MentorLab

Lời giải đề kiểm tra giữa học kì I · Cơ bản

Mỗi câu có mấu chốt, các bước giải, lí do từng phương án sai, bẫy hay gặp và cách tự soát kết quả.

Đáp án nhanh · mã đề 1111

MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập

Đề kiểm tra giữa học kì I, mức cơ bản · Môn Vật lí 11

Thời gian làm bài 45 phút, không kể thời gian phát đề

Mã đề1111

Cho biết: m/s².

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1. Chuyển động nào sau đây là dao động tuần hoàn?

Chuyển động của pít-tông trong xi lanh động cơ ô tô khi động cơ chạy với tốc độ ổn định.
Chuyển động của chiếc lá rung rinh trước gió.
Chuyển động của quả bóng bàn rơi xuống mặt bàn, nảy lên vài lần rồi nằm yên.
Chuyển động của chiếc xe đạp đi đều trên một đoạn đường thẳng.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Dao động là chuyển động qua lại quanh một vị trí cân bằng. Dao động tuần hoàn là dao động mà cứ sau những khoảng thời gian bằng nhau (một chu kì), vật trở lại vị trí cũ và chuyển động theo chiều cũ.

  1. Khi động cơ chạy với tốc độ ổn định, pít-tông chuyển động lên xuống trong xi lanh, cứ sau một khoảng thời gian không đổi lại trở về vị trí cũ và chuyển động theo chiều cũ. Đó là dao động tuần hoàn.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Chiếc lá chuyển động qua lại nên có dao động, nhưng gió mạnh yếu thất thường nên chuyển động không lặp lại sau những khoảng thời gian bằng nhau.
  • C. Mỗi lần nảy, quả bóng lên thấp hơn lần trước, khoảng thời gian giữa hai lần chạm bàn ngắn dần rồi bóng nằm yên. Chuyển động không lặp lại như cũ nên không tuần hoàn.
  • D. Xe đạp đi theo một chiều, không chuyển động qua lại quanh một vị trí cân bằng nên không phải dao động.

Câu 2. Dao động điều hòa là dao động trong đó

vật chuyển động qua lại quanh vị trí cân bằng với tốc độ không đổi.
li độ của vật là một hàm bậc nhất của thời gian.
li độ của vật là một hàm cosin (hoặc sin) của thời gian.
vật chuyển động tròn đều quanh vị trí cân bằng.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Theo định nghĩa trong sách: dao động điều hòa là dao động tuần hoàn mà li độ của vật là một hàm cosin (hoặc sin) của thời gian,

  1. Đồ thị li độ theo thời gian của dao động điều hòa là một đường hình sin. Vật chuyển động qua lại trên một đoạn thẳng dài tốc độ thay đổi liên tục, lớn nhất ở vị trí cân bằng, bằng 0 ở hai biên.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Vật dao động điều hòa dừng lại để đổi chiều ở hai biên và chạy nhanh nhất khi qua vị trí cân bằng, nên tốc độ thay đổi liên tục chứ không giữ không đổi.
  • B. Li độ là hàm bậc nhất của thời gian, là chuyển động thẳng đều: vật đi mãi theo một chiều, không qua lại.
  • D. Chuyển động tròn đều có quỹ đạo là đường tròn. Vật dao động điều hòa chuyển động qua lại trên một đoạn thẳng, không chạy vòng quanh vị trí cân bằng.

Công thức dùng: Phương trình dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 3. Một vật nhỏ dao động điều hòa theo phương trình (cm), với tính bằng giây. Tần số góc và pha ban đầu của dao động lần lượt là

rad/s và rad.
rad/s và rad.
rad/s và rad.
rad/s và rad.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. So với dạng chuẩn số đứng trước là biên độ, hệ số của là tần số góc, số hạng cộng thêm là pha ban đầu.

  1. Đối chiếu: cm, rad/s, rad.
  2. Biểu thức là pha dao động ở thời điểm pha ban đầu là giá trị của nó lúc

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Lấy số 6 đứng trước làm tần số góc. Đó là biên độ, đơn vị cm.
  • C. Nhầm pha dao động thay đổi theo thời gian, với pha ban đầu là pha lúc
  • D. Đảo chỗ hai đại lượng: tần số góc là hệ số của còn pha ban đầu là số hạng cộng thêm.

