MentorLab

Lời giải đề kiểm tra giữa học kì I · Trung bình

Mỗi câu có mấu chốt, các bước giải, lí do từng phương án sai, bẫy hay gặp và cách tự soát kết quả.

Đáp án nhanh · mã đề 1112

MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập

Đề kiểm tra giữa học kì I, mức trung bình · Môn Vật lí 11

Thời gian làm bài 45 phút, không kể thời gian phát đề

Mã đề1112

Cho biết: m/s².

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1. Chu kì của một vật dao động điều hòa là

số dao động toàn phần mà vật thực hiện được trong một giây.
khoảng thời gian vật đi từ vị trí biên này đến vị trí biên kia.
khoảng thời gian vật đi từ vị trí cân bằng ra tới vị trí biên.
khoảng thời gian để vật thực hiện một dao động toàn phần.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Chu kì là khoảng thời gian ngắn nhất để vật trở lại đúng trạng thái cũ (cùng vị trí, cùng chiều chuyển động), tức thời gian của một dao động toàn phần.

  1. Một dao động toàn phần: vật đi từ một biên sang biên kia rồi quay về biên cũ. Thời gian đó là chu kì đơn vị giây.
  2. Từ biên này sang biên kia chỉ mất từ vị trí cân bằng ra biên mất

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Số dao động toàn phần trong một giây là tần số đơn vị Hz, không phải chu kì.
  • B. Đi từ biên này sang biên kia mới được nửa dao động; vật còn phải quay về biên cũ. Khoảng thời gian đó chỉ bằng
  • C. Từ vị trí cân bằng ra biên chỉ là một phần tư dao động, mất

Công thức dùng: Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới)

Sử dụng các thông tin sau cho Câu 2 và Câu 3. Khi tông đơ điện (máy cắt tóc) hoạt động, lưỡi cắt phía trên chuyển động qua lại trên lưỡi cố định phía dưới, coi như dao động điều hòa. Hai vị trí biên của lưỡi cắt cách nhau 4,0 mm, và lưỡi cắt thực hiện 6000 dao động toàn phần trong mỗi phút.

Câu 2. Biên độ dao động của lưỡi cắt là

4,0 mm.
2,0 mm.
8,0 mm.
1,0 mm.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Biên độ là độ lớn cực đại của li độ, tính từ vị trí cân bằng (ở chính giữa) ra tới một biên. Đoạn thẳng nối hai biên là quỹ đạo, dài

  1. Vị trí cân bằng nằm chính giữa hai vị trí biên, nên 4,0 mm là chiều dài quỹ đạo: mm.
  2. mm.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Lấy cả chiều dài quỹ đạo làm biên độ. Biên độ chỉ tính từ vị trí cân bằng ra một biên, bằng nửa quỹ đạo.
  • C. 8,0 mm là quãng đường lưỡi cắt đi được trong một chu kì ( đi hết quỹ đạo theo một chiều rồi đi hết quỹ đạo theo chiều ngược lại), không phải biên độ.
  • D. Chia 4,0 mm cho 4, tưởng đó là quãng đường đi trong một chu kì. Thực ra 4,0 mm là khoảng cách giữa hai biên, tức

Công thức dùng: Phương trình dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 3. Tốc độ lớn nhất của lưỡi cắt là

0,200 m/s.
2,51 m/s.
1,26 m/s.
75,4 m/s.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Tốc độ cực đại với Tần số là số dao động trong một giây, nên phải đổi 6000 dao động mỗi phút ra hertz trước.

  1. Tần số: Hz; tần số góc rad/s.
  2. Biên độ (câu trên): mm m.
  3. m/s, đạt được khi lưỡi cắt đi qua vị trí cân bằng.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Nhân biên độ với tần số thay vì tần số góc, quên hệ số m/s.
  • B. Lấy cả quỹ đạo 4,0 mm làm biên độ: m/s.
  • D. Không đổi phút ra giây, dùng Hz: m/s, tức khoảng 270 km/h, vô lí với lưỡi cắt của một chiếc tông đơ.

Công thức dùng: Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới) · Vận tốc trong dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 4. Hai vật nhỏ (1) và (2) dao động điều hòa cùng tần số. Hình bên là đồ thị li độ theo thời gian của hai vật. Phát biểu nào sau đây đúng?

43−3−4t (s)x (cm)O0,20,40,60,81,01,21,4(1)(2)
Dao động (1) sớm pha hơn dao động (2) một góc
Dao động (2) sớm pha hơn dao động (1) một góc
Dao động (1) sớm pha hơn dao động (2) một góc
Hai dao động cùng pha vì chúng có cùng chu kì.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Hai dao động cùng chu kì dao động nào đạt li độ cực đại trước thì sớm pha hơn. Độ lệch pha với là khoảng thời gian giữa hai lần đạt cực đại gần nhau nhất của hai vật.

