MentorLab

Lời giải đề kiểm tra giữa học kì I · Trung bình

Mỗi câu có mấu chốt, các bước giải, lí do từng phương án sai, bẫy hay gặp và cách tự soát kết quả.

Đáp án nhanh · mã đề 1212

MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập

Đề kiểm tra giữa học kì I, mức trung bình · Môn Vật lí 12

Thời gian làm bài 45 phút, không kể thời gian phát đề

Mã đề1212

Cho biết: nhiệt dung riêng của nước 4200 J/(kg.K); nhiệt nóng chảy riêng của nước đá J/kg; nhiệt hóa hơi riêng của nước ở 100 °C là J/kg; 1 lít nước có khối lượng 1 kg.

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1. Khung xe đạp làm bằng thép, một chất rắn kết tinh. Theo mô hình động học phân tử, các hạt (nguyên tử, phân tử) cấu tạo nên thép

đứng yên tại những vị trí xác định, sắp xếp có trật tự.
chuyển động hỗn loạn và tự do đi khắp thể tích của khung xe.
dao động quanh những vị trí cân bằng xác định, sắp xếp có trật tự.
dao động quanh những vị trí cân bằng không cố định, luôn thay đổi.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Trong chất rắn, lực liên kết giữa các hạt rất mạnh nên mỗi hạt bị giữ ở gần một vị trí. Ở chất rắn kết tinh, các vị trí đó xếp thành mạng tinh thể có trật tự.

  1. Các hạt luôn chuyển động nhiệt không ngừng, nhưng lực liên kết mạnh chỉ cho phép chúng dao động quanh vị trí cân bằng. Vị trí cân bằng cố định và xếp có trật tự, nên thép giữ được hình dạng và thể tích riêng.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Các hạt không bao giờ đứng yên, kể cả trong chất rắn. Chúng dao động quanh vị trí cân bằng, nhiệt độ càng cao dao động càng mạnh.
  • B. Chuyển động hỗn loạn tự do khắp thể tích là đặc điểm của chất khí, nơi lực tương tác giữa các phân tử rất yếu.
  • D. Vị trí cân bằng luôn thay đổi là đặc điểm của chất lỏng. Nhờ vậy chất lỏng chảy được, còn khung thép thì không.

Câu 2. Lấy hai xilanh nhựa giống nhau và bịt kín đầu ra. Xilanh thứ nhất chứa đầy không khí, xilanh thứ hai chứa đầy nước. Ấn mạnh pit-tông thì pit-tông của xilanh chứa không khí đi vào được khá xa, còn pit-tông của xilanh chứa nước gần như không dịch chuyển. Theo mô hình động học phân tử, nguyên nhân là

khoảng cách giữa các phân tử khí lớn hơn nhiều so với kích thước của chúng, còn các phân tử nước nằm sát nhau.
khi bị nén, các phân tử khí bị ép nhỏ lại, còn các phân tử nước thì không.
giữa các phân tử khí có lực hút mạnh, kéo chúng lại gần nhau khi bị nén.
giữa các phân tử nước chỉ có lực đẩy, không có lực hút.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Chất khí có rất nhiều khoảng trống giữa các phân tử, chất lỏng thì gần như không có.

  1. Ở thể khí, khoảng cách giữa các phân tử lớn gấp nhiều lần kích thước phân tử. Nén khí chỉ làm các phân tử lại gần nhau hơn, nên thể tích giảm dễ dàng.
  2. Ở thể lỏng, các phân tử đã nằm gần sát nhau. Ép chúng lại gần hơn nữa thì lực đẩy giữa chúng tăng rất nhanh, nên nước gần như không nén được.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Khi nén, kích thước của từng phân tử không đổi. Thể tích khí giảm vì khoảng cách giữa các phân tử giảm.
  • C. Lực tương tác giữa các phân tử khí rất yếu, chỉ đáng kể lúc va chạm. Khí dễ nén vì có nhiều khoảng trống, không phải vì lực hút.
  • D. Giữa các phân tử nước có cả lực hút và lực đẩy. Lực hút giữ nước thành khối có thể tích xác định; nước khó nén vì các phân tử đã nằm sát nhau.

Câu 3. Ở xưởng đúc, nhôm nóng chảy được rót vào khuôn rồi nguội dần thành vật đúc. Coi nhôm là chất rắn kết tinh. Trong lúc nhôm đang đông đặc, nhôm

thu nhiệt và nhiệt độ tăng dần.
tỏa nhiệt và nhiệt độ giảm dần.
tỏa nhiệt và nhiệt độ không đổi.
thu nhiệt và nhiệt độ không đổi.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Đông đặc là quá trình ngược của nóng chảy: chất tỏa ra đúng nhiệt lượng mà nó thu vào khi nóng chảy. Chất rắn kết tinh nóng chảy và đông đặc ở cùng một nhiệt độ xác định.

  1. Khi đông đặc, các hạt nhôm xếp lại vào mạng tinh thể, thế năng tương tác giữa chúng giảm. Phần năng lượng này tỏa ra khuôn và không khí.
  2. Nhôm đông đặc ở 660 °C. Trong suốt quá trình đông đặc, nhiệt độ giữ ở 660 °C cho tới khi nhôm thành rắn hết.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Thu nhiệt là đặc điểm của nóng chảy. Nhôm đang nguội để chuyển sang thể rắn thì tỏa nhiệt.
  • B. Nhiệt độ chỉ giảm trước khi đông đặc và sau khi đã đông đặc hết. Trong lúc đông đặc, nhiệt tỏa ra lấy từ thế năng tương tác giữa các hạt nên nhiệt độ không đổi.
  • D. Nhiệt độ không đổi là đúng, nhưng đông đặc thì tỏa nhiệt chứ không thu nhiệt.

