MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập
Đề kiểm tra giữa học kì I, mức cơ bản · Môn Vật lí 10
Thời gian làm bài 45 phút, không kể thời gian phát đề
Mã đề1011
Cho biết: m/s².
PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.
Câu 1. Trong nghiên cứu vật lí, người ta dùng ba loại mô hình: mô hình vật chất, mô hình lí thuyết và mô hình toán học. Ví dụ nào sau đây là một mô hình vật chất?
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Mô hình vật chất là một vật thật, thường thu nhỏ hoặc phóng to, có hình dạng giống đối tượng cần nghiên cứu. Mô hình lí thuyết dùng hình vẽ, khái niệm quy ước. Mô hình toán học dùng công thức, phương trình, đồ thị.
- Quả địa cầu là một vật thật có hình dạng giống Trái Đất thu nhỏ, cầm lên, xoay và quan sát được. Đó là mô hình vật chất.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Tia sáng là một hình vẽ quy ước để mô tả đường truyền của ánh sáng, không phải một vật thật. Đây là mô hình lí thuyết.
- B. Công thức dùng kí hiệu và phép toán để mô tả quan hệ giữa các đại lượng. Đây là mô hình toán học.
- D. Đồ thị biểu diễn quan hệ giữa độ dịch chuyển và thời gian bằng hình vẽ trên hệ trục tọa độ. Đây cũng là mô hình toán học.
Câu 2. Khi làm thí nghiệm với các thiết bị điện trong phòng thực hành, việc làm nào sau đây không đúng quy tắc an toàn?
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Quy tắc an toàn điện nhằm tránh điện giật, chập cháy và hỏng thiết bị. Việc nào có thể làm hỏng lớp cách điện hoặc để lộ phần kim loại có điện là sai quy tắc.
- Kéo mạnh vào dây điện có thể làm đứt dây bên trong hoặc tuột chỗ nối ở phích cắm, để lộ phần kim loại có điện, gây chập điện hoặc điện giật. Khi rút phích cắm phải cầm vào thân phích cắm.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đây là việc phải làm. Nguồn có điện áp lớn hơn điện áp định mức có thể làm cháy thiết bị.
- B. Đây là việc phải làm. Tháo lắp khi mạch còn điện dễ bị điện giật và gây chập mạch.
- C. Đây là việc phải làm. Nước thường dùng dẫn điện được, dây và ổ cắm bị ướt dễ gây chập điện, điện giật.
Câu 3. Trong hệ đơn vị SI, đơn vị nào sau đây là đơn vị dẫn xuất?
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Hệ SI có 7 đơn vị cơ bản: m (độ dài), kg (khối lượng), s (thời gian), A (cường độ dòng điện), K (nhiệt độ), mol (lượng chất), cd (cường độ ánh sáng). Các đơn vị khác được tạo ra từ các đơn vị cơ bản này gọi là đơn vị dẫn xuất.
- Mét trên giây là đơn vị của tốc độ, tạo ra từ hai đơn vị cơ bản: mét chia cho giây. Vậy m/s là đơn vị dẫn xuất.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Mét là đơn vị cơ bản của độ dài.
- C. Giây là đơn vị cơ bản của thời gian.
- D. Kelvin là đơn vị cơ bản của nhiệt độ.
Câu 4. Một cân điện tử khi chưa đặt vật lên đĩa cân đã chỉ 0,3 g. Một học sinh không chỉnh cân về số 0 mà dùng ngay cân đó để cân một quả nặng 5 lần. Kết quả các lần cân mắc sai số
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Sai số hệ thống do dụng cụ (như lệch vạch số 0) hoặc do cách đo, làm kết quả lệch về một phía, đo bao nhiêu lần cũng không giảm. Sai số ngẫu nhiên làm kết quả lúc lớn lúc nhỏ và giảm được khi đo nhiều lần.
- Đĩa cân còn trống mà cân đã chỉ 0,3 g, nên mỗi lần cân, số chỉ bằng khối lượng thực cộng thêm 0,3 g. Kết quả luôn lớn hơn giá trị thực cùng một lượng: đó là sai số hệ thống.
- Muốn loại sai số này phải chỉnh cân về số 0 trước khi cân, hoặc lấy mỗi số chỉ trừ đi 0,3 g.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Sai số do cân lệch vạch 0 có mặt trong mọi lần cân và luôn theo một chiều, nên lấy trung bình nhiều lần cũng không mất.