  1. Đọc đồ thị: vật (1) đạt li độ cực đại tại và s, nên s. Vật (2) đạt li độ cực đại tại s và s.
  2. Vật (1) đạt cực đại trước vật (2) một khoảng s, nên dao động (1) sớm pha hơn.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Đảo chiều: vật (2) đạt cực đại muộn hơn vật (1) 0,2 s, tức dao động (2) trễ pha, không phải sớm pha.
  • C. Quên hệ số 2: Lệch một chu kì là lệch nên lệch chu kì là lệch
  • D. Cùng chu kì chỉ cho biết độ lệch pha không đổi theo thời gian. Cùng pha thì hai vật phải đạt cực đại cùng lúc, ở đây lệch nhau 0,2 s.

Công thức dùng: Độ lệch pha giữa hai dao động (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới)

Câu 5. Một vật dao động điều hòa theo phương trình ( tính bằng cm, tính bằng s). Tốc độ cực đại của vật là

20,0 cm/s.
10,0 cm/s.
40,0 cm/s.
62,8 cm/s.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. So với dạng cm, là cả hệ số của kể cả số Tốc độ cực đại

  1. Tần số góc: rad/s; biên độ cm.
  2. cm/s.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Lấy rad/s, bỏ mất cm/s.
  • B. Nhân biên độ với tần số Hz thay vì tần số góc: cm/s.
  • C. Tính tốc độ trung bình trong một chu kì cm/s. Vật đi chậm ở gần biên và nhanh nhất khi qua vị trí cân bằng, nên tốc độ cực đại lớn hơn tốc độ trung bình.

Công thức dùng: Phương trình dao động điều hòa (mở tab mới) · Vận tốc trong dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 6. Một vật dao động điều hòa trên một đoạn thẳng. Vectơ gia tốc của vật

luôn hướng về vị trí cân bằng.
luôn cùng hướng với vectơ vận tốc của vật.
luôn hướng ra xa vị trí cân bằng.
đổi chiều mỗi khi vật tới vị trí biên.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. gia tốc luôn ngược dấu với li độ, tức luôn hướng về vị trí cân bằng, và có độ lớn tỉ lệ với độ lớn li độ.

  1. Vật ở phía dương ( thì vật ở phía âm ( thì ở phía nào, gia tốc cũng hướng về vị trí cân bằng.
  2. Gia tốc đổi chiều khi li độ đổi dấu, tức khi vật đi qua vị trí cân bằng.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Khi vật đi từ vị trí cân bằng ra biên, gia tốc hướng về vị trí cân bằng còn vận tốc hướng ra biên: hai vectơ ngược hướng, vật chuyển động chậm dần.
  • C. Ngược lại. Nếu gia tốc hướng ra xa vị trí cân bằng, vật sẽ bị đẩy ra xa mãi chứ không dao động quanh vị trí đó.
  • D. Vận tốc mới đổi chiều ở biên. Gia tốc đổi chiều khi vật qua vị trí cân bằng, nơi li độ đổi dấu.

Công thức dùng: Gia tốc trong dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 7. Một chiếc thuyền nhỏ neo ở bến nhấp nhô lên xuống, coi như dao động điều hòa theo phương thẳng đứng với biên độ 25 cm và tần số góc 2,0 rad/s. Chọn trục tọa độ thẳng đứng, chiều dương hướng lên, gốc ở vị trí cân bằng. Khi thuyền ở vị trí cao hơn vị trí cân bằng 15 cm thì gia tốc của thuyền là

m/s².
m/s².
m/s².
m/s².
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. với là li độ lúc đang xét (không phải biên độ), đổi ra mét.

  1. Thuyền ở trên vị trí cân bằng nên cm m.
  2. m/s². Dấu trừ: gia tốc hướng xuống, về vị trí cân bằng.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Quên dấu trừ. Thuyền ở trên vị trí cân bằng thì gia tốc phải hướng xuống, ngược chiều dương.
  • B. Quên bình phương tần số góc: Đại lượng này có đơn vị m/s, không phải gia tốc.
  • D. Dùng biên độ thay cho li độ: m/s². Đó là gia tốc khi thuyền ở biên trên.

Công thức dùng: Gia tốc trong dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 8. Một con lắc lò xo dao động điều hòa, bỏ qua mọi ma sát và lực cản. Trong quá trình dao động, đại lượng nào sau đây của con lắc không đổi theo thời gian?

Động năng.
Cơ năng.
Thế năng.
Vận tốc của vật nặng.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Bỏ qua ma sát và lực cản thì cơ năng của con lắc được bảo toàn; động năng và thế năng chuyển hóa qua lại cho nhau.

  1. Khi vật đi về vị trí cân bằng, thế năng chuyển dần thành động năng; khi vật đi ra biên, động năng chuyển dần thành thế năng.
  2. Tổng không đổi.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Động năng thay đổi: lớn nhất khi vật qua vị trí cân bằng, bằng 0 ở hai biên.
  • C. Thế năng thay đổi: bằng 0 ở vị trí cân bằng, lớn nhất ở hai biên.
  • D. Vận tốc biến thiên điều hòa theo thời gian, đổi cả độ lớn lẫn chiều.