Công thức dùng: Phương trình dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 4. Khi máy khâu chạy đều, kim máy khâu chuyển động lên xuống và thực hiện 300 dao động toàn phần trong 1 phút. Tần số dao động của kim máy khâu là

0,20 Hz.
300 Hz.
31 Hz.
5,0 Hz.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Tần số là số dao động toàn phần thực hiện trong một giây, nên phải đổi 1 phút ra 60 s.

  1. Chu kì: s.
  2. Tần số: Hz.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Dừng ở chu kì s rồi ghi đơn vị Hz. Tần số là nghịch đảo của chu kì.
  • B. Quên đổi phút ra giây: 300 là số dao động trong 60 s, không phải trong 1 s.
  • C. Tính tần số góc rad/s rồi coi là tần số.

Công thức dùng: Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới)

Câu 5. Hai vật nhỏ dao động điều hòa cùng tần số với phương trình lần lượt là (cm) và (cm). So với dao động của vật thứ nhất, dao động của vật thứ hai

sớm pha
trễ pha
sớm pha
cùng pha.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Độ lệch pha của hai dao động cùng tần số là hiệu hai pha ban đầu, Nếu thì dao động thứ hai sớm pha hơn dao động thứ nhất.

  1. rad.
  2. nên dao động thứ hai sớm pha so với dao động thứ nhất; hai dao động vuông pha.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Tính đúng độ lớn nhưng hiểu ngược dấu: nghĩa là dao động thứ hai sớm pha hơn, không phải trễ pha.
  • C. Cộng hai pha ban đầu thay vì trừ:
  • D. Cùng biên độ, cùng tần số chưa đủ để cùng pha. Hai dao động cùng pha khi ở đây

Công thức dùng: Độ lệch pha giữa hai dao động (mở tab mới)

Câu 6. Một vật nhỏ dao động điều hòa trên một đoạn thẳng. Tốc độ của vật lớn nhất khi vật

ở vị trí biên dương.
ở vị trí có li độ bằng một nửa biên độ.
đi qua vị trí cân bằng.
ở vị trí gia tốc có độ lớn cực đại.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. vật càng gần vị trí cân bằng thì chạy càng nhanh, tốc độ đạt cực đại tại

  1. Tại lớn nhất. Tại hai biên vật dừng lại để đổi chiều.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Ở biên, vật dừng lại để đổi chiều chuyển động nên vận tốc bằng 0, tốc độ nhỏ nhất.
  • B. Tại chưa phải lớn nhất.
  • D. Gia tốc có độ lớn cực đại ở hai biên, nơi vận tốc bằng 0.

Công thức dùng: Vận tốc trong dao động điều hòa (mở tab mới) · Liên hệ li độ, vận tốc, biên độ (mở tab mới)

Câu 7. Trong dao động điều hòa, vận tốc của vật biến thiên điều hòa cùng tần số với li độ và

cùng pha với li độ.
ngược pha với li độ.
trễ pha so với li độ.
sớm pha so với li độ.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Với vận tốc là

  1. Pha của vận tốc là lớn hơn pha của li độ một lượng vận tốc sớm pha so với li độ.
  2. Soát lại: khi vật ở biên ( lớn nhất) thì khi vật qua vị trí cân bằng ( thì lớn nhất. Hai đại lượng lệch nhau một phần tư chu kì.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Nếu cùng pha thì li độ và vận tốc cùng đạt cực đại một lúc, trong khi ở biên vận tốc bằng 0.
  • B. Đó là quan hệ giữa gia tốc và li độ: ngược pha với
  • C. Nhầm chiều lệch pha: pha của là lớn hơn pha của nên sớm pha chứ không trễ pha.

Công thức dùng: Vận tốc trong dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 8. Một vật dao động điều hòa. Đồ thị biểu diễn gia tốc của vật theo li độ là

một đoạn thẳng đi qua gốc tọa độ, có hệ số góc dương.
một đoạn thẳng đi qua gốc tọa độ, có hệ số góc âm.
một đường hình sin.
một phần đường parabol có đỉnh ở gốc tọa độ.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. gia tốc tỉ lệ với li độ, hệ số tỉ lệ là số âm.

  1. là hàm bậc nhất của không có số hạng tự do, nên đồ thị là đường thẳng qua gốc tọa độ. Li độ chỉ biến thiên từ đến nên đồ thị là một đoạn thẳng.
  2. Hệ số góc gia tốc luôn ngược dấu với li độ, tức luôn hướng về vị trí cân bằng.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Quên dấu trừ trong Gia tốc luôn hướng về vị trí cân bằng nên ngược dấu với li độ.
  • C. Đường hình sin là đồ thị của hay theo thời gian không phải đồ thị của theo
  • D. Parabol có đỉnh ở gốc tọa độ là đồ thị thế năng theo li độ.