Công thức dùng: Nhiệt nóng chảy (mở tab mới)

Câu 4. Quần áo phơi ngoài sân khô dần dù trời không nắng to, còn nồi nước trên bếp thì sôi sùng sục. Phát biểu nào sau đây đúng?

Sự bay hơi chỉ xảy ra khi nước đạt tới nhiệt độ sôi.
Sự bay hơi xảy ra ở mặt thoáng, còn sự sôi xảy ra cả ở trong lòng chất lỏng.
Sự sôi xảy ra ở mọi nhiệt độ và chỉ ở mặt thoáng của nước.
Nước đang sôi mà tiếp tục đun to lửa thì nhiệt độ của nước tăng nhanh.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Bay hơi và sôi đều là sự hóa hơi, nhưng khác nhau ở chỗ xảy ra và nhiệt độ xảy ra.

  1. Sự bay hơi xảy ra ở mọi nhiệt độ và chỉ ở mặt thoáng của chất lỏng, nên quần áo khô dần ở nhiệt độ ngoài trời.
  2. Sự sôi xảy ra ở nhiệt độ sôi (nước ở áp suất tiêu chuẩn sôi ở 100 °C). Hơi tạo thành cả trong lòng chất lỏng nên có các bọt hơi nổi lên và vỡ ra ở mặt nước.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Quần áo phơi khô ở nhiệt độ ngoài trời, thấp hơn 100 °C rất nhiều. Vậy bay hơi xảy ra ở mọi nhiệt độ.
  • C. Đó là đặc điểm của sự bay hơi. Sự sôi chỉ xảy ra ở nhiệt độ sôi và xảy ra cả trong lòng chất lỏng.
  • D. Trong lúc sôi, nhiệt độ của nước giữ ở nhiệt độ sôi. Đun to lửa hơn chỉ làm nước hóa hơi nhanh hơn.

Câu 5. Khi cầu thủ bị va chạm, nhân viên y tế thường xịt lên chỗ đau một chất lỏng rất dễ bay hơi. Chất lỏng chuyển thành hơi rất nhanh và vùng da đó lạnh đi. Quá trình chuyển thể của chất lỏng và sự trao đổi nhiệt giữa nó với da là

sự bay hơi; chất lỏng thu nhiệt từ da.
sự bay hơi; chất lỏng tỏa nhiệt cho da.
sự ngưng tụ; chất lỏng thu nhiệt từ da.
sự thăng hoa; chất lỏng thu nhiệt từ da.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Muốn thoát ra thành hơi, các phân tử chất lỏng phải thắng lực hút của các phân tử xung quanh, nên chất lỏng cần nhận năng lượng.

  1. Chất lỏng tản thành lớp mỏng trên da và chuyển thành hơi từ mặt thoáng của lớp đó: đây là sự bay hơi, một dạng của sự hóa hơi.
  2. Hóa hơi cần nhiệt lượng Nhiệt lượng này truyền từ da sang chất lỏng, nội năng của vùng da giảm nên da lạnh đi.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Nếu chất lỏng tỏa nhiệt cho da thì da phải ấm lên. Hóa hơi là quá trình thu nhiệt.
  • C. Ngưng tụ là hơi chuyển thành chất lỏng, ngược với điều xảy ra ở đây.
  • D. Thăng hoa là chất rắn chuyển thẳng sang thể khí. Ở đây chất ban đầu là chất lỏng.

Công thức dùng: Nhiệt hóa hơi (mở tab mới)

Câu 6. Nội năng của một vật là

tổng động năng và thế năng của vật.
nhiệt lượng mà vật nhận được trong quá trình truyền nhiệt.
tổng động năng chuyển động nhiệt của các phân tử cấu tạo nên vật.
tổng động năng và thế năng tương tác của các phân tử cấu tạo nên vật.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Nội năng là năng lượng ở cấp độ phân tử, gồm cả phần chuyển động và phần tương tác.

  1. Các phân tử chuyển động hỗn loạn nên có động năng; giữa chúng có lực tương tác nên có thế năng tương tác. Tổng hai phần này của mọi phân tử là nội năng của vật. Nội năng phụ thuộc nhiệt độ và thể tích của vật.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đó là cơ năng, gắn với chuyển động và vị trí của cả vật. Một hòn đá nằm yên trên mặt đất có cơ năng bằng 0 (chọn mốc thế năng ở mặt đất) nhưng vẫn có nội năng.
  • B. Nhiệt lượng chỉ là phần nội năng vật nhận thêm hay mất bớt khi truyền nhiệt, không phải toàn bộ nội năng.
  • C. Thiếu thế năng tương tác giữa các phân tử. Khi nước đá tan ở 0 °C, động năng phân tử không đổi mà nội năng vẫn tăng nhờ phần thế năng này.

Câu 7. Máy nén của tủ lạnh nén môi chất làm lạnh ở thể khí trong một xilanh kín. Trong một lần nén, pit-tông thực hiện lên khối khí một công 2,4 J và nội năng của khối khí tăng 1,8 J. Trong lần nén đó, khối khí

nhận nhiệt lượng 0,6 J.
tỏa nhiệt lượng 0,6 J.
tỏa nhiệt lượng 4,2 J.
nhận nhiệt lượng 4,2 J.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Viết định luật 1 với đúng dấu rồi suy ra Dấu của cho biết khí nhận hay tỏa nhiệt.