Công thức dùng: Cơ năng của dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 9. Một người đẩy võng cho em bé. Lần thứ nhất võng đung đưa với biên độ nhỏ. Lần thứ hai người đó đẩy mạnh hơn để võng đung đưa với biên độ gấp đôi lần thứ nhất. Coi dao động của võng là dao động điều hòa có cùng chu kì ở hai lần, bỏ qua lực cản. So với lần thứ nhất, cơ năng dao động của võng ở lần thứ hai

gấp 2 lần.
gấp lần.
gấp 4 lần.
không đổi, vì chu kì dao động không đổi.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Cơ năng tỉ lệ với bình phương biên độ khi khối lượng và tần số góc không đổi.

  1. Hai lần có cùng và cùng nên
  2. Muốn võng đung đưa với biên độ gấp đôi, người đẩy phải truyền cho võng năng lượng gấp 4 lần.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Coi cơ năng tỉ lệ thuận với biên độ. Cơ năng tỉ lệ với
  • B. Lấy căn thay vì bình phương tỉ số biên độ.
  • D. Chu kì không đổi nhưng biên độ tăng thì tốc độ khi qua vị trí cân bằng cũng tăng gấp đôi, nên cơ năng (bằng động năng cực đại) tăng.

Công thức dùng: Cơ năng của dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 10. Một xe đồ chơi khối lượng 0,50 kg được gắn vào đầu một lò xo nằm ngang, đầu kia của lò xo cố định. Xe dao động điều hòa trên sàn nhẵn với biên độ 5,0 cm; khi đi qua vị trí cân bằng, xe có tốc độ 0,40 m/s. Độ cứng của lò xo là

4,0 N/m.
16 N/m.
1,6 N/m.
32 N/m.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Cơ năng bằng động năng ở vị trí cân bằng và bằng thế năng ở biên:

  1. nên
  2. N/m.
  3. Cách khác: rad/s, N/m.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Tính đúng rad/s nhưng lấy quên bình phương: N/m.
  • B. Viết thiếu hệ số ở thế năng: ra N/m.
  • C. Quên bình phương biên độ: Biểu thức này không có đơn vị của độ cứng.

Công thức dùng: Động năng trong dao động điều hòa (mở tab mới) · Cơ năng của dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 11. Một con lắc đơn gồm vật nhỏ khối lượng treo vào sợi dây nhẹ dài tại nơi có gia tốc trọng trường Chọn mốc thế năng ở vị trí cân bằng. Khi dây treo lệch góc so với phương thẳng đứng, thế năng của con lắc là

Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Thế năng của con lắc đơn là thế năng trọng trường với là độ cao của vật so với vị trí cân bằng.

  1. Khi dây lệch góc vật ở thấp hơn điểm treo một đoạn ở vị trí cân bằng vật thấp hơn điểm treo một đoạn
  2. Độ cao so với vị trí cân bằng: nên

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Tại vị trí cân bằng ( biểu thức này bằng trong khi mốc thế năng chọn ở đó phải cho thế năng bằng 0.
  • C. Độ cao của vật liên hệ với không phải Tại biểu thức này cũng cho chứ không phải 0.
  • D. là khoảng cách theo phương ngang từ vật tới đường thẳng đứng qua điểm treo, không phải độ cao.

Công thức dùng: Năng lượng của con lắc đơn (mở tab mới)

Câu 12. Một con lắc đơn có chiều dài dây treo dao động điều hòa với góc lệch nhỏ tại nơi có gia tốc trọng trường Chu kì dao động của con lắc là

Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Con lắc đơn dao động với góc lệch nhỏ có tần số góc nên

  1. Dây càng dài, con lắc dao động càng chậm: phải tăng theo Chỉ biểu thức cho đúng xu hướng đó và có đơn vị giây.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đảo và biểu thức này cho dây càng dài thì chu kì càng nhỏ, trái với thực tế, và có đơn vị
  • B. Đây là tần số nghịch đảo của chu kì.
  • D. Đây là tần số góc đơn vị rad/s.

Công thức dùng: Con lắc đơn (góc lệch nhỏ) (mở tab mới)

Câu 13. Hai chiếc đèn lồng giống hệt nhau treo dưới mái hiên bằng hai sợi dây nhẹ dài 0,90 m và 0,40 m. Bị chạm nhẹ, hai đèn đung đưa qua lại, coi như hai con lắc đơn dao động với góc lệch nhỏ. Chu kì dao động của đèn treo dây dài 0,90 m gấp bao nhiêu lần chu kì của đèn treo dây dài 0,40 m?

2,25 lần.
1,50 lần.
0,667 lần.
1,00 lần.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. ở cùng một nơi, chu kì tỉ lệ với căn bậc hai của chiều dài dây treo.

  1. Đèn treo dây dài hơn dao động chậm hơn, chu kì gấp 1,50 lần.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Coi chu kì tỉ lệ thuận với chiều dài: Quên lấy căn bậc hai.
  • C. Đảo tỉ số: Dây dài hơn thì chu kì phải lớn hơn, không thể nhỏ hơn.
  • D. Hai đèn giống hệt nhau nhưng dây treo khác nhau. Chu kì con lắc đơn không phụ thuộc khối lượng mà phụ thuộc chiều dài dây treo.