Công thức dùng: Gia tốc trong dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 9. Một con lắc lò xo dao động điều hòa. Giữ nguyên lò xo, thay vật nặng bằng một vật có khối lượng gấp 4 lần. Chu kì dao động của con lắc

tăng 4 lần.
tăng 2 lần.
giảm 2 lần.
không đổi.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. với cùng một lò xo, chu kì tỉ lệ với căn bậc hai của khối lượng vật nặng.

  1. chu kì tăng 2 lần. Vật nặng hơn thì quán tính lớn hơn, dao động chậm hơn.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Quên dấu căn, coi chu kì tỉ lệ thuận với khối lượng.
  • C. Dùng nhầm rồi coi là chu kì. Tần số góc giảm 2 lần thì chu kì tăng 2 lần.
  • D. Nhầm với con lắc đơn, có chu kì không phụ thuộc khối lượng. Chu kì của con lắc lò xo phụ thuộc khối lượng vật nặng.

Công thức dùng: Con lắc lò xo (mở tab mới)

Câu 10. Một con lắc lò xo gồm lò xo có độ cứng và vật nhỏ, dao động điều hòa với biên độ Chọn mốc thế năng ở vị trí cân bằng. Khi vật có li độ thế năng của con lắc là

Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Thế năng của con lắc lò xo ở li độ (mốc ở vị trí cân bằng) là

  1. bằng 0 ở vị trí cân bằng và lớn nhất, bằng ở hai biên.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Quên bình phương li độ. Biểu thức âm khi trong khi thế năng đàn hồi không âm.
  • C. Quên hệ số
  • D. là cơ năng của con lắc; nó chỉ bằng thế năng khi vật ở biên.

Công thức dùng: Thế năng trong dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 11. Trong phương trình dao động điều hòa đại lượng cho biết vị trí và chiều chuyển động của vật ở thời điểm là

biên độ
tần số góc
pha dao động
pha ban đầu
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Pha dao động xác định trạng thái dao động, gồm li độ và chiều chuyển động, của vật ở thời điểm

  1. Biết pha ở thời điểm thì tính được cả và tức biết vật đang ở đâu và đi theo chiều nào.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Biên độ chỉ cho biết vật ra xa vị trí cân bằng nhất bao nhiêu và không đổi theo thời gian.
  • B. Tần số góc cho biết dao động nhanh hay chậm, không cho biết vật đang ở đâu.
  • D. Pha ban đầu chỉ cho biết trạng thái lúc không phải ở thời điểm bất kì.

Công thức dùng: Phương trình dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 12. Một con lắc đơn có quả nặng khối lượng 200 g. Kéo quả nặng lệch khỏi vị trí cân bằng rồi thả nhẹ; khi đi qua vị trí cân bằng, quả nặng có tốc độ 0,4 m/s. Bỏ qua lực cản của không khí, chọn mốc thế năng ở vị trí cân bằng. Cơ năng của con lắc là

16 J.
0,040 J.
0,032 J.
0,016 J.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Ở vị trí cân bằng thế năng bằng 0, nên cơ năng bằng động năng của quả nặng tại đó. Bỏ qua lực cản thì cơ năng không đổi.

  1. Đổi khối lượng: g kg.
  2. J.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Để khối lượng 200 g mà không đổi ra kilôgam: J.
  • B. Quên bình phương tốc độ: J.
  • C. Quên hệ số J.

Công thức dùng: Cơ năng của dao động điều hòa (mở tab mới) · Động năng trong dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 13. Một con lắc lò xo dao động điều hòa với chu kì 0,8 s. Khoảng thời gian giữa hai lần liên tiếp động năng của vật bằng 0 là

0,2 s.
0,4 s.
0,8 s.
1,6 s.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Động năng bằng 0 khi vận tốc bằng 0, tức khi vật ở biên. Vật đi từ biên này sang biên kia mất nửa chu kì.

