MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập
Đề luyện chuyên đề Từ trường · Môn Vật lí 12
Thời gian làm bài 50 phút, không kể thời gian phát đề
Mã đề2713
Cho biết: m/s²; tốc độ ánh sáng trong chân không m/s.
PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.
Sử dụng các thông tin sau cho Câu 1 và Câu 2. Hình bên là mặt cắt dọc theo trục của một ống dây dài có dòng điện không đổi chạy qua. Các vòng dây cắt mặt phẳng hình thành hai hàng: ở hàng trên, dòng điện đi ra phía trước mặt phẳng hình (kí hiệu ⊙); ở hàng dưới, dòng điện đi vào phía sau mặt phẳng hình (kí hiệu ⊗). Điểm M nằm trong lòng ống, điểm K nằm bên ngoài ống, phía trên khoảng giữa ống. Bỏ qua từ trường Trái Đất.
Câu 1. Vectơ cảm ứng từ tại M và tên cực từ ở đầu bên phải của ống là
Câu 2. Đặt một kim nam châm nhỏ tại điểm K, kim có thể quay tự do. Khi kim đứng yên, cực Bắc của kim chỉ
Câu 3. Bẻ một thanh nam châm thẳng thành hai nửa ở chính giữa. Kết luận nào sau đây đúng?
Câu 4. Ở vùng gần chính giữa khe hở giữa hai cực của một nam châm chữ U, từ trường được coi là từ trường đều. Đường sức từ ở vùng đó là
Câu 5. Hai thanh nam châm thẳng giống hệt nhau nằm trên cùng một đường thẳng, hai đầu đối diện cách nhau 10 cm. Một cảm biến đo độ lớn cảm ứng từ, đặt tại trung điểm của đoạn nối hai đầu đối diện, chỉ số 0. Bỏ qua từ trường Trái Đất. Hai nam châm này
Câu 6. Làm lại thí nghiệm Oersted: căng một dây dẫn thẳng nằm ngang theo hướng Bắc Nam, ngay phía trên một kim nam châm quay được trong mặt phẳng nằm ngang. Lúc chưa có dòng điện, kim nằm dọc theo dây. Khi có dòng điện chạy qua dây, kim lệch đi 30° rồi đứng yên. Thành phần nằm ngang của từ trường Trái Đất ở nơi làm thí nghiệm có độ lớn T. Tại chỗ đặt kim, cảm ứng từ do dòng điện gây ra có độ lớn xấp xỉ
Câu 7. Một dây dẫn thẳng có dòng điện chạy qua được đặt xiên góc với hướng của một từ trường đều. Xét về phương, lực từ lên dây
Câu 8. Trong một tủ điện, hai thanh cái bằng đồng đặt song song, gần nhau, có dòng điện chạy qua cùng chiều. Khi xảy ra ngắn mạch, dòng điện trong hai thanh tăng lên rất lớn. Các giá đỡ cách điện phải đủ chắc để giữ cho hai thanh không
Câu 9. Một dây dẫn được uốn thành hai đoạn thẳng vuông góc với nhau, AB = 30 cm và BC = 40 cm, đặt trong từ trường đều có cảm ứng từ 0,20 T, đường sức từ vuông góc với mặt phẳng ABC. Dòng điện 5,0 A chạy từ A qua B tới C. Hợp lực của các lực từ tác dụng lên dây dẫn ABC
Câu 10. Năm 1831, Faraday quấn hai cuộn dây cách điện lên một vòng sắt. Cuộn thứ nhất nối với một nguồn điện một chiều qua khóa K, cuộn thứ hai nối với một điện kế. Đóng khóa K rồi giữ nguyên. Kim điện kế
Câu 11. Một cuộn dây tròn 800 vòng, tiết diện mỗi vòng 100 cm², hai đầu nối với một dụng cụ đo điện áp. Ban đầu trục của cuộn dây đặt song song với đường sức từ Trái Đất, nơi đó có cảm ứng từ T. Lật nhanh cuộn dây nửa vòng trong 0,10 s. Độ lớn suất điện động cảm ứng trung bình trong cuộn dây khi lật là
Câu 12. Thiết bị nào sau đây hoạt động không dựa vào hiện tượng cảm ứng điện từ?