- B. Nhầm chiều lệch. Cân chỉ 0,3 g khi chưa có vật, tức là cân cộng thêm 0,3 g vào mọi số đo, nên kết quả lớn hơn giá trị thực.
- C. Lần nào cân cũng cộng thêm đúng 0,3 g, kết quả lệch về một phía chứ không lúc lớn lúc nhỏ.
Câu 5. Một học sinh đo chiều dài cái bàn học được cm và đo bề dày một cuốn sách được cm. Nhận xét nào sau đây đúng?
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Muốn so độ chính xác của hai phép đo, phải so sai số tương đối không so sai số tuyệt đối.
- Chiều dài bàn:
- Bề dày sách:
- nên phép đo chiều dài bàn chính xác hơn, dù sai số tuyệt đối của nó lớn hơn.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Sai số tuyệt đối 0,1 cm nhỏ hơn 0,5 cm, nhưng so với bề dày chỉ 2,0 cm thì 0,1 cm đã là 5%, lớn hơn nhiều so với 0,42% của phép đo chiều dài bàn.
- C. Lấy ngược tỉ số thành (được 240 và 20) rồi chọn số nhỏ hơn. Sai số tương đối là của cuốn sách lớn hơn.
- D. Sai số tương đối tính bằng phần trăm, không có đơn vị, nên dùng được để so độ chính xác của hai phép đo bất kì.
Công thức dùng: Sai số tương đối (mở tab mới)
Câu 6. Một học sinh đi bộ thẳng từ cổng trường tới một nhà sách cách cổng trường 300 m, rồi quay lại cổng trường theo đường cũ. Trong cả chuyến đi, quãng đường đi được và độ lớn độ dịch chuyển của học sinh lần lượt là
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Quãng đường cộng dồn mọi đoạn đã đi. Độ dịch chuyển chỉ phụ thuộc vị trí đầu và vị trí cuối.
- Quãng đường: m.
- Học sinh trở về đúng cổng trường, vị trí cuối trùng vị trí đầu, nên
Vì sao các phương án khác sai
- A. Coi độ dịch chuyển bằng quãng đường. Hai đại lượng chỉ bằng nhau khi vật chuyển động thẳng và không đổi chiều.
- B. Đảo hai đại lượng. Học sinh đã đi bộ nên quãng đường không thể bằng 0.
- D. Chỉ tính lượt đi, quên quãng đường 300 m lúc quay về.
Công thức dùng: Độ dịch chuyển và quãng đường (mở tab mới)
Câu 7. Một xe máy đang chạy trên đường, đồng hồ tốc độ trên xe chỉ 40 km/h. Con số này cho biết
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Đồng hồ tốc độ cho biết tốc độ của xe trong một khoảng thời gian rất ngắn quanh lúc đọc, tức tốc độ tức thời.
- Khi xe tăng ga hay hãm phanh, kim đồng hồ thay đổi ngay. Vậy số chỉ là tốc độ ở từng thời điểm, không phải giá trị trung bình trên cả chặng.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Tốc độ trung bình phải lấy cả quãng đường chia cả thời gian, kể cả lúc dừng đèn đỏ. Đồng hồ không tính như vậy: xe dừng thì đồng hồ chỉ 0.
- C. 40 km/h chỉ cho biết nếu giữ nguyên tốc độ này thì mỗi giờ xe đi được 40 km. Trong một giờ vừa qua xe có thể đã chạy nhanh, chậm hay dừng lại.
- D. Vận tốc trung bình bằng độ dịch chuyển chia thời gian, tính cho cả chặng. Đồng hồ chỉ cho biết tốc độ ở thời điểm đọc.
Công thức dùng: Vận tốc tức thời (mở tab mới)
Câu 8. Từ cổng trường, một học sinh đi thẳng 120 m về phía đông tới ngã tư, rồi rẽ trái đi thẳng 160 m về phía bắc tới nhà văn hóa. Độ lớn độ dịch chuyển của học sinh từ cổng trường tới nhà văn hóa là
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Hai độ dịch chuyển vuông góc với nhau. Độ dịch chuyển tổng hợp là cạnh huyền của tam giác vuông có hai cạnh góc vuông là hai độ dịch chuyển đó.
- với hướng đông, hướng bắc, vuông góc với nhau.