Công thức dùng: Con lắc đơn (góc lệch nhỏ) (mở tab mới)

Câu 14. Trên thành nôi của em bé có treo một con thú bông bằng một lò xo nhẹ. Kéo nhẹ thú bông xuống rồi thả, nó dao động điều hòa lên xuống với chu kì 0,60 s. Buộc thêm một chiếc lục lạc vào thú bông thì chu kì dao động là 0,75 s. Nếu chỉ treo riêng chiếc lục lạc vào lò xo đó thì chu kì dao động là

0,45 s.
0,15 s.
0,96 s.
0,34 s.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Với cùng một lò xo, nên bình phương chu kì tỉ lệ thuận với khối lượng vật treo. Khối lượng cộng được với nhau, nên bình phương chu kì cũng cộng được.

  1. Gọi là khối lượng thú bông và lục lạc; s, s, lần lượt là chu kì khi treo thú bông, cả hai, riêng lục lạc. Ta có
  2. Suy ra nên s.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Trừ thẳng hai chu kì: s, coi chu kì cộng được như khối lượng. Chu kì tỉ lệ với chỉ bình phương chu kì mới cộng được.
  • C. Cộng thay vì trừ: s. Lục lạc nhẹ hơn cả thú bông lẫn lục lạc gộp lại, nên chu kì của riêng nó phải nhỏ hơn 0,75 s.
  • D. Tính đúng nhưng quên lấy căn: s. Phải là s.

Công thức dùng: Con lắc lò xo (mở tab mới)

Câu 15. Trong giờ thực hành, một nhóm học sinh cho cùng một con lắc lò xo dao động hai lần: lần đầu trong không khí, lần sau nhúng quả nặng trong một cốc dầu nhớt. Phát biểu nào sau đây đúng?

Hai lần dao động tắt dần nhanh như nhau, vì vẫn là cùng một con lắc.
Trong dầu nhớt, dao động tắt dần nhanh hơn vì lực cản của dầu lớn hơn lực cản của không khí.
Trong dầu nhớt, con lắc dao động lâu hơn vì dầu nhớt nặng hơn không khí.
Trong không khí, con lắc dao động mãi với biên độ không đổi.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Dao động tắt dần có biên độ giảm dần theo thời gian do lực cản của môi trường. Lực cản càng lớn, cơ năng mất đi càng nhanh, dao động tắt càng nhanh.

  1. Lực cản sinh công âm, làm cơ năng của con lắc chuyển dần thành nhiệt. Cơ năng giảm thì biên độ giảm.
  2. Dầu nhớt cản chuyển động mạnh hơn nhiều so với không khí, nên trong dầu con lắc chỉ dao động vài lần rồi dừng.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Tốc độ tắt dần phụ thuộc lực cản của môi trường, không chỉ phụ thuộc con lắc.
  • C. Ngược lại: môi trường cản càng mạnh thì dao động tắt càng nhanh.
  • D. Không khí cũng có lực cản, tuy nhỏ. Con lắc trong không khí vẫn dao động tắt dần, chỉ là chậm hơn.

Công thức dùng: Dao động tắt dần, dao động cưỡng bức (mở tab mới)

Câu 16. Động cơ của một máy bơm nước đặt trên sàn quay đều, làm sàn rung theo. Khi dao động của sàn đã ổn định, tần số dao động của sàn

bằng tần số dao động riêng của sàn.
luôn nhỏ hơn tần số quay của động cơ vì có lực cản.
giảm dần theo thời gian vì dao động của sàn bị tắt dần.
bằng tần số quay của động cơ.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Sàn dao động cưỡng bức dưới tác dụng của ngoại lực tuần hoàn do động cơ gây ra. Dao động cưỡng bức đã ổn định có tần số bằng tần số của ngoại lực.

  1. Mỗi vòng quay, phần quay hơi lệch tâm của động cơ kéo sàn một lần, nên ngoại lực có tần số bằng tần số quay của động cơ.
  2. Khi đã ổn định, sàn dao động với đúng tần số này và với biên độ không đổi.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Sàn chỉ dao động với tần số riêng khi dao động tự do, chẳng hạn khi bị gõ một cái rồi để yên. Ở đây sàn bị động cơ cưỡng bức.
  • B. Lực cản làm giảm biên độ của dao động cưỡng bức, không làm thay đổi tần số của nó.
  • C. Động cơ liên tục cung cấp năng lượng bù cho phần mất đi do lực cản, nên dao động đã ổn định không tắt dần và tần số không đổi.

Công thức dùng: Dao động tắt dần, dao động cưỡng bức (mở tab mới)

Câu 17. Một người bán hàng rong gánh hai thúng hàng bằng một chiếc đòn gánh tre. Khi người đó đi với một nhịp bước nhất định, hai đầu đòn gánh nhún lên xuống rất mạnh; đi nhanh hơn hẳn hoặc chậm hơn hẳn nhịp đó thì đòn gánh nhún ít. Đòn gánh nhún mạnh nhất ở nhịp bước đó là vì

lực cản tác dụng lên đòn gánh và hai thúng hàng lúc đó lớn nhất.
dao động của đòn gánh lúc đó là dao động tắt dần.
tần số bước chân lúc đó bằng tần số dao động riêng của đòn gánh cùng hai thúng hàng, xảy ra cộng hưởng.
tần số bước chân lúc đó lớn hơn rất nhiều tần số dao động riêng của đòn gánh cùng hai thúng hàng.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Mỗi bước chân làm vai nhún một lần, tác dụng lên đòn gánh một ngoại lực tuần hoàn có tần số bằng tần số bước chân. Biên độ dao động cưỡng bức lớn nhất khi tần số ngoại lực bằng tần số riêng của hệ: hiện tượng cộng hưởng.