  1. Hai lần liên tiếp động năng bằng 0 là hai lần vật ở hai biên liên tiếp, cách nhau s.
  2. Vì vậy động năng (và thế năng) biến thiên tuần hoàn với chu kì bằng một nửa chu kì dao động.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. s là thời gian vật đi từ biên về vị trí cân bằng; lúc đó động năng lớn nhất chứ không bằng 0.
  • C. Coi động năng biến thiên cùng chu kì với li độ. Trong một chu kì vật qua cả hai biên nên động năng bằng 0 hai lần.
  • D. Nhân đôi chu kì thay vì chia đôi. Động năng biến thiên nhanh gấp đôi li độ, không chậm hơn.

Công thức dùng: Cơ năng của dao động điều hòa (mở tab mới) · Động năng trong dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 14. Bộ giảm xóc của xe máy gồm lò xo và ống dầu. Sau khi bánh xe đi qua một ổ gà, khung xe dao động rồi nhanh chóng dừng lại. Phát biểu nào sau đây về dao động tắt dần là đúng?

Cơ năng của dao động tắt dần không đổi theo thời gian.
Lực cản của môi trường càng nhỏ thì dao động tắt dần càng nhanh.
Biên độ dao động giảm dần theo thời gian vì cơ năng chuyển dần thành nhiệt do lực cản.
Tần số dao động tăng dần cho tới khi vật dừng lại.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Dao động tắt dần là dao động có biên độ và cơ năng giảm dần theo thời gian do lực cản của môi trường.

  1. Lực cản sinh công âm, làm một phần cơ năng chuyển thành nhiệt. Cơ năng giảm thì biên độ giảm theo.
  2. Ống dầu tạo lực cản lớn nên dao động của khung xe tắt rất nhanh, người ngồi trên xe chỉ thấy xóc nhẹ.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Cơ năng chỉ không đổi khi bỏ qua mọi lực cản. Dao động tắt dần mất dần cơ năng vì lực cản.
  • B. Ngược lại: lực cản càng lớn thì cơ năng mất càng nhanh, dao động tắt càng nhanh. Vì thế giảm xóc dùng dầu chứ không dùng không khí.
  • D. Lực cản làm biên độ giảm dần chứ không làm vật dao động nhanh dần lên. Vật dừng hẳn vì biên độ giảm về 0.

Công thức dùng: Dao động tắt dần, dao động cưỡng bức (mở tab mới)

Câu 15. Trường hợp nào sau đây là dao động cưỡng bức?

Cành cây rung rinh rồi dừng lại sau khi một con chim vừa bay khỏi cành.
Chiếc xích đu dao động sau khi được đẩy một lần rồi để tự do.
Thân xe buýt rung lên khi xe đứng yên nhưng động cơ vẫn nổ máy.
Vật nặng của con lắc lò xo dao động sau khi được kéo khỏi vị trí cân bằng rồi thả nhẹ.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Dao động cưỡng bức là dao động của hệ chịu tác dụng của một ngoại lực biến thiên tuần hoàn theo thời gian.

  1. Khi động cơ nổ máy, các bộ phận chuyển động tuần hoàn trong động cơ tác dụng lên thân xe một lực biến thiên tuần hoàn. Thân xe dao động cưỡng bức với tần số bằng tần số của lực đó.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Con chim chỉ tác dụng lực một lần lúc bay đi; sau đó cành cây dao động tự do và tắt dần do lực cản của không khí.
  • B. Xích đu chỉ được đẩy một lần, sau đó không còn ngoại lực tuần hoàn: xích đu dao động tự do và tắt dần.
  • D. Lực kéo chỉ tác dụng lúc đầu. Sau khi thả, vật dao động dưới tác dụng của lực đàn hồi của lò xo, không có ngoại lực tuần hoàn.

Công thức dùng: Dao động tắt dần, dao động cưỡng bức (mở tab mới)

Câu 16. Trường hợp nào sau đây là ứng dụng có lợi của hiện tượng cộng hưởng?

Hộp đàn ghi-ta làm cho âm do dây đàn phát ra to hơn.
Cây cầu dao động mạnh khi một đoàn người đi đều bước qua cầu.
Máy giặt rung mạnh và kêu to ở một tốc độ quay nhất định khi vắt.
Bộ giảm xóc làm dao động của khung xe máy nhanh chóng tắt.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Cộng hưởng là hiện tượng biên độ dao động cưỡng bức tăng đến giá trị cực đại khi tần số của lực cưỡng bức bằng tần số dao động riêng của hệ.