- m.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Cộng hai độ dài: m. Đó là quãng đường đi được, không phải độ lớn độ dịch chuyển.
- B. Dùng định lí Pythagore nhưng lấy đoạn 160 m làm cạnh huyền: m. Cạnh huyền là đoạn nối thẳng cổng trường với nhà văn hóa.
- C. Trừ hai độ dài như hai độ dịch chuyển ngược chiều. Hai đoạn đường này vuông góc với nhau.
Công thức dùng: Độ dịch chuyển và quãng đường (mở tab mới)
Câu 9. Một đoàn tàu chạy thẳng đều với tốc độ 10 m/s đối với đường ray. Trong một toa, một hành khách đi từ đầu toa về cuối toa, tức ngược chiều chạy của tàu, với tốc độ 1,5 m/s đối với toa. Tốc độ của hành khách đối với đường ray là
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Dùng công thức cộng vận tốc với (1) là hành khách, (2) là toa tàu, (3) là đường ray. Hai vận tốc ngược chiều nên trừ độ lớn.
- m/s (hành khách đối với toa), m/s (toa đối với đường ray), hai vận tốc ngược chiều.
- m/s, hướng theo chiều chạy của tàu.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Cộng hai tốc độ như khi hành khách đi cùng chiều chạy của tàu, tức đi về phía đầu toa.
- C. Bỏ qua chuyển động của hành khách trong toa, lấy luôn tốc độ của tàu.
- D. Đó là tốc độ của hành khách đối với toa, chưa đổi sang hệ quy chiếu gắn với đường ray.
Công thức dùng: Tổng hợp vận tốc (mở tab mới)
Câu 10. Trong bài thực hành đo tốc độ, một viên bi thép có đường kính lăn qua một cổng quang điện. Đồng hồ đo thời gian hiện số cho biết khoảng thời gian viên bi chắn chùm tia sáng của cổng quang. Tốc độ tức thời của viên bi khi đi qua cổng quang được tính gần đúng bằng
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Trong khoảng thời gian rất ngắn viên bi chắn chùm sáng, nó đi được một đoạn bằng đường kính Tốc độ trung bình trong khoảng thời gian rất ngắn này coi là tốc độ tức thời.
- Chùm sáng bị chắn từ lúc mép trước của viên bi tới chùm sáng cho tới lúc mép sau rời khỏi chùm sáng. Trong thời gian đó viên bi đi được quãng đường bằng đường kính
- Vậy
Vì sao các phương án khác sai
- B. Nhân thay vì chia. Tích của độ dài và thời gian có đơn vị m.s, không phải đơn vị của tốc độ.
- C. Đảo tỉ số. có đơn vị s/m, không phải m/s.
- D. Lấy bán kính làm quãng đường. Trong lúc chắn sáng, viên bi đi được cả đường kính.
Công thức dùng: Vận tốc tức thời (mở tab mới)
Câu 11. Trên đồ thị độ dịch chuyển theo thời gian của một vật chuyển động thẳng, độ dốc của đồ thị cho biết
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Độ dốc của đồ thị là đúng bằng vận tốc.
- Lấy hai điểm trên đồ thị: độ dốc Đồ thị dốc lên thì nằm ngang thì vật đứng yên, dốc xuống thì
Vì sao các phương án khác sai
- A. Gia tốc là độ dốc của đồ thị vận tốc theo thời gian, không phải của đồ thị độ dịch chuyển theo thời gian.
- C. Độ dịch chuyển đọc trên trục tung. Quãng đường tính từ độ thay đổi tung độ của đồ thị, không phải từ độ dốc.
- D. Thời gian đọc trên trục hoành, không liên quan tới độ dốc.
Công thức dùng: Đồ thị độ dịch chuyển theo thời gian (mở tab mới)
Câu 12. Gia tốc của một vật chuyển động là đại lượng cho biết
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. gia tốc là độ thay đổi vận tốc trong một đơn vị thời gian.
- Gia tốc 2 m/s² nghĩa là mỗi giây vận tốc thay đổi 2 m/s. Gia tốc càng lớn thì vận tốc thay đổi càng nhanh, dù vật đang chuyển động nhanh hay chậm.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Vật chuyển động nhanh hay chậm là ý nghĩa của tốc độ. Một ô tô chạy thẳng đều 100 km/h rất nhanh nhưng gia tốc bằng 0.
