MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập
Đề kiểm tra giữa học kì II, mức trung bình · Môn Vật lí 10
Thời gian làm bài 45 phút, không kể thời gian phát đề
Mã đề1032
Cho biết: gia tốc rơi tự do m/s².
PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.
Câu 1. Trong hệ SI, công và năng lượng có đơn vị là jun (J). Một jun bằng
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Công của một lực không đổi bằng độ lớn lực nhân quãng đường dịch chuyển theo hướng của lực, nên đơn vị của công là đơn vị lực nhân đơn vị độ dài.
- Từ 1 J là công của lực 1 N khi điểm đặt của lực dịch chuyển 1 m theo hướng của lực, tức 1 J = 1 N.m.
Vì sao các phương án khác sai
- A. N/m là đơn vị của độ cứng lò xo: lực chia cho độ dài, không phải lực nhân độ dài.
- B. N.s là đơn vị của xung lượng cũng chính là đơn vị kg.m/s của động lượng.
- D. kg.m/s² là niutơn, đơn vị của lực, suy ra từ
Công thức dùng: Công của lực (mở tab mới)
Câu 2. Năng lượng có thể được truyền từ vật này sang vật khác bằng cách thực hiện công hoặc truyền nhiệt. Trường hợp nào sau đây năng lượng được truyền bằng cách thực hiện công?
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Thực hiện công là có lực tác dụng làm vật dịch chuyển. Truyền nhiệt là năng lượng tự đi từ vật nóng hơn sang vật lạnh hơn, không cần lực làm vật dịch chuyển.
- Người tác dụng lực đẩy lên tủ và tủ dịch chuyển theo hướng của lực, nên lực đẩy sinh công: năng lượng từ cơ thể người được truyền sang tủ bằng cách thực hiện công.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Ngọn lửa nóng hơn đáy nồi nên truyền năng lượng cho nồi và canh bằng cách truyền nhiệt. Không có lực nào làm nồi dịch chuyển.
- C. Mặt Trời truyền năng lượng cho mái tôn qua ánh sáng chiếu tới. Đây là truyền nhiệt, không có lực nào làm mái tôn dịch chuyển.
- D. Không khí trong phòng ấm hơn nước đá nên truyền nhiệt cho nước đá, làm nó tan.
Công thức dùng: Định luật bảo toàn năng lượng (mở tab mới)
Câu 3. Một công nhân dùng sợi dây căng nằm ngang kéo một thùng hàng trượt thẳng trên sàn nằm ngang của nhà kho. Trong các lực tác dụng lên thùng hàng, lực sinh công âm là
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Dấu của công phụ thuộc góc giữa lực và hướng dịch chuyển: thì công dương, thì công bằng 0, thì công âm.
- Lực ma sát trượt ngược chiều chuyển động, nên đây là công cản.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Trọng lực thẳng đứng, vuông góc với hướng dịch chuyển nằm ngang, nên công của trọng lực bằng 0.
- B. Lực kéo cùng hướng dịch chuyển, nên công dương: đây là công phát động.
- C. Phản lực của sàn thẳng đứng, vuông góc với hướng dịch chuyển, nên công bằng 0.
Công thức dùng: Công của lực (mở tab mới)
Câu 4. Một người đi trên bờ một con kênh thẳng, kéo một chiếc thuyền nhỏ bằng sợi dây. Trong khi thuyền đi dọc theo kênh, dây luôn căng, hợp với hướng chuyển động của thuyền một góc 30° và lực kéo của dây lên thuyền có độ lớn không đổi 200 N. Công của lực kéo khi thuyền đi được 0,50 km là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Chỉ thành phần của lực dọc theo hướng dịch chuyển mới sinh công, nên phải nhân với với là góc giữa lực và hướng dịch chuyển. Quãng đường phải đổi ra mét.
- km m,
- J.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Bỏ quên coi như dây kéo đúng theo hướng chuyển động: J.
- C. Dùng thay cho tức lấy nhầm thành phần lực vuông góc với hướng chuyển động. Thành phần này không sinh công.
- D. Để mà không đổi km ra m nên kết quả nhỏ đi 1000 lần.
Công thức dùng: Công của lực (mở tab mới)
Câu 5. Hai cần cẩu (1) và (2) lần lượt nâng hai kiện hàng có khối lượng bằng nhau lên cùng một độ cao theo phương thẳng đứng, các kiện hàng đi lên đều. Cần cẩu (1) nâng hết 30 s, cần cẩu (2) nâng hết 20 s. So sánh công và công suất của hai cần cẩu khi nâng kiện hàng, kết luận nào sau đây đúng?