  1. Khí nhận công nên J. Nội năng tăng nên J.
  2. J. nên khối khí tỏa nhiệt lượng 0,6 J ra thành xilanh.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Độ lớn 0,6 J đúng nhưng đọc sai dấu. âm nghĩa là khí tỏa nhiệt.
  • C. Cộng công với độ tăng nội năng ( thay vì lấy hiệu. Định luật 1 cho
  • D. Cộng rồi còn coi là nhiệt nhận vào. Khí nhận công 2,4 J mà nội năng chỉ tăng 1,8 J thì phần chênh lệch phải truyền ra ngoài.

Công thức dùng: Định luật I của nhiệt động lực học (mở tab mới)

Câu 8. Nhiệt kế treo tường trong một phòng tập có một ống thủy tinh nhỏ chứa rượu pha màu. Nhiệt kế này đo nhiệt độ dựa trên

sự nở vì nhiệt của rượu: nhiệt độ càng cao, cột rượu càng dài.
sự thay đổi điện trở của rượu theo nhiệt độ.
sự bay hơi của rượu: nhiệt độ càng cao, rượu bay hơi càng nhiều.
nhiệt lượng mà rượu nhận được từ không khí trong phòng.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Mỗi loại nhiệt kế dựa trên một tính chất vật lí thay đổi theo nhiệt độ. Với nhiệt kế chất lỏng, đó là thể tích của chất lỏng.

  1. Khi nhiệt độ tăng, rượu nở ra nhiều hơn ống thủy tinh nên cột rượu dâng cao; nhiệt độ giảm thì cột rượu tụt xuống. Vạch chia trên ống cho biết nhiệt độ ứng với mỗi chiều dài cột rượu.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Điện trở thay đổi theo nhiệt độ là nguyên tắc của nhiệt kế điện trở (dùng dây kim loại hoặc nhiệt điện trở), không phải của nhiệt kế chất lỏng.
  • C. Rượu nằm trong ống kín, nhiệt kế đọc theo chiều dài cột chất lỏng chứ không theo lượng rượu bay hơi.
  • D. Nhiệt kế chỉ nhiệt độ, không chỉ nhiệt lượng. Khi đã cân bằng nhiệt, rượu có nhiệt độ bằng nhiệt độ phòng.

Câu 9. Buổi sáng sớm, trên khán đài một sân vận động có ghế bằng inox và ghế bằng gỗ, đều đã để ngoài trời cả đêm. Đặt tay lên ghế inox thấy lạnh hơn hẳn đặt tay lên ghế gỗ. Phát biểu nào sau đây đúng?

Ghế inox có nhiệt độ thấp hơn ghế gỗ.
Ghế inox truyền "hơi lạnh" sang tay, còn ghế gỗ thì không.
Hai ghế cùng nhiệt độ, nhưng ghế inox có nội năng nhỏ hơn nên lấy nhiệt từ tay nhiều hơn.
Hai ghế cùng nhiệt độ, nhưng inox dẫn nhiệt tốt hơn gỗ nên lấy nhiệt từ tay nhanh hơn.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Cảm giác nóng lạnh của tay phụ thuộc vào tay mất nhiệt nhanh hay chậm, nên không cho biết đúng nhiệt độ của vật. Muốn biết nhiệt độ phải dùng nhiệt kế.

  1. Để ngoài trời cả đêm, hai ghế đã cân bằng nhiệt với không khí nên có cùng nhiệt độ.
  2. Tay ấm hơn ghế nên nhiệt truyền từ tay sang ghế. Inox dẫn nhiệt tốt, nhiệt ở chỗ tay chạm lan nhanh vào thân ghế, tay mất nhiệt nhanh nên thấy lạnh. Gỗ dẫn nhiệt kém, lớp gỗ chỗ tay chạm ấm lên ngay nên tay mất nhiệt chậm.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Cùng để ngoài trời đủ lâu thì hai ghế đã cân bằng nhiệt với không khí. Đo bằng nhiệt kế sẽ thấy cùng một số chỉ.
  • B. Không có "hơi lạnh" nào truyền đi. Nhiệt lượng truyền từ tay (nóng hơn) sang ghế (lạnh hơn), với cả hai ghế.
  • C. Chiều và tốc độ truyền nhiệt không do nội năng quyết định. Ghế lấy nhiệt của tay vì có nhiệt độ thấp hơn tay; ghế inox lấy nhanh hơn vì dẫn nhiệt tốt.

Câu 10. Một cầu thủ bị bong gân được chườm túi nước đá lên cổ chân. Trong lúc chườm, nhiệt lượng truyền

từ túi đá sang cổ chân, vì túi đá lạnh hơn.
từ cổ chân sang túi đá, vì cổ chân có nhiệt độ cao hơn.
từ túi đá sang cổ chân, vì túi đá có nội năng lớn hơn.
không theo chiều nào, vì đá trong túi đang tan ở nhiệt độ không đổi.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Nhiệt lượng tự truyền từ vật có nhiệt độ cao hơn sang vật có nhiệt độ thấp hơn, cho tới khi hai vật cùng nhiệt độ.

  1. Cổ chân ấm hơn nhiều so với túi đá ở 0 °C, nên nhiệt lượng truyền từ cổ chân sang túi đá. Cổ chân mất nhiệt nên lạnh đi, còn đá trong túi nhận nhiệt nên tan dần.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Không có "nhiệt lạnh" truyền đi. Cổ chân lạnh đi là do mất nhiệt cho túi đá.
  • C. Chiều truyền nhiệt do nhiệt độ quyết định, không do nội năng.
  • D. Nhiệt độ của túi đá không đổi vì nhiệt lượng nhận vào dùng để làm đá tan. Túi đá vẫn nhận nhiệt liên tục từ cổ chân.

