MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập
Đề kiểm tra giữa học kì II, mức trung bình · Môn Vật lí 11
Thời gian làm bài 45 phút, không kể thời gian phát đề
Mã đề1132
Cho biết: N.m²/C²; điện tích nguyên tố C; khối lượng electron kg; m/s².
PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.
Câu 1. Hai quả cầu nhỏ mang điện tích và được đặt gần nhau trong không khí. Lực điện do tác dụng lên
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Hai điện tích trái dấu thì hút nhau. Lực Coulomb nằm trên đường thẳng nối hai điện tích, và hai lực mà chúng tác dụng lên nhau có cùng độ lớn
- và trái dấu nên hút nhau: lực do tác dụng lên kéo về phía dọc theo đường thẳng nối hai quả cầu.
- Độ lớn lực chỉ phụ thuộc tích và khoảng cách nên lực do tác dụng lên có cùng độ lớn, ngược chiều. Đây là cặp lực tương tác theo định luật III Newton.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Hướng ra xa nhau là lực đẩy, chỉ xảy ra giữa hai điện tích cùng dấu.
- B. Lực tương tác giữa hai điện tích điểm luôn nằm trên đường thẳng nối hai điện tích.
- D. Công thức không phân biệt điện tích nào lớn hơn: hai lực tương tác luôn có cùng độ lớn.
Công thức dùng: Định luật Coulomb (mở tab mới)
Câu 2. Hai quả cầu nhỏ đặt trên hai giá cách điện trong không khí, mang điện tích nC và nC, tâm của chúng cách nhau 3,0 cm. Coi hai quả cầu là hai điện tích điểm. Lực hút giữa hai quả cầu có độ lớn là
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Đổi điện tích ra culông, khoảng cách ra mét, rồi dùng định luật Coulomb
- C, C, cm m.
- N.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Quên bình phương khoảng cách: N. Lực Coulomb tỉ lệ nghịch với
- C. Để khoảng cách theo xentimét: N. Trong công thức, phải tính bằng mét.
- D. Đổi sai 3,0 cm thành 0,30 m: N. 1 cm m nên 3,0 cm m.
Công thức dùng: Định luật Coulomb (mở tab mới)
Câu 3. Đặt một điện tích thử tại điểm M trong điện trường thì nó chịu lực điện Vectơ cường độ điện trường tại M
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Định nghĩa cường độ điện trường: độ lớn tại M do điện trường quyết định, không phụ thuộc điện tích thử.
- Từ thì cùng chiều thì ngược chiều
- Độ lớn là lực điện tác dụng lên một đơn vị điện tích, đơn vị N/C, cũng là V/m.
Vì sao các phương án khác sai
- A. cùng chiều chỉ khi điện tích thử dương. Độ lớn là lực chia cho điện tích, không phải lực nhân với điện tích.
- B. ngược chiều chỉ khi điện tích thử âm.
- C. Đảo ngược tỉ số: cường độ điện trường là lực trên một đơn vị điện tích,
Công thức dùng: Cường độ điện trường (mở tab mới)
Câu 4. Hai điện tích đặt cách nhau trong chân không vẫn hút hoặc đẩy nhau, dù giữa chúng không có không khí hay vật nào. Theo quan niệm của vật lí hiện nay, tương tác giữa hai điện tích được truyền qua
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Xung quanh mỗi điện tích có điện trường. Điện tích này tác dụng lực lên điện tích kia thông qua điện trường của nó.
- Điện trường là một dạng vật chất bao quanh điện tích và gắn liền với điện tích. Điện tích đặt trong điện trường chịu lực điện Điện trường tồn tại cả trong chân không, nên hai điện tích trong chân không vẫn tương tác.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Trong chân không, lực Coulomb vẫn có và còn lớn nhất (hằng số điện môi nhỏ nhất, nên tương tác không cần không khí để truyền đi.
- C. Đường sức là hình vẽ người ta dùng để mô tả điện trường, không phải sợi vật chất có thật.
- D. Hai điện tích đứng yên vẫn hút hoặc đẩy nhau mà không có hạt nào bay qua lại giữa chúng.
Câu 5. Khi trời quang, gần mặt đất có một điện trường hướng thẳng đứng từ trên xuống. Coi điện trường này là đều, có cường độ 150 V/m. Một hạt bụi mịn lơ lửng trong không khí mang điện tích C. Lực điện tác dụng lên hạt bụi
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. độ lớn và điện tích âm chịu lực ngược chiều điện trường.