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Công chỉ phụ thuộc lực và quãng đường dịch chuyển. Công suất cho biết công được thực hiện nhanh hay chậm:
- Kiện hàng đi lên đều nên lực nâng bằng trọng lượng Hai kiện cùng khối lượng, lên cùng độ cao nên
- cần cẩu (2) làm cùng một công trong thời gian ngắn hơn nên có công suất lớn hơn.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Công không phụ thuộc thời gian thực hiện. Cùng lực nâng, cùng độ cao thì công như nhau; thời gian khác nhau chỉ làm công suất khác nhau.
- C. Đảo tỉ số. Cùng một công, thời gian càng ngắn thì công suất càng lớn, nên cần cẩu (2) có công suất lớn hơn.
- D. Công bằng nhau nhưng thời gian khác nhau nên công suất khác nhau.
Công thức dùng: Công của lực (mở tab mới) · Công suất (mở tab mới)
Câu 6. Phát biểu nào sau đây về động năng của một vật là đúng?
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. khối lượng dương, không âm, nên động năng là một số không âm và không có hướng.
- Động năng chỉ phụ thuộc khối lượng và tốc độ của vật, không phụ thuộc hướng chuyển động. Vật đứng yên thì vật chuyển động thì
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đại lượng vectơ cùng hướng với vận tốc là động lượng không phải động năng.
- B. Chỉ hình chiếu của vận tốc, của động lượng lên một trục mới mang dấu theo chiều chuyển động. Động năng chứa nên không âm.
- C. Động năng tỉ lệ với bình phương tốc độ: tốc độ tăng gấp đôi thì động năng tăng gấp bốn.
Công thức dùng: Động năng (mở tab mới)
Câu 7. Một chiếc gầu múc nước có khối lượng cả nước là 2,5 kg. Chọn mốc thế năng tại miệng giếng. Thế năng trọng trường của gầu khi gầu ở mặt nước, thấp hơn miệng giếng 4,0 m, và khi gầu được kéo lên tới vị trí cao hơn miệng giếng 0,40 m lần lượt là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. với là độ cao của vật so với mốc đã chọn. Vật ở dưới mốc thì âm nên thế năng âm.
- Ở mặt nước, gầu thấp hơn mốc 4,0 m nên m: J.
- Ở vị trí sau, gầu cao hơn mốc 0,40 m: J.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Quên dấu âm. Ở mặt nước, gầu nằm dưới mốc thế năng nên thế năng phải âm.
- C. Lấy mốc thế năng tại mặt nước thay cho miệng giếng như đề đã chọn: vị trí sau cao hơn mặt nước 4,4 m nên J.
- D. Giá trị đầu đúng, nhưng ở vị trí sau lại đo độ cao từ mặt nước (4,4 m) thay vì từ miệng giếng. Cả hai giá trị phải tính với cùng một mốc.
Công thức dùng: Thế năng trọng trường (mở tab mới)
Câu 8. Trong trường hợp nào sau đây, cơ năng của vật được bảo toàn?
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Cơ năng được bảo toàn khi vật chỉ chịu tác dụng của trọng lực, hoặc có thêm lực khác nhưng các lực đó không sinh công.
- Viên bi bay trong không khí, bỏ qua lực cản, chỉ còn chịu trọng lực. Động năng và thế năng chuyển hóa qua lại, tổng của chúng không đổi.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Lá khô rất nhẹ nên lực cản của không khí lên lá đáng kể và sinh công âm, cơ năng của lá giảm. Vì thế lá rơi chậm, gần như đều, chứ không nhanh dần như rơi tự do.
- B. Lực ma sát giữa bánh xe và mặt đường sinh công âm: động năng giảm mà thế năng không đổi, nên cơ năng giảm.
- D. Lực căng của dây cáp sinh công dương: thế năng tăng mà động năng không đổi, nên cơ năng tăng.
Công thức dùng: Bảo toàn cơ năng (mở tab mới)
Câu 9. Một ô tô khối lượng 1,5 tấn đang chạy trên đường nằm ngang với tốc độ 72 km/h thì tài xế hãm phanh. Coi lực hãm không đổi, có độ lớn N, và bỏ qua các lực cản khác. Quãng đường ô tô đi được từ lúc hãm phanh tới lúc dừng hẳn là
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Lực hãm sinh công âm làm động năng của xe giảm từ về 0. Công đó bằng độ biến thiên động năng.
- kg, km/h m/s,
- Động năng ban đầu: J.
- Lực hãm ngược chiều chuyển động nên công của nó là Từ suy ra m.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Quên hệ số trong công thức động năng nên quãng đường gấp đôi.