  1. Dây đàn dao động làm hộp đàn và khối khí trong hộp dao động cưỡng bức. Hộp đàn được chế tạo để cộng hưởng với các âm do dây phát ra, nên dao động mạnh và làm âm to hơn. Đây là cộng hưởng có lợi.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Đây là cộng hưởng có hại: nhịp bước chân đều có thể trùng tần số riêng của cầu, làm cầu dao động mạnh, thậm chí gãy. Vì vậy đoàn người qua cầu không nên đi đều bước.
  • C. Đây là cộng hưởng có hại: ở tốc độ quay đó, tần số của lực do lồng giặt quay lệch tâm gây ra trùng với tần số riêng của thân máy.
  • D. Đây là ứng dụng của dao động tắt dần, không phải của cộng hưởng.

Công thức dùng: Hiện tượng cộng hưởng (mở tab mới)

Câu 17. Một học sinh xách một xô nước đi đều trên sân trường; mỗi bước chân dài 40 cm và làm xô bị xóc nhẹ một lần. Nước trong xô có chu kì dao động riêng 0,8 s. Nước trong xô bị sóng sánh mạnh nhất khi học sinh đi với tốc độ

2,0 m/s.
50 m/s.
0,32 m/s.
0,50 m/s.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Mỗi bước chân làm xô bị xóc một lần, nên lực cưỡng bức có chu kì bằng thời gian đi một bước. Nước sóng sánh mạnh nhất khi xảy ra cộng hưởng: chu kì này bằng chu kì riêng 0,8 s.

  1. Thời gian đi một bước: với cm m.
  2. Cộng hưởng khi m/s.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đảo tỉ số: Kết quả này có đơn vị s/m, không phải m/s.
  • B. Không đổi 40 cm ra mét: thực ra là 50 cm/s.
  • C. Nhân thay vì chia: Tốc độ bằng quãng đường chia cho thời gian.

Công thức dùng: Hiện tượng cộng hưởng (mở tab mới)

Câu 18. Quả lắc của một chiếc đồng hồ treo tường được coi như một con lắc đơn dài 25 cm, dao động với góc lệch nhỏ. Chu kì dao động của quả lắc là

1,0 s.
0,16 s.
0,50 s.
10 s.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Con lắc đơn dao động với góc lệch nhỏ có chu kì với tính bằng mét.

  1. Đổi chiều dài: cm m.
  2. s.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Quên hệ số s.
  • C. Dùng thay cho s. Đó chỉ là thời gian quả lắc đi từ biên này sang biên kia, bằng nửa chu kì.
  • D. Để chiều dài 25 cm mà không đổi ra mét: s.

Công thức dùng: Con lắc đơn (góc lệch nhỏ) (mở tab mới)

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Một quả nặng nhỏ treo dưới một lò xo, dao động điều hòa theo phương thẳng đứng. Dùng cảm biến chuyển động nối với máy tính, một nhóm học sinh thu được đồ thị li độ của quả nặng theo thời gian như hình bên.

42−2−4t (s)x (cm)O0,10,20,30,40,50,6
  • a) Biên độ dao động của quả nặng là 4 cm.

    Đúng
  • b) Chu kì dao động của quả nặng là 0,2 s.

    Sai
  • c) Tại thời điểm quả nặng đi qua vị trí cân bằng theo chiều dương, nên pha ban đầu của dao động là

    Đúng
  • d) Tốc độ của quả nặng khi đi qua vị trí cân bằng xấp xỉ 62,8 cm/s.

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Đúng

  • a) Đúng. Trên đồ thị, li độ biến thiên giữa cm và cm. Biên độ là độ lớn cực đại của li độ: cm.
  • b) Sai. Quả nặng ở biên dương lúc s và trở lại biên dương lần tiếp theo lúc s, nên s. Khoảng 0,2 s chỉ là thời gian đi từ biên dương sang biên âm, bằng nửa chu kì.
  • c) Đúng. Lúc đồ thị đi qua gốc tọa độ và đang đi lên: và li độ đang tăng, tức quả nặng qua vị trí cân bằng theo chiều dương. Từ và suy ra
  • d) Đúng. rad/s. Tốc độ khi qua vị trí cân bằng là tốc độ cực đại: cm/s.

Công thức dùng: Phương trình dao động điều hòa (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới) · Vận tốc trong dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 2. Trong phòng thí nghiệm, một con lắc lò xo nằm ngang gồm lò xo nhẹ có độ cứng 50 N/m, một đầu gắn cố định, đầu kia gắn với một xe trượt nhỏ đặt trên đệm khí nên coi như không có ma sát (hình bên). Kéo xe lệch khỏi vị trí cân bằng O một đoạn 6 cm rồi thả nhẹ, xe dao động điều hòa. Chọn mốc thế năng ở vị trí cân bằng.