Câu 13. Vỏ kim loại của máy giặt được nối với dây tiếp đất. Việc nối đất này nhằm
Câu 14. Quay video chậm một bóng đèn sợi đốt mắc vào lưới điện xoay chiều 50 Hz, thấy đèn sáng lên rồi tối đi một cách đều đặn. Số lần đèn sáng nhất trong mỗi giây là
Câu 15. Điện năng được truyền từ nhà máy tới nơi tiêu thụ trên một đường dây. Giữ nguyên công suất truyền đi, coi dòng điện cùng pha với điện áp. Có hai cách giảm hao phí trên đường dây. Cách 1: thay bằng dây cùng chất, cùng chiều dài nhưng tiết diện gấp đôi. Cách 2: giữ dây cũ, dùng máy biến áp nâng điện áp ở đầu đường dây lên 10 lần. So với ban đầu, công suất hao phí trên đường dây theo cách 1 và theo cách 2 lần lượt
Câu 16. Trên Mặt Trăng không có không khí. Hai nhà du hành đứng cách nhau vài mét không nghe được tiếng nói của nhau dù có hét lên, nhưng vẫn trò chuyện được qua bộ đàm. Đó là vì
Câu 17. Khi một tụ điện đang được nạp điện, giữa hai bản tụ không có điện tích nào chuyển động qua nhưng vẫn có từ trường. Từ trường đó sinh ra là do
Câu 18. Trong động cơ điện một chiều, khung dây đặt trong từ trường đều của nam châm. Lực từ tác dụng lên hai cạnh của khung tạo thành ngẫu lực làm khung quay. Nhờ bộ góp điện, dòng điện trong khung đổi chiều mỗi khi khung quay được nửa vòng. Trục quay có ma sát nhỏ. Nếu thay bộ góp điện bằng hai vành khuyên để dòng điện trong khung luôn giữ một chiều thì khung dây sẽ
PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.
Câu 1. Hình bên là sơ đồ một đòn cân dòng điện dùng để đo cảm ứng từ giữa hai cực của một nam châm. Đòn cân quay quanh trục O, OA = 15 cm, OB = 25 cm. Đầu A treo một khung dây dẹt hình chữ nhật gồm 50 vòng. Cạnh dưới của khung dài 4,0 cm, nằm ngang trong vùng từ trường đều có đường sức vuông góc với mặt phẳng khung; cạnh trên của khung nằm ngoài vùng từ trường. Đầu B treo một đĩa cân. Khi chưa có dòng điện, đòn cân nằm ngang. Cho dòng điện cường độ chạy qua khung theo chiều như hình, rồi đặt thêm quả cân có tổng khối lượng lên đĩa cho tới khi đòn cân nằm ngang trở lại. Bảng sau ghi kết quả bốn lần đo. Lấy m/s².
| (A) | 0,50 | 1,00 | 1,50 | 2,00 |
|---|---|---|---|---|
| (g) | 6,2 | 12,2 | 18,4 | 24,5 |
a) Lực từ tác dụng lên cạnh dưới của khung hướng thẳng đứng xuống dưới.
b) Nếu đảo chiều dòng điện trong khung thì vẫn chỉ cần đặt thêm quả cân lên đĩa ở đầu B để đòn cân nằm ngang trở lại.
c) Theo bảng số liệu, khối lượng tỉ lệ thuận với cường độ dòng điện phù hợp với việc lực từ lên cạnh dưới tỉ lệ thuận với
d) Cảm ứng từ giữa hai cực của nam châm xấp xỉ 0,060 T.