- N.
- nên ngược chiều điện trường hướng xuống thì lực điện hướng thẳng đứng lên trên.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Độ lớn đúng nhưng nhầm chiều: lực cùng chiều điện trường chỉ khi điện tích dương.
- B. Chia điện tích cho cường độ điện trường: Lực là tích
- C. Vừa chia thay vì nhân, vừa nhầm chiều lực tác dụng lên điện tích âm.
Công thức dùng: Cường độ điện trường (mở tab mới)
Câu 6. Trong thí nghiệm điện phổ, người ta rắc đều các hạt cách điện nhỏ lên một lớp dầu cách điện, rồi đặt vào dầu hai quả cầu nhỏ A và B tích điện. Các hạt xếp thành những đường cong nối từ A sang B, cho biết hình dạng các đường sức điện. Nếu chiều của các đường sức này là đi ra từ A và đi vào B thì
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Đường sức của điện trường tĩnh đi ra từ điện tích dương và kết thúc ở điện tích âm.
- Đường sức đi ra từ A nên A tích điện dương; đường sức đi vào B nên B tích điện âm.
- Với hai điện tích trái dấu, các đường sức nối liền từ điện tích này sang điện tích kia, đúng như hình ảnh điện phổ mô tả.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Hai điện tích cùng dương thì đường sức đều đi ra từ cả hai quả cầu, không có đường nào đi vào B.
- B. Đảo quy ước: đường sức đi ra từ điện tích dương, không phải từ điện tích âm.
- D. Hai điện tích cùng âm thì đường sức đều đi vào cả hai quả cầu, không có đường nào đi ra từ A.
Câu 7. Hai điện tích điểm C và C được đặt cố định tại hai điểm A và B trong không khí. Điểm M cách A 3,0 cm, cách B 6,0 cm, và tam giác AMB vuông tại M. Cường độ điện trường tổng hợp tại M có độ lớn là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Tính riêng cường độ điện trường do từng điện tích gây ra tại M rồi cộng vectơ. Hai vectơ nằm dọc MA và MB nên vuông góc với nhau.
- V/m, hướng ra xa A theo phương AM vì
- V/m, hướng từ M về phía B vì
- Góc AMB vuông nên V/m.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Cộng thẳng hai độ lớn, như thể hai vectơ cùng chiều. Ở đây chúng vuông góc.
- C. Trừ hai độ lớn, như thể hai vectơ ngược chiều vì trái dấu. Dấu điện tích chỉ quyết định chiều của từng vectơ trên phương của nó; hai phương MA và MB vuông góc.
- D. Quên bình phương khoảng cách: V/m, V/m, tổng hợp được V/m.
Công thức dùng: Điện trường của điện tích điểm (mở tab mới) · Nguyên lí chồng chất điện trường (mở tab mới)
Câu 8. Hai bản kim loại phẳng đặt song song, cách nhau một khoảng được nối với hai cực của một nguồn điện có hiệu điện thế Ở khoảng giữa hai bản, xa các mép bản, cường độ điện trường
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Giữa hai bản phẳng song song tích điện trái dấu là điện trường đều, có độ lớn
- Điện trường đều có như nhau tại mọi điểm: đường sức là những đoạn thẳng song song, cách đều, vuông góc với hai bản, hướng từ bản dương sang bản âm, và
Vì sao các phương án khác sai
- A. Nhân thay vì chia: cùng một hiệu điện thế, hai bản càng xa nhau thì điện trường càng yếu, nên
- C. Ngược chiều: đường sức đi ra từ bản tích điện dương và đi vào bản tích điện âm.
- D. Trong điện trường đều, như nhau tại mọi điểm. Đại lượng giảm dần từ bản dương sang bản âm là điện thế, không phải cường độ điện trường.
Công thức dùng: Điện trường đều (mở tab mới)
Câu 9. Để kiểm tra bugi của một xe máy, thợ sửa xe tháo bugi ra và cho đánh lửa ngoài không khí. Hai điện cực của bugi cách nhau 0,80 mm, và tia lửa điện bắt đầu phóng qua khe khi hiệu điện thế giữa hai điện cực đạt 3,2 kV. Coi điện trường trong khe là điện trường đều. Cường độ điện trường trong khe lúc tia lửa bắt đầu phóng là
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. với đổi ra vôn và đổi ra mét.