- C. Để tốc độ 72 km/h mà không đổi ra m/s: m.
- D. Quên bình phương tốc độ: m. Động năng tỉ lệ với không tỉ lệ với
Công thức dùng: Động năng (mở tab mới) · Liên hệ động năng và công (mở tab mới)
Câu 10. Một động cơ điện có hiệu suất 80%. Điều này có nghĩa là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Hiệu suất là tỉ số giữa năng lượng có ích và năng lượng toàn phần:
- Với động cơ điện, năng lượng toàn phần là điện năng tiêu thụ, năng lượng có ích là cơ năng. nghĩa là cứ 100 J điện năng thì 80 J thành cơ năng có ích, 20 J còn lại hao phí.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Đảo phần có ích và phần hao phí. Phần hao phí chỉ là
- C. Hiệu suất so năng lượng có ích với năng lượng toàn phần, không so với năng lượng hao phí.
- D. Đảo tỉ số. Cách hiểu này cho cơ năng có ích lớn hơn điện năng tiêu thụ, trái với định luật bảo toàn năng lượng; hiệu suất luôn nhỏ hơn 100%.
Công thức dùng: Hiệu suất (mở tab mới)
Câu 11. Ở một công trường, máy tời điện kéo một thùng vật liệu khối lượng 200 kg đi lên đều theo phương thẳng đứng, lên cao 15 m trong 25 s. Công suất điện mà máy tời tiêu thụ là 1,5 kW. Hiệu suất của máy tời là
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Công có ích là công nâng thùng vật liệu, bằng vì thùng đi lên đều. So công suất có ích với công suất điện tiêu thụ.
- Công có ích: J.
- Công suất có ích: W.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đây là phần hao phí, không phải hiệu suất.
- B. Quên nhân với lấy công có ích là J, tức coi khối lượng là trọng lượng.
- C. Đảo tỉ số thành Hiệu suất không thể vượt quá 100%.
Công thức dùng: Hiệu suất (mở tab mới) · Công suất (mở tab mới) · Thế năng trọng trường (mở tab mới)
Câu 12. Động lượng của một vật có khối lượng đang chuyển động với vận tốc là
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Động lượng là tích của khối lượng và vận tốc. Khối lượng dương nên luôn cùng hướng với
- đơn vị kg.m/s. Vì nên cùng hướng với
Vì sao các phương án khác sai
- A. là động năng, một đại lượng vô hướng. Động lượng là vectơ.
- B. là hợp lực tác dụng lên vật theo định luật 2 Newton, không phải động lượng.
- D. Biểu thức đúng nhưng hướng sai: nhân một vectơ với một số dương thì được vectơ cùng hướng.
Công thức dùng: Động lượng (mở tab mới)
Câu 13. Một xe tải khối lượng 6,0 tấn chạy với tốc độ 36 km/h, một xe máy khối lượng 120 kg (kể cả người lái) chạy với tốc độ 72 km/h. Động lượng của xe tải lớn gấp bao nhiêu lần động lượng của xe máy?
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Động lượng tỉ lệ với cả khối lượng lẫn tốc độ: Tỉ số hai động lượng bằng tỉ số khối lượng nhân tỉ số tốc độ.
- Xe tải: 36 km/h m/s nên kg.m/s.
- Xe máy: 72 km/h m/s nên kg.m/s.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Chỉ so khối lượng, quên rằng xe tải chạy chậm bằng một nửa xe máy.
- C. Đây là tỉ số động năng, vì động năng tỉ lệ với
- D. Đảo tỉ số tốc độ: nhân 50 với thay vì
Công thức dùng: Động lượng (mở tab mới)
Câu 14. Túi khí trong ô tô giúp giảm chấn thương cho người ngồi trên xe khi xảy ra va chạm vì túi khí
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Với cùng một độ biến thiên động lượng, thời gian tác dụng càng dài thì lực càng nhỏ.
- Có túi khí hay không thì động lượng của người vẫn giảm từ về 0, nên như nhau.
- Túi khí mềm, xẹp dần khi người ép vào, làm thời gian dài ra. Từ lực tác dụng lên người nhỏ đi.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Người vẫn đi từ tốc độ của xe về 0 nên độ biến thiên động lượng không đổi. Túi khí chỉ làm thay đổi thời gian.
- B. Ngược lại: túi khí làm động lượng giảm về 0 chậm hơn. Giảm nhanh hơn thì lực lớn hơn.
- C. Xung lượng của lực bằng độ biến thiên động lượng nên không đổi. Thời gian dài ra thì lực nhỏ đi, xung lượng vẫn như cũ.
