MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập
Đề kiểm tra cuối học kì II, mức trung bình · Môn Vật lí 10
Thời gian làm bài 45 phút, không kể thời gian phát đề
Mã đề1042
Cho biết: m/s²; khối lượng riêng của nước là 1000 kg/m³; áp suất khí quyển Pa.
PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.
Câu 1. Trong môn nhảy sào, vận động viên chạy lấy đà, cắm đầu sào xuống hộp chặn rồi rời mặt đất; sào bị uốn cong, sau đó duỗi thẳng và đẩy người lên cao vượt qua xà. Từ lúc chạy lấy đà tới lúc vượt qua xà, năng lượng chủ yếu chuyển hóa theo trình tự nào sau đây?
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Xét năng lượng nằm ở đâu trong từng giai đoạn: lúc chạy đà người có tốc độ lớn, lúc sào cong năng lượng được tích trong sào bị biến dạng, lúc vượt xà người ở cao nhất.
- Chạy lấy đà: người có tốc độ lớn, năng lượng chủ yếu là động năng.
- Cắm sào: người chậm lại, sào bị uốn cong; phần lớn động năng chuyển thành thế năng đàn hồi của sào bị biến dạng.
- Sào duỗi thẳng, đẩy người lên: thế năng đàn hồi của sào chuyển thành thế năng trọng trường của người ở độ cao của xà. Trình tự là động năng → thế năng đàn hồi → thế năng trọng trường.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đảo ngược trình tự. Lúc bắt đầu, người chạy trên mặt đất nên năng lượng chủ yếu là động năng, thế năng trọng trường còn nhỏ nhất.
- C. Lúc đầu sào thẳng, chưa bị biến dạng nên chưa có thế năng đàn hồi. Năng lượng làm sào cong lấy từ động năng chạy đà.
- D. Sào bị uốn cong ngay khi người vừa rời mặt đất; tới lúc người lên cao nhất thì sào đã duỗi thẳng. Thế năng trọng trường của người không chuyển ngược lại thành thế năng đàn hồi của sào.
Công thức dùng: Định luật bảo toàn năng lượng (mở tab mới)
Câu 2. Trong một nhà kho, xe nâng nâng một kiện hàng từ sàn lên ngăn trên của giá hàng, giữ yên kiện hàng ở đó một lúc, rồi hạ kiện hàng xuống sàn thật chậm. Kiện hàng chỉ dịch chuyển theo phương thẳng đứng. Xét công của lực do càng nâng tác dụng lên kiện hàng, phát biểu nào sau đây đúng?
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Dấu của công do góc giữa lực và hướng dịch chuyển quyết định. Lực của càng nâng luôn hướng lên; chỉ cần xét kiện hàng đi lên, đứng yên hay đi xuống.
- Lúc nâng: lực của càng nâng hướng lên, kiện hàng đi lên, nên
- Lúc giữ yên: kiện hàng không dịch chuyển, nên Động cơ có chạy thì cũng chỉ tiêu hao năng lượng bên trong xe, lực của càng nâng không sinh công lên kiện hàng.
- Lúc hạ chậm: càng nâng vẫn đỡ kiện hàng bằng một lực hướng lên để kiện hàng không rơi nhanh, còn kiện hàng đi xuống, nên và lực của càng nâng sinh công cản.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Lực của càng nâng và dịch chuyển cùng hướng lên nên công dương. Trong lúc nâng, trọng lực mới là lực sinh công âm.
- B. Kiện hàng đứng yên, quãng đường dịch chuyển bằng 0 nên công bằng 0, dù động cơ có chạy hay không.
- C. Càng nâng vẫn đỡ kiện hàng bằng một lực hướng lên trong khi kiện hàng đi xuống, nên lực này sinh công âm, khác 0.
Công thức dùng: Công của lực (mở tab mới)
Câu 3. Một chiếc xe đạp điện cùng người lái có tổng khối lượng 90 kg đang chạy với tốc độ 5,0 m/s. Động năng của xe và người là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Động năng tỉ lệ với khối lượng và với bình phương tốc độ.
- J.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Quên hệ số J.
- C. Quên bình phương tốc độ:
- D. Tính Đó là độ lớn động lượng (kg.m/s), không phải động năng.