- kV V; mm m.
- V/m.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đổi một đại lượng mà quên đổi đại lượng kia: (để theo mm), hoặc (để theo kV).
- B. Đổi sai 0,80 mm thành m: V/m. 1 mm m nên 0,80 mm m.
- D. Không đổi đơn vị nào: rồi ghi đơn vị V/m.
Công thức dùng: Điện trường đều (mở tab mới)
Câu 10. Một proton và một electron cùng nằm trong một điện trường đều. Biết khối lượng của proton lớn hơn khối lượng của electron khoảng 1840 lần. Bỏ qua trọng lực. So sánh lực điện và gia tốc của hai hạt, ta thấy
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Lực điện chỉ phụ thuộc độ lớn điện tích và cường độ điện trường; gia tốc còn phụ thuộc khối lượng của hạt.
- Proton và electron có điện tích cùng độ lớn trái dấu, nên chịu lực điện cùng độ lớn proton bị đẩy theo chiều đường sức, electron bị kéo ngược chiều đường sức.
- tỉ lệ nghịch với khối lượng: electron nhẹ hơn khoảng 1840 lần nên có gia tốc lớn hơn khoảng 1840 lần.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Lực điện không phụ thuộc khối lượng của hạt, chỉ phụ thuộc điện tích của hạt và cường độ điện trường.
- B. Cùng độ lớn lực nhưng khối lượng khác nhau thì gia tốc khác nhau, vì
- C. Hai hạt mang điện trái dấu nên lực điện tác dụng lên chúng ngược chiều nhau.
Công thức dùng: Gia tốc của điện tích trong điện trường đều (mở tab mới)
Câu 11. Một điện tích di chuyển trong một điện trường đều theo một đường khép kín: xuất phát từ điểm M, lần lượt đi qua các điểm N, P rồi trở về M. Công của lực điện trên cả đường đi này
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Công của lực điện không phụ thuộc hình dạng đường đi, chỉ phụ thuộc vị trí điểm đầu và điểm cuối.
- Điểm đầu và điểm cuối đều là M, nên hình chiếu của cả đường đi lên một đường sức có độ dài đại số Vậy với mọi đường khép kín.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Dấu của chỉ quyết định dấu của công trên từng đoạn. Trên đường khép kín, phần công dương và phần công âm bù trừ hết nhau, với mọi
- C. Công của lực điện không phụ thuộc độ dài đường đi, chỉ phụ thuộc điểm đầu và điểm cuối.
- D. Mọi đường khép kín, dù hình dạng thế nào, đều có điểm cuối trùng điểm đầu nên công bằng 0.
Công thức dùng: Công của lực điện (mở tab mới)
Câu 12. Một electron di chuyển từ điểm M có điện thế 20 V đến điểm N có điện thế 80 V. Trong quá trình này, thế năng điện của electron
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Thế năng điện Electron có nên khi đi tới nơi có điện thế cao hơn thì thế năng điện của nó giảm.
- J; J.
- J: thế năng điện giảm J.
- Soát lại bằng công: J lực điện sinh công dương nên thế năng giảm đúng bấy nhiêu.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Bỏ dấu âm của electron, tính như với điện tích dương. Điện tích dương đi tới nơi điện thế cao thì thế năng tăng, electron thì ngược lại.
- C. Cộng hai điện thế thay vì lấy hiệu: J. Độ biến thiên thế năng ứng với hiệu điện thế 60 V giữa hai điểm.
- D. Vừa cộng hai điện thế thay vì trừ, vừa bỏ dấu âm của electron.
Công thức dùng: Điện thế (mở tab mới) · Thế năng điện (mở tab mới) · Hiệu điện thế (mở tab mới)
Câu 13. Hiệu điện thế giữa hai điểm M và N trong một điện trường là V. Hệ thức nào sau đây chắc chắn đúng?
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. đổi thứ tự hai điểm thì hiệu điện thế đổi dấu:
- Theo định nghĩa, V: điện thế tại M cao hơn điện thế tại N 12 V. Giá trị riêng của còn phụ thuộc cách chọn mốc điện thế.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Chỉ đúng khi chọn mốc điện thế tại N. Hiệu điện thế cho biết độ chênh điện thế giữa hai điểm, không cho biết điện thế của riêng từng điểm.
