MentorLab

Lời giải đề kiểm tra cuối học kì I · Cơ bản

Mỗi câu có mấu chốt, các bước giải, lí do từng phương án sai, bẫy hay gặp và cách tự soát kết quả.

Đáp án nhanh · mã đề 1121

MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập

Đề kiểm tra cuối học kì I, mức cơ bản · Môn Vật lí 11

Thời gian làm bài 45 phút, không kể thời gian phát đề

Mã đề1121

Cho biết: m/s²; tốc độ ánh sáng trong chân không và trong không khí m/s.

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1. Quả nặng của một con lắc lò xo dao động điều hòa trên mặt phẳng ngang, bỏ qua mọi ma sát. Trong quá trình dao động, đại lượng nào sau đây của quả nặng không thay đổi theo thời gian?

Li độ.
Vận tốc.
Gia tốc.
Biên độ.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Trong phương trình biên độ tần số góc và pha ban đầu là các hằng số. Li độ, vận tốc, gia tốc đều biến thiên điều hòa theo thời gian.

  1. Li độ vận tốc và gia tốc đều chứa nên thay đổi liên tục.
  2. Bỏ qua ma sát thì cơ năng không đổi, nên biên độ giữ nguyên trong suốt quá trình dao động.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Li độ thay đổi liên tục giữa và bằng 0 mỗi khi quả nặng đi qua vị trí cân bằng.
  • B. Vận tốc bằng 0 ở hai biên, có độ lớn cực đại khi quả nặng qua vị trí cân bằng, và đổi chiều sau mỗi nửa chu kì.
  • C. Gia tốc thay đổi theo li độ: bằng 0 ở vị trí cân bằng, có độ lớn cực đại ở hai biên.

Công thức dùng: Phương trình dao động điều hòa (mở tab mới) · Vận tốc trong dao động điều hòa (mở tab mới) · Gia tốc trong dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 2. Một vật nhỏ dao động điều hòa. Khi vật chuyển động từ vị trí cân bằng ra vị trí biên thì

tốc độ của vật tăng, độ lớn gia tốc của vật giảm.
tốc độ của vật giảm, độ lớn gia tốc của vật tăng.
tốc độ và độ lớn gia tốc của vật đều tăng.
tốc độ và độ lớn gia tốc của vật đều giảm.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Tốc độ lớn nhất ở vị trí cân bằng và bằng 0 ở biên. Gia tốc có độ lớn tỉ lệ với độ lớn li độ: bằng 0 ở vị trí cân bằng, lớn nhất ở biên.

  1. Đi từ vị trí cân bằng ra biên, độ lớn li độ tăng từ 0 tới
  2. Tốc độ giảm từ về 0, còn độ lớn gia tốc tăng từ 0 tới Vật chuyển động chậm dần.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đó là diễn biến theo chiều ngược lại, khi vật đi từ biên về vị trí cân bằng.
  • C. Ra xa vị trí cân bằng thì vật chậm dần và dừng lại ở biên, tốc độ không thể tăng.
  • D. Độ lớn gia tốc tỉ lệ với độ lớn li độ, nên tăng chứ không giảm khi vật ra xa vị trí cân bằng.

Công thức dùng: Gia tốc trong dao động điều hòa (mở tab mới) · Liên hệ li độ, vận tốc, biên độ (mở tab mới)

Câu 3. Một con lắc lò xo dao động điều hòa. Giữ nguyên lò xo và vật nặng, kích thích cho con lắc dao động với biên độ gấp đôi lúc đầu. Cơ năng của con lắc

tăng 2 lần.
không đổi.
tăng 4 lần.
tăng lần.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Cơ năng của con lắc lò xo tỉ lệ với bình phương biên độ.

  1. Độ cứng không đổi nên cơ năng tăng 4 lần.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Coi cơ năng tỉ lệ thuận với biên độ, quên bình phương.
  • B. Nhầm cơ năng với chu kì. Chu kì mới không phụ thuộc biên độ.
  • D. Lấy căn bậc hai của tỉ số biên độ thay vì bình phương.

Công thức dùng: Cơ năng của dao động điều hòa (mở tab mới)

Câu 4. Một món đồ chơi gồm một chú chim gỗ nhỏ khối lượng 100 g treo dưới một lò xo nhẹ có độ cứng 40 N/m. Kéo chú chim xuống một đoạn nhỏ rồi thả nhẹ, chú chim dao động điều hòa theo phương thẳng đứng. Tần số dao động của chú chim là

3,2 Hz.
20 Hz.
0,10 Hz.
126 Hz.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Từ và tính tần số góc khối lượng tính bằng kilôgam, rồi đổi sang tần số bằng