Câu 2. Mỗi dây của đàn guitar điện làm bằng thép. Ngay dưới dây là bộ thu: một cuộn dây gồm 5000 vòng quấn quanh một thanh nam châm nhỏ, hai đầu cuộn dây nối với bộ khuếch đại. Nam châm làm đoạn dây thép ở ngay phía trên bị nhiễm từ. Khi gảy đàn, đoạn dây thép dao động lên xuống phía trên cuộn dây.
a) Trong lúc dây thép đi lại gần cuộn dây và trong lúc nó đi ra xa cuộn dây, dòng điện cảm ứng trong mạch của cuộn dây có chiều ngược nhau.
b) Thay dây thép bằng dây nylon như ở đàn guitar cổ điển thì bộ thu vẫn cho tín hiệu như trước.
c) Gảy mạnh hơn để dây dao động với biên độ lớn hơn nhưng cùng tần số thì suất điện động cảm ứng trong cuộn dây có độ lớn cực đại lớn hơn.
d) Dây đàn dao động với tần số 330 Hz. Trong lúc dây đi từ vị trí cao nhất xuống vị trí cân bằng, từ thông qua mỗi vòng của cuộn dây tăng thêm Wb. Suất điện động cảm ứng trung bình trong cuộn dây trong khoảng thời gian đó có độ lớn xấp xỉ 0,33 V.
Câu 3. Một trạm thủy điện nhỏ ở vùng núi dùng máy phát điện xoay chiều có rotor là nam châm vĩnh cửu gồm 2 cặp cực, stator gồm các cuộn dây cố định. Khi rotor quay với tốc độ vòng/giây, suất điện động trong các cuộn dây có tần số với là số cặp cực. Trên máy ghi: 220 V; 50 Hz; 1,0 kW. Bỏ qua điện trở trong của máy phát và điện trở của dây nối. Coi điện trở của các bóng đèn sợi đốt không đổi.
a) Để máy phát ra dòng điện tần số 50 Hz, rotor phải quay với tốc độ 3000 vòng/phút.
b) Khi máy chạy đúng định mức, một bóng đèn sợi đốt mắc vào máy sáng như khi mắc vào nguồn điện một chiều 311 V.
c) Khi máy cấp đủ 1,0 kW cho các bóng đèn sợi đốt, cường độ dòng điện do máy phát ra có giá trị cực đại xấp xỉ 6,4 A.
d) Mùa khô nước yếu, rotor chỉ quay 1200 vòng/phút. Coi suất điện động hiệu dụng tỉ lệ với tốc độ quay của rotor. Lúc đó một bóng đèn sợi đốt loại 220 V, 100 W mắc vào máy chỉ tiêu thụ công suất khoảng 64 W.
Câu 4. Một đài phát thanh FM phát sóng điện từ tần số 100 MHz. Tại chỗ đặt một máy thu cách đài vài chục kilômét, sóng truyền theo phương nằm ngang và vectơ cường độ điện trường dao động theo phương thẳng đứng. Anten của máy thu là một thanh kim loại thẳng, thu tốt nhất khi dài bằng nửa bước sóng và đặt song song với Coi sóng truyền với tốc độ
a) Thanh anten thu tốt nhất đài này dài 1,5 m.
b) Đặt thanh anten nằm ngang và chĩa thẳng về phía đài thì máy thu gần như không thu được tín hiệu.
c) Tại chỗ đặt máy thu, vectơ cảm ứng từ của sóng cũng dao động theo phương thẳng đứng.
d) Thanh anten đang có chiều dài thu tốt nhất đài 100 MHz. Muốn thu tốt một đài khác có tần số 90 MHz thì phải kéo dài thanh thêm khoảng 17 cm.
PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.
Đáp số ghi tối đa 4 kí tự: chữ số, dấu phẩy và dấu trừ, ví dụ 8,1 hoặc -276.
Câu 1. Hai thanh ray kim loại song song, cách nhau 25 cm, đặt nghiêng 30° so với mặt phẳng nằm ngang. Một thanh đồng khối lượng 60 g đặt nằm ngang trên hai ray, vuông góc với ray. Cả hệ nằm trong từ trường đều có đường sức thẳng đứng, cảm ứng từ 0,50 T. Hai ray nối với một nguồn điện một chiều để có dòng điện chạy qua thanh đồng, chiều dòng điện được chọn sao cho lực từ lên thanh nằm ngang và hướng vào phía sườn dốc, tức về phía bên dốc đi lên. Hệ số ma sát giữa thanh và ray là 0,10, coi lực ma sát nghỉ cực đại bằng lực ma sát trượt. Lấy m/s². Cường độ dòng điện qua thanh nhỏ nhất bằng bao nhiêu ampe thì thanh không trượt xuống (làm tròn đến một chữ số thập phân)?