- B. Đảo thứ tự hai điểm: V.
- D. V.
Công thức dùng: Hiệu điện thế (mở tab mới)
Câu 14. Trục Ox nằm dọc theo một đường sức của một điện trường đều. Đồ thị bên biểu diễn điện thế tại các điểm trên trục Ox theo tọa độ của chúng. Cường độ điện trường có độ lớn và chiều là
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Trong điện trường đều, là độ chênh điện thế trên mỗi mét dọc đường sức. Điện trường hướng từ nơi điện thế cao về nơi điện thế thấp.
- Đọc đồ thị: từ đến cm, điện thế tăng từ 100 V lên 400 V. Hiệu điện thế giữa hai điểm này là 300 V, trên đoạn cm m.
- V/m.
- Điện thế tăng theo chiều dương của trục Ox, mà theo chiều đường sức thì điện thế giảm. Vậy điện trường hướng ngược chiều dương của trục Ox.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Độ lớn đúng nhưng nhầm chiều: điện trường hướng về phía điện thế giảm, tức về phía giảm trên đồ thị này.
- B. Chiều đúng nhưng để cm mà không đổi ra mét: là số vôn trên mỗi xentimét.
- C. Vừa quên đổi xentimét ra mét, vừa nhầm chiều điện trường.
Công thức dùng: Điện trường đều (mở tab mới) · Hiệu điện thế (mở tab mới) · Điện thế (mở tab mới)
Câu 15. Tụ điện là linh kiện có mặt trong hầu hết các thiết bị điện tử. Tụ điện là một hệ gồm
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Tụ điện gồm hai vật dẫn (hai bản tụ) đặt gần nhau, ngăn cách bằng một lớp điện môi; tụ dùng để tích điện và phóng điện.
- Khi nối hai bản với hai cực của nguồn điện, hai bản tích điện trái dấu, cùng độ lớn Lớp cách điện ở giữa giữ cho điện tích không đi từ bản này sang bản kia.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Đảo vai trò: hai bản tụ phải là vật dẫn để chứa điện tích, còn lớp ở giữa là chất cách điện.
- C. Hai vật dẫn tiếp xúc nhau thì điện tích dịch chuyển qua lại, không giữ được hai lượng điện tích trái dấu trên hai bản.
- D. Tụ điện cần hai vật dẫn để hai bản mang điện tích trái dấu; một vật dẫn bọc cách điện không phải là tụ điện.
Câu 16. Ghép song song hai tụ điện có điện dung và rồi nối bộ tụ vào một nguồn điện. Phát biểu nào sau đây đúng?
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Ghép song song: nên điện dung của bộ
- Hai tụ nối vào cùng hai điểm nên có cùng hiệu điện thế Điện tích của bộ là nên ghép song song làm tăng điện dung.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đó là đặc điểm của ghép nối tiếp: các tụ có cùng điện tích và
- C. Đặc điểm về hiệu điện thế đúng, nhưng công thức điện dung là của ghép nối tiếp.
- D. Hai tụ song song chỉ có cùng điện tích khi Nói chung, tụ có điện dung lớn hơn tích nhiều điện tích hơn, vì
Công thức dùng: Ghép tụ điện (mở tab mới)
Câu 17. Hai bản kim loại phẳng đặt nằm ngang, song song, cách nhau 4,0 cm; bản trên nối với cực dương, bản dưới nối với cực âm của một nguồn điện có hiệu điện thế 120 V. Chọn mốc thế năng điện tại bản âm. Một hạt bụi nhỏ mang điện tích C nằm tại điểm M trong khoảng giữa hai bản, cách bản trên 1,0 cm. Thế năng điện của hạt bụi tại M là
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Trong điện trường đều, khi chọn mốc thế năng ở bản âm thì với là khoảng cách từ M tới bản âm và giữ nguyên dấu.
- Cường độ điện trường giữa hai bản: V/m, hướng từ bản trên xuống bản dưới.
- M cách bản trên 1,0 cm nên cách bản dưới (bản âm) cm m.
- J.
- Soát lại bằng điện thế: lấy bản âm làm mốc, V, nên J.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Bỏ dấu âm của điện tích. Hạt bụi mang điện âm bị lực điện kéo lên phía bản dương, nên khi nó đi từ M xuống bản âm thì lực điện sinh công âm: thế năng tại M âm.