O6x (cm)lò xoxe trượtđệm khí
  • a) Biên độ dao động của xe là 12 cm.

    Sai
  • b) Khi xe chuyển động từ vị trí biên về vị trí cân bằng, thế năng của con lắc giảm còn động năng của xe tăng.

    Đúng
  • c) Cơ năng của con lắc là 0,09 J.

    Đúng
  • d) Khi xe ở li độ 3 cm, động năng của xe bằng thế năng của con lắc.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Saib) Đúngc) Đúngd) Sai

  • a) Sai. Xe được thả nhẹ, tức vận tốc bằng 0, ở vị trí cách O 6 cm, nên đó là vị trí biên: cm. 12 cm là chiều dài quỹ đạo, bằng
  • b) Đúng. Xe tiến về O thì độ biến dạng của lò xo giảm nên thế năng giảm, đồng thời xe chạy nhanh dần nên động năng tăng. Không có ma sát nên tổng của chúng, tức cơ năng, không đổi.
  • c) Đúng. J.
  • d) Sai. Tại cm: J, bằng cơ năng. Động năng J, gấp 3 lần thế năng. Li độ giảm một nửa thì thế năng giảm 4 lần chứ không phải 2 lần; động năng bằng thế năng khi cm.

Công thức dùng: Cơ năng của dao động điều hòa (mở tab mới) · Thế năng trong dao động điều hòa (mở tab mới) · Động năng trong dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 3. Để khảo sát dao động cưỡng bức, một nhóm học sinh treo một con lắc lò xo vào cần của một máy rung. Máy rung làm điểm treo dao động theo phương thẳng đứng với biên độ không đổi và tần số điều chỉnh được. Với mỗi giá trị của nhóm chờ dao động của vật ổn định rồi đo biên độ của vật, thu được đồ thị theo như hình bên.

122,5345246f (Hz)A (cm)O
  • a) Biên độ dao động của vật lớn nhất khi tần số của máy rung là 2,5 Hz.

    Đúng
  • b) Khi dao động đã ổn định, vật dao động với tần số riêng của con lắc, không phụ thuộc vào tần số của máy rung.

    Sai
  • c) Khi tăng dần tần số của máy rung từ 1 Hz lên 4 Hz, biên độ dao động của vật tăng liên tục.

    Sai
  • d) Biết vật nặng có khối lượng 100 g, độ cứng của lò xo xấp xỉ 25 N/m.

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Said) Đúng

  • a) Đúng. Đỉnh của đồ thị ứng với Hz; tại đó biên độ của vật lớn nhất, bằng 6 cm.
  • b) Sai. Máy rung tác dụng lên con lắc một ngoại lực biến thiên tuần hoàn. Khi đã ổn định, dao động cưỡng bức có tần số bằng tần số của ngoại lực, tức bằng tần số của máy rung.
  • c) Sai. Theo đồ thị, biên độ tăng khi tăng từ 1 Hz đến 2,5 Hz, rồi giảm khi tăng tiếp từ 2,5 Hz đến 4 Hz. Tần số ngoại lực càng lệch xa tần số riêng thì biên độ dao động cưỡng bức càng nhỏ.
  • d) Đúng. Biên độ lớn nhất khi xảy ra cộng hưởng, nên tần số riêng của con lắc là Hz. Từ N/m, xấp xỉ 25 N/m.

Công thức dùng: Dao động tắt dần, dao động cưỡng bức (mở tab mới) · Hiện tượng cộng hưởng (mở tab mới) · Con lắc lò xo (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới)

Câu 4. Một nhóm học sinh đo chu kì dao động của một con lắc đơn có dây treo dài 64,0 cm và quả nặng 50 g. Nhóm kéo quả nặng lệch khỏi vị trí cân bằng một góc khoảng 6° rồi thả nhẹ, dùng đồng hồ bấm giây đo thời gian quả nặng thực hiện 10 dao động toàn phần. Kết quả ba lần đo ghi trong bảng sau.

Lần đo123
Thời gian 10 dao động (s)16,216,016,1
  • a) Nếu thay quả nặng 50 g bằng một quả nặng 100 g có cùng kích thước và giữ nguyên chiều dài dây treo thì chu kì dao động của con lắc không đổi.

    Đúng
  • b) Chu kì dao động của con lắc đo được là 16,1 s.