Câu 11. Trong hệ SI, nhiệt dung riêng của một chất có đơn vị là

J/kg.
J/K.
J/(kg.K).
kg.K/J.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Nhiệt dung riêng là nhiệt lượng cần để 1 kg chất đó tăng thêm 1 K.

  1. Từ suy ra đơn vị là viết là J/(kg.K).

Vì sao các phương án khác sai

  • A. J/kg là đơn vị của nhiệt nóng chảy riêng và nhiệt hóa hơi riêng.
  • B. J/K là đơn vị của nhiệt dung của cả vật,
  • D. Viết ngược: đây là đơn vị của nghịch đảo nhiệt dung riêng.

Công thức dùng: Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới)

Câu 12. Động cơ ô tô được làm mát bằng nước (có pha phụ gia) chảy tuần hoàn qua thân máy rồi qua két làm mát. Nước được chọn làm chất làm mát chủ yếu vì

nước có nhiệt dung riêng lớn, nhận nhiều nhiệt mà nhiệt độ tăng ít.
nước dễ hóa hơi, mang nhiệt ra ngoài dưới dạng hơi nước.
nước dẫn nhiệt kém nên giữ nhiệt lại trong két.
nước có nhiệt nóng chảy riêng lớn nên hấp thụ được nhiều nhiệt.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Cùng khối lượng và cùng độ tăng nhiệt độ, chất có nhiệt dung riêng lớn mang đi được nhiều nhiệt hơn.

  1. Theo mỗi kilôgam nước nóng thêm 1 K nhận 4200 J, gần gấp 5 lần nhôm (880 J/(kg.K)).
  2. Nhờ vậy, dòng nước tuần hoàn mang được nhiều nhiệt từ thân máy ra két mà nhiệt độ nước không tăng quá cao.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Hệ làm mát là mạch kín, nước luôn ở thể lỏng; nước sôi trong két là sự cố. Nước mang nhiệt đi nhờ nóng lên chứ không nhờ hóa hơi.
  • C. Chất làm mát phải nhận nhiệt từ thân máy nhanh. Dẫn nhiệt kém là bất lợi, và nước trong két cần tỏa nhiệt ra không khí chứ không giữ lại.
  • D. Nhiệt nóng chảy riêng chỉ liên quan khi chất chuyển từ rắn sang lỏng. Nước làm mát luôn ở thể lỏng.

Công thức dùng: Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới)

Câu 13. Một ấm điện có công suất 1800 W chứa 1,2 kg nước. Bật ấm và ghi nhiệt độ của nước theo thời gian được bảng sau. Hiệu suất của ấm (tỉ số giữa nhiệt lượng nước nhận được và điện năng ấm tiêu thụ) là

(s)060120180240
(°C)2543617997
21%.
119%.
63%.
84%.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Hiệu suất bằng nhiệt lượng có ích chia cho điện năng tiêu thụ trong cùng một khoảng thời gian. Lấy cả khoảng đo để giảm sai số đọc.

  1. Trong 240 s, nhiệt độ tăng °C. Nước nhận J.
  2. Điện năng ấm tiêu thụ: J.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Lấy độ tăng nhiệt độ của một khoảng 60 s (18 °C) nhưng lại chia cho điện năng của cả 240 s.
  • B. Lấy ngược tỉ số, điện năng chia cho nhiệt lượng có ích. Hiệu suất không thể lớn hơn 100%.
  • C. Lấy độ tăng nhiệt độ tới 180 s ( °C) nhưng tính điện năng tới 240 s. Hai đại lượng phải lấy trong cùng một khoảng thời gian.

Công thức dùng: Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới) · Đun bằng điện (mở tab mới)

Câu 14. Một quán phở dùng nồi nhôm khối lượng 2,0 kg chứa 20 kg nước ở 25 °C. Nhiệt dung riêng của nhôm là 880 J/(kg.K). Bỏ qua nhiệt hao phí ra môi trường. Nhiệt lượng cần cung cấp để nồi nước nóng tới 100 °C là

J.
J.
J.
J.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Nồi và nước cùng nóng từ 25 °C lên 100 °C, nên phải cấp nhiệt cho cả hai.

  1. Nồi nhôm: J.
  2. Nước: J.
  3. J J. Phần của nồi chỉ khoảng 2% vì nồi nhẹ hơn và nhôm có nhiệt dung riêng nhỏ hơn nước.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Chỉ tính phần của nước, quên rằng nồi cũng nóng lên.
  • C. Lấy 100 °C làm độ tăng nhiệt độ. Nồi và nước bắt đầu từ 25 °C nên chỉ tăng 75 °C.
  • D. Chỉ tính phần của nồi, quên phần của nước.

Công thức dùng: Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới)

Câu 15. Nhiệt nóng chảy riêng của một chất rắn kết tinh là nhiệt lượng cần cung cấp để

làm 1 kg chất đó tăng thêm 1 K.
làm 1 kg chất đó, ở nhiệt độ bất kì, nóng lên rồi chảy lỏng hoàn toàn.
làm 1 kg chất đó ở thể lỏng chuyển hoàn toàn thành hơi.
làm 1 kg chất đó ở nhiệt độ nóng chảy chuyển hoàn toàn sang thể lỏng.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Nhiệt nóng chảy riêng chỉ tính phần năng lượng dùng để phá mạng tinh thể, xảy ra ở nhiệt độ nóng chảy không đổi.