- B. Lấy khoảng cách từ M tới bản trên (1,0 cm): J. Trong là khoảng cách từ M tới bản chọn làm mốc, ở đây là bản âm.
- C. Để cm mà không đổi ra mét: J.
Công thức dùng: Điện trường đều (mở tab mới) · Thế năng điện (mở tab mới) · Điện thế (mở tab mới)
Câu 18. Tụ điện tích trữ năng lượng dưới dạng năng lượng điện trường giữa hai bản. Năng lượng của một tụ điện có điện dung khi hiệu điện thế giữa hai bản là được tính bằng công thức
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt.
- Thay vào được
- Kiểm đơn vị:
Vì sao các phương án khác sai
- A. Thiếu hệ số Khi nạp tụ, hiệu điện thế tăng dần từ 0 tới nên năng lượng chỉ bằng không phải
- B. có đơn vị culông, là một nửa điện tích của tụ chứ không phải năng lượng.
- D. Sai đơn vị: không cho jun. Năng lượng tỉ lệ thuận với và với
Công thức dùng: Năng lượng của tụ điện (mở tab mới)
PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.
Câu 1. Một nhóm học sinh gắn hai quả cầu kim loại nhỏ A và B lên hai giá cách điện đặt trên hai xe trượt của một đệm khí nằm ngang (hình bên). Mỗi quả cầu mang điện tích C. Xe A (kể cả giá và quả cầu A) có khối lượng 100 g, xe B (kể cả giá và quả cầu B) có khối lượng 250 g. Ban đầu hai xe được giữ đứng yên sao cho tâm hai quả cầu cách nhau cm, rồi được thả ra cùng lúc. Coi hai quả cầu là hai điện tích điểm đặt trong không khí; bỏ qua ma sát và lực cản của không khí.
a) Lực đẩy giữa hai quả cầu giảm dần khi hai xe chuyển động ra xa nhau.
Đúngb) Ngay sau khi thả, lực đẩy giữa hai quả cầu có độ lớn N.
Đúngc) Ngay sau khi thả, xe B có gia tốc m/s².
Said) Khi tâm hai quả cầu cách nhau 18 cm, gia tốc của xe A là m/s².
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Sai
- a) Đúng. Hai quả cầu mang điện cùng dấu nên đẩy nhau, hai xe chuyển động ra xa nhau. Theo định luật Coulomb, giảm khi tăng.
- b) Đúng. N.
- c) Sai. Lực do A tác dụng lên B và lực do B tác dụng lên A có cùng độ lớn N. Gia tốc của xe B: m/s². Con số m/s² là gia tốc của xe A, hai xe chịu lực cùng độ lớn nhưng xe B nặng hơn nên có gia tốc nhỏ hơn.
- d) Sai. Khoảng cách tăng 2 lần thì lực giảm lần: N. Gia tốc của xe A: m/s². Con số m/s² có được khi coi lực tỉ lệ nghịch với (chỉ giảm 2 lần).
Công thức dùng: Định luật Coulomb (mở tab mới)
Câu 2. Ở một cơ sở tái chế, vụn nhựa PVC được tách khỏi vụn nhựa PET bằng máy tách tĩnh điện. Sau khi được đảo trộn cho cọ xát vào nhau, vụn PVC tích điện âm còn vụn PET tích điện dương. Các vụn nhựa được thả không vận tốc đầu qua một khe hẹp, rơi xuống trong khoảng giữa hai bản kim loại phẳng đặt thẳng đứng, song song, cách nhau 30 cm và cao 1,2 m; khe nằm ngang mép trên của hai bản, ở chính giữa hai bản (hình bên). Bản bên trái nối với cực dương, bản bên phải nối với cực âm của một nguồn có hiệu điện thế 42 kV. Xét một vụn PVC có khối lượng kg và điện tích C. Bỏ qua lực cản của không khí.
a) Vụn PVC và vụn PET chịu lực điện ngược chiều nhau nên bị lệch về hai phía khác nhau.
Đúngb) Cường độ điện trường giữa hai bản là V/m.
Saic) Lực điện tác dụng lên vụn PVC có độ lớn bằng 0,10 lần trọng lượng của nó.
Đúngd) Khi rơi hết chiều cao 1,2 m của hai bản, vụn PVC đã dịch chuyển theo phương ngang 6,0 cm so với vị trí của khe.