- B. Hướng thay đổi vị trí là hướng của độ dịch chuyển, của vận tốc.
- D. Độ dài đường đi là quãng đường không phải gia tốc.
Công thức dùng: Gia tốc (mở tab mới)
Câu 13. Một vật chuyển động thẳng biến đổi đều trên trục Tại một thời điểm, vật có vận tốc m/s và gia tốc m/s². Tại thời điểm đó, vật đang chuyển động
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Dấu của cho biết chiều chuyển động. Vật nhanh dần khi cùng dấu với chậm dần khi trái dấu với Riêng dấu của chưa nói được vật nhanh dần hay chậm dần.
- nên vật đang đi theo chiều âm của trục
- và cùng dấu âm, tức gia tốc cùng chiều với vận tốc, nên độ lớn vận tốc tăng: vật chuyển động nhanh dần. Chẳng hạn sau 1 s, m/s, tốc độ tăng từ 4 m/s lên 6 m/s.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Thấy gia tốc âm liền kết luận chậm dần. Gia tốc âm chỉ cho biết gia tốc hướng theo chiều âm, mà vật cũng đang đi theo chiều âm.
- C. Vận tốc âm nghĩa là vật đi theo chiều âm. Hơn nữa cùng dấu với nên vật nhanh dần chứ không chậm dần.
- D. Hai dấu âm không cho chiều dương. nên vật vẫn đi theo chiều âm.
Công thức dùng: Gia tốc (mở tab mới) · Chuyển động thẳng biến đổi đều (mở tab mới)
Sử dụng các thông tin sau cho Câu 14 và Câu 15. Một xe máy đang chạy thẳng với tốc độ 36 km/h thì tăng ga, chuyển động nhanh dần đều. Sau 10 s, xe đạt tốc độ 54 km/h.
Câu 14. Gia tốc của xe máy có độ lớn là
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Đổi tốc độ ra m/s trước, rồi mới dùng
- km/h m/s, km/h m/s.
- m/s².
Vì sao các phương án khác sai
- A. Không đổi đơn vị: lấy km/h chia cho giây rồi ghi m/s².
- C. Quên trừ vận tốc đầu: m/s², coi như xe bắt đầu chạy từ trạng thái đứng yên.
- D. Vừa quên vận tốc đầu vừa không đổi đơn vị:
Công thức dùng: Gia tốc (mở tab mới)
Câu 15. Quãng đường xe máy đi được trong 10 s tăng tốc đó là
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Xe chuyển động thẳng nhanh dần đều, không đổi chiều, nên quãng đường bằng độ dịch chuyển
- Theo câu trước: m/s, m/s².
- m.
- Soát lại: tốc độ trung bình là m/s, nhân với 10 s được 125 m.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Lấy tốc độ cuối nhân thời gian: m, coi như xe chạy đều 15 m/s suốt 10 s.
- B. Không đổi km/h ra m/s: nhân km/h với giây.
- D. Chỉ tính số hạng m, quên phần quãng đường tăng thêm do gia tốc.
Công thức dùng: Chuyển động thẳng biến đổi đều (mở tab mới)
Câu 16. Một vật chuyển động thẳng theo một chiều. Trên đồ thị vận tốc theo thời gian của vật, độ dịch chuyển của vật trong một khoảng thời gian bằng
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Với chuyển động thẳng đều, chính là diện tích hình chữ nhật cao rộng trên đồ thị Điều này đúng cho mọi dạng đồ thị: độ dịch chuyển bằng diện tích dưới đồ thị.
- Chia khoảng thời gian thành nhiều khoảng rất nhỏ Trong mỗi khoảng, vận tốc coi như không đổi, độ dịch chuyển là đúng bằng diện tích một dải hẹp dưới đồ thị. Cộng các dải lại được diện tích giới hạn bởi đồ thị và trục thời gian.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Độ dốc của đồ thị vận tốc theo thời gian là gia tốc.
- B. Vận tốc ở một thời điểm chưa cho biết vật đã đi bao xa, còn phải tính đến thời gian chuyển động.
- D. Hiệu hai vận tốc là độ biến thiên vận tốc dùng để tính gia tốc.