Công thức dùng: Lực và tốc độ thay đổi động lượng (mở tab mới)
Câu 15. Trong một pha chắn bóng chuyền, quả bóng khối lượng 0,28 kg bay tới vuông góc với hai bàn tay của cầu thủ với tốc độ 15 m/s rồi bật ngược trở lại theo phương cũ với tốc độ 10 m/s. Thời gian bóng tiếp xúc với tay là 0,040 s. Độ lớn lực trung bình do tay tác dụng lên bóng là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Bóng đổi chiều chuyển động nên vận tốc trước và sau mang dấu trái nhau. Lực trung bình bằng độ biến thiên động lượng chia cho thời gian tác dụng.
- Chọn chiều dương là chiều bóng bật ra: m/s, m/s.
- kg.m/s.
- N.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Lấy hiệu hai tốc độ m/s, quên rằng bóng đổi chiều nên vận tốc trước và sau trái dấu.
- C. Chỉ tính phần động lượng bóng mất đi để dừng lại, kg.m/s, bỏ qua phần động lượng để bật trở lại.
- D. Nhân với thay vì chia: Tích này có đơn vị kg.m, không phải đơn vị của lực.
Công thức dùng: Lực và tốc độ thay đổi động lượng (mở tab mới) · Động lượng (mở tab mới)
Câu 16. Hai học sinh đi giày trượt patin đứng yên trên một sân phẳng nằm ngang rồi đẩy tay vào nhau. Ngay sau khi đẩy, hai học sinh chuyển động ngược chiều nhau. Bỏ qua ma sát. Nhận xét nào sau đây đúng?
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Theo phương ngang, hai học sinh chỉ tương tác với nhau nên hệ hai học sinh là hệ kín. Động lượng của hệ được bảo toàn, mà lúc đầu bằng 0.
- Trước khi đẩy: Sau khi đẩy: suy ra
- Vậy hai động lượng cùng độ lớn, ngược hướng. Học sinh nào nhẹ hơn thì có tốc độ lớn hơn.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Theo định luật 3 Newton, hai lực mà hai học sinh đẩy nhau luôn cùng độ lớn và tác dụng trong cùng một thời gian, nên hai động lượng có cùng độ lớn dù ai chủ động đẩy.
- B. Từ tốc độ chỉ bằng nhau khi hai học sinh có cùng khối lượng.
- D. Hai lực đẩy là nội lực, ngược chiều nhau, nên phần động lượng hai học sinh nhận được triệt tiêu nhau. Tổng động lượng của hệ vẫn bằng 0.
Công thức dùng: Bảo toàn động lượng (mở tab mới) · Định luật 3 Newton (mở tab mới)
Câu 17. Trên một đoạn đường ray thẳng nằm ngang, toa xe thứ nhất khối lượng 20 tấn chạy với tốc độ 0,60 m/s tới va chạm và móc nối vào toa xe thứ hai khối lượng 10 tấn đang chạy ngược chiều với tốc độ 0,30 m/s. Sau khi móc nối, hai toa chuyển động cùng vận tốc. Bỏ qua ma sát. Tốc độ của hai toa ngay sau khi móc nối là
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Hai toa móc nối vào nhau là va chạm mềm, động lượng của hệ được bảo toàn. Hai vận tốc ban đầu ngược chiều nên phải mang dấu trái nhau.
- Chọn chiều dương là chiều chuyển động của toa thứ nhất: m/s, m/s. Hai vế cùng tính khối lượng theo tấn nên không cần đổi ra kilôgam.
- suy ra m/s.
- nên sau khi móc nối, hai toa chuyển động theo chiều chuyển động ban đầu của toa thứ nhất với tốc độ 0,30 m/s.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Cộng hai động lượng mà không xét chiều: m/s.
- C. Bỏ qua động lượng của toa thứ hai, coi như toa này đứng yên: m/s.
- D. Lấy trung bình cộng hai vận tốc có dấu, m/s, bỏ qua việc hai toa có khối lượng khác nhau.
Công thức dùng: Va chạm mềm (mở tab mới) · Bảo toàn động lượng (mở tab mới)
Câu 18. Trên bàn bi-a, viên bi trắng chuyển động với vận tốc 2,0 m/s tới va chạm trực diện với viên bi đỏ cùng khối lượng đang đứng yên. Coi va chạm là đàn hồi và hai viên bi chuyển động trên cùng một đường thẳng. Ngay sau va chạm
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Trong va chạm đàn hồi, cả động lượng lẫn động năng của hệ đều được bảo toàn. Kết quả đúng phải thỏa cả hai.