  1. Đòn gánh tre đàn hồi cùng hai thúng hàng là một hệ dao động có tần số riêng xác định. Bước chân của người gánh làm hệ dao động cưỡng bức với tần số bằng tần số bước chân.
  2. Khi nhịp bước trùng tần số riêng thì xảy ra cộng hưởng, đòn gánh nhún mạnh nhất. Nhịp bước lệch xa tần số riêng thì biên độ dao động cưỡng bức nhỏ, đòn gánh nhún ít.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Lực cản càng lớn thì dao động càng bị hãm, biên độ càng nhỏ. Lực cản lớn không thể làm đòn gánh nhún mạnh nhất.
  • B. Dao động tắt dần có biên độ giảm dần, không thể làm đòn gánh nhún mạnh lên. Ở đây bước chân liên tục cung cấp năng lượng cho hệ.
  • D. Tần số ngoại lực lệch xa tần số riêng thì biên độ dao động cưỡng bức nhỏ. Đó là lúc đòn gánh nhún ít.

Công thức dùng: Dao động tắt dần, dao động cưỡng bức (mở tab mới) · Hiện tượng cộng hưởng (mở tab mới)

Câu 18. Khi máy nén của một chiếc tủ lạnh chạy, một đoạn ống đồng phía sau tủ rung mạnh và kêu ù ù vì tần số rung của máy nén trùng với tần số dao động riêng của đoạn ống. Thợ sửa chữa quấn quanh đoạn ống một lớp đệm cao su mềm tì sát vào thân tủ, làm tăng lực cản đối với dao động của ống. Biện pháp này có tác dụng

làm giảm biên độ dao động của đoạn ống khi xảy ra cộng hưởng.
làm tăng biên độ dao động của đoạn ống khi xảy ra cộng hưởng.
làm đoạn ống dao động với tần số riêng của nó thay vì tần số rung của máy nén.
làm giảm tần số rung của máy nén để không còn cộng hưởng.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Biên độ dao động cưỡng bức khi cộng hưởng phụ thuộc lực cản: lực cản càng nhỏ, biên độ cộng hưởng càng lớn; lực cản càng lớn, cộng hưởng càng yếu.

  1. Lớp đệm cao su mềm bị ép, giãn theo mỗi lần ống rung, lấy bớt cơ năng dao động của ống và chuyển thành nhiệt.
  2. Lực cản lớn hơn thì dù tần số rung của máy nén vẫn trùng tần số riêng của ống, biên độ dao động của ống vẫn nhỏ, ống hết kêu.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Ngược lại: lực cản càng lớn thì biên độ khi cộng hưởng càng nhỏ.
  • C. Ống vẫn chịu lực tuần hoàn do máy nén gây ra nên vẫn dao động cưỡng bức với tần số rung của máy nén. Lực cản chỉ làm giảm biên độ.
  • D. Lớp đệm quấn ở đoạn ống, không tác động tới động cơ của máy nén; tần số rung của máy nén giữ nguyên. Cộng hưởng vẫn xảy ra, chỉ là yếu đi.

Công thức dùng: Hiện tượng cộng hưởng (mở tab mới)

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Để khảo sát chu kì dao động của con lắc lò xo, một nhóm học sinh lần lượt treo các quả nặng có khối lượng khác nhau vào cùng một lò xo nhẹ treo thẳng đứng. Mỗi lần, nhóm kéo quả nặng xuống dưới vị trí cân bằng một đoạn nhỏ rồi thả nhẹ, dùng đồng hồ bấm giây đo thời gian để con lắc thực hiện 10 dao động toàn phần. Kết quả ghi trong bảng sau.

(g)100200300400
(s)3,14,55,46,3
  • a) Để kết quả các lần đo so sánh được với nhau, mỗi lần nhóm phải kéo quả nặng ra đúng cùng một khoảng, vì chu kì của con lắc lò xo phụ thuộc biên độ dao động.

    Sai
  • b) Số liệu cho thấy chu kì dao động tỉ lệ thuận với khối lượng quả nặng.

    Sai
  • c) Từ kết quả đo với quả nặng 400 g, độ cứng của lò xo tính được xấp xỉ 40 N/m.

    Đúng
  • d) Nếu treo quả nặng 250 g vào lò xo này thì thời gian để con lắc thực hiện 10 dao động toàn phần vào khoảng 5,0 s.