Công thức dùng: Đồ thị vận tốc theo thời gian (mở tab mới)
Câu 17. Trong một ống thủy tinh dài đã hút hết không khí, thả cùng lúc một hòn bi chì và một chiếc lông chim từ cùng một độ cao. Kết quả quan sát được là
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Khi không có lực cản của không khí, mọi vật chỉ chịu tác dụng của trọng lực và rơi tự do với cùng một gia tốc
- Trong không khí, lông chim rơi chậm vì lực cản lớn so với trọng lượng của nó. Khi đã hút hết không khí, cả hai vật chỉ chịu trọng lực, cùng rơi tự do với gia tốc từ cùng một độ cao, nên chạm đáy ống cùng lúc.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Hòn bi chì chỉ rơi nhanh hơn khi có không khí cản lông chim. Gia tốc rơi tự do không phụ thuộc khối lượng của vật.
- B. Lông chim chỉ lơ lửng hay rơi chậm khi lực cản của không khí đủ lớn. Trong ống không còn không khí nên nó rơi nhanh dần như hòn bi.
- C. Cả hai vật đều rơi tự do, là chuyển động thẳng nhanh dần đều với cùng gia tốc
Công thức dùng: Rơi tự do (mở tab mới)
Câu 18. Thả rơi tự do một viên bi từ độ cao thì sau 1,0 s viên bi chạm đất. Nếu thả rơi tự do viên bi đó từ độ cao thì thời gian rơi là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Từ suy ra thời gian rơi tỉ lệ với căn bậc hai của độ cao.
- nên s.
- Soát bằng số: m, m, s.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Coi thời gian rơi tỉ lệ thuận với độ cao. Độ cao tỉ lệ với nên độ cao gấp 4 thì thời gian chỉ gấp 2.
- C. Coi thời gian rơi không phụ thuộc độ cao. Mọi vật rơi như nhau nghĩa là thả từ cùng độ cao thì rơi hết cùng thời gian; thả từ cao hơn thì rơi lâu hơn.
- D. Đảo tỉ số: Rơi từ cao hơn phải mất nhiều thời gian hơn.
Công thức dùng: Rơi tự do (mở tab mới)
PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.
Câu 1. Một ca nô chạy giữa hai bến A và B trên một đoạn sông thẳng, B ở phía hạ lưu và cách A 36 km. Dòng nước chảy đều. Ca nô giữ nguyên tốc độ đối với nước, chạy xuôi dòng từ A đến B mất 1,5 giờ, rồi chạy ngược dòng từ B về A mất 2,0 giờ.
a) Khi ca nô chạy xuôi dòng, độ lớn vận tốc của ca nô đối với bờ bằng tổng độ lớn vận tốc của ca nô đối với nước và độ lớn vận tốc của nước đối với bờ.
Đúngb) Khi ca nô chạy ngược dòng, vận tốc của ca nô đối với bờ lớn hơn vận tốc của ca nô đối với nước.
Saic) Khi chạy xuôi dòng, tốc độ của ca nô đối với bờ là 24 km/h.
Đúngd) Nếu tắt máy để ca nô trôi theo dòng nước từ A đến B thì mất 6,0 giờ.
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Sai
- a) Đúng. Xuôi dòng thì vận tốc của ca nô đối với nước cùng chiều với vận tốc của nước đối với bờ, nên
- b) Sai. Ngược dòng thì hai vận tốc ngược chiều: nhỏ hơn Dòng nước làm ca nô đi chậm lại so với bờ.
- c) Đúng. km/h.
- d) Sai. Ngược dòng: km/h. Từ và suy ra km/h. Trôi theo dòng nước thì ca nô có vận tốc của nước, nên mất giờ. Con số 6,0 giờ là kết quả khi lấy km/h làm tốc độ dòng nước, quên chia cho 2.
Công thức dùng: Tổng hợp vận tốc (mở tab mới) · Tốc độ trung bình, vận tốc trung bình (mở tab mới)
Câu 2. Một học sinh đi xe đạp từ nhà tới trường trên một đường thẳng, giữa đường dừng lại mua bánh mì. Chọn gốc tọa độ ở nhà, chiều dương từ nhà tới trường, gốc thời gian lúc xuất phát. Đồ thị độ dịch chuyển theo thời gian của học sinh như hình bên.
a) Học sinh dừng lại mua bánh mì trong 360 s.
Saib) Độ dịch chuyển của học sinh từ nhà tới trường là 2400 m.
Đúngc) Trong 240 s đầu, vận tốc của học sinh là 5,0 m/s.