- Gọi khối lượng mỗi bi là chiều dương là chiều chuyển động ban đầu của bi trắng. Trước va chạm: và
- Bi trắng dừng, bi đỏ đi với 2,0 m/s: và thỏa cả hai định luật. Hai viên bi cùng khối lượng va chạm đàn hồi trực diện thì trao đổi vận tốc cho nhau.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Động lượng bảo toàn, nhưng động năng chỉ còn mất một nửa. Đây là kết quả của va chạm mềm, khi hai bi dính vào nhau.
- C. Động lượng bảo toàn, nhưng động năng thành lớn hơn lúc đầu. Năng lượng không tự sinh ra.
- D. Động năng bảo toàn nhưng động lượng đổi từ thành Bi trắng chỉ bật ngược như vậy khi va vào một vật rất nặng, như thành bàn.
Công thức dùng: Va chạm đàn hồi (mở tab mới) · Bảo toàn động lượng (mở tab mới) · Động năng (mở tab mới)
PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.
Câu 1. Một học sinh tung một quả bóng nhỏ khối lượng 0,40 kg thẳng đứng lên cao. Chọn mốc thế năng tại vị trí quả bóng rời tay, bỏ qua lực cản của không khí. Hình bên là đồ thị thế năng trọng trường và động năng của quả bóng theo độ cao tính từ vị trí rời tay, trong khi quả bóng đi lên; hai đường được đánh số (1) và (2).
a) Đường (2) là đồ thị động năng của quả bóng.
Đúngb) Cơ năng của quả bóng bằng 9,8 J và không đổi trong khi quả bóng đi lên.
Đúngc) Ở độ cao 1,0 m, động năng của quả bóng bằng thế năng của nó.
Said) Khi động năng bằng thế năng, tốc độ của quả bóng bằng một nửa tốc độ lúc rời tay.
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Sai
- a) Đúng. Quả bóng càng lên cao thì thế năng càng tăng, bắt đầu từ 0: đó là đường (1). Động năng giảm dần và bằng 0 ở độ cao cực đại: đó là đường (2).
- b) Đúng. Tại và J. Tại m: và J. Chỉ có trọng lực sinh công nên cơ năng không đổi; trên đồ thị, ở mọi độ cao tổng tung độ của hai đường đều bằng 9,8 J.
- c) Sai. Ở m: J và J, động năng còn lớn hơn thế năng. Hai đường cắt nhau khi J, tức ở m, nửa độ cao cực đại.
- d) Sai. Lúc rời tay: nên m/s. Khi J: m/s, tức lớn hơn m/s. Động năng giảm một nửa thì tốc độ chỉ giảm lần.
Công thức dùng: Thế năng trọng trường (mở tab mới) · Động năng (mở tab mới) · Bảo toàn cơ năng (mở tab mới)
Câu 2. Ở một công viên nước, một em bé khối lượng 20 kg trượt từ đỉnh một máng trượt xuống bể bơi, xuất phát không vận tốc đầu. Đỉnh máng cao hơn chân máng 3,0 m, đường trượt dọc theo máng dài 8,0 m. Tốc độ của em bé khi tới chân máng là 6,0 m/s. Chọn mốc thế năng tại chân máng.
a) Thế năng trọng trường của em bé ở đỉnh máng là 588 J.
Đúngb) Trong khi em bé trượt xuống, phản lực của máng sinh công dương làm em bé chuyển động ngày càng nhanh.
Saic) Cơ năng của em bé ở chân máng nhỏ hơn ở đỉnh máng 228 J.
Đúngd) Coi tổng lực cản (ma sát với máng, lực cản của nước và không khí) có độ lớn không đổi và luôn ngược chiều chuyển động. Độ lớn của lực cản này là 45 N.
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Sai
- a) Đúng. J.
- b) Sai. Phản lực của máng vuông góc với mặt máng, tức vuông góc với hướng dịch chuyển, nên không sinh công. Lực sinh công dương làm em bé nhanh dần là trọng lực.
- c) Đúng. Ở đỉnh máng: J. Ở chân máng: J. Cơ năng giảm J; phần này chuyển thành nhiệt do ma sát và lực cản.
- d) Sai. Công của lực cản bằng độ biến thiên cơ năng: J, suy ra N. Con số 45 N có được khi lấy động năng ở chân máng chia cho chiều dài máng, tức nhầm động năng còn lại với phần cơ năng bị mất.