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Saib) Saic) Đúngd) Đúng

  • a) Sai. Chu kì con lắc lò xo chỉ phụ thuộc khối lượng quả nặng và độ cứng lò xo, không phụ thuộc biên độ. Kéo quả nặng ra nhiều hay ít (lò xo vẫn đàn hồi tốt) thì chu kì vẫn như nhau.
  • b) Sai. Khối lượng tăng 4 lần (từ 100 g lên 400 g) mà thời gian 10 dao động chỉ tăng từ 3,1 s lên 6,3 s, tức khoảng 2 lần. Chu kì tỉ lệ với căn bậc hai của khối lượng:
  • c) Đúng. Chu kì: s. Từ suy ra N/m, xấp xỉ 40 N/m.
  • d) Đúng. Với N/m: s, nên 10 dao động mất khoảng 5,0 s. Kết quả nằm giữa 4,5 s (quả 200 g) và 5,4 s (quả 300 g) trong bảng, hợp lí.

Công thức dùng: Con lắc lò xo (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới)

Câu 2. Đỉnh một tháp truyền hình bằng thép dao động nhẹ theo phương ngang sau một cơn gió giật. Thiết bị đo gắn ở đỉnh tháp ghi lại li độ của đỉnh tháp theo thời gian được đồ thị như hình bên. Trong khoảng thời gian ghi, dao động của đỉnh tháp được coi là dao động điều hòa.

8−8t (s)x (cm)O12345678
  • a) Biên độ dao động của đỉnh tháp là 8 cm.

    Đúng
  • b) Chu kì dao động của đỉnh tháp là 2 s.

    Sai
  • c) Phương trình dao động của đỉnh tháp là ( tính bằng cm, tính bằng s).

    Đúng
  • d) Trong khoảng thời gian từ đến s, đỉnh tháp chuyển động nhanh dần.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Sai

  • a) Đúng. Li độ của đỉnh tháp biến thiên giữa cm và cm, nên độ lớn cực đại của li độ, tức biên độ, là 8 cm.
  • b) Sai. 2 s là khoảng thời gian giữa hai lần liên tiếp đỉnh tháp qua vị trí cân bằng ( và s), lần đầu theo chiều âm, lần sau theo chiều dương: mới được nửa dao động. Đỉnh tháp trở lại đúng trạng thái ban đầu (qua vị trí cân bằng theo chiều âm) ở s, nên s.
  • c) Đúng. rad/s. Lúc nên ngay sau đó giảm (đỉnh tháp đi theo chiều âm) nên tức Vậy
  • d) Sai. Từ đến s, đỉnh tháp đi từ vị trí cân bằng ( ra biên âm ( cm): tốc độ giảm từ cực đại cm/s về 0, tức chuyển động chậm dần. Gia tốc lúc này hướng về vị trí cân bằng, ngược chiều chuyển động.

Công thức dùng: Phương trình dao động điều hòa (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới) · Vận tốc trong dao động điều hòa (mở tab mới) · Gia tốc trong dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 3. Ở một câu lạc bộ quyền anh, một bao cát khối lượng 30 kg được treo vào trần nhà bằng một sợi xích. Sau một cú đấm, bao cát đung đưa trong một mặt phẳng thẳng đứng; góc lệch lớn nhất của xích so với phương thẳng đứng là 8,0° (hình bên). Khoảng cách từ điểm treo đến trọng tâm G của bao cát là 1,2 m. Coi hệ như một con lắc đơn dài 1,2 m, bỏ qua lực cản và khối lượng xích; mốc thế năng ở vị trí cân bằng.

G8,0°1,2 mxíchbao cát
  • a) Bao cát có tốc độ lớn nhất khi đi qua vị trí cân bằng, lúc sợi xích thẳng đứng.

    Đúng
  • b) Chu kì dao động của bao cát vào khoảng 2,2 s.

    Đúng
  • c) Thay bằng một bao cát 60 kg có trọng tâm cũng cách điểm treo 1,2 m và lệch cùng góc lớn nhất, thì chu kì dao động tăng gấp đôi.

    Sai
  • d) Tốc độ lớn nhất của bao cát vào khoảng 0,48 m/s.

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Đúng

  • a) Đúng. Cơ năng được bảo toàn. Ở vị trí cân bằng (vị trí thấp nhất) thế năng bằng 0, nhỏ nhất, nên động năng lớn nhất. Ở hai vị trí xích lệch 8,0°, bao cát dừng lại tức thời.
  • b) Đúng. Góc lệch nhỏ nên con lắc đơn dao động điều hòa với s.
  • c) Sai. Chu kì con lắc đơn không phụ thuộc khối lượng vật treo. Bao 60 kg vẫn dao động với chu kì khoảng 2,2 s; chỉ có cơ năng dao động của nó gấp đôi.
  • d) Đúng. Ở biên, trọng tâm bao cát cao hơn vị trí cân bằng m. Bảo toàn cơ năng: nên m/s.

Công thức dùng: Con lắc đơn (góc lệch nhỏ) (mở tab mới) · Năng lượng của con lắc đơn (mở tab mới)

Câu 4. Trong thí nghiệm về dao động cưỡng bức và cộng hưởng, trên một sợi dây căng ngang có treo con lắc điều khiển X (quả nặng lớn, dây treo dài 49 cm) và ba con lắc nhẹ (1), (2), (3) có dây treo dài lần lượt 25 cm, 49 cm và 81 cm (hình bên). Kéo X lệch khỏi vị trí cân bằng theo phương vuông góc với sợi dây ngang rồi thả nhẹ. Dao động của X truyền qua sợi dây ngang làm các con lắc (1), (2), (3) dao động theo.