Công thức dùng: Động năng (mở tab mới)
Câu 4. Một vận động viên trượt ván đi từ mép trên xuống đáy của một lòng máng hình chữ U mà không đạp chân thêm. Bỏ qua ma sát và sức cản của không khí. Trong lúc vận động viên cùng ván đi xuống đáy máng,
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Mặt máng chỉ tác dụng phản lực vuông góc với hướng chuyển động nên không sinh công. Chỉ có trọng lực sinh công nên cơ năng được bảo toàn.
- Độ cao giảm nên thế năng giảm.
- Phản lực của mặt máng không sinh công, ma sát và sức cản đã bỏ qua. Cơ năng không đổi: thế năng giảm bao nhiêu thì động năng tăng bấy nhiêu, vận động viên đi nhanh dần.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Cơ năng chỉ giảm khi ma sát hoặc lực cản sinh công âm; đề đã bỏ qua các lực này.
- C. Vận động viên đi nhanh dần nên động năng tăng. Động năng không đổi trong khi thế năng giảm thì cơ năng phải giảm, điều chỉ xảy ra khi có ma sát hoặc lực cản.
- D. Độ cao giảm nên thế năng giảm, không thể tăng. Ngoài trọng lực không có lực nào sinh công nên cơ năng cũng không tăng.
Công thức dùng: Bảo toàn cơ năng (mở tab mới) · Thế năng trọng trường (mở tab mới) · Động năng (mở tab mới)
Câu 5. Trong giờ thể dục, một học sinh khối lượng 50 kg leo theo một sợi dây treo thẳng đứng, đưa cơ thể lên cao thêm 4,0 m trong 8,0 s. Coi học sinh đi lên đều. Công suất trung bình học sinh dùng để nâng cơ thể lên là
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Đi lên đều nên lực nâng cơ thể bằng trọng lượng Công nâng người lên bằng chia cho thời gian được công suất.
- Công nâng cơ thể: J.
- W. Cách khác: m/s và W.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Quên nhân coi lực nâng bằng 50 N: W.
- C. Đây là công J, chưa chia cho thời gian 8,0 s.
- D. Coi công của học sinh chỉ làm tăng động năng: J, chia cho 8,0 s được khoảng 0,78 W. Học sinh đi lên đều nên động năng không đổi; công dùng để tăng thế năng.
Công thức dùng: Công suất (mở tab mới) · Công của lực (mở tab mới) · Thế năng trọng trường (mở tab mới)
Câu 6. Ở một công trình nhà ở, người thợ dùng một hệ ròng rọc để kéo một thùng vữa khối lượng 40 kg đi lên đều từ mặt đất tới sàn tầng hai cao 5,0 m. Để làm việc này, người thợ phải kéo đầu dây đi một đoạn 10 m bằng lực có độ lớn không đổi 245 N (hình bên). Hiệu suất của hệ ròng rọc là
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Công có ích là công nâng thùng vữa, Công toàn phần là công của lực kéo trên cả đoạn dây mà người thợ kéo, dài gấp đôi độ cao thùng vữa được nâng.
- Công có ích: J.
- Công toàn phần: J. Phần chênh 490 J dùng để nâng ròng rọc động và thắng ma sát ở trục ròng rọc, là phần hao phí.
Vì sao các phương án khác sai
- A. 20% là phần năng lượng hao phí, không phải hiệu suất.
- B. Lấy quãng đường của lực kéo bằng độ cao 5,0 m: Lực kéo đặt ở đầu dây, mà đầu dây đi 10 m. Hiệu suất không thể vượt quá 100%.
- D. Quên nhân lấy công có ích là
Công thức dùng: Hiệu suất (mở tab mới) · Công của lực (mở tab mới) · Thế năng trọng trường (mở tab mới)
Câu 7. Một chiếc thuyền kayak cùng người chèo có tổng khối lượng 100 kg đang lướt trên mặt hồ với tốc độ 3,0 m/s. Độ lớn động lượng của thuyền và người là
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Động lượng có độ lớn đơn vị kg.m/s.
- kg.m/s.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Tính đó là động năng (J), không phải động lượng.
- B. Thêm hệ số như công thức động năng:
- C. Bình phương tốc độ: Động lượng tỉ lệ bậc nhất với tốc độ.
Công thức dùng: Động lượng (mở tab mới)
Câu 8. Một người thợ mộc vung búa đóng đinh. Đầu búa có khối lượng 0,50 kg, chạm vào mũ đinh với tốc độ 6,0 m/s và dừng lại sau 0,010 s. Bỏ qua trọng lực và lực của tay người trong thời gian va chạm. Lực trung bình do búa tác dụng lên đinh có độ lớn là
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Lực do đinh tác dụng lên búa làm động lượng của búa giảm về 0: Theo định luật 3 Newton, búa tác dụng lên đinh một lực cùng độ lớn.