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Sai
- a) Đúng. Theo điện tích dương chịu lực cùng chiều đường sức, điện tích âm chịu lực ngược chiều đường sức. Đường sức hướng từ bản dương bên trái sang bản âm bên phải, nên vụn PET bị đẩy sang phải, vụn PVC bị kéo sang trái. Nhờ vậy hai loại nhựa rơi xuống hai phía khác nhau.
- b) Sai. V/m. Con số có được khi để cm mà không đổi ra mét.
- c) Đúng. Lực điện: N, nằm ngang. Trọng lượng: N.
- d) Sai. Theo phương thẳng đứng, vụn nhựa rơi tự do: nên s² ( s). Theo phương ngang, vụn nhựa chuyển động nhanh dần đều từ trạng thái nghỉ với gia tốc m/s². Độ dịch chuyển ngang: m cm, nhỏ hơn 15 cm (nửa khoảng cách hai bản) nên vụn nhựa không chạm bản. Con số 6,0 cm có được khi quên hệ số trong lấy
Công thức dùng: Điện trường đều (mở tab mới) · Cường độ điện trường (mở tab mới) · Gia tốc của điện tích trong điện trường đều (mở tab mới)
Câu 3. Trong một xưởng sơn tĩnh điện, đầu súng phun được nối với cực âm của một nguồn cao áp và có điện thế kV so với đất, còn khung xe đạp cần sơn được nối đất (điện thế bằng 0). Đầu súng cách khung xe 25 cm (hình bên). Các hạt bột sơn ra khỏi súng đều mang điện tích âm; xét một hạt có điện tích C.
a) Điện trường trong khoảng giữa đầu súng và khung xe hướng từ đầu súng về phía khung xe.
Saib) Lực điện tác dụng lên hạt bột sơn hướng về phía khung xe.
Đúngc) Khi hạt bột sơn đi từ đầu súng tới khung xe, lực điện sinh công J và thế năng điện của hạt giảm.
Đúngd) Coi điện trường giữa đầu súng và khung xe là đều. Tại một điểm trên đoạn thẳng nối đầu súng với khung xe, cách khung xe 10 cm, điện thế là kV.
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Saib) Đúngc) Đúngd) Sai
- a) Sai. Khung xe có điện thế 0, cao hơn điện thế của đầu súng ( kV). Điện trường hướng từ nơi điện thế cao về nơi điện thế thấp, tức từ khung xe về phía đầu súng.
- b) Đúng. Hạt bột sơn mang điện âm nên lực điện ngược chiều điện trường. Điện trường hướng từ khung xe về đầu súng, nên lực điện kéo hạt về phía khung xe; nhờ vậy bột sơn bám lên khung.
- c) Đúng. Gọi S là đầu súng, K là khung xe: V. Công của lực điện: J. Công dương nên thế năng điện của hạt giảm J.
- d) Sai. V/m, hướng từ khung xe về đầu súng. Từ khung xe (0 V) đi 10 cm theo chiều đường sức, điện thế giảm V, nên điện thế tại điểm đó là kV. Con số kV là điện thế tại điểm cách đầu súng 10 cm, tức cách khung xe 15 cm.
Công thức dùng: Điện thế (mở tab mới) · Hiệu điện thế (mở tab mới) · Thế năng điện (mở tab mới) · Điện trường đều (mở tab mới)
Câu 4. Dàn âm thanh trên một số ô tô có lắp thêm một tụ điện có điện dung lớn để cấp thêm điện cho bộ khuếch đại vào những lúc loa trầm cần công suất lớn. Tụ điện của một dàn âm thanh như vậy có điện dung 1,0 F và được hệ thống điện của xe nạp tới hiệu điện thế 14 V. Để so sánh, xét một thùng loa có khối lượng 10 kg.
a) Điện dung 1,0 F cho biết: khi hiệu điện thế giữa hai bản tụ là 1 V thì điện tích của tụ là 1,0 C.
Đúngb) Khi được nạp tới 14 V, điện tích của tụ là 14 C.
Đúngc) Năng lượng tụ tích trữ khi được nạp tới 14 V đủ để nâng thùng loa lên cao 2,0 m.