Đúngd) Tốc độ trung bình của học sinh trên cả quãng đường từ nhà tới trường là 4,5 m/s.
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Saib) Đúngc) Đúngd) Sai
- a) Sai. Đoạn nằm ngang (học sinh đứng yên) kéo dài từ thời điểm 240 s tới thời điểm 360 s, tức s. Con số 360 s là thời điểm học sinh đi tiếp, không phải thời gian dừng.
- b) Đúng. Lúc xuất phát lúc tới trường ( s) đồ thị cho m.
- c) Đúng. Vận tốc là độ dốc của đoạn đầu: m/s.
- d) Sai. Đoạn sau có m/s. Tốc độ trung bình là tổng quãng đường chia tổng thời gian, kể cả lúc dừng: m/s. Con số 4,5 m/s là trung bình cộng của 5,0 m/s và 4,0 m/s, bỏ qua thời gian dừng và việc hai đoạn đi hết hai khoảng thời gian khác nhau.
Công thức dùng: Đồ thị độ dịch chuyển theo thời gian (mở tab mới) · Tốc độ trung bình, vận tốc trung bình (mở tab mới)
Câu 3. Một xe buýt rời trạm A, chạy trên đường thẳng tới trạm B thì dừng lại. Chọn chiều dương là chiều chuyển động của xe, gốc thời gian lúc xe rời trạm A. Đồ thị vận tốc theo thời gian của xe như hình bên.
a) Trong 10 s đầu, xe buýt chuyển động thẳng đều.
Saib) Từ thời điểm 40 s đến thời điểm 60 s, xe buýt chuyển động thẳng chậm dần đều.
Đúngc) Độ lớn gia tốc của xe khi vào trạm B (từ 40 s đến 60 s) lớn hơn khi rời trạm A (từ 0 đến 10 s).
Said) Khoảng cách giữa hai trạm là 450 m.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Saib) Đúngc) Said) Đúng
- a) Sai. Trong 10 s đầu, vận tốc tăng đều từ 0 lên 10 m/s: xe chuyển động thẳng nhanh dần đều. Chỉ trong khoảng từ 10 s đến 40 s vận tốc mới không đổi.
- b) Đúng. Đồ thị là đoạn thẳng đi xuống, vận tốc vẫn dương nhưng giảm đều từ 10 m/s về 0: xe chuyển động chậm dần đều rồi dừng ở trạm B.
- c) Sai. Rời trạm: m/s². Vào trạm: m/s², độ lớn 0,50 m/s². Độ lớn gia tốc khi vào trạm nhỏ hơn, đúng với đoạn đồ thị lúc vào trạm thoải hơn.
- d) Đúng. Xe đi theo một chiều nên khoảng cách hai trạm bằng độ dịch chuyển, tức diện tích dưới đồ thị: m.
Công thức dùng: Đồ thị vận tốc theo thời gian (mở tab mới) · Gia tốc (mở tab mới)
Câu 4. Để đo gia tốc rơi tự do, một nhóm học sinh dùng nam châm điện giữ một viên bi thép nhỏ. Khi ngắt điện, viên bi bắt đầu rơi và đồng hồ đo thời gian hiện số bắt đầu đếm; đồng hồ dừng đếm khi viên bi tới cổng quang điện đặt phía dưới, cách vị trí ban đầu của viên bi một khoảng (hình bên). Thay đổi nhóm thu được bảng số liệu sau.
| (m) | 0,200 | 0,400 | 0,600 | 0,800 |
|---|---|---|---|---|
| (s) | 0,202 | 0,286 | 0,350 | 0,404 |
a) Viên bi bắt đầu rơi không vận tốc đầu và chuyển động thẳng nhanh dần đều.
Đúngb) Viên bi thép nhỏ và nặng nên lực cản của không khí lên nó rất nhỏ so với trọng lượng, chuyển động của viên bi được coi là rơi tự do.
Đúngc) Từ lần đo với m, gia tốc rơi tự do tính được xấp xỉ 9,8 m/s².
Đúngd) Trong lần đo với m, tốc độ của viên bi khi tới cổng quang xấp xỉ 2,0 m/s.