- Độ biến thiên động lượng của búa: kg.m/s.
- Lực đinh tác dụng lên búa: N.
- Theo định luật 3 Newton, búa tác dụng lên đinh lực 300 N, gấp khoảng 60 lần trọng lượng của đầu búa. Thời gian va chạm rất ngắn nên lực rất lớn.
Vì sao các phương án khác sai
- A. 3,0 là độ biến thiên động lượng (kg.m/s), chưa chia cho thời gian va chạm.
- B. Lấy động năng J chia cho thời gian. Lực bằng độ biến thiên động lượng chia cho thời gian.
- D. Nhân với thay vì chia:
Công thức dùng: Lực và tốc độ thay đổi động lượng (mở tab mới) · Định luật 3 Newton (mở tab mới)
Câu 9. Ở khu vui chơi, hai xe điện đụng chạy ngược chiều nhau trên cùng một đường thẳng rồi đâm trực diện vào nhau. Xe A cùng người ngồi có khối lượng 150 kg, chạy với tốc độ 2,0 m/s; xe B cùng người ngồi có khối lượng 200 kg, chạy với tốc độ 1,0 m/s. Ngay sau va chạm, xe A bật ngược trở lại với tốc độ 0,40 m/s. Coi hệ hai xe là hệ kín trong thời gian va chạm. Tốc độ của xe B ngay sau va chạm là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Động lượng là vectơ. Chọn một chiều dương rồi gán dấu cho từng vận tốc trước khi viết định luật bảo toàn động lượng.
- Chọn chiều dương là chiều chuyển động ban đầu của xe A. Trước va chạm: m/s, m/s. Sau va chạm xe A bật ngược nên m/s.
- Bảo toàn động lượng:
- suy ra m/s. Giá trị dương nên xe B bị đẩy lùi, chạy theo chiều chuyển động ban đầu của xe A với tốc độ 0,80 m/s.
- Soát: tổng động năng của hai xe trước va chạm là 400 J, sau va chạm là 76 J. Động năng giảm, hợp lí với va chạm của hai xe có đệm cao su.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Quên dấu của vận tốc sau va chạm của xe A, lấy m/s: m/s.
- C. Quên rằng xe B chạy ngược chiều, lấy m/s: m/s.
- D. Mắc cả hai lỗi về dấu: m/s.
Công thức dùng: Bảo toàn động lượng (mở tab mới) · Động lượng (mở tab mới)
Câu 10. Trường hợp nào sau đây là va chạm mềm?
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Va chạm mềm là va chạm mà sau đó hai vật dính vào nhau, chuyển động cùng một vận tốc.
- Cục đất sét dính vào xe lăn, sau va chạm hai vật chuyển động cùng vận tốc: đó là va chạm mềm. Động lượng của hệ được bảo toàn, còn một phần động năng chuyển thành nhiệt và làm đất sét biến dạng.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Bóng tách khỏi mặt vợt và bay ngược lại; sau va chạm hai vật không chuyển động cùng vận tốc.
- B. Sau va chạm hai viên bi tách rời nhau, mỗi viên một vận tốc. Va chạm giữa hai viên bi-a gần với va chạm đàn hồi.
- D. Viên đạn xuyên qua rồi rời khỏi tấm gỗ, hai vật không dính vào nhau và không chuyển động cùng vận tốc.
Công thức dùng: Va chạm mềm (mở tab mới)
Câu 11. Trên đoạn đường cong của một sân điền kinh, một vận động viên chạy theo một cung tròn bán kính 36 m. Khi vận động viên chạy được một đoạn cung dài 54 m thì độ dịch chuyển góc của vận động viên (góc mà bán kính nối tâm cung tròn với vận động viên quét được) là
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Góc ở tâm tính bằng radian bằng độ dài cung chia cho bán kính:
- rad, khoảng 86°.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Lập ngược tỉ số:
- C. Chia độ dài cung cho đường kính: Định nghĩa radian dùng bán kính.
- D. Đây là số vòng, vòng, chưa đổi ra radian. Nhân với mới được góc tính bằng radian: rad.