Said) Muốn năng lượng tụ tích trữ đủ để nâng thùng loa lên cao 2,0 m thì phải nạp tụ tới hiệu điện thế khoảng 20 V.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Đúng
- a) Đúng. Điện dung là điện tích mà tụ tích được ứng với mỗi vôn hiệu điện thế giữa hai bản: 1 F = 1 C/V. Tụ 1,0 F ở hiệu điện thế 1 V có điện tích 1,0 C.
- b) Đúng. C.
- c) Sai. Năng lượng của tụ: J. Công cần để nâng thùng loa lên cao 2,0 m: J, gấp đôi năng lượng của tụ. Năng lượng 98 J chỉ đủ nâng thùng loa lên khoảng 1,0 m. Nếu quên hệ số lấy J, sẽ thấy vừa đủ và kết luận sai.
- d) Đúng. Cần J. Từ V, khoảng 20 V. Năng lượng tỉ lệ với nên muốn năng lượng tăng gấp đôi thì hiệu điện thế chỉ cần tăng lần, không phải 2 lần (28 V).
Công thức dùng: Điện dung của tụ điện (mở tab mới) · Năng lượng của tụ điện (mở tab mới)
PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.
Câu 1. Quả cầu kim loại rỗng của một máy phát tĩnh điện trong phòng thí nghiệm có bán kính 10 cm và mang điện tích C. Ở bên ngoài quả cầu, điện trường do quả cầu gây ra giống như điện trường của một điện tích điểm có cùng điện tích đặt tại tâm quả cầu. Cường độ điện trường tại một điểm trong không khí, cách mặt quả cầu 20 cm, là bao nhiêu kV/m (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?
Lời giải
Đáp số: 150 kV/m
Mấu chốt. Dùng công thức điện trường của điện tích điểm, với khoảng cách tính từ tâm quả cầu:
- Khoảng cách từ tâm quả cầu: cm m.
- V/m kV/m.
Tự soát. Ngay sát mặt quả cầu ( m): V/m. Điểm đang xét xa tâm gấp 3 lần nên nhỏ hơn lần: V/m, khớp.
Bẫy hay gặp. Lấy 20 cm (khoảng cách tới mặt quả cầu) làm khoảng cách tới tâm sẽ ra khoảng 340 kV/m. Quên bình phương khoảng cách sẽ ra 45 kV/m.
Công thức dùng: Điện trường của điện tích điểm (mở tab mới)
Câu 2. Hai quả cầu nhỏ mang điện tích C và C được giữ cố định tại hai điểm A và B trong không khí, cách nhau 25 cm. Trên đoạn thẳng AB có một điểm M tại đó cường độ điện trường tổng hợp bằng 0, nên một hạt bụi mang điện đặt tại M không chịu lực điện. Điểm M cách A bao nhiêu xentimét (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?
Lời giải
Đáp số: 15 cm
Mấu chốt. Hai điện tích cùng dấu nên tại một điểm M nằm giữa A và B, hai vectơ và ngược chiều nhau. Điện trường tổng hợp bằng 0 khi
- Đặt thì (cm).
- Lấy căn hai vế:
- suy ra cm.
Tự soát. M cách A 15 cm, cách B 10 cm: M gần điện tích nhỏ hơn, đúng như phải có. Thử lại: và hai cường độ điện trường bằng nhau.
Bẫy hay gặp. Quên lấy căn, giải sẽ ra khoảng 17,3 cm. Đặt M gần điện tích lớn hơn (đảo tỉ số) sẽ ra 10 cm.
Công thức dùng: Điện trường của điện tích điểm (mở tab mới) · Nguyên lí chồng chất điện trường (mở tab mới)
Câu 3. Trong vùng điện trường đều giữa hai bản kim loại của một bộ thí nghiệm, cường độ điện trường là V/m. Một quả cầu nhỏ mang điện tích μC được dịch chuyển thẳng từ điểm M đến điểm N, với đoạn MN dài 8,0 cm và hợp với chiều của đường sức một góc Công của lực điện trên đoạn MN là bao nhiêu mJ (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần trăm)?
Lời giải
Đáp số: 0,60 mJ
Mấu chốt. với là hình chiếu của MN lên phương đường sức, không phải độ dài MN.
- Hình chiếu của MN lên đường sức: cm m, dương vì góc giữa MN và chiều đường sức là góc nhọn.
- J mJ.