Công thức dùng: Thế năng trọng trường (mở tab mới) · Động năng (mở tab mới) · Cơ năng khi có lực cản, ma sát (mở tab mới) · Công của lực (mở tab mới)
Câu 3. Để ước lượng công suất của cơ thể khi leo cầu thang, ba học sinh An, Bình, Chi lần lượt chạy theo cầu thang từ sân trường lên tầng 4. Sàn tầng 4 cao hơn mặt sân 10,0 m. Khối lượng của mỗi học sinh và thời gian chạy lên tầng 4 được ghi trong bảng. Chỉ xét công và công suất dùng để nâng cơ thể lên cao.
| Học sinh | An | Bình | Chi |
|---|---|---|---|
| Khối lượng (kg) | 50 | 60 | 45 |
| Thời gian (s) | 14,0 | 20,0 | 12,0 |
a) Công tối thiểu mỗi học sinh thực hiện để đưa cơ thể lên tầng 4 bằng độ tăng thế năng trọng trường của học sinh đó.
Đúngb) Bình là học sinh thực hiện công lớn nhất.
Đúngc) Bình cũng là học sinh có công suất lớn nhất.
Said) Muốn có công suất bằng công suất của Chi thì Bình phải chạy từ sân lên tầng 4 trong 16,0 s.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Đúng
- a) Đúng. Muốn nâng cơ thể lên đều, lực nâng phải bằng trọng lượng điểm đặt dịch chuyển lên cao nên công là đúng bằng độ tăng thế năng trọng trường.
- b) Đúng. Cùng độ cao m nên công tỉ lệ với khối lượng: An J, Bình J, Chi J. Bình nặng nhất nên thực hiện công lớn nhất.
- c) Sai. An: W; Bình: W; Chi: W. Bình thực hiện công lớn nhất nhưng mất nhiều thời gian nhất nên có công suất nhỏ nhất; Chi có công suất lớn nhất.
- d) Đúng. Công suất của Chi là W. Bình phải thực hiện công 5880 J với công suất đó nên cần thời gian s.
Công thức dùng: Công của lực (mở tab mới) · Thế năng trọng trường (mở tab mới) · Công suất (mở tab mới)
Câu 4. Một nhóm học sinh kiểm tra định luật bảo toàn động lượng với bộ dụng cụ gồm đệm khí, hai xe trượt, hai cổng quang điện và đồng hồ đo thời gian hiện số (hình bên). Xe 1 có khối lượng 0,300 kg, trên xe gắn một tấm chắn sáng rộng mm. Xe 2 có khối lượng 0,200 kg, ban đầu đứng yên giữa hai cổng quang điện. Đẩy cho xe 1 đi qua cổng quang điện 1 rồi va chạm với xe 2; đầu hai xe có gắn băng dính hai mặt nên sau va chạm hai xe dính vào nhau và cùng đi qua cổng quang điện 2. Đồng hồ cho biết thời gian tấm chắn sáng đi qua cổng 1 ( và qua cổng 2 ( trong ba lần đo như bảng sau.
| Lần đo | 1 | 2 | 3 |
|---|---|---|---|
| (s) | 0,0250 | 0,0200 | 0,0160 |
| (s) | 0,0422 | 0,0338 | 0,0270 |
a) Trước khi đo, cần đặt đệm khí hơi nghiêng để xe 1 tự trượt nhanh dần tới va chạm với xe 2.
Saib) Ở lần đo 1, động lượng của xe 1 trước va chạm là 0,12 kg.m/s.
Đúngc) Ở cả ba lần đo, động lượng của hệ hai xe sau va chạm nhỏ hơn động lượng trước va chạm không quá 2%, nên có thể coi động lượng của hệ được bảo toàn.
Đúngd) Động năng của hệ hai xe sau va chạm bằng động năng của xe 1 trước va chạm.
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Saib) Đúngc) Đúngd) Sai
- a) Sai. Đệm khí phải được chỉnh nằm ngang. Đặt nghiêng thì trọng lực có thành phần dọc theo đệm: xe 2 không đứng yên được, động lượng của hệ thay đổi ngay trong lúc đo, hệ không còn là hệ kín theo phương chuyển động. Xe 1 chỉ cần được đẩy nhẹ, sau đó tự chuyển động gần như đều trên lớp đệm khí.
- b) Đúng. m/s, nên kg.m/s.
- c) Đúng. Trước va chạm sau va chạm Lần 1: và Lần 2: và Lần 3: và (đơn vị kg.m/s). Mỗi lần chỉ nhỏ hơn khoảng 1,2% đến 1,4%, do lực cản còn sót lại và sai số của phép đo.
- d) Sai. Lần 2: trước va chạm J. Sau va chạm m/s nên J, chỉ còn khoảng 58%. Va chạm mềm làm mất một phần động năng, phần này chuyển thành nhiệt và làm biến dạng lớp băng dính; chỉ động lượng được bảo toàn.