Công thức dùng: Radian, độ dịch chuyển góc (mở tab mới)
Câu 12. Khi một xe máy đang chạy, đồng hồ vòng tua chỉ 3000 vòng/phút, tức là trục động cơ quay đều 3000 vòng trong mỗi phút. Tốc độ góc của trục động cơ là
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Đổi vòng/phút ra vòng/s để được tần số rồi tính
- vòng/s, tức 50 Hz.
- rad/s.
Vì sao các phương án khác sai
- A. 50 là tần số (vòng/s), chưa nhân với
- B. Nhân tần số với thay vì
- C. Quên chia cho 60, coi 3000 là số vòng mỗi giây: rad/s.
Công thức dùng: Tốc độ góc (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới)
Câu 13. Một vòng quay ngựa gỗ ở công viên đang quay đều quanh trục thẳng đứng. Con ngựa A ở vòng ngoài, cách trục quay 6,0 m; con ngựa B ở vòng trong, cách trục quay 3,0 m. Gọi là tốc độ góc và là độ lớn gia tốc hướng tâm của hai con ngựa. Hệ thức nào sau đây đúng?
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Mọi điểm trên một vật quay quét cùng một góc trong cùng một thời gian nên có cùng tốc độ góc. Với cùng gia tốc hướng tâm tỉ lệ với bán kính.
- Hai con ngựa cùng quay hết một vòng trong một chu kì của vòng quay nên
- nên
Vì sao các phương án khác sai
- A. Coi gia tốc tỉ lệ với bình phương bán kính. Trong chỉ có bị bình phương.
- B. Ngựa ở vòng ngoài có tốc độ dài lớn gấp đôi, nhưng tốc độ góc thì như nhau vì cả vòng quay quay cùng nhau.
- D. Dùng mà coi hai con ngựa có cùng tốc độ dài. Thực ra nên
Công thức dùng: Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới) · Gia tốc và lực hướng tâm (mở tab mới)
Câu 14. Khi vắt, lồng giặt của một máy giặt cửa trên quay đều quanh trục thẳng đứng; quần áo bị ép sát vào thành lồng và quay tròn cùng lồng. Lực đóng vai trò lực hướng tâm giữ cho quần áo chuyển động tròn là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Lực hướng tâm không phải một loại lực mới: đó là hợp lực của các lực tác dụng lên vật, hướng vào tâm quỹ đạo. Ở đây tâm quỹ đạo nằm trên trục quay, cùng độ cao với quần áo.
- Quần áo chịu trọng lực (thẳng đứng, hướng xuống), lực ma sát nghỉ của thành lồng (thẳng đứng, hướng lên, giữ quần áo không tụt xuống) và phản lực của thành lồng (nằm ngang, hướng vào trục quay).
- Hai lực thẳng đứng cân bằng nhau. Chỉ còn phản lực của thành lồng hướng vào tâm, nên nó đóng vai trò lực hướng tâm. Ở chỗ có lỗ trên thành lồng, không có lực nào giữ nước trên quỹ đạo tròn nên nước văng ra ngoài.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Trọng lực thẳng đứng, không hướng vào trục quay.
- C. Lực ma sát nghỉ hướng lên dọc theo thành lồng, cân bằng với trọng lực, không hướng vào tâm.
- D. Hai lực này đều thẳng đứng và cân bằng nhau nên hợp lực của chúng bằng 0.
Công thức dùng: Gia tốc và lực hướng tâm (mở tab mới)
Câu 15. Một ô tô đi vào khúc cua tròn bán kính 40 m trên mặt đường nằm ngang. Lực ma sát nghỉ cực đại giữa lốp xe và mặt đường bằng 0,60 lần trọng lượng của xe. Để xe đi qua khúc cua mà không bị trượt, tốc độ của xe không được vượt quá
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Trên đường ngang, lực ma sát nghỉ đóng vai trò lực hướng tâm. Lực hướng tâm cần có tăng theo còn lực ma sát nghỉ chỉ lớn tới một giá trị cực đại.
- Xe không trượt khi lực hướng tâm cần có không vượt quá lực ma sát nghỉ cực đại:
- Khối lượng triệt tiêu: m/s.
- Đổi ra km/h: km/h.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Bỏ hệ số 0,60, coi lực ma sát nghỉ cực đại bằng trọng lượng xe: m/s km/h.
- B. Tính đúng 15,3 m/s nhưng quên đổi ra km/h.
