích điện có điện trường. Năng lượng của tụ là năng lượng của điện trường đó.
  • c) Đúng. Lấy một điểm trên đồ thị, chẳng hạn V, mC: F μF.
  • d) Sai. J mJ, cũng là diện tích tam giác dưới đồ thị từ 0 đến 10 V. Con số 10 mJ là do quên hệ số tính tích

Công thức dùng: Điện dung của tụ điện (mở tab mới) · Năng lượng của tụ điện (mở tab mới)

PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Câu 1. Hai quả cầu nhỏ giống nhau, đặt trên hai giá cách điện trong không khí, mang điện tích bằng nhau C. Lực đẩy giữa hai quả cầu đo được là N. Coi hai quả cầu là hai điện tích điểm. Khoảng cách giữa hai quả cầu là bao nhiêu cm (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 4 cm

Mấu chốt. Từ định luật Coulomb suy ra tính bằng mét rồi đổi ra xentimét.

  1. m².
  2. m cm.

Tự soát. Thay ngược: N, khớp với lực đo được.

Bẫy hay gặp. Quên khai căn, lấy luôn m làm khoảng cách, sẽ ra 0,16 cm, nhỏ vô lí so với kích thước hai quả cầu.

Công thức dùng: Định luật Coulomb (mở tab mới)

Câu 2. Hai bản kim loại phẳng đặt song song, cách nhau 5,0 cm, được nối với hai cực của một nguồn điện có hiệu điện thế 200 V. Bản nối với cực âm được nối đất và chọn làm mốc điện thế. Điểm M nằm giữa hai bản, cách bản âm 2,0 cm. Điện thế tại M là bao nhiêu vôn (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 80 V

Mấu chốt. Điện trường giữa hai bản là đều, Bản âm có điện thế 0, nên điện thế tại M bằng hiệu điện thế giữa M và bản âm: với là khoảng cách từ M tới bản âm.

  1. V/m.
  2. Đi từ M tới bản âm là đi theo chiều đường sức một đoạn m: V.

Tự soát. Điện thế giảm đều từ 200 V ở bản dương xuống 0 ở bản âm. M cách bản âm khoảng cách giữa hai bản, nên V, khớp.

Bẫy hay gặp. Lấy khoảng cách từ M tới bản dương (3,0 cm) sẽ ra 120 V. Đó là hiệu điện thế giữa bản dương và M, không phải điện thế tại M.

Công thức dùng: Điện trường đều (mở tab mới) · Điện thế (mở tab mới) · Hiệu điện thế (mở tab mới)

Câu 3. Trong thí nghiệm giọt dầu, hai bản kim loại phẳng đặt nằm ngang, cách nhau 1,0 cm, được nối với nguồn có hiệu điện thế 490 V, bản trên nối với cực dương (hình bên). Một giọt dầu nhỏ có khối lượng kg nằm lơ lửng giữa hai bản. Bỏ qua lực đẩy Archimedes của không khí. So với khi trung hòa về điện, giọt dầu đã nhận thêm bao nhiêu electron (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

+−+−+−+−+−+−490 Vgiọt dầu1,0 cm
Lời giải

Đáp số: 6 electron

Mấu chốt. Giọt dầu lơ lửng: lực điện cân bằng trọng lực, với Từ suy ra số electron

  1. V/m, hướng từ bản trên xuống bản dưới.
  2. Trọng lực hướng xuống nên lực điện phải hướng lên, ngược chiều giọt dầu mang điện âm, tức đã nhận thêm electron.
  3. C.
  4. electron.

Tự soát. Điện tích của một vật luôn là bội nguyên của nên tính ra đúng một số nguyên là dấu hiệu tính đúng. Thử lại: lực điện N bằng trọng lượng N.

Bẫy hay gặp. Để mà không đổi cm ra m thì V/m, sẽ ra 600 electron. Quên nhân sẽ ra khoảng 0,6 electron, không phải số nguyên.