  1. Đổi g kg. Tần số góc: rad/s.
  2. Tần số: Hz.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Lấy tần số góc rad/s làm tần số, quên chia cho
  • C. Để khối lượng là 100 mà không đổi ra kilôgam: Hz.
  • D. Nhân tần số góc với thay vì chia:

Công thức dùng: Con lắc lò xo (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới)

Câu 5. Trong một máy giặt, khối thùng giặt được treo bằng lò xo và đỡ bằng giảm chấn, có tần số dao động riêng 5 Hz. Khi vắt, lồng giặt chứa quần áo dồn lệch về một phía quay nhanh dần từ trạng thái đứng yên. Khối quần áo lệch tác dụng lên thùng giặt một lực biến thiên tuần hoàn, lặp lại sau mỗi vòng quay của lồng. Thùng giặt rung mạnh nhất khi lồng giặt quay với tốc độ khoảng

48 vòng/phút.
300 vòng/phút.
5 vòng/phút.
1885 vòng/phút.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Lực do khối quần áo lệch gây ra là ngoại lực cưỡng bức có tần số bằng số vòng quay của lồng trong mỗi giây. Thùng giặt rung mạnh nhất khi xảy ra cộng hưởng: tần số ngoại lực bằng tần số riêng.

  1. Cộng hưởng khi Hz, tức lồng giặt quay 5 vòng mỗi giây.
  2. Đổi ra vòng/phút: vòng/phút.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Coi 5 Hz là tần số góc rồi chia cho vòng/phút.
  • C. Quên đổi số vòng mỗi giây ra số vòng mỗi phút.
  • D. Nhân thêm đổi tần số thành tần số góc rồi coi rad/s là vòng/s: vòng/phút.

Công thức dùng: Hiện tượng cộng hưởng (mở tab mới) · Dao động tắt dần, dao động cưỡng bức (mở tab mới)

Câu 6. Sau khi được đẩy một lần, một chiếc võng đung đưa với biên độ nhỏ dần rồi dừng hẳn. Dao động của võng là dao động tắt dần. Nguyên nhân làm biên độ dao động của võng giảm dần là

tần số dao động của võng giảm dần theo thời gian.
võng chịu tác dụng của một ngoại lực biến thiên tuần hoàn.
thế năng của võng chuyển dần thành động năng.
lực cản của không khí và ma sát ở chỗ móc võng làm cơ năng của võng giảm dần.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Dao động tắt dần có biên độ giảm dần vì lực cản của môi trường và ma sát luôn ngược chiều chuyển động, làm cơ năng chuyển dần thành nhiệt.

  1. Lực cản của không khí và ma sát ở móc võng luôn ngược chiều chuyển động nên sinh công âm, làm cơ năng của võng giảm dần.
  2. Cơ năng tỉ lệ với bình phương biên độ, nên cơ năng giảm thì biên độ giảm theo, tới khi võng dừng hẳn.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Tần số của dao động tắt dần gần như không đổi, xấp xỉ tần số riêng của võng; chỉ biên độ giảm.
  • B. Đó là điều kiện của dao động cưỡng bức. Sau cú đẩy đầu tiên, võng không nhận thêm ngoại lực tuần hoàn nào.
  • C. Động năng và thế năng chuyển hóa qua lại trong mỗi chu kì; tổng của chúng chỉ giảm khi có lực cản.

Công thức dùng: Dao động tắt dần, dao động cưỡng bức (mở tab mới)

Câu 7. Một vật nhỏ dao động điều hòa theo phương trình (cm), với tính bằng giây. Quãng đường vật đi được trong 1 s là

40 cm.
20 cm.
80 cm.
63 cm.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Trong mỗi chu kì vật đi được quãng đường Tìm chu kì từ tần số góc rồi đếm số chu kì trong 1 s.

  1. s, nên 1 s gồm đúng 2 chu kì.
  2. Quãng đường: cm.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Lấy quãng đường đi trong một chu kì, cm, quên rằng 1 s gồm hai chu kì.
  • C. Đọc thành tần số 4 Hz, tính ra 4 chu kì trong 1 s: cm.
  • D. Coi vật chuyển động đều với tốc độ cực đại: cm. Tốc độ chỉ đạt cực đại khi vật qua vị trí cân bằng, ở gần biên vật đi chậm hơn nhiều.

Công thức dùng: Phương trình dao động điều hòa (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới)

Câu 8. Sóng nào sau đây là sóng dọc?

Sóng lan truyền trên mặt nước khi thả một viên sỏi xuống ao.
Sóng lan truyền trên một sợi dây đàn hồi căng ngang khi rung một đầu dây lên xuống.
Sóng âm lan truyền trong không khí từ một chiếc loa tới tai người nghe.
Sóng ánh sáng truyền từ Mặt Trời tới Trái Đất.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Sóng dọc là sóng mà các phần tử môi trường dao động theo phương truyền sóng; sóng ngang có các phần tử dao động vuông góc với phương truyền sóng.