X49 cm(1)25 cm(2)49 cm(3)81 cm
  • a) Các con lắc (1), (2), (3) dao động cưỡng bức dưới tác dụng của ngoại lực tuần hoàn do con lắc X gây ra.

    Đúng
  • b) Con lắc (3) dao động với biên độ lớn nhất vì nó có dây treo dài nhất.

    Sai
  • c) Khi dao động đã ổn định, con lắc (1) dao động với chu kì riêng của nó, khoảng 1,0 s.

    Sai
  • d) Muốn con lắc (3) dao động mạnh nhất thì phải chỉnh chiều dài dây treo của X sao cho X thực hiện khoảng 33 dao động toàn phần trong mỗi phút.

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Said) Đúng

  • a) Đúng. X dao động làm sợi dây ngang bị kéo qua kéo lại theo chu kì của X. Lực này tác dụng lên điểm treo của các con lắc khác và biến thiên tuần hoàn, nên các con lắc đó dao động cưỡng bức.
  • b) Sai. Biên độ dao động cưỡng bức lớn nhất khi tần số của ngoại lực bằng tần số riêng của con lắc (cộng hưởng), không phải khi dây dài nhất. Con lắc (2) có dây dài bằng dây của X nên có tần số riêng bằng tần số của X: (2) dao động mạnh nhất.
  • c) Sai. Dao động cưỡng bức đã ổn định có chu kì bằng chu kì của ngoại lực, tức chu kì của X: s. Con số 1,0 s là chu kì riêng của (1), chỉ đúng khi (1) dao động tự do.
  • d) Đúng. Chu kì riêng của (3): s. Cộng hưởng khi X dao động với cùng chu kì đó (dây của X cũng dài 81 cm), tức X thực hiện dao động mỗi phút.

Công thức dùng: Dao động tắt dần, dao động cưỡng bức (mở tab mới) · Hiện tượng cộng hưởng (mở tab mới) · Con lắc đơn (góc lệch nhỏ) (mở tab mới)

PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Câu 1. Đầu một bàn chải đánh răng điện dao động điều hòa với tần số 260 Hz và biên độ 1,2 mm. Quãng đường mà đầu bàn chải đi được trong 1 phút là bao nhiêu mét (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 75 m

Mấu chốt. Trong mỗi chu kì, vật dao động điều hòa đi được quãng đường Đếm số dao động toàn phần trong 1 phút rồi nhân với

  1. Số dao động toàn phần trong 1 phút:
  2. Quãng đường trong một chu kì: mm.
  3. Quãng đường trong 1 phút: mm m.

Tự soát. Tốc độ trung bình của đầu bàn chải là m/s; trong 60 s nó đi được khoảng m, khớp.

Bẫy hay gặp. Tính mỗi chu kì chỉ đi được sẽ ra khoảng 37 m. Quên nhân với 60 giây sẽ ra quãng đường trong 1 giây, khoảng 1,25 m.

Công thức dùng: Phương trình dao động điều hòa (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới)

Câu 2. Ở phòng tập thể dục, mặt bàn của một máy rung toàn thân (nơi người tập đứng lên) dao động điều hòa theo phương thẳng đứng với tần số 30 Hz và biên độ 2,0 mm. Gia tốc cực đại của mặt bàn lớn gấp bao nhiêu lần gia tốc trọng trường (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 7 lần

Mấu chốt. Gia tốc cực đại với đạt được khi mặt bàn ở biên. Chia cho để so sánh.

  1. Tần số góc: rad/s.
  2. m/s².
  3. làm tròn đến hàng đơn vị: 7 lần.

Tự soát. Tính qua tốc độ cực đại: m/s, rồi m/s², khớp. Mặt bàn đổi chiều chuyển động 60 lần mỗi giây nên dù biên độ chỉ 2,0 mm, gia tốc vẫn lớn gấp nhiều lần

Bẫy hay gặp. Dùng thay cho sẽ ra m/s², chỉ khoảng 0,18 lần Để biên độ 2,0 mm mà không đổi ra mét sẽ ra số lớn gấp 1000 lần.

Công thức dùng: Gia tốc trong dao động điều hòa (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới)

Câu 3. Mặt sàng của một máy sàng cát ở công trường được đỡ bằng các lò xo và dao động điều hòa theo phương ngang với biên độ 2,5 cm. Chọn mốc thế năng ở vị trí cân bằng. Khi mặt sàng cách vị trí cân bằng 1,0 cm thì động năng của mặt sàng bằng bao nhiêu phần trăm cơ năng dao động (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 84 %

Mấu chốt. Thế năng và cơ năng nên Phần còn lại của cơ năng là động năng.

  1. Tỉ số giữa thế năng và cơ năng:
  2. Động năng: tức 84% cơ năng.

Tự soát. Dùng trực tiếp công thức động năng khớp. Mặt sàng ở gần vị trí cân bằng hơn gần biên nên phần lớn cơ năng đang ở dạng động năng, hợp lí.

Bẫy hay gặp. Trả lời 16 là lấy phần thế năng thay cho động năng. Coi năng lượng tỉ lệ bậc nhất với li độ, tính sẽ ra 60%.