- C. Đổi m/s ra km/h bằng cách chia cho 3,6; phải nhân với 3,6.
Công thức dùng: Gia tốc và lực hướng tâm (mở tab mới) · Lực ma sát nghỉ (mở tab mới)
Câu 16. Trường hợp nào sau đây vật bị biến dạng không đàn hồi (biến dạng dẻo)?
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Biến dạng đàn hồi: thôi tác dụng lực thì vật lấy lại hình dạng, kích thước ban đầu. Biến dạng không đàn hồi (dẻo): vật không lấy lại được hình dạng ban đầu.
- Miếng đất nặn giữ nguyên vết lõm sau khi thôi ấn, không trở lại hình dạng ban đầu, nên đó là biến dạng dẻo.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Tấm ván trở lại hình dạng cũ khi thôi lực: biến dạng đàn hồi. Nhờ vậy ván đẩy được vận động viên bật lên.
- C. Lò xo dãn ra như cũ khi thả tay: biến dạng đàn hồi.
- D. Quả bóng lấy lại hình dạng cũ khi thả tay: biến dạng đàn hồi.
Công thức dùng: Độ biến dạng của lò xo (mở tab mới)
Câu 17. Một chiếc cân treo dùng lò xo có độ cứng 490 N/m. Treo một túi hàng khối lượng 1,5 kg vào móc cân; bỏ qua khối lượng của móc. Khi túi hàng đứng yên, lò xo dãn một đoạn bằng
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Túi hàng đứng yên nên lực đàn hồi của lò xo cân bằng với trọng lượng túi hàng:
- N.
- m cm.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Quên nhân lấy lực bằng 1,5: m cm.
- B. Lập ngược tỉ số:
- D. Tính đúng 0,030 nhưng đơn vị là m, chưa đổi ra cm.
Công thức dùng: Định luật Hooke (mở tab mới) · Trọng lực, trọng lượng (mở tab mới)
Câu 18. Một thợ lặn đang làm việc ở độ sâu 20 m dưới mặt biển. Khối lượng riêng của nước biển là 1,03 g/cm³. Áp suất tại độ sâu này, tính cả áp suất khí quyển trên mặt biển, xấp xỉ bằng
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Áp suất trong chất lỏng ở độ sâu gồm áp suất khí quyển trên mặt thoáng và áp suất do cột chất lỏng gây ra: Khối lượng riêng phải đổi ra kg/m³.
- g/cm³ kg/m³.
- Áp suất do cột nước biển gây ra: Pa.
- Pa, gấp khoảng ba lần áp suất khí quyển.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đây chỉ là áp suất do cột nước biển gây ra, chưa cộng áp suất khí quyển
- C. Quên nhân Pa.
- D. Để khối lượng riêng là 1,03 mà không đổi g/cm³ ra kg/m³, nên phần chỉ còn khoảng 200 Pa.
Công thức dùng: Áp suất trong chất lỏng (mở tab mới) · Khối lượng riêng, áp suất (mở tab mới)
PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.
Câu 1. Một xe buýt điện có khối lượng 12 tấn (kể cả hành khách) rời bến trên một đoạn đường thẳng nằm ngang. Hình bên là đồ thị vận tốc của xe theo thời gian trong 20 s đầu xe tăng tốc đều, sau đó xe chạy đều. Coi tổng lực cản tác dụng lên xe luôn có độ lớn không đổi N.
a) Trong 20 s đầu, động năng của xe tăng dần; từ s đến s, động năng của xe không đổi.
Đúngb) Khi xe chạy đều, động năng của xe là J.
Saic) Trong 20 s đầu, công của lực kéo của động cơ là J.
Đúngd) Công suất trung bình của động cơ trong 20 s đầu nhỏ hơn công suất của động cơ khi xe chạy đều.
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Sai
- a) Đúng. Động năng chỉ phụ thuộc khối lượng và tốc độ. Trong 20 s đầu, tăng từ 0 lên 10 m/s nên động năng tăng; sau đó giữ nguyên 10 m/s nên động năng không đổi.
- b) Sai. J. Con số J có được khi quên hệ số
- c) Đúng. Quãng đường xe đi trong 20 s đầu bằng diện tích tam giác dưới đồ thị: m. Trọng lực và phản lực của mặt đường không sinh công, nên tổng công của lực kéo và lực cản bằng độ biến thiên động năng: Suy ra J.