Công thức dùng: Vận tốc tức thời (mở tab mới) · Động lượng (mở tab mới) · Bảo toàn động lượng (mở tab mới) · Va chạm mềm (mở tab mới) · Động năng (mở tab mới)
PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.
Câu 1. Một ô tô chạy thẳng đều trên đoạn đường cao tốc nằm ngang với tốc độ 90 km/h. Khi đó công suất của động cơ dùng để kéo xe là 21 kW. Tổng lực cản tác dụng lên ô tô có độ lớn là bao nhiêu niutơn (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?
Lời giải
Đáp số: 840 N
Mấu chốt. Xe chạy thẳng đều nên lực kéo cân bằng với tổng lực cản. Lực kéo tính từ công suất và tốc độ theo
- km/h m/s.
- Lực kéo của động cơ: N.
- Xe chạy thẳng đều nên hợp lực bằng 0: tổng lực cản có độ lớn bằng lực kéo, 840 N.
Tự soát. Thử lại: mỗi giây xe đi 25 m, lực kéo 840 N sinh công J, đúng bằng công suất 21 kW.
Bẫy hay gặp. Để nguyên 90 km/h mà không đổi ra m/s sẽ ra N, nhỏ hơn 3,6 lần.
Công thức dùng: Công suất (mở tab mới) · Cân bằng lực (mở tab mới)
Câu 2. Một em bé ngồi trên xích đu. Khoảng cách từ trục quay của xích đu tới trọng tâm của em bé và ghế là m. Người lớn kéo ghế để dây xích đu lệch khỏi phương thẳng đứng một góc 45° rồi thả nhẹ (hình bên). Bỏ qua lực cản và ma sát ở trục quay, coi em bé và ghế như một chất điểm. Tốc độ của em bé khi đi qua vị trí thấp nhất là bao nhiêu m/s (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?
Lời giải
Đáp số: 3,4 m/s
Mấu chốt. Lực căng của dây luôn vuông góc với hướng chuyển động nên không sinh công, chỉ trọng lực sinh công: cơ năng được bảo toàn. Việc chính là tìm độ cao của ghế so với vị trí thấp nhất.
- Ở vị trí lệch 45°, ghế thấp hơn trục quay một đoạn còn ở vị trí thấp nhất thì thấp hơn trục quay đúng Vậy ghế cao hơn vị trí thấp nhất m.
- Chọn mốc thế năng ở vị trí thấp nhất. Bảo toàn cơ năng: suy ra
- m/s.
Tự soát. Ghế chỉ hạ xuống khoảng 0,59 m, ít hơn nhiều so với chiều dài dây 2,0 m. Một vật rơi tự do 0,59 m cũng đạt đúng tốc độ này, vì trọng lực sinh cùng một công; dây chỉ làm đổi hướng chuyển động.
Bẫy hay gặp. Lấy m, tức khoảng cách thẳng đứng từ trục quay tới ghế, sẽ ra 5,3 m/s. Lấy thì ra 6,3 m/s.
Công thức dùng: Bảo toàn cơ năng (mở tab mới) · Thế năng trọng trường (mở tab mới) · Động năng (mở tab mới)
Câu 3. Một gia đình dùng máy bơm điện để bơm nước từ bể chứa dưới đất lên bồn chứa trên mái nhà. Miệng ống xả ở bồn cao hơn mặt nước trong bể 10 m, coi độ cao này không đổi. Máy bơm tiêu thụ công suất điện 250 W và có hiệu suất 40%. Biết 1 lít nước có khối lượng 1 kg; bỏ qua động năng của nước khi ra khỏi ống. Thời gian để máy bơm đưa được 1000 lít nước lên bồn là bao nhiêu phút (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?
Lời giải
Đáp số: 16,3 phút
Mấu chốt. Công có ích là công đưa nước lên cao, bằng Chỉ 40% điện năng máy tiêu thụ thành công có ích.
- Công có ích: J.
- Công suất có ích: W.
- Thời gian: s phút.
Tự soát. Trong 980 s, máy tiêu thụ J điện năng; 40% của số đó là 98 000 J, đúng bằng công đưa nước lên.
Bẫy hay gặp. Quên hiệu suất, chia thẳng 98 000 J cho 250 W, được 392 s, khoảng 6,5 phút. Nhân với 0,40 thay vì chia thì ra khoảng 2,6 phút.