Công thức dùng: Động năng trong dao động điều hòa (mở tab mới) · Thế năng trong dao động điều hòa (mở tab mới) · Cơ năng của dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 4. Để có một "đồng hồ" đếm giây đơn giản cho bài thực hành, một nhóm học sinh làm một con lắc đơn dao động với góc lệch nhỏ, sao cho khoảng thời gian giữa hai lần liên tiếp quả nặng đi qua vị trí cân bằng đúng bằng 1,0 s. Chiều dài dây treo của con lắc là bao nhiêu xentimét (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 99 cm

Mấu chốt. Trong một chu kì, quả nặng đi qua vị trí cân bằng hai lần (mỗi chiều một lần), nên hai lần liên tiếp cách nhau Từ đó s, rồi suy ra từ

  1. s nên s.
  2. m.
  3. Đổi ra xentimét: cm, làm tròn được 99 cm.

Tự soát. Thay ngược: s, mỗi nửa chu kì 1,0 s, khớp. Đây cũng là lí do con lắc của các đồng hồ quả lắc cổ đếm từng giây có chiều dài gần 1 m.

Bẫy hay gặp. Lấy luôn s, quên rằng hai lần liên tiếp qua vị trí cân bằng chỉ cách nhau nửa chu kì, sẽ ra m, tức khoảng 25 cm. Quên đổi đơn vị sẽ ghi 0,99.

Công thức dùng: Con lắc đơn (góc lệch nhỏ) (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới)

Câu 5. Một máy phát điện khối lượng 50 kg được đặt trên một đệm lò xo có độ cứng tương đương N/m. Phần quay của máy hơi lệch tâm nên trong mỗi vòng quay, máy tác dụng lên đệm một cú đẩy. Khi khởi động, tốc độ quay của máy tăng dần từ 0 lên 3000 vòng/phút. Coi máy trên đệm lò xo như một con lắc lò xo dao động theo phương thẳng đứng. Máy rung mạnh nhất khi quay với tốc độ bao nhiêu vòng/phút (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 573 vòng/phút

Mấu chốt. Cú đẩy lặp lại sau mỗi vòng quay: đó là ngoại lực tuần hoàn có tần số bằng tần số quay. Máy rung mạnh nhất khi tần số quay bằng tần số dao động riêng của máy trên đệm lò xo (cộng hưởng).

  1. Tần số góc riêng: rad/s.
  2. Tần số riêng: Hz, tức khoảng 9,55 vòng mỗi giây.
  3. Cộng hưởng khi tần số quay bằng vòng/phút.

Tự soát. Chu kì riêng s. Quay 573 vòng/phút thì mỗi vòng mất s, bằng chu kì riêng, khớp. Tốc độ này nằm trong khoảng từ 0 đến 3000 vòng/phút nên lần khởi động nào máy cũng đi qua cộng hưởng.

Bẫy hay gặp. Quên chia cho lấy là nhầm tần số góc với tần số. Dừng ở Hz mà không nhân với 60 là trả lời theo số vòng mỗi giây, sai đơn vị.

Công thức dùng: Con lắc lò xo (mở tab mới) · Hiện tượng cộng hưởng (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới)

Câu 6. Sau khi vận động viên bật lên khỏi ván cầu nhảy, đầu ván dao động tắt dần. Coi dao động của đầu ván như dao động của một con lắc lò xo có độ cứng N/m, với cơ năng tính theo biên độ như trong dao động điều hòa. Ngay sau khi vận động viên rời ván, biên độ dao động của đầu ván là 12 cm; sau vài dao động, biên độ chỉ còn 5,0 cm. Trong khoảng thời gian đó, phần cơ năng dao động của ván đã chuyển hóa thành nhiệt và âm là bao nhiêu jun (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 23,8 J

Mấu chốt. Cơ năng phụ thuộc bình phương biên độ. Phần cơ năng mất đi bằng hiệu cơ năng lúc đầu và lúc sau.

  1. Cơ năng lúc đầu: J.
  2. Cơ năng lúc sau: J.
  3. Phần cơ năng đã mất: J.

Tự soát. Tính theo tỉ lệ: cơ năng còn lại bằng cơ năng ban đầu, tức đã mất khoảng J, khớp. Biên độ còn chưa tới một nửa nên cơ năng còn chưa tới một phần tư, hợp lí.

Bẫy hay gặp. Bình phương hiệu hai biên độ, J, là sai: cơ năng tỉ lệ với nên phải lấy hiệu các bình phương. Để biên độ bằng xentimét sẽ ra số lớn gấp lần.

Công thức dùng: Cơ năng của dao động điều hòa (mở tab mới) · Dao động tắt dần, dao động cưỡng bức (mở tab mới)

HẾT

Đề Vật lí do AI soạn theo chương trình GDPT 2018 (sách Kết nối tri thức) và cấu trúc đề thi từ năm 2025, không phải đề của Bộ GD&ĐT hay của trường nào. Đáp án đã được kiểm bằng chương trình tính lại từng con số, chưa có giáo viên Vật lí duyệt. Thấy chỗ sai? Báo cho MentorLab.