  1. Màng loa dao động qua lại làm lớp không khí sát nó lần lượt bị nén, dãn. Các lớp không khí dao động dọc theo phương truyền âm, nên sóng âm trong không khí là sóng dọc.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Theo sách, sóng trên mặt nước là sóng ngang: các phần tử nước nhô lên, hạ xuống theo phương vuông góc với phương truyền sóng.
  • B. Các điểm trên dây dao động lên xuống, vuông góc với phương truyền sóng dọc theo dây: đó là sóng ngang.
  • D. Ánh sáng là sóng điện từ, mà sóng điện từ là sóng ngang.

Công thức dùng: Sóng ngang, sóng dọc (mở tab mới)

Câu 9. Ném một hòn đá xuống mặt hồ phẳng lặng, sóng lan rộng ra xung quanh. Một chiếc lá nằm trên mặt hồ cách chỗ hòn đá rơi vài mét chỉ nhấp nhô lên xuống tại chỗ khi sóng đi qua, không bị sóng đẩy ra xa. Hiện tượng này cho thấy

sóng không mang năng lượng.
sóng truyền đi năng lượng và trạng thái dao động, còn các phần tử nước chỉ dao động quanh vị trí cân bằng của chúng.
sóng trên mặt nước là sóng dọc.
tốc độ truyền sóng bằng tốc độ dao động của chiếc lá.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Khi sóng truyền qua, mỗi phần tử môi trường chỉ dao động quanh vị trí cân bằng của nó. Cái được truyền đi là trạng thái dao động và năng lượng.

  1. Sóng tới làm chiếc lá nhấp nhô: năng lượng của sóng đã truyền tới chỗ chiếc lá.
  2. Chiếc lá cùng phần nước dưới nó chỉ lên xuống tại chỗ, không trôi theo sóng: các phần tử môi trường không đi theo sóng.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Chiếc lá được nâng lên, hạ xuống, tức đã nhận năng lượng do sóng truyền tới.
  • C. Chiếc lá nhấp nhô theo phương thẳng đứng, vuông góc với phương truyền sóng nằm ngang: đó là đặc điểm của sóng ngang.
  • D. Tốc độ truyền sóng là tốc độ lan đi của trạng thái dao động, khác tốc độ dao động của từng phần tử. Chiếc lá không đi theo sóng.

Công thức dùng: Sóng ngang, sóng dọc (mở tab mới)

Câu 10. Bước sóng là

khoảng cách giữa hai điểm gần nhau nhất trên phương truyền sóng dao động ngược pha.
quãng đường sóng truyền được trong một giây.
khoảng cách giữa hai điểm bất kì trên phương truyền sóng dao động cùng pha.
quãng đường sóng truyền được trong một chu kì.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. bước sóng là quãng đường sóng truyền được trong một chu kì, cũng là khoảng cách giữa hai điểm gần nhau nhất trên phương truyền sóng dao động cùng pha.

  1. Sau mỗi chu kì, nguồn trở lại trạng thái cũ và sóng đi thêm được một đoạn Đoạn đó là bước sóng:

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Hai điểm gần nhau nhất dao động ngược pha cách nhau nửa bước sóng.
  • B. Quãng đường sóng truyền được trong một giây có độ lớn bằng tốc độ truyền sóng.
  • C. Hai điểm dao động cùng pha cách nhau một số nguyên lần bước sóng; chỉ hai điểm gần nhau nhất mới cách nhau đúng một bước sóng.

Công thức dùng: Bước sóng (mở tab mới)

Câu 11. Một chuông điện treo trên cột ở giữa sân trường, coi như một nguồn âm điểm phát âm đều theo mọi hướng. Tại điểm cách chuông 4,0 m, cường độ âm là W/m². Bỏ qua sự hấp thụ và phản xạ âm. Tại điểm cách chuông 8,0 m, cường độ âm là

W/m².
W/m².
W/m².
W/m².
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Với nguồn điểm, năng lượng trải đều trên mặt cầu diện tích cường độ tỉ lệ nghịch với bình phương khoảng cách.

  1. W/m².

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Coi cường độ tỉ lệ nghịch với khoảng cách nên chỉ chia cho 2. Diện tích mặt cầu tỉ lệ với xa gấp đôi thì diện tích gấp bốn.
  • C. Đảo tỉ số, ra cường độ tăng 4 lần khi đi xa nguồn hơn.
  • D. Vừa đảo tỉ số vừa quên bình phương, nhân với 2.