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Đúngd) Sai
- a) Đúng. Viên bi được thả từ trạng thái đứng yên khi nam châm ngắt điện. Rơi tự do là chuyển động thẳng nhanh dần đều với gia tốc
- b) Đúng. Rơi tự do là rơi chỉ dưới tác dụng của trọng lực. Viên bi thép nhỏ, nặng, rơi quãng đường dưới 1 m nên lực cản của không khí không đáng kể, coi là rơi tự do.
- c) Đúng. Từ m/s².
- d) Sai. Tốc độ khi tới cổng quang: m/s, khoảng 4,0 m/s. Ghép với cũng được m/s. Con số 2,0 m/s là tức tốc độ trung bình trên cả đoạn rơi; viên bi rơi nhanh dần đều từ 0 nên tốc độ lúc cuối gấp đôi tốc độ trung bình.
Công thức dùng: Rơi tự do (mở tab mới)
PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.
Câu 1. Một nhóm học sinh dùng đồng hồ đo thời gian hiện số để đo thời gian một xe lăn chạy giữa hai cổng quang điện. Kết quả 5 lần đo ghi ở bảng dưới. Sai số dụng cụ của đồng hồ là 0,001 s. Sai số tương đối của phép đo thời gian này là bao nhiêu phần trăm (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?
| Lần đo | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
|---|---|---|---|---|---|
| (s) | 0,505 | 0,493 | 0,506 | 0,495 | 0,501 |
Lời giải
Đáp số: 1,2 %
Mấu chốt. Tính lần lượt giá trị trung bình, sai số tuyệt đối trung bình, cộng sai số dụng cụ để được sai số tuyệt đối, rồi chia cho giá trị trung bình.
- Giá trị trung bình: s.
- Sai số tuyệt đối của từng lần đo: 0,005 s; 0,007 s; 0,006 s; 0,005 s; 0,001 s. Trung bình: s.
- Sai số tuyệt đối của phép đo: s.
- Sai số tương đối:
Tự soát. Các số đo lệch khỏi 0,500 s nhiều nhất 0,007 s, tức 1,4%, nên sai số tương đối cỡ 1% là hợp lí. Làm tròn sai số tuyệt đối đến một chữ số có nghĩa thì kết quả ghi là s, cũng cho
Bẫy hay gặp. Quên cộng sai số dụng cụ sẽ ra làm tròn thành 1,0%.
Công thức dùng: Giá trị trung bình của phép đo (mở tab mới) · Sai số tuyệt đối (mở tab mới) · Sai số tương đối (mở tab mới)
Câu 2. Một máy bay không người lái chở hàng bay ở độ cao không đổi. Vận tốc của máy bay đối với không khí có độ lớn 12 m/s, hướng về phía bắc. Gió thổi đều về phía đông với vận tốc 5,0 m/s đối với mặt đất. Độ lớn độ dịch chuyển của máy bay đối với mặt đất sau 2,0 phút bay là bao nhiêu mét (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?
Lời giải
Đáp số: 1560 m
Mấu chốt. Vận tốc của máy bay đối với mặt đất là tổng hợp của vận tốc máy bay đối với không khí và vận tốc của không khí (gió) đối với mặt đất. Hai vận tốc này vuông góc với nhau.
- Gọi (1) là máy bay, (2) là không khí, (3) là mặt đất: với hướng bắc, hướng đông.
- m/s.
- Vận tốc không đổi nên máy bay chuyển động thẳng đều. Với phút s: m.
Tự soát. Tách theo hai hướng: sau 120 s máy bay đi về phía bắc m và bị gió đưa về phía đông m. m, khớp.
Bẫy hay gặp. Cộng thẳng hai tốc độ thành 17 m/s sẽ ra 2040 m. Quên đổi phút ra giây sẽ ra 26 m.
Công thức dùng: Tổng hợp vận tốc (mở tab mới) · Độ dịch chuyển và quãng đường (mở tab mới)
Câu 3. Một xe lăn có gắn tấm chắn sáng rộng 2,0 cm chuyển động nhanh dần đều xuống một máng nghiêng, lần lượt đi qua hai cổng quang điện (hình bên). Đồng hồ đo thời gian hiện số cho biết: tấm chắn sáng che cổng thứ nhất trong 0,050 s, che cổng thứ hai trong 0,025 s, và xe đi từ cổng thứ nhất tới cổng thứ hai mất 0,50 s. Coi tốc độ của xe khi qua mỗi cổng bằng bề rộng tấm chắn sáng chia cho thời gian che cổng. Gia tốc của xe là bao nhiêu m/s² (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần trăm)?