Công thức dùng: Điện trường đều (mở tab mới) · Cường độ điện trường (mở tab mới) · Trọng lực, trọng lượng (mở tab mới)

Câu 4. Trước một tia sét, chân một đám mây dông tích điện âm và có điện thế thấp hơn mặt đất V. Tia sét đưa các electron có tổng điện tích C từ chân đám mây xuống mặt đất. Coi hiệu điện thế giữa chân đám mây và mặt đất không đổi trong lúc phóng điện. Công của lực điện trong lần phóng điện này là bao nhiêu MJ (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 3000 MJ

Mấu chốt. Công của lực điện khi điện tích dịch chuyển từ M đến N: giữ dấu của cả và

  1. Gọi M là chân đám mây, N là mặt đất: V, vì đám mây có điện thế thấp hơn.
  2. J MJ.

Tự soát. Electron chịu lực điện hướng về nơi có điện thế cao hơn, tức hướng xuống mặt đất, cùng chiều chuyển động, nên công phải dương. Độ lớn: J, khớp.

Bẫy hay gặp. Giữ dấu của nhưng lấy hiệu điện thế dương V sẽ ra MJ, tức công âm, trái với việc electron bị lực điện kéo xuống đất.

Công thức dùng: Hiệu điện thế (mở tab mới)

Câu 5. Trong giờ thực hành, một học sinh cần một tụ điện có điện dung nhỏ hơn điện dung của các tụ có sẵn, nên ghép nối tiếp hai tụ điện có điện dung 4,0 μF và 6,0 μF. Điện dung của bộ tụ là bao nhiêu μF (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 2,4 μF

Mấu chốt. Ghép nối tiếp: với hai tụ thì

  1. (μF⁻¹).
  2. μF.

Tự soát. Tính bằng công thức hai tụ: μF, khớp. Bộ tụ nối tiếp có điện dung nhỏ hơn tụ nhỏ nhất (4,0 μF), hợp lí.

Bẫy hay gặp. Cộng hai điện dung như ghép song song sẽ ra 10 μF, lớn hơn cả hai tụ. Quên lấy nghịch đảo sẽ ghi

Công thức dùng: Ghép tụ điện (mở tab mới)

Câu 6. Tụ điện trong đèn flash của một máy ảnh có điện dung 400 μF, được nạp tới hiệu điện thế 300 V. Khi chụp ảnh, tụ phóng điện qua bóng đèn flash; đèn tắt khi hiệu điện thế giữa hai bản tụ giảm còn 100 V. Coi toàn bộ năng lượng mà tụ mất đi đều truyền cho bóng đèn. Năng lượng bóng đèn nhận được trong một lần chớp sáng là bao nhiêu jun (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 16 J

Mấu chốt. Năng lượng của tụ Năng lượng đèn nhận được bằng năng lượng lúc đầu trừ năng lượng còn lại trong tụ khi đèn tắt.

  1. Năng lượng lúc đầu: J.
  2. Năng lượng còn lại khi đèn tắt: J.
  3. Năng lượng đèn nhận được: J.

Tự soát. Gộp lại: J, khớp. Hiệu điện thế giảm 3 lần thì năng lượng giảm 9 lần, nên tụ còn giữ năng lượng ban đầu.

Bẫy hay gặp. Thay độ giảm hiệu điện thế 200 V vào sẽ ra 8 J. Quên phần năng lượng còn lại trong tụ sẽ ra 18 J. Quên hệ số sẽ ra 32 J.

Công thức dùng: Năng lượng của tụ điện (mở tab mới)

HẾT

Đề Vật lí do AI soạn theo chương trình GDPT 2018 (sách Kết nối tri thức) và cấu trúc đề thi từ năm 2025, không phải đề của Bộ GD&ĐT hay của trường nào. Đáp án đã được kiểm bằng chương trình tính lại từng con số, chưa có giáo viên Vật lí duyệt. Thấy chỗ sai? Báo cho MentorLab.