Công thức dùng: Cường độ sóng (mở tab mới)

Câu 12. Trên Mặt Trăng hầu như không có không khí. Hai nhà du hành vũ trụ đứng cạnh nhau trên Mặt Trăng không nghe được tiếng nói của nhau, nhưng vẫn trò chuyện được qua bộ đàm (máy thu phát sóng vô tuyến). Đó là vì

sóng âm và sóng điện từ đều không truyền được trong chân không.
sóng điện từ là sóng dọc, còn sóng âm là sóng ngang.
sóng âm không truyền được trong chân không, còn sóng điện từ truyền được trong chân không.
sóng âm là sóng ngang nên không truyền được trong chân không.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Sóng âm là sóng cơ, cần môi trường vật chất để truyền. Sóng điện từ là điện trường và từ trường biến thiên lan truyền trong không gian, truyền được cả trong chân không.

  1. Giữa hai nhà du hành không có không khí nên sóng âm không truyền từ người này sang người kia.
  2. Bộ đàm biến tiếng nói thành sóng vô tuyến, một loại sóng điện từ, truyền được trong chân không với tốc độ m/s.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Sóng điện từ truyền được trong chân không; ánh sáng Mặt Trời tới Trái Đất qua khoảng không vũ trụ là ví dụ.
  • B. Ngược lại: sóng điện từ là sóng ngang, sóng âm trong không khí là sóng dọc.
  • D. Sóng âm trong không khí là sóng dọc. Sóng âm không truyền được trong chân không vì nó là sóng cơ, cần môi trường vật chất, chứ không vì là sóng ngang hay sóng dọc.

Công thức dùng: Sóng điện từ (mở tab mới) · Sóng ngang, sóng dọc (mở tab mới)

Câu 13. Bộ điều khiển từ xa của ti vi phát ra tia hồng ngoại. Trong thang sóng điện từ, tia hồng ngoại có bước sóng

nhỏ hơn bước sóng của tia tử ngoại.
lớn hơn bước sóng của ánh sáng nhìn thấy và nhỏ hơn bước sóng của sóng vi ba.
nhỏ hơn bước sóng của tia X.
lớn hơn bước sóng của sóng vô tuyến.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Thang sóng điện từ theo bước sóng giảm dần: sóng vô tuyến, sóng vi ba, tia hồng ngoại, ánh sáng nhìn thấy, tia tử ngoại, tia X, tia gamma.

  1. Tia hồng ngoại có bước sóng từ 0,76 μm đến 1 mm: dài hơn ánh sáng nhìn thấy (dài nhất là ánh sáng đỏ, 0,76 μm) và ngắn hơn sóng vi ba (từ 1 mm đến 1 m).

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Tia tử ngoại (10 nm đến 400 nm) có bước sóng ngắn hơn ánh sáng nhìn thấy, nên ngắn hơn tia hồng ngoại.
  • C. Tia X có bước sóng rất ngắn, từ 30 pm đến 3 nm, ngắn hơn tia hồng ngoại nhiều.
  • D. Sóng vô tuyến có bước sóng dài nhất trong thang sóng điện từ, từ 1 m trở lên.

Công thức dùng: Thang sóng điện từ (mở tab mới)

Câu 14. Một đài phát thanh FM phát sóng vô tuyến có tần số 100 MHz. Bước sóng của sóng này trong không khí là

3,0 m.
0,33 m.
m.
m.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. với tần số đổi ra hertz.

  1. MHz Hz.
  2. m.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Đảo tỉ số, tính
  • C. Quên đổi MHz ra Hz, thay m.
  • D. Nhân thay vì chia:

Công thức dùng: Sóng điện từ (mở tab mới)

Câu 15. Để quan sát được hệ vân giao thoa ổn định trên mặt nước, hai nguồn sóng phải là hai nguồn kết hợp, tức là hai nguồn dao động

cùng biên độ, tần số có thể khác nhau.
với hai tần số khác nhau, mỗi tần số không đổi theo thời gian.
cùng tần số và có độ lệch pha thay đổi theo thời gian.
cùng tần số và có độ lệch pha không đổi theo thời gian.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Hai nguồn kết hợp dao động cùng tần số và có hiệu số pha không đổi theo thời gian. Khi đó tại mỗi điểm, hai sóng tới luôn có cùng một độ lệch pha, nên vị trí các cực đại, cực tiểu cố định.

  1. Trong thí nghiệm của sách, hai mũi nhọn gắn trên cùng một cần rung nên dao động cùng tần số, cùng pha: đó là hai nguồn kết hợp.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Cùng biên độ không phải điều kiện của nguồn kết hợp. Khác tần số thì độ lệch pha của hai sóng tại mỗi điểm thay đổi liên tục, không có hệ vân ổn định.
  • B. Hai nguồn khác tần số thì độ lệch pha giữa chúng thay đổi liên tục theo thời gian, nên không phải hai nguồn kết hợp.
  • C. Độ lệch pha thay đổi thì các cực đại, cực tiểu dịch chuyển liên tục, không quan sát được vân ổn định.