Công thức dùng: Hiệu suất (mở tab mới) · Công suất (mở tab mới) · Thế năng trọng trường (mở tab mới)
Câu 4. Một người đi xe đạp trên đoạn đường thẳng nằm ngang. Hình bên là đồ thị động lượng của người và xe theo thời gian xe tăng tốc từ trạng thái nghỉ, chạy đều, rồi hãm phanh tới lúc dừng. Độ lớn hợp lực tác dụng lên người và xe trong giai đoạn hãm phanh là bao nhiêu niutơn (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?
Lời giải
Đáp số: 75 N
Mấu chốt. Hợp lực tác dụng lên vật bằng tốc độ thay đổi động lượng, tức độ dốc của đồ thị theo
- Giai đoạn hãm phanh kéo dài từ s đến s, động lượng giảm từ 300 kg.m/s về 0.
- N.
Tự soát. Giai đoạn tăng tốc, động lượng tăng 300 kg.m/s trong 6 s nên hợp lực chỉ 50 N; lúc hãm, động lượng giảm cùng lượng đó trong thời gian ngắn hơn nên lực lớn hơn. Từ 6 s đến 14 s đồ thị nằm ngang: hợp lực bằng 0, xe chạy đều.
Bẫy hay gặp. Lấy cả 18 s làm thời gian hãm sẽ ra khoảng 17 N. Lấy mốc s làm khoảng thời gian thì ra khoảng 21 N.
Công thức dùng: Lực và tốc độ thay đổi động lượng (mở tab mới)
Câu 5. Một người khối lượng 60 kg đứng trên một chiếc xuồng khối lượng 140 kg; người và xuồng đang trôi trên mặt hồ với vận tốc 1,0 m/s. Người nhảy khỏi đuôi xuồng theo phương ngang, ra phía sau, với vận tốc 2,0 m/s so với mặt nước. Bỏ qua lực cản của nước. Tốc độ của xuồng ngay sau khi người nhảy là bao nhiêu m/s (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?
Lời giải
Đáp số: 2,3 m/s
Mấu chốt. Theo phương ngang, hệ người và xuồng là hệ kín nên động lượng được bảo toàn. Lúc đầu cả hệ đã có động lượng; người nhảy ra phía sau nên vận tốc của người mang dấu âm.
- Chọn chiều dương là chiều chuyển động ban đầu. Trước khi nhảy: kg.m/s.
- Sau khi nhảy:
- cho suy ra m/s m/s.
Tự soát. Người đạp xuồng để bật ra phía sau thì xuồng bị đẩy về phía trước, nên xuồng phải chạy nhanh hơn 1,0 m/s. Soát: kg.m/s.
Bẫy hay gặp. Bỏ qua động lượng ban đầu của hệ, viết được 0,86 m/s. Quên dấu âm của vận tốc người, viết được 0,57 m/s.
Công thức dùng: Bảo toàn động lượng (mở tab mới)
Câu 6. Một ô tô con khối lượng 1,2 tấn đâm vào đuôi một ô tô khác khối lượng 1,8 tấn đang đứng yên chờ đèn đỏ. Sau va chạm, hai xe dính vào nhau và cùng trượt trên mặt đường nằm ngang thêm 5,0 m rồi dừng. Trong khi trượt, lực ma sát tác dụng lên hai xe có độ lớn không đổi, bằng 0,50 lần tổng trọng lượng của hai xe. Coi va chạm xảy ra rất nhanh. Tốc độ của ô tô con ngay trước va chạm là bao nhiêu km/h (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?
Lời giải
Đáp số: 63 km/h
Mấu chốt. Đi ngược từ lúc dừng: từ quãng đường trượt tìm tốc độ chung ngay sau va chạm, rồi dùng bảo toàn động lượng cho va chạm mềm để tìm tốc độ của ô tô con trước va chạm.
- Ngay sau va chạm, hai xe có tốc độ chung Lực ma sát sinh công âm làm động năng giảm về 0:
- Suy ra m/s.
- Va chạm xảy ra rất nhanh nên hệ hai xe coi là hệ kín: suy ra m/s.
- Đổi đơn vị: km/h.
Tự soát. Động năng của ô tô con ngay trước va chạm là J; ngay sau va chạm hai xe còn J, đúng bằng như va chạm mềm vào xe đứng yên phải cho. Phần còn lại làm hai xe biến dạng và nóng lên.
Bẫy hay gặp. Bỏ qua bước va chạm, lấy luôn 7,0 m/s làm tốc độ của ô tô con thì ra 25 km/h. Dùng bảo toàn động năng cho va chạm mềm, ra khoảng 40 km/h.
Công thức dùng: Liên hệ động năng và công (mở tab mới) · Va chạm mềm (mở tab mới) · Bảo toàn động lượng (mở tab mới)
HẾT