    Sai
  • c) Đo thời gian của 10 dao động rồi chia cho 10 cho kết quả chu kì chính xác hơn so với chỉ đo thời gian của một dao động.

    Đúng
  • d) Nếu giảm chiều dài dây treo còn 16,0 cm thì chu kì dao động của con lắc giảm 4 lần.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Sai

  • a) Đúng. Với góc lệch nhỏ, chỉ phụ thuộc chiều dài dây treo và gia tốc trọng trường, không phụ thuộc khối lượng quả nặng.
  • b) Sai. 16,1 s là thời gian trung bình của 10 dao động: s. Chu kì là thời gian của một dao động: s. Kết quả khớp với công thức: s.
  • c) Đúng. Sai số chủ yếu do người bấm đồng hồ bấm sớm hoặc muộn lúc bắt đầu và lúc kết thúc, cỡ một vài phần mười giây, gần như không đổi dù đo một hay nhiều dao động. Đo 10 dao động rồi chia cho 10 thì sai số này tính trên mỗi chu kì giảm khoảng 10 lần.
  • d) Sai. tỉ lệ với Chiều dài giảm 4 lần thì chu kì chỉ giảm lần, còn khoảng s.

Công thức dùng: Con lắc đơn (góc lệch nhỏ) (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới)

PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Câu 1. Một vật nhỏ gắn vào lò xo dao động điều hòa dọc theo trục nằm ngang, gốc O ở vị trí cân bằng, theo phương trình (cm), với tính bằng giây. Li độ của vật tại thời điểm s là bao nhiêu xentimét (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: -6,9 cm

Mấu chốt. Thay vào pha dao động trước, rồi tính của pha (đơn vị radian) và nhân với biên độ.

  1. Pha dao động lúc s: rad.
  2. Li độ: cm.

Tự soát. Chu kì s, nên 0,25 s là một phần tư chu kì. Lúc vật ở cm và đang đi theo chiều âm, vì Sau một phần tư chu kì vật đã qua vị trí cân bằng sang phía âm, nên li độ âm là hợp lí.

Bẫy hay gặp. Để máy tính ở chế độ độ (D) mà bấm sẽ ra khoảng 8,0 cm. Quên pha ban đầu, chỉ tính sẽ ra 0.

Công thức dùng: Phương trình dao động điều hòa (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới)

Câu 2. Trong giờ thực hành, một quả nặng khối lượng 200 g được treo vào đầu dưới của một lò xo nhẹ có độ cứng 20 N/m, đầu trên của lò xo cố định. Kích thích cho quả nặng dao động điều hòa theo phương thẳng đứng. Chu kì dao động của quả nặng là bao nhiêu giây (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần trăm)?

Lời giải

Đáp số: 0,63 s

Mấu chốt. Chu kì của con lắc lò xo là khối lượng tính bằng kilôgam. Con lắc treo thẳng đứng hay nằm ngang đều dùng công thức này.

  1. Đổi khối lượng: g kg.
  2. s.

Tự soát. Tính qua tần số góc: rad/s, s. Quả nặng dao động khoảng 1,6 lần mỗi giây, hợp với con lắc lò xo thường gặp trong phòng thí nghiệm.

Bẫy hay gặp. Để mà không đổi ra kilôgam sẽ ra khoảng 19,87 s. Đảo và trong căn sẽ ra khoảng 62,83 s. Quên hệ số sẽ ra 0,1 s.

Công thức dùng: Con lắc lò xo (mở tab mới)

Câu 3. Một con lắc lò xo treo trong phòng thí nghiệm, sau khi được kích thích thì dao động tắt dần chậm do lực cản của không khí. Sau một số dao động, biên độ của con lắc giảm từ 5,0 cm xuống còn 4,0 cm. Trong khoảng thời gian đó, bao nhiêu phần trăm cơ năng của con lắc đã chuyển hóa thành nhiệt (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 36 %

Mấu chốt. Dao động tắt dần chậm nên trong mỗi dao động có thể coi gần đúng là điều hòa, với cơ năng tỉ lệ với bình phương biên độ.

  1. cơ năng còn lại 64%.
  2. Phần cơ năng đã chuyển hóa thành nhiệt:

Tự soát. Thử với một lò xo cụ thể, chẳng hạn N/m: J, J. Phần mất đi 0,045 J đúng bằng 36% của 0,125 J; kết quả không phụ thuộc

Bẫy hay gặp. Coi cơ năng giảm cùng tỉ lệ với biên độ sẽ ra 20%. Lấy phần cơ năng còn lại sẽ ra 64%.