Công thức dùng: Giao thoa sóng, hai nguồn cùng pha (mở tab mới)

Câu 16. Trong thí nghiệm giao thoa sóng trên mặt nước, hai mũi nhọn gắn vào cùng một cần rung dao động với tần số 20 Hz, tạo ra hai nguồn kết hợp cùng pha Trên đoạn thẳng khoảng cách giữa hai điểm liền kề dao động với biên độ cực đại là 0,75 cm. Tốc độ truyền sóng trên mặt nước là

15 cm/s.
60 cm/s.
30 cm/s.
0,075 cm/s.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Trên đoạn nối hai nguồn, hai cực đại liền kề cách nhau nửa bước sóng. Tìm bước sóng rồi dùng

  1. cm nên cm.
  2. cm/s.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Lấy bước sóng bằng 0,75 cm, quên rằng hai cực đại liền kề trên đoạn nối hai nguồn chỉ cách nhau nửa bước sóng.
  • B. Coi 0,75 cm là một phần tư bước sóng, nhầm với khoảng cách giữa nút và bụng liền kề trong sóng dừng, nên được cm.
  • D. Chia cho tần số thay vì nhân:

Công thức dùng: Giao thoa sóng, hai nguồn cùng pha (mở tab mới) · Bước sóng (mở tab mới)

Câu 17. Trên một sợi dây đàn hồi đang có sóng dừng với bước sóng Khoảng cách giữa hai nút sóng liền kề là

Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Trong sóng dừng, hai nút (hoặc hai bụng) liền kề cách nhau một nút và một bụng liền kề cách nhau

  1. Giữa hai nút liền kề là một bó sóng, dài nửa bước sóng:

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Một bước sóng bằng hai bó sóng, tức khoảng cách từ một nút tới nút thứ hai kể từ nó.
  • C. là khoảng cách giữa một nút và một bụng liền kề.
  • D. bằng bốn bó sóng liên tiếp.

Công thức dùng: Khoảng cách giữa nút và bụng (mở tab mới)

Câu 18. Trong bài thực hành đo tần số của sóng âm, một micro được nối với dao động kí điện tử và đặt trước một loa đang phát âm. Vai trò của micro trong thí nghiệm này là

khuếch đại âm do loa phát ra để tai nghe rõ hơn.
phát ra âm có tần số cần đo.
đo trực tiếp tần số âm và hiển thị số đo lên màn hình.
biến dao động âm thành dao động điện có cùng tần số để đưa vào dao động kí.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Dao động kí chỉ hiển thị được tín hiệu điện. Micro biến dao động của áp suất không khí do sóng âm gây ra thành điện áp biến thiên với cùng tần số.

  1. Đường hình sin trên màn hình là đồ thị điện áp do micro tạo ra theo thời gian, có chu kì bằng chu kì của sóng âm.
  2. Đọc chu kì trên màn hình (số ô ứng với một chu kì nhân với thời gian của mỗi ô) rồi tính

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Micro chỉ thu âm, không khuếch đại âm cho tai nghe.
  • B. Âm cần đo do loa (nối với máy phát tần số) phát ra; micro chỉ thu âm.
  • C. Micro không đo tần số. Tần số được tính từ chu kì đọc trên màn hình dao động kí.

Công thức dùng: Đo tần số âm bằng dao động kí (mở tab mới)

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Một con lắc lò xo nằm ngang gồm vật nhỏ khối lượng 100 g gắn vào một lò xo nhẹ, dao động điều hòa trên mặt phẳng ngang, bỏ qua mọi ma sát. Hình bên là đồ thị thế năng của con lắc theo li độ của vật trong quá trình dao động, mốc thế năng ở vị trí cân bằng.

−4−22410203040Ox (cm)Wt (mJ)
  • a) Biên độ dao động của vật là 4 cm.

    Đúng
  • b) Cơ năng của con lắc là 40 mJ.

    Đúng
  • c) Độ cứng của lò xo là 5 N/m.

    Sai
  • d) Tốc độ của vật khi đi qua vị trí cân bằng xấp xỉ 0,89 m/s.

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Đúng

  • a) Đúng. Đồ thị chỉ trải từ cm đến cm: vật chỉ chuyển động trong khoảng này. Ở hai đầu, thế năng lớn nhất, đó là hai vị trí biên. Vậy cm.
  • b) Đúng. Ở vị trí biên vật dừng lại, động năng bằng 0, nên cơ năng bằng thế năng tại biên: mJ. Bỏ qua ma sát thì cơ năng này giữ nguyên trong suốt quá trình dao động.
  • c) Sai. Tại biên: nên N/m. Con số 5 N/m có được khi thay thẳng 40 mJ và 4 cm vào công thức mà không đổi ra jun và mét.
  • d) Đúng. Ở vị trí cân bằng thế năng bằng 0, toàn bộ cơ năng là động năng: Do đó m/s. Soát lại: rad/s, m/s.