  1. trong đó là khối lượng chất đã ở nhiệt độ nóng chảy và chuyển hết sang thể lỏng. Đơn vị của là J/kg.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đó là nhiệt dung riêng
  • B. Nhiệt lượng này gồm cả phần làm chất nóng lên tới nhiệt độ nóng chảy, phụ thuộc nhiệt độ ban đầu. chỉ tính phần nóng chảy ở đúng nhiệt độ nóng chảy.
  • C. Đó là nhiệt hóa hơi riêng

Công thức dùng: Nhiệt nóng chảy (mở tab mới)

Câu 16. Một thợ kim hoàn nấu chảy hoàn toàn 40 g bạc, ban đầu ở 25 °C. Bạc nóng chảy ở 961 °C, có nhiệt dung riêng 235 J/(kg.K) và nhiệt nóng chảy riêng J/kg. Bỏ qua nhiệt hao phí. Nhiệt lượng bạc cần nhận là

J.
J.
J.
J.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Bạc phải nóng lên tới nhiệt độ nóng chảy rồi mới nóng chảy, nên nhiệt lượng gồm hai phần.

  1. Nóng từ 25 °C lên 961 °C: J.
  2. Nóng chảy hết ở 961 °C: J.
  3. J, tức khoảng J.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Mới tính phần làm bạc nóng lên tới 961 °C, quên phần nóng chảy.
  • B. Mới tính phần nóng chảy, quên rằng bạc phải được nung từ 25 °C lên 961 °C trước.
  • D. Để khối lượng là 40 mà không đổi gam ra kilôgam, kết quả lớn gấp 1000 lần.

Công thức dùng: Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới) · Nhiệt nóng chảy (mở tab mới)

Câu 17. Nhiệt hóa hơi riêng của nước ở 100 °C là J/kg. Điều này có nghĩa là

muốn đun 1 kg nước từ 0 °C tới 100 °C cần J.
muốn 1 kg nước ở 100 °C hóa hơi hoàn toàn ở nhiệt độ đó cần J.
muốn 1 kg hơi nước nóng thêm 1 K cần J.
1 kg hơi nước ở 100 °C ngưng tụ hoàn toàn thì thu vào J.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Nhiệt hóa hơi riêng là nhiệt lượng cần để 1 kg chất lỏng chuyển hoàn toàn thành hơi ở nhiệt độ xác định.

  1. Theo với kg nước đã ở 100 °C, cần J để biến hết thành hơi ở 100 °C.
  2. Ngược lại, 1 kg hơi nước ở 100 °C ngưng tụ thành nước ở 100 °C thì tỏa ra đúng nhiệt lượng đó.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đun 1 kg nước từ 0 °C tới 100 °C chỉ cần J, tính theo nhiệt dung riêng.
  • C. Nhiệt lượng làm nóng thêm 1 K tính theo nhiệt dung riêng, không theo nhiệt hóa hơi riêng.
  • D. Ngưng tụ là quá trình ngược của hóa hơi nên tỏa ra J chứ không thu vào.

Công thức dùng: Nhiệt hóa hơi (mở tab mới)

Câu 18. Quạt hơi nước thổi không khí qua tấm làm mát thấm đẫm nước. Nước bay hơi lấy nhiệt từ không khí nên gió thổi ra mát hơn. Một quạt làm bay hơi 600 g nước mỗi giờ. Ở nhiệt độ phòng, nhiệt hóa hơi riêng của nước khoảng J/kg. Coi toàn bộ nhiệt lượng để nước bay hơi đều lấy từ không khí. Trong mỗi giây, quạt lấy đi từ không khí một nhiệt lượng xấp xỉ

J.
J.
J.
J.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Tính nhiệt lượng cho cả giờ bằng rồi chia cho số giây trong một giờ.

  1. Trong một giờ: J.
  2. Một giờ có 3600 s, nên mỗi giây quạt lấy đi J, tức công suất làm mát khoảng 400 W.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Để khối lượng là 600 mà không đổi gam ra kilôgam.
  • C. Coi một giờ có 60 s, nhầm với số phút trong một giờ.
  • D. Đây là nhiệt lượng lấy đi trong cả một giờ, chưa chia cho 3600 s.

Công thức dùng: Nhiệt hóa hơi (mở tab mới)

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Một nhóm học sinh đo nhiệt dung riêng của nước bằng bộ thí nghiệm gồm nhiệt lượng kế có dây điện trở, oát kế và cảm biến nhiệt độ. Công suất điện cấp cho dây điện trở luôn là 45 W. Nhóm đo hai lần: một lần với 0,10 kg nước, một lần với 0,20 kg nước, cùng nhiệt độ ban đầu 20 °C, vừa đun vừa khuấy nhẹ. Đồ thị bên cho nhiệt độ của nước theo thời gian đun ở hai lần đo, kí hiệu (1) và (2).

1234567202632384450τ (phút)t (°C)O(1)(2)
  • a) Theo đường (1), sau 3 phút đun, nhiệt độ của nước đã tăng thêm 18 °C.

    Đúng
  • b) Đường (1) là kết quả của lần đo với 0,20 kg nước.

    Sai
  • c) Coi toàn bộ nhiệt lượng do dây tỏa ra đều truyền cho nước, nhiệt dung riêng của nước tính từ đường (1) xấp xỉ J/(kg.K).

