MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập
Đề luyện chuyên đề Vật lí hạt nhân · Môn Vật lí 12
Thời gian làm bài 50 phút, không kể thời gian phát đề
Mã đề2714
Cho biết: hạt/mol; khối lượng proton u, khối lượng neutron u; 1 u kg MeV/c²; 1 MeV J; m/s; 1 năm s.
PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.
Câu 1. Đơn vị khối lượng nguyên tử u có giá trị bằng
Câu 2. Các hạt nhân nhẹ và bền như có số neutron bằng số proton, còn hạt nhân nặng và bền như có tới 126 neutron nhưng chỉ có 82 proton. Hạt nhân nặng cần nhiều neutron hơn proton vì
Câu 3. Các nucleon liên kết với nhau trong hạt nhân nhờ lực hạt nhân. Lực này
Câu 4. Một neutron chậm bị một hạt nhân hydrogen đứng yên bắt giữ, hai hạt kết hợp thành hạt nhân deuterium Trong quá trình này
Câu 5. Trong một phản ứng hạt nhân, đại lượng nào sau đây không được bảo toàn?
Câu 6. Trong lò phản ứng hạt nhân, các thanh điều khiển chứa boron hoặc cadmium có thể được đẩy sâu vào hoặc rút bớt ra khỏi vùng nhiên liệu. Tác dụng của các thanh này là
Câu 7. Trong một lò phản ứng, mỗi thế hệ neutron kéo dài trung bình 0,10 s. Do sơ suất, hệ số nhân neutron của lò thành tức số phân hạch ở mỗi thế hệ gấp 1,001 lần thế hệ trước. Coi công suất của lò tỉ lệ với số phân hạch trong mỗi thế hệ. Nếu không ai can thiệp, sau 100 s công suất của lò gấp khoảng bao nhiêu lần lúc đầu?
Câu 8. Đun nóng một mẫu chất phóng xạ lên vài trăm độ C, rồi cho nó phản ứng hóa học để chuyển thành một hợp chất khác. Chu kì bán rã của đồng vị phóng xạ trong mẫu
Câu 9. Một mẫu chỉ còn đúng 4 hạt nhân của một chất phóng xạ có chu kì bán rã Sau thời gian số hạt nhân chưa phân rã trong mẫu
Câu 10. Trong phóng xạ electron bay ra
Sử dụng các thông tin sau cho Câu 11 và Câu 12. Hình bên biểu diễn bốn phân rã liên tiếp đầu tiên của chuỗi phóng xạ bắt đầu từ trên hệ tọa độ có trục hoành là số proton trục tung là số neutron Mỗi chấm là một hạt nhân, đánh số từ 1 đến 5 theo thứ tự xuất hiện; mỗi mũi tên là một lần phân rã hoặc Điểm 1 là hạt nhân
Câu 11. Hạt nhân ở điểm 4 là
Câu 12. Chuỗi phóng xạ ở hình trên còn tiếp tục qua nhiều phân rã và nữa, kết thúc ở hạt nhân chì bền Tính từ cả chuỗi có
Câu 13. Hai mẫu phóng xạ X và Y, tại cùng một thời điểm, có số hạt nhân chưa phân rã bằng nhau. Chu kì bán rã của X là 2 ngày, của Y là 6 ngày. Tại thời điểm đó, độ phóng xạ của mẫu X
Câu 14. Đo độ phóng xạ của một mẫu cứ sau mỗi giờ một lần, người ta thấy mỗi lần đo đều nhỏ hơn lần đo ngay trước đó 20%. Chu kì bán rã của chất phóng xạ trong mẫu xấp xỉ
Câu 15. Người làm việc gần nguồn phóng xạ kín được hướng dẫn giảm liều bức xạ chiếu từ bên ngoài vào cơ thể theo ba nguyên tắc. Ba nguyên tắc đó là
Câu 16. Bơm kim tiêm được đóng gói kín rồi mới khử trùng bằng cách chiếu tia từ một nguồn phóng xạ. Sau khi chiếu, bơm kim tiêm
Câu 17. Đồng vị có chu kì bán rã 5730 năm, thường dùng để xác định tuổi của gỗ, xương, than củi. Phương pháp này không dùng được cho một lớp than củi khoảng một triệu năm tuổi, vì
Câu 18. Nhân viên phòng chụp X-quang và người làm việc trong nhà máy điện hạt nhân luôn đeo một liều kế cá nhân trên áo. Thiết bị này dùng để
PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.