Lời giải
Đáp số: 0,80 m/s²
Mấu chốt. Mỗi cổng quang cho một tốc độ tức thời. Biết hai tốc độ và thời gian xe đi giữa hai cổng thì tính được gia tốc
- Đổi bề rộng tấm chắn sáng: 2,0 cm m.
- Qua cổng thứ nhất: m/s. Qua cổng thứ hai: m/s.
- m/s².
Tự soát. Khoảng cách giữa hai cổng suy ra từ kết quả: m, vừa với chiều dài một máng thí nghiệm. Gia tốc 0,80 m/s² nhỏ hơn nhiều so với đúng với máng chỉ hơi nghiêng.
Bẫy hay gặp. Lấy hiệu hai thời gian che cổng, s, làm thời gian tăng tốc sẽ ra m/s², lớn hơn cả Thời gian để tốc độ tăng từ lên là thời gian xe đi giữa hai cổng, 0,50 s.
Công thức dùng: Vận tốc tức thời (mở tab mới) · Gia tốc (mở tab mới)
Câu 4. Một đoàn tàu rời ga, chuyển động thẳng nhanh dần đều từ trạng thái đứng yên. Sau 1,0 phút, tàu đạt tốc độ 36 km/h. Quãng đường tàu đi được trong 1,0 phút đó là bao nhiêu mét (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?
Lời giải
Đáp số: 300 m
Mấu chốt. Đổi đơn vị về m và s, tính gia tốc từ rồi tính quãng đường từ
- km/h m/s, phút s.
- m/s².
- Tàu chuyển động theo một chiều nên m.
Tự soát. Tốc độ tăng đều từ 0 lên 10 m/s nên tốc độ trung bình là m/s; m, khớp. Đây cũng là diện tích tam giác dưới đồ thị vận tốc theo thời gian.
Bẫy hay gặp. Lấy tốc độ cuối nhân thời gian, m, là coi như tàu chạy đều 10 m/s ngay từ lúc rời ga.
Công thức dùng: Gia tốc (mở tab mới) · Chuyển động thẳng biến đổi đều (mở tab mới)
Câu 5. Một ô tô đang chạy thẳng với tốc độ 72 km/h thì người lái hãm phanh. Ô tô chuyển động thẳng chậm dần đều với gia tốc có độ lớn 5,0 m/s² cho tới khi dừng hẳn. Quãng đường ô tô đi được từ lúc hãm phanh tới lúc dừng là bao nhiêu mét (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?
Lời giải
Đáp số: 40 m
Mấu chốt. Đề không cho thời gian hãm phanh nên dùng Chọn chiều dương là chiều chuyển động, khi đó xe chậm dần nên
- km/h m/s, m/s².
- m. Xe không đổi chiều nên quãng đường là 40 m.
Tự soát. Thời gian hãm: s. Tốc độ trung bình m/s, nhân 4,0 s được 40 m, khớp.
Bẫy hay gặp. Quên đổi km/h ra m/s sẽ ra m. Quên hệ số 2 ở mẫu số sẽ ra 80 m.
Công thức dùng: Chuyển động thẳng biến đổi đều (mở tab mới)
Câu 6. Đứng trên một cây cầu, một học sinh thả cho một hòn sỏi nhỏ rơi không vận tốc đầu xuống sông và dùng đồng hồ bấm giây đo được thời gian từ lúc thả tới lúc hòn sỏi chạm mặt nước là 1,4 s. Bỏ qua lực cản của không khí. Độ cao từ chỗ thả hòn sỏi tới mặt nước là bao nhiêu mét (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?
Lời giải
Đáp số: 9,6 m
Mấu chốt. Hòn sỏi rơi tự do từ trạng thái nghỉ nên quãng đường rơi là
- m m.
Tự soát. Tốc độ lúc chạm nước m/s. Rơi nhanh dần đều từ 0 nên tốc độ trung bình bằng một nửa, khoảng 6,86 m/s; nhân với 1,4 s được khoảng 9,6 m, khớp.
Bẫy hay gặp. Dùng nhầm sẽ ra 13,7, đó là tốc độ lúc chạm nước tính bằng m/s, không phải độ cao. Quên hệ số sẽ ra 19,2 m.
Công thức dùng: Rơi tự do (mở tab mới)
HẾT