Công thức dùng: Thế năng trong dao động điều hòa (mở tab mới) · Cơ năng của dao động điều hòa (mở tab mới) · Động năng trong dao động điều hòa (mở tab mới) · Con lắc lò xo (mở tab mới)

Câu 2. Đầu O của một sợi dây cao su dài căng ngang được gắn vào cần rung, dao động theo phương thẳng đứng với tần số 10 Hz. Sóng truyền dọc theo dây theo chiều từ O ra xa. Hình bên là hình dạng của một đoạn dây tại thời điểm trục nằm dọc theo dây, trục chỉ li độ của các phần tử dây.

2−2u (cm)O20406080100x (cm)chiều truyền sóng
  • a) Sóng truyền trên dây là sóng dọc.

    Sai
  • b) Bước sóng của sóng trên dây là 40 cm.

    Đúng
  • c) Tốc độ truyền sóng trên dây là 4 m/s.

    Đúng
  • d) Kể từ thời điểm phần tử dây tại điểm cách O 30 cm lên tới vị trí cao nhất lần đầu tiên sau 0,1 s.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Saib) Đúngc) Đúngd) Sai

  • a) Sai. Các phần tử dây dao động theo phương thẳng đứng, còn sóng truyền theo phương ngang dọc theo dây. Phương dao động vuông góc với phương truyền sóng nên đây là sóng ngang.
  • b) Đúng. Hai đỉnh sóng liền kề nằm ở cm và cm, cách nhau 40 cm. Đó là khoảng cách giữa hai điểm gần nhau nhất dao động cùng pha, tức cm.
  • c) Đúng. m/s.
  • d) Sai. Chu kì sóng s. Lúc phần tử tại cm đang ở hõm sóng, tức ở vị trí thấp nhất. Từ vị trí thấp nhất lên vị trí cao nhất mất nửa chu kì, 0,05 s. Sau đúng một chu kì 0,1 s, phần tử đã trở lại vị trí thấp nhất.

Công thức dùng: Sóng ngang, sóng dọc (mở tab mới) · Bước sóng (mở tab mới) · Tốc độ truyền sóng (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới)

Câu 3. Trong giờ thực hành, một nhóm học sinh chiếu chùm tia laser màu đỏ vuông góc vào một tấm chắn có hai khe hẹp song song cách nhau 0,50 mm. Trên màn quan sát đặt song song với tấm chắn và cách hai khe 2,0 m, nhóm thấy một dải các vạch sáng, tối xen kẽ, cách đều nhau. Dùng thước kẹp, nhóm đo được khoảng cách giữa 6 vân sáng liên tiếp là 13,0 mm.

  • a) Hiện tượng quan sát được trên màn là giao thoa ánh sáng, chứng tỏ ánh sáng có tính chất sóng.

    Đúng
  • b) Tại điểm chính giữa của dải vân trên màn, cách đều hai khe, là một vân tối.

    Sai
  • c) Khoảng vân đo được là 2,6 mm.

    Đúng
  • d) Bước sóng của ánh sáng laser mà nhóm đo được xấp xỉ 542 nm.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Sai

  • a) Đúng. Ánh sáng đi qua hai khe tạo thành hai sóng kết hợp. Chỗ hai sóng tăng cường nhau cho vân sáng, chỗ chúng triệt tiêu nhau cho vân tối. Chỉ sóng mới giao thoa được, nên thí nghiệm Young là bằng chứng ánh sáng có tính chất sóng.
  • b) Sai. Tới điểm cách đều hai khe, hai sóng ánh sáng đi những quãng đường bằng nhau nên tới nơi cùng pha và tăng cường nhau. Đó là vân sáng trung tâm, ứng với
  • c) Đúng. 6 vân sáng liên tiếp tạo thành 5 khoảng vân, nên mm.
  • d) Sai. m nm, đúng là ánh sáng đỏ. Con số 542 nm có được khi chia 13,0 mm cho 6, tính sai khoảng vân thành khoảng 2,17 mm.

Công thức dùng: Giao thoa ánh sáng, thí nghiệm Young (mở tab mới) · Giao thoa sóng, hai nguồn cùng pha (mở tab mới)

Câu 4. Để đo tốc độ truyền âm trong không khí, một nhóm học sinh dùng một ống nhựa trong suốt đặt nằm ngang, bên trong có một pít-tông dịch chuyển được. Một loa nhỏ nối với máy phát tần số được đặt sát miệng ống, phát âm có tần số 500 Hz (hình bên). Nhóm từ từ dịch pít-tông từ miệng ống vào trong và ghi lại hai vị trí liên tiếp của pít-tông mà tại đó nghe thấy âm to nhất; là khoảng cách từ miệng ống tới pít-tông ở hai vị trí đó. Kết quả ba lần đo ghi trong bảng sau.

máy phát tần sốlloapít-tôngống nhựa
Lần đo123
(cm)16,216,016,1
(cm)50,650,450,5
  • a) Khi nghe thấy âm to nhất, trong cột khí có sóng dừng, tại pít-tông là một nút sóng.