Câu 2. Ở một số lò phản ứng hạt nhân làm mát bằng natri lỏng, người ta dùng bơm điện từ để đẩy natri chạy trong ống mà không cần bộ phận nào chuyển động. Đoạn ống trong bơm có tiết diện hình chữ nhật: rộng 5,0 cm theo phương nối hai điện cực gắn ở hai thành ống, cao 1,0 cm theo phương của từ trường. Từ trường đều có cảm ứng từ 0,50 T, đường sức vuông góc với trục ống. Dòng điện 1000 A chạy qua natri từ điện cực này sang điện cực kia, vuông góc với cả đường sức từ và trục ống. Lực từ tác dụng lên khối natri nằm giữa hai điện cực đẩy natri dọc theo ống, tạo ra độ chênh lệch áp suất giữa hai đầu đoạn ống bằng lực từ chia cho diện tích tiết diện ống. Khối lượng riêng của natri lỏng là 900 kg/m³. Độ chênh lệch áp suất này bằng áp suất của một cột natri lỏng cao bao nhiêu mét (làm tròn đến một chữ số thập phân)?
Câu 3. Một vòng dây đồng mềm có vỏ cách điện, chu vi 60 cm, điện trở 0,050 Ω, ban đầu được căng thành hình tròn và đặt trong từ trường đều có cảm ứng từ 0,50 T, đường sức vuông góc với mặt phẳng vòng dây. Nắm hai điểm đối diện trên vòng dây rồi kéo ra hai phía cho tới khi vòng dây bị ép dẹt thành hai đoạn dây nằm sát nhau, diện tích vòng dây coi như bằng 0. Điện lượng chạy qua vòng dây trong quá trình đó là bao nhiêu culông (làm tròn đến hai chữ số thập phân)?
Câu 4. Một thanh kim loại OA dài 10 cm quay đều quanh một trục cố định đi qua đầu O và vuông góc với thanh. Thanh quay trong từ trường đều có cảm ứng từ 0,50 T, đường sức song song với trục quay. Hai đầu thanh không nối với mạch nào. Gợi ý: một đoạn dây dẫn thẳng dài chuyển động với tốc độ theo phương vuông góc với chính nó và với đường sức từ thì giữa hai đầu đoạn dây có suất điện động cảm ứng tốc độ của các điểm trên thanh tăng đều từ 0 ở đầu O tới ở đầu A, có thể coi cả thanh chuyển động với tốc độ bằng trung bình cộng tốc độ của hai đầu thanh. Muốn giữa hai đầu O và A có hiệu điện thế 0,10 V thì thanh phải quay với tốc độ bao nhiêu vòng/phút (làm tròn đến số nguyên)?
Câu 5. Máy kích điện loại rẻ biến điện một chiều của ắc quy thành điện xoay chiều có dạng như hình bên, gọi là sin mô phỏng. Trong mỗi chu kì 20 ms, điện áp bằng 300 V trong 5,5 ms, bằng 0 trong 4,5 ms, bằng V trong 5,5 ms rồi lại bằng 0 trong 4,5 ms. Mắc vào máy một bóng đèn sợi đốt loại 220 V, 100 W, coi điện trở của đèn không đổi. Giá trị hiệu dụng của một điện áp xoay chiều bằng điện áp của nguồn điện không đổi làm cùng điện trở đó tỏa nhiệt như nhau trong cùng thời gian. Công suất tiêu thụ trung bình của đèn là bao nhiêu oát (làm tròn đến số nguyên)?
Câu 6. Một trận bóng đá ở Nam Mỹ được truyền hình trực tiếp về Việt Nam qua hai vệ tinh địa tĩnh: tín hiệu từ sân vận động đi lên vệ tinh thứ nhất, xuống một trạm mặt đất trung gian, lên vệ tinh thứ hai rồi xuống trạm thu ở Việt Nam. Coi mỗi chặng đi lên hoặc đi xuống dài km, bỏ qua thời gian xử lí tín hiệu ở vệ tinh và ở các trạm. Hình ảnh truyền về Việt Nam chậm hơn diễn biến trên sân bao nhiêu giây (làm tròn đến hai chữ số thập phân)?
HẾT