    Đúng
  • d) Ở lần đo với 0,20 kg nước, nếu lấy nhiệt dung riêng của nước là 4200 J/(kg.K) thì khoảng 93% điện năng cấp cho dây đã truyền cho nước.

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Đúng

  • a) Đúng. Đọc trên đường (1): lúc đầu 20 °C, sau 3 phút 38 °C, tức tăng °C.
  • b) Sai. Hai lần đo cùng công suất nên trong cùng thời gian nước nhận cùng nhiệt lượng. Theo lượng nước ít hơn thì nhiệt độ tăng nhiều hơn. Đường (1) dốc hơn (6 °C mỗi phút so với 3 °C mỗi phút) nên ứng với 0,10 kg nước.
  • c) Đúng. Theo đường (1), trong 3 phút s nhiệt độ tăng 18 °C. Dây tỏa ra J. Vậy J/(kg.K). Đường (2) cho cùng kết quả: J/(kg.K).
  • d) Đúng. Theo đường (2), trong 6 phút s nước tăng từ 20 °C lên 38 °C. Nước thực sự nhận J, còn điện năng cấp cho dây là J. Tỉ lệ Phần còn lại làm nóng bình, dây điện trở và thoát ra ngoài; đó cũng là lí do giá trị đo được ở ý c) lớn hơn 4200 J/(kg.K).

Công thức dùng: Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới) · Đun bằng điện (mở tab mới)

Câu 2. Để đo nhiệt nóng chảy riêng của nước đá, một nhóm học sinh dùng hai phễu giống nhau, mỗi phễu chứa đầy nước đá vụn đang tan, đặt phía trên hai cốc hứng (hình bên). Phễu A có một dây điện trở cắm ngập trong đá, công suất điện cấp cho dây là 40 W; phễu B không có dây điện trở. Nhóm bật dây điện trở, chờ tới khi nước nhỏ giọt đều thì đặt cốc rỗng dưới cả hai phễu và bấm giờ. Sau đúng 6,0 phút, cốc dưới phễu A có 51,5 g nước, cốc dưới phễu B có 8,0 g nước.

ABoát kếtới nguồn điệndây điện trởnước đá vụncốc hứng
  • a) Trong lúc dây điện trở hoạt động, nhiệt độ của nước đá trong phễu A tăng dần.

    Sai
  • b) Trong 6,0 phút, khối lượng nước đá tan nhờ nhiệt lượng do dây điện trở tỏa ra là 51,5 g.

    Sai
  • c) Từ số liệu của nhóm, nhiệt nóng chảy riêng của nước đá xấp xỉ J/kg.

    Đúng
  • d) Nếu không dùng phễu B mà lấy cả 51,5 g nước ở cốc A để tính, giá trị nhiệt nóng chảy riêng thu được sẽ lớn hơn giá trị ở ý c).

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Saib) Saic) Đúngd) Sai

  • a) Sai. Nước đá đang tan nên hỗn hợp nước và đá trong phễu giữ ở 0 °C. Nhiệt lượng dây cấp vào chỉ dùng để làm đá tan.
  • b) Sai. Đá trong phễu A tan nhờ hai nguồn nhiệt: dây điện trở và không khí trong phòng. Hai phễu giống nhau, cùng điều kiện, nên phần tan do không khí bằng lượng nước ở cốc B, 8,0 g. Phần tan nhờ dây là g.
  • c) Đúng. Nhiệt lượng dây tỏa ra trong 6,0 phút s: J. Lượng đá tan nhờ dây là 43,5 g. Vậy J/kg, gần giá trị J/kg.
  • d) Sai. Khối lượng ở mẫu số lớn hơn nên nhỏ hơn: J/kg, lệch xa giá trị chuẩn. Phễu B giúp trừ đi phần đá tan do nhiệt của phòng.

Công thức dùng: Nhiệt nóng chảy (mở tab mới) · Đun bằng điện (mở tab mới)

Câu 3. Rót 0,30 kg nước nóng ở 90 °C vào một cốc sứ, đồng thời rót 0,30 kg nước cùng nhiệt độ vào một bình giữ nhiệt rồi đậy nắp. Cốc và bình để trong phòng có nhiệt độ 25 °C. Hai cảm biến ghi nhiệt độ của nước theo thời gian được đồ thị bên.

10203040506025508090τ (phút)t (°C)Obình giữ nhiệtcốc sứnhiệt độ phòng
  • a) Sau 20 phút, nhiệt độ của nước trong cốc sứ là 50 °C.

    Đúng
  • b) Nước trong cốc sứ nguội nhanh nhất ngay sau khi rót, càng gần nhiệt độ phòng thì nguội càng chậm.

    Đúng
  • c) Trong 20 phút đầu, nước trong cốc sứ đã tỏa ra môi trường nhiệt lượng khoảng 31,5 kJ.

    Sai
  • d) Nước trong bình giữ nhiệt nguội chậm vì nước trong bình có nhiệt dung riêng lớn hơn nước trong cốc sứ.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Sai

  • a) Đúng. Đọc trên đường của cốc sứ: tại phút, °C.
  • b) Đúng. Đường của cốc sứ dốc nhất ở đầu rồi thoải dần: 20 phút đầu nhiệt độ giảm 40 °C (từ 90 °C xuống 50 °C), 20 phút tiếp theo chỉ giảm khoảng 15 °C, sau đó đường tiến sát mức 25 °C. Nước càng gần nhiệt độ phòng thì nhiệt truyền ra ngoài càng chậm.
  • c) Sai. J, khoảng 50 kJ. Con số 31,5 kJ ứng với độ giảm 25 °C, tức nhiệt lượng nước còn tỏa thêm được khi nguội từ 50 °C về nhiệt độ phòng.
  • d) Sai. Cùng là nước nên nhiệt dung riêng như nhau. Nước trong bình nguội chậm vì vỏ bình và nắp kín cản sự truyền nhiệt ra ngoài, nên mỗi phút nước mất ít nhiệt hơn: 60 phút mới giảm 10 °C.