Công thức dùng: Cơ năng của dao động điều hòa (mở tab mới) · Dao động tắt dần, dao động cưỡng bức (mở tab mới)

Câu 4. Một vật nhỏ khối lượng 250 g gắn vào một lò xo nhẹ nằm ngang có độ cứng 100 N/m, dao động điều hòa với biên độ 5 cm. Bỏ qua mọi ma sát. Khi vật ở li độ 3 cm, tốc độ của vật là bao nhiêu cm/s (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 80 cm/s

Mấu chốt. Cơ năng không đổi: tại li độ động năng bằng cơ năng trừ thế năng,

  1. Đổi đơn vị: kg, m, m.
  2. m²/s².
  3. m/s cm/s.

Tự soát. Dùng hệ thức độc lập với thời gian: rad/s, cm/s. Kết quả nhỏ hơn tốc độ cực đại cm/s, hợp lí vì vật chưa tới vị trí cân bằng.

Bẫy hay gặp. Tính cm/s là thay li độ vào chỗ biên độ trong Tính cm/s là quên rằng phải trừ các bình phương. Lấy tốc độ cực đại 100 cm/s là bỏ qua li độ.

Công thức dùng: Con lắc lò xo (mở tab mới) · Cơ năng của dao động điều hòa (mở tab mới) · Liên hệ li độ, vận tốc, biên độ (mở tab mới)

Câu 5. Một vật nhỏ dao động điều hòa dọc theo trục Hình bên là đồ thị vận tốc của vật theo thời gian Biên độ dao động của vật là bao nhiêu xentimét (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

40−40t (s)v (cm/s)O0,250,50,75
Lời giải

Đáp số: 3,2 cm

Mấu chốt. Đọc từ đồ thị tốc độ cực đại và chu kì tính tần số góc, rồi dùng

  1. Từ đồ thị: cm/s. Vận tốc đạt cực đại lúc và lần tiếp theo lúc s, nên s.
  2. rad/s.
  3. cm.

Tự soát. Với cm, trong một chu kì vật đi quãng đường cm, tốc độ trung bình cm/s, nhỏ hơn tốc độ cực đại 40 cm/s như phải có.

Bẫy hay gặp. Lấy khoảng thời gian giữa hai lần liên tiếp (0,25 s) làm chu kì sẽ ra 1,6 cm. Lấy cm là coi vật đi đều với tốc độ cực đại suốt một chu kì, nhầm biên độ với quãng đường.

Công thức dùng: Vận tốc trong dao động điều hòa (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới)

Câu 6. Ở sân chơi, một em bé ngồi trên một chiếc xích đu có dây treo dài 2,0 m. Người lớn kéo xích đu lệch khỏi phương thẳng đứng một góc 30° rồi thả nhẹ. Coi em bé và ghế xích đu như một chất điểm, bỏ qua lực cản và khối lượng dây treo. Tốc độ của em bé khi đi qua vị trí thấp nhất là bao nhiêu m/s (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 2,3 m/s

Mấu chốt. Xích đu là một con lắc đơn. Bỏ qua lực cản thì cơ năng bảo toàn: thế năng trọng trường ở vị trí biên chuyển hết thành động năng ở vị trí thấp nhất.

  1. Độ cao của vị trí biên so với vị trí thấp nhất: m.
  2. Bảo toàn cơ năng: nên m/s.

Tự soát. Khối lượng triệt tiêu nên tốc độ không phụ thuộc em bé nặng hay nhẹ. Gộp lại: m/s, bằng tốc độ của một vật rơi tự do từ độ cao khoảng 27 cm, hợp lí với một lần đưa xích đu vừa phải.

Bẫy hay gặp. Lấy m sẽ ra 5,8 m/s. Lấy m sẽ ra 4,4 m/s. Quên hệ số 2, tính sẽ ra 1,6 m/s.

Công thức dùng: Năng lượng của con lắc đơn (mở tab mới)

HẾT

Đề Vật lí do AI soạn theo chương trình GDPT 2018 (sách Kết nối tri thức) và cấu trúc đề thi từ năm 2025, không phải đề của Bộ GD&ĐT hay của trường nào. Đáp án đã được kiểm bằng chương trình tính lại từng con số, chưa có giáo viên Vật lí duyệt. Thấy chỗ sai? Báo cho MentorLab.