    Đúng
  • b) Hai vị trí liên tiếp của pít-tông cho âm to nhất cách nhau một bước sóng.

    Sai
  • c) Nếu tăng tần số âm do loa phát ra thì khoảng cách giữa hai vị trí liên tiếp của pít-tông cho âm to nhất tăng lên.

    Sai
  • d) Từ giá trị trung bình của các lần đo, tốc độ truyền âm trong không khí đo được xấp xỉ 344 m/s.

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Said) Đúng

  • a) Đúng. Âm từ loa truyền vào ống, phản xạ ở pít-tông rồi gặp âm tới, tạo thành sóng dừng; âm nghe to nhất khi ở miệng ống là một bụng sóng. Lớp không khí sát pít-tông không dao động được nên ở đó là nút.
  • b) Sai. Đầu kín là nút, đầu hở là bụng nên Hai giá trị liên tiếp của hơn kém nhau không phải
  • c) Sai. Tốc độ truyền âm trong không khí không đổi, nên giảm khi tăng. Khoảng cách giữa hai vị trí liên tiếp vì thế giảm.
  • d) Đúng. cm, cm. cm nên cm. m/s. Dùng hiệu thì không cần biết chính xác vị trí bụng sóng ở miệng ống.

Công thức dùng: Cộng hưởng âm trong cột khí (mở tab mới) · Bước sóng (mở tab mới)

PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Câu 1. Màng của một chiếc loa đang phát âm có tần số 250 Hz dao động điều hòa với biên độ 0,40 mm. Tốc độ cực đại của màng loa là bao nhiêu m/s (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần trăm)?

Lời giải

Đáp số: 0,63 m/s

Mấu chốt. Tốc độ cực đại với biên độ phải đổi ra mét.

  1. Tần số góc: rad/s.
  2. mm m.
  3. m/s.

Tự soát. Trong một chu kì s, màng loa đi quãng đường mm, nên tốc độ trung bình là m/s. Tốc độ cực đại phải lớn hơn tốc độ trung bình, ở đây gấp lần: m/s, khớp.

Bẫy hay gặp. Quên hệ số tính sẽ ra 0,10 m/s. Để biên độ 0,40 mm mà không đổi ra mét sẽ ra khoảng 628 m/s, gần gấp đôi tốc độ âm trong không khí, vô lí.

Công thức dùng: Vận tốc trong dao động điều hòa (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tần số góc (mở tab mới)

Câu 2. Treo một quả nặng vào đầu dưới của một lò xo nhẹ có đầu trên cố định. Khi quả nặng nằm cân bằng, lò xo dãn 4,0 cm so với chiều dài tự nhiên. Kéo quả nặng xuống dưới vị trí cân bằng một đoạn nhỏ rồi thả nhẹ, quả nặng dao động điều hòa theo phương thẳng đứng. Chu kì dao động của quả nặng là bao nhiêu giây (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần trăm)?

Lời giải

Đáp số: 0,40 s

Mấu chốt. Ở vị trí cân bằng, lực đàn hồi cân bằng với trọng lực: nên Không cần biết riêng và

  1. Điều kiện cân bằng: suy ra s².
  2. Chu kì: s.

Tự soát. Tính qua tần số góc: rad/s, s, khớp. Quả nặng dao động khoảng 2,5 lần mỗi giây, hợp với một lò xo mềm treo vật nhỏ.

Bẫy hay gặp. Để mà không đổi ra mét sẽ ra khoảng 4,01 s. Quên hệ số sẽ ra khoảng 0,064 s. Đảo tỉ số thành sẽ ra khoảng 98,3.

Công thức dùng: Con lắc lò xo (mở tab mới)

Câu 3. Trong bài thực hành đo tần số của sóng âm, màn hình dao động kí hiển thị đường biểu diễn tín hiệu do micro thu được như hình bên. Núm chỉnh thời gian được đặt sao cho mỗi ô theo chiều ngang ứng với 1 ms. Tần số của sóng âm là bao nhiêu héc (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

mỗi ô theo chiều ngang: 1 ms
Lời giải

Đáp số: 400 Hz

Mấu chốt. Đếm số chu kì nằm gọn trong một số nguyên ô theo chiều ngang để tìm số ô ứng với một chu kì, nhân với thời gian của mỗi ô để có chu kì, rồi lấy nghịch đảo.