Công thức dùng: Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới)

Câu 4. Khi xuống một con đèo dài, tài xế xe tải phải rà phanh liên tục để xe chạy chậm và đều. Má phanh cọ xát với tang trống nên tang trống nóng lên rất nhanh. Vì vậy nhiều xe tải lắp thêm bình nước phun liên tục lên tang trống. Trên một đoạn đèo, phanh biến cơ năng của xe thành nhiệt với công suất trung bình 120 kW, và mỗi phút xe phun 1,2 kg nước ở 25 °C lên tang trống. Coi toàn bộ nước phun ra đều được đun tới 100 °C rồi hóa hơi hết.

  • a) Nội năng của tang trống tăng chủ yếu nhờ thực hiện công: má phanh cọ xát với tang trống.

    Đúng
  • b) Nếu phun nước đã đun sẵn tới 100 °C thì mỗi kilôgam nước lấy đi từ tang trống nhiều nhiệt hơn so với phun nước ở 25 °C.

    Sai
  • c) Mỗi kilôgam nước phun ra lấy đi từ tang trống nhiệt lượng khoảng J.

    Đúng
  • d) Trên đoạn đèo đó, nước phun lấy đi hơn một nửa nhiệt lượng do phanh sinh ra.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Sai

  • a) Đúng. Cọ xát là cách làm thay đổi nội năng bằng thực hiện công: cơ năng của xe chuyển thành nội năng của má phanh và tang trống.
  • b) Sai. Nước 100 °C chỉ còn thu nhiệt để hóa hơi, J mỗi kilôgam. Nước 25 °C còn thu thêm J để nóng tới 100 °C, nên nước nguội lấy đi nhiều nhiệt hơn.
  • c) Đúng. J, khoảng J. Phần hóa hơi chiếm gần 90%.
  • d) Sai. Mỗi giây xe phun kg nước, lấy đi J, tức công suất làm mát 51,5 kW. Tỉ lệ chưa tới một nửa. Phần còn lại tỏa ra không khí và làm phanh nóng thêm.

Công thức dùng: Định luật I của nhiệt động lực học (mở tab mới) · Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới) · Nhiệt hóa hơi (mở tab mới)

PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Câu 1. Khí thiên nhiên được hóa lỏng (LNG) để chở bằng xe bồn và tàu chuyên dụng. Trong bồn chứa, LNG được giữ ở khoảng °C. Nhiệt độ này theo thang Kelvin là bao nhiêu K (làm tròn đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 111 K

Mấu chốt. Đổi sang thang Kelvin bằng cách cộng 273. Nhiệt độ âm theo thang Celsius vẫn là số dương theo thang Kelvin.

  1. K.

Tự soát. Nhiệt độ theo thang Kelvin không bao giờ âm. 111 K nằm giữa 0 K và 273 K (nước đá đang tan), đúng với một chất lạnh hơn nước đá rất nhiều.

Bẫy hay gặp. Quên dấu trừ: K, cao hơn cả nhiệt độ sôi của nước (373 K), vô lí với một chất lỏng rất lạnh.

Công thức dùng: Đổi thang nhiệt độ (mở tab mới)

Câu 2. Bình chứa của một máy nước nóng năng lượng mặt trời có 120 lít nước ở 26 °C. Trong 6,0 giờ nắng, trung bình mỗi giờ nước trong bình nhận được nhiệt lượng J. Bỏ qua nhiệt hao phí. Nhiệt độ của nước sau 6,0 giờ là bao nhiêu °C (làm tròn đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 56 °C

Mấu chốt. Tính tổng nhiệt lượng nước nhận, suy ra độ tăng nhiệt độ rồi cộng vào nhiệt độ ban đầu.

  1. Nhiệt lượng nước nhận: J.
  2. 120 lít nước có khối lượng 120 kg. Độ tăng nhiệt độ: °C.
  3. Nhiệt độ cuối: °C, làm tròn 56 °C.

Tự soát. Thay ngược: J, khớp với nhiệt lượng nước nhận được. Kết quả dưới 100 °C, hợp lí với nước nóng dùng để tắm rửa.

Bẫy hay gặp. Ghi 30 °C là mới tính độ tăng nhiệt độ, quên cộng 26 °C ban đầu. Quên nhân 6,0 giờ thì nước chỉ nóng thêm khoảng 5,0 °C, ra 31 °C.

Công thức dùng: Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới)

Câu 3. Một thùng xốp trên xe giao hải sản chứa 5,0 kg nước đá ở 0 °C, hàng trong thùng cũng ở 0 °C. Sau 10 giờ, đá vừa tan hết, nước và hàng trong thùng vẫn ở 0 °C. Coi nhiệt lượng lọt từ ngoài vào thùng chỉ dùng để làm tan đá. Trung bình mỗi giây, nhiệt lượng lọt vào thùng là bao nhiêu jun (làm tròn đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 46 J

Mấu chốt. Toàn bộ nhiệt lọt vào trong 10 giờ đã làm tan hết 5,0 kg đá. Tính nhiệt lượng đó rồi chia cho số giây.