Câu 1. Bán kính của hạt nhân có số khối tính gần đúng theo công thức m. Coi hạt nhân là một quả cầu có khối lượng xấp xỉ u; thể tích quả cầu bán kính là
a) Bán kính hạt nhân xấp xỉ m.
b) Hạt nhân có số khối gấp 8 lần hạt nhân nên bán kính cũng gấp 8 lần.
c) Khối lượng riêng của chất hạt nhân xấp xỉ kg/m³ và gần như không phụ thuộc số khối của hạt nhân.
d) Sao neutron là lõi còn lại sau vụ nổ của một ngôi sao rất nặng, có thể coi là một quả cầu đặc bằng chất hạt nhân. Một sao neutron có khối lượng kg thì có bán kính khoảng 14 km.
Câu 2. Trong lõi một ngôi sao rất nặng, các phản ứng tổng hợp lần lượt tạo ra những hạt nhân ngày càng nặng: carbon, oxygen, silicon rồi tới các hạt nhân nhóm sắt. Khi lõi đã thành sắt, phản ứng tổng hợp không còn cung cấp năng lượng, lõi sụp đổ và ngôi sao nổ tung. Bảng sau cho năng lượng liên kết riêng của một số hạt nhân.
| Hạt nhân | (MeV/nucleon) |
|---|---|
| 1,11 | |
| 7,07 | |
| 7,68 | |
| 7,98 | |
| 8,45 | |
| 8,79 |
a) Trong các hạt nhân ở bảng, hạt nhân bền vững nhất.
b) Năng lượng liên kết riêng của một hạt nhân là năng lượng liên kết của hạt nhân đó chia cho số proton của nó.
c) Mỗi bước tổng hợp từ helium ra carbon, oxygen, silicon rồi tới sắt đều tỏa năng lượng, vì hạt nhân tạo thành có năng lượng liên kết riêng lớn hơn các hạt nhân tham gia phản ứng.
d) Ở nhiệt độ hàng tỉ kelvin trong lõi sao, tia đủ mạnh để phá vỡ một số hạt nhân thành các hạt nhân helium. Năng lượng tối thiểu để tách một hạt nhân thành 7 hạt nhân bằng năng lượng liên kết của khoảng 237 MeV.
Câu 3. Mặt Trời bức xạ năng lượng với công suất W. Năng lượng này sinh ra từ chuỗi phản ứng tổng hợp trong lõi Mặt Trời, kết quả chung của chuỗi là 4 hạt nhân tạo thành một hạt nhân mỗi lần tỏa 26,7 MeV. Khối lượng của Mặt Trời là kg, trong đó hydrogen chiếm khoảng 70%. Coi khối lượng của mỗi hạt nhân bằng
a) Mỗi lần tạo thành một hạt nhân từ 4 hạt nhân có 2 proton đã biến thành neutron.
b) Do bức xạ, mỗi giây khối lượng của Mặt Trời giảm khoảng kg.
c) Mỗi giây, trong lõi Mặt Trời có khoảng kg hydrogen biến thành helium.
d) Giả sử chỉ 10% lượng hydrogen của Mặt Trời nằm trong lõi và được dùng cho phản ứng tổng hợp. Với tốc độ phản ứng như hiện nay, lượng hydrogen đó đủ dùng trong khoảng 7,5 tỉ năm.
Câu 4. Để tìm chỗ rò của một đường ống nước chôn sâu khoảng 1 m dưới đất, người ta bơm vào ống một ít dung dịch chứa đồng vị phóng xạ. Phần dung dịch rò ra ngấm vào đất quanh chỗ rò và nằm lại ở đó, phần còn lại trong ống bị nước cuốn đi hết. Sau đó, người ta cầm máy đếm đi trên mặt đất dọc theo đường ống. Bảng sau cho một số đồng vị phóng xạ được đem ra cân nhắc làm chất đánh dấu. Hình bên là số đếm mà máy ghi được theo khoảng cách tính từ đầu ống, khi dùng Số đếm phông ở khu vực này là 50 xung/phút. Coi phông không đổi và phần số đếm do chất đánh dấu gây ra tỉ lệ với độ phóng xạ của nó.