  1. Trên cả 10 ô theo chiều ngang có đúng 4 chu kì, nên một chu kì chiếm ô.
  2. Chu kì: ms s.
  3. Tần số: Hz.

Tự soát. 10 ô ứng với 10 ms s và chứa 4 dao động, nên trong 1 s có dao động, khớp. Đo trên nhiều chu kì rồi chia như vậy cho kết quả chính xác hơn đo một chu kì.

Bẫy hay gặp. Lấy khoảng giữa hai lần liên tiếp đường biểu diễn cắt đường nằm ngang ở giữa màn hình (1,25 ô, chỉ là nửa chu kì) làm chu kì sẽ ra 800 Hz. Quên đổi mili giây ra giây sẽ ra 0,4.

Công thức dùng: Đo tần số âm bằng dao động kí (mở tab mới)

Câu 4. Trong một cơn giông, một học sinh nhìn thấy tia chớp và 3,5 s sau thì nghe thấy tiếng sấm. Tốc độ truyền âm trong không khí là 340 m/s; coi ánh sáng truyền tới mắt tức thời. Khoảng cách từ chỗ có tia chớp đến học sinh là bao nhiêu kilômét (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 1,2 km

Mấu chốt. Ánh sáng tới mắt gần như ngay lập tức, nên 3,5 s chính là thời gian âm truyền từ chỗ có sét tới tai. Quãng đường

  1. m.
  2. Đổi ra kilômét: m km.

Tự soát. Ánh sáng đi 1190 m chỉ mất s, rất nhỏ so với 3,5 s, nên bỏ qua được. Nhẩm: âm đi khoảng 1 km trong mỗi 3 s, nên 3,5 s ứng với hơn 1 km một chút, khớp.

Bẫy hay gặp. Chia thay vì nhân, sẽ ra khoảng 0,1 km. Quên đổi mét ra kilômét sẽ ghi 1190.

Công thức dùng: Tốc độ truyền sóng (mở tab mới)

Câu 5. Một sợi dây đàn hồi AB dài 1,00 m căng ngang, đầu B buộc cố định, đầu A gắn với cần rung dao động với tần số 40 Hz; coi A là một nút sóng. Trên dây có sóng dừng với hình dạng như hình bên. Tốc độ truyền sóng trên dây là bao nhiêu m/s (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

cần rungAB1,00 m
Lời giải

Đáp số: 26,7 m/s

Mấu chốt. Hai đầu dây là nút. Đếm số bụng trên hình, dùng để tìm bước sóng, rồi tính

  1. Trên hình có 3 bụng sóng (4 nút, kể cả hai đầu dây), nên
  2. m.
  3. m/s.

Tự soát. Gộp lại: m/s. Mỗi bó sóng dài m, đúng bằng nửa bước sóng.

Bẫy hay gặp. Lấy chiều dài một bó sóng làm bước sóng sẽ ra 13,3 m/s. Đếm số nút (4) thay cho số bụng sẽ ra m và 20,0 m/s. Coi cả sợi dây dài một bước sóng sẽ ra 40,0 m/s.

Công thức dùng: Điều kiện có sóng dừng trên dây (mở tab mới) · Bước sóng (mở tab mới)

Câu 6. Trong thí nghiệm giao thoa sóng trên mặt nước, hai nguồn kết hợp cách nhau 11,0 cm dao động cùng pha với tần số 25 Hz. Tốc độ truyền sóng trên mặt nước là 50 cm/s. Trên đoạn thẳng có bao nhiêu điểm dao động với biên độ cực đại?

Lời giải

Đáp số: 11 điểm

Mấu chốt. Tìm bước sóng Điểm cực đại thỏa trên đoạn hiệu đường đi nằm giữa và

  1. cm.
  2. Điều kiện: tức hay
  3. nhận các giá trị nguyên từ đến có 11 điểm dao động với biên độ cực đại.

Tự soát. Đếm theo khoảng cách: trung điểm của là một cực đại, cách mỗi nguồn 5,5 cm. Các cực đại liền kề cách nhau cm, nên mỗi bên trung điểm có 5 cực đại (cách trung điểm 1, 2, 3, 4, 5 cm). Tổng cộng điểm.

Bẫy hay gặp. Coi các cực đại liền kề cách nhau một bước sóng sẽ chỉ đếm được 5 điểm. Chỉ đếm từ 0 đến 5, quên các giá trị âm, sẽ ra 6.

Công thức dùng: Giao thoa sóng, hai nguồn cùng pha (mở tab mới) · Bước sóng (mở tab mới)

HẾT

Đề Vật lí do AI soạn theo chương trình GDPT 2018 (sách Kết nối tri thức) và cấu trúc đề thi từ năm 2025, không phải đề của Bộ GD&ĐT hay của trường nào. Đáp án đã được kiểm bằng chương trình tính lại từng con số, chưa có giáo viên Vật lí duyệt. Thấy chỗ sai? Báo cho MentorLab.