  1. Nhiệt lượng làm tan hết đá: J.
  2. 10 giờ s. Mỗi giây nhiệt lọt vào: J.

Tự soát. 46 J mỗi giây tức công suất khoảng 46 W, cỡ một bóng đèn nhỏ, hợp lí với dòng nhiệt lọt qua lớp xốp dày. Ngược lại, 46 J/s trong 36 000 s cho khoảng J, vừa đủ làm tan 5,0 kg đá.

Bẫy hay gặp. Đổi 10 giờ thành 600 s (chỉ nhân với 60 một lần) sẽ ra khoảng 2783 J mỗi giây, lớn gấp 60 lần.

Công thức dùng: Nhiệt nóng chảy (mở tab mới)

Câu 4. Một xưởng tái chế dùng lò điện để nấu chảy 50 kg nhôm phế liệu (coi là nhôm nguyên chất) ban đầu ở 25 °C. Nhôm nóng chảy ở 660 °C, có nhiệt dung riêng 880 J/(kg.K) và nhiệt nóng chảy riêng J/kg. Lò có công suất điện 80 kW, hiệu suất 60%. Thời gian từ lúc bật lò tới khi nhôm vừa nóng chảy hết là bao nhiêu phút (làm tròn đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 17 phút

Mấu chốt. Nhôm nhận nhiệt qua hai giai đoạn: nóng lên tới 660 °C rồi nóng chảy. Lò chỉ truyền cho nhôm 60% điện năng.

  1. Nóng từ 25 °C lên 660 °C: J.
  2. Nóng chảy hết: J. Tổng cộng J.
  3. Công suất nhôm nhận được: kW. Thời gian: s phút, làm tròn 17 phút.

Tự soát. Tính riêng từng giai đoạn: nóng lên mất s, nóng chảy mất s. Cộng lại khoảng 999 s, đúng như trên.

Bẫy hay gặp. Quên phần nóng chảy chỉ ra khoảng 10 phút. Quên hiệu suất, chia thẳng cho 80 kW, cũng ra khoảng 10 phút; lò chỉ truyền cho nhôm 60% điện năng nên thời gian thực phải dài hơn.

Công thức dùng: Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới) · Nhiệt nóng chảy (mở tab mới) · Đun bằng điện (mở tab mới)

Câu 5. Trước trận đấu, thùng giữ nhiệt của một đội bóng chứa 4,0 kg nước uống ở 30 °C. Cần thả vào thùng bao nhiêu kilôgam nước đá ở 0 °C để khi đá vừa tan hết thì nước trong thùng ở 10 °C (làm tròn đến hàng phần trăm)? Bỏ qua nhiệt dung của thùng và nhiệt trao đổi với bên ngoài.

Lời giải

Đáp số: 0,89 kg

Mấu chốt. Nước uống tỏa nhiệt khi nguội từ 30 °C về 10 °C. Đá thu nhiệt hai lần: để tan ở 0 °C và để phần nước do đá tan ra ấm lên tới 10 °C.

  1. Nước uống tỏa: J.
  2. Mỗi kilôgam đá tan hết rồi ấm lên tới 10 °C thu: J.
  3. Cân bằng nhiệt: suy ra kg, làm tròn 0,89 kg.

Tự soát. Thay lại: 0,894 kg đá thu J, bằng nhiệt lượng nước uống tỏa ra. Phần ấm lên sau khi tan chỉ chiếm khoảng 11% nhiệt lượng đá thu (

Bẫy hay gặp. Quên rằng nước do đá tan ra phải ấm lên từ 0 °C tới 10 °C: kg, thừa đá.

Công thức dùng: Cân bằng nhiệt (mở tab mới) · Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới) · Nhiệt nóng chảy (mở tab mới)

Câu 6. Nhân viên pha chế dùng vòi hơi của máy pha cà phê để hâm 0,25 kg sữa trong ca từ 5 °C lên 65 °C. Hơi nước phun ra ở 100 °C, ngưng tụ hết trong sữa và hòa vào sữa. Nhiệt dung riêng của sữa là 3900 J/(kg.K). Bỏ qua nhiệt trao đổi với ca và không khí. Khối lượng hơi nước đã phun vào sữa là bao nhiêu gam (làm tròn đến hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 24,3 g

Mấu chốt. Hơi nước tỏa nhiệt hai lần: khi ngưng tụ ở 100 °C và khi phần nước ngưng tụ nguội từ 100 °C xuống 65 °C. Sữa thu toàn bộ nhiệt đó.

  1. Sữa thu: J.
  2. Mỗi kilôgam hơi ngưng tụ ở 100 °C rồi nguội tới 65 °C tỏa: J.
  3. Cân bằng nhiệt: suy ra kg g.

Tự soát. Phần ngưng tụ chiếm khoảng 94% nhiệt lượng hơi tỏa ra ( nên chỉ cần một lượng hơi nhỏ, chưa tới một phần mười khối lượng sữa.

Bẫy hay gặp. Quên phần nước ngưng tụ nguội từ 100 °C xuống 65 °C: g.

Công thức dùng: Cân bằng nhiệt (mở tab mới) · Nhiệt hóa hơi (mở tab mới) · Nhiệt lượng khi nhiệt độ thay đổi (mở tab mới)

HẾT

Đề Vật lí do AI soạn theo chương trình GDPT 2018 (sách Kết nối tri thức) và cấu trúc đề thi từ năm 2025, không phải đề của Bộ GD&ĐT hay của trường nào. Đáp án đã được kiểm bằng chương trình tính lại từng con số, chưa có giáo viên Vật lí duyệt. Thấy chỗ sai? Báo cho MentorLab.