Tự soát. Nếu đi cả 8,0 cm dọc theo đường sức thì công là J. Đi xiên thì hình chiếu chỉ bằng nửa đoạn đường, nên công bằng một nửa: 0,60 mJ, khớp.
Bẫy hay gặp. Lấy cả độ dài MN làm sẽ ra 1,20 mJ. Dùng thay cho sẽ ra khoảng 1,04 mJ.
Công thức dùng: Công của lực điện (mở tab mới)
Câu 4. Trong một ống chân không, một electron bay vào vùng có điện trường đều với vận tốc m/s, cùng chiều với các đường sức. Cường độ điện trường là 910 V/m. Bỏ qua trọng lực. Electron đi được quãng đường bao nhiêu xentimét thì dừng lại (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?
Lời giải
Đáp số: 5,0 cm
Mấu chốt. Electron mang điện âm nên lực điện ngược chiều đường sức, tức ngược chiều vận tốc: electron chuyển động thẳng chậm dần đều cho tới khi dừng.
- Độ lớn gia tốc: m/s².
- Quãng đường tới khi dừng: m cm.
Tự soát. Tính bằng năng lượng: động năng ban đầu J bị công cản của lực điện triệt tiêu, nên m, khớp.
Bẫy hay gặp. Quên hệ số 2 trong sẽ ra 10,0 cm. Nghĩ lực điện lên electron cùng chiều đường sức thì electron nhanh dần mãi, không bao giờ dừng.
Công thức dùng: Gia tốc của điện tích trong điện trường đều (mở tab mới)
Câu 5. Một xe buýt điện có bộ siêu tụ điện để tích trữ năng lượng thu hồi được khi xe phanh. Bộ tụ gồm 144 tụ đơn giống nhau ghép nối tiếp; mỗi tụ đơn có điện dung 3000 F và chỉ chịu được hiệu điện thế tối đa 2,7 V. Khi bộ tụ được nạp đầy, mỗi tụ đơn ở đúng hiệu điện thế tối đa. Năng lượng mà bộ tụ tích trữ khi nạp đầy là bao nhiêu MJ (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?
Lời giải
Đáp số: 1,6 MJ
Mấu chốt. Tìm điện dung và hiệu điện thế của cả bộ tụ ghép nối tiếp, rồi dùng
- 144 tụ giống nhau ghép nối tiếp: nên F.
- Các tụ nối tiếp có cùng điện tích và cùng điện dung nên cùng hiệu điện thế; hiệu điện thế của bộ khi nạp đầy: V.
- J MJ.
Tự soát. Mỗi tụ đơn tích trữ J; cả 144 tụ: J, khớp. Năng lượng của bộ tụ bằng tổng năng lượng của các tụ trong bộ.
Bẫy hay gặp. Dùng điện dung của bộ (20,8 F) với hiệu điện thế 2,7 V của một tụ đơn sẽ ra chỉ khoảng 76 J. Ghép nối tiếp mà lại cộng điện dung ( F) rồi dùng 388,8 V sẽ ra một số lớn vô lí, cỡ J.
Công thức dùng: Ghép tụ điện (mở tab mới) · Năng lượng của tụ điện (mở tab mới)
Câu 6. Mỗi điểm cảm ứng trên màn hình của một điện thoại là một tụ điện rất nhỏ, luôn được giữ ở hiệu điện thế 3,0 V. Khi ngón tay chạm vào màn hình, điện dung của tụ tại điểm chạm tăng từ 1,6 pF lên 2,1 pF; mạch điện nhận ra sự thay đổi điện tích này để xác định vị trí chạm. Điện tích của tụ tại điểm chạm tăng thêm bao nhiêu pC (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?
Lời giải
Đáp số: 1,5 pC
Mấu chốt. Hiệu điện thế giữ không đổi nên điện tích thay đổi theo điện dung:
- Trước khi chạm: pC.
- Khi chạm: pC.
- Điện tích tăng thêm: pC.
Tự soát. Tính gộp: pC. Đơn vị: pF nhân V cho pC, vì F 1 V C.
Bẫy hay gặp. Trả lời 6,3 pC là lấy điện tích lúc chạm, không phải phần tăng thêm. Chia độ tăng điện dung cho hiệu điện thế ( sẽ ra khoảng 0,2, sai cả về đơn vị.
Công thức dùng: Điện dung của tụ điện (mở tab mới)
HẾT