| Đồng vị | Tia phát ra | Chu kì bán rã |
|---|---|---|
| và | 35,3 giờ | |
| 14,3 ngày | ||
| và | 5,27 năm | |
| 138 ngày |
a) Không dùng được vì tia không xuyên qua được lớp đất dày 1 m.
b) Có thể dùng vì tia đâm xuyên mạnh hơn tia nên đi qua được lớp đất dày 1 m.
c) Nếu có một đồng vị phát tia với chu kì bán rã chỉ khoảng 1 phút thì dùng nó còn tốt hơn vì chất phóng xạ càng nhanh hết càng an toàn.
d) Theo hình, chỗ rò cách đầu ống khoảng 35 m. Nếu 3 ngày sau mới đo lại đúng tại chỗ đó thì máy đếm chỉ khoảng 140 xung/phút.
PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.
Đáp số ghi tối đa 4 kí tự: chữ số, dấu phẩy và dấu trừ, ví dụ 8,1 hoặc -276.
Câu 1. Trong nước tự nhiên, cứ khoảng 6420 nguyên tử hydrogen thì có 1 nguyên tử là deuterium còn lại là Một chai nước 1,5 lít chứa 1,5 kg nước. Lấy khối lượng mol của nước là 18 g/mol, của deuterium là 2,0 g/mol. Khối lượng deuterium có trong chai nước là bao nhiêu miligam (làm tròn đến hàng đơn vị)?
Câu 2. Hạt nhân đồng vị chiếm hơn 99% uranium tự nhiên, có khối lượng 238,0003 u. Biết 1 u ứng với 931,5 MeV/c². Tính theo MeV/nucleon, năng lượng liên kết riêng của uranium 238 bằng bao nhiêu (làm tròn đến hai chữ số thập phân)?
Câu 3. Tritium một trong hai nhiên liệu của lò tổng hợp hạt nhân, gần như không có sẵn trong tự nhiên. Người ta định tạo tritium ngay trong lò: lớp vỏ chứa lithium bao quanh vùng phản ứng hấp thụ neutron do phản ứng tổng hợp sinh ra, theo phản ứng Khối lượng của ba hạt nhân lần lượt là 6,01348 u; 3,01550 u; 4,00151 u. Biết 1 u ứng với 931,5 MeV/c². Mỗi phản ứng này tỏa ra năng lượng bao nhiêu MeV (làm tròn đến hai chữ số thập phân)?
Câu 4. Kim và số của một chiếc đồng hồ báo thức sản xuất năm 1925 được sơn bằng sơn dạ quang. Lúc sản xuất, lớp sơn chứa 1,0 μg radium chất phóng xạ có chu kì bán rã 1600 năm. Lấy khối lượng mol của là 226 g/mol. Đến năm 2025, độ phóng xạ của riêng lượng trong đồng hồ là bao nhiêu kBq (làm tròn đến hàng đơn vị)?
Câu 5. Trong bụi phóng xạ thoát ra từ sự cố nhà máy điện hạt nhân Fukushima (Nhật Bản) năm 2011, độ phóng xạ của xấp xỉ bằng độ phóng xạ của Chu kì bán rã của là 2,07 năm, của là 30,1 năm. Đo một mẫu đất nhiễm bụi này, người ta thấy độ phóng xạ của chỉ bằng 10% độ phóng xạ của Mẫu đất được đo vào khoảng bao nhiêu năm sau sự cố (làm tròn đến một chữ số thập phân)?
Câu 6. Khi chụp ảnh bằng tia để kiểm tra mối hàn của đường ống, người ta dùng một viên nguồn chỉ cỡ vài milimét. Ở cách nguồn 1,0 m, suất liều bức xạ, tức liều mà một người nhận trong mỗi giờ, là 240 mSv/h. Coi nguồn là một điểm phát tia đều theo mọi hướng, bỏ qua sự hấp thụ của không khí. Người không có phận sự phải đứng ngoài vùng có suất liều lớn hơn 7,5 μSv/h. Ranh giới của vùng cấm cách nguồn bao nhiêu mét (làm tròn đến hàng đơn vị)?
HẾT