- d) Sai. Trong 20 s đầu: W, tức 42 kW. Khi chạy đều, lực kéo cân bằng với lực cản nên W, tức 24 kW. Lúc tăng tốc, động cơ vừa thắng lực cản vừa tăng động năng cho xe nên công suất trung bình lớn hơn.
Công thức dùng: Động năng (mở tab mới) · Đồ thị vận tốc theo thời gian (mở tab mới) · Liên hệ động năng và công (mở tab mới) · Công của lực (mở tab mới) · Công suất (mở tab mới)
Câu 2. Câu lạc bộ khoa học của một trường phóng thử tên lửa nước làm từ vỏ chai nhựa. Vỏ tên lửa có khối lượng 0,15 kg, bên trong chứa 0,30 kg nước và khí đã được bơm tới áp suất cao. Tên lửa đặt thẳng đứng, đứng yên trên bệ phóng. Khi mở khóa, khí nén đẩy toàn bộ lượng nước phụt thẳng xuống dưới trong một thời gian rất ngắn; coi toàn bộ lượng nước phụt ra với vận tốc 12 m/s so với mặt đất. Coi vỏ tên lửa và nước là hệ kín trong thời gian phụt nước; bỏ qua lực cản của không khí và khối lượng của khí trong chai.
a) Tên lửa nước bay lên theo nguyên tắc chuyển động bằng phản lực: nước bị đẩy xuống dưới thì vỏ tên lửa chuyển động lên trên.
Đúngb) Động lượng của lượng nước phụt ra có độ lớn 3,6 kg.m/s.
Đúngc) Ngay sau khi nước phụt hết, vỏ tên lửa có tốc độ 8,0 m/s.
Said) Sau khi nước phụt hết, vỏ tên lửa còn lên cao thêm được khoảng 29 m.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Đúng
- a) Đúng. Trước khi phụt nước, hệ đứng yên nên tổng động lượng bằng 0. Nước phụt xuống mang động lượng hướng xuống thì vỏ tên lửa phải có động lượng hướng lên, cùng độ lớn, để tổng động lượng vẫn bằng 0. Đó là chuyển động bằng phản lực.
- b) Đúng. kg.m/s.
- c) Sai. Chọn chiều dương hướng lên. Bảo toàn động lượng: suy ra m/s. Con số 8,0 m/s có được khi chia 3,6 kg.m/s cho cả khối lượng ban đầu 0,45 kg; nhưng sau khi nước phụt ra, chỉ còn vỏ 0,15 kg mang động lượng đó.
- d) Đúng. Sau đó vỏ tên lửa chỉ chịu trọng lực nên cơ năng được bảo toàn: suy ra m.
Công thức dùng: Bảo toàn động lượng (mở tab mới) · Động lượng (mở tab mới) · Bảo toàn cơ năng (mở tab mới)
Câu 3. Trong giờ thực hành, một nhóm học sinh treo thẳng đứng một lò xo nhẹ, lần lượt móc các quả nặng có khối lượng khác nhau vào đầu dưới và đo chiều dài của lò xo khi quả nặng đứng yên. Kết quả ghi ở bảng dưới. Cuối buổi, nhóm treo thử một vật khối lượng 250 g thì lò xo dài 20,6 cm; tháo vật ra, lò xo chỉ co lại tới chiều dài 15,4 cm.
| Khối lượng quả nặng (g) | 0 | 50 | 100 | 150 | 200 |
|---|---|---|---|---|---|
| Chiều dài (cm) | 15,0 | 16,0 | 17,0 | 18,0 | 19,0 |
a) Chiều dài tự nhiên của lò xo là 15,0 cm.
Đúngb) Độ cứng của lò xo là 4,9 N/m.
Saic) Khi treo vật 250 g, lò xo vẫn biến dạng trong giới hạn đàn hồi.
Said) Trước khi treo vật 250 g, nhóm treo một hộp nhỏ vào lò xo thì khi hộp đứng yên, lò xo dài 17,5 cm. Khối lượng của hộp là 125 g.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Saic) Said) Đúng
- a) Đúng. Khi chưa treo quả nặng (khối lượng 0), lò xo không bị biến dạng và dài 15,0 cm: đó là chiều dài tự nhiên
- b) Sai. Mỗi lần thêm 50 g, lực kéo tăng N và lò xo dài thêm 1,0 cm, tức 0,010 m. Vậy N/m. Con số 4,9 N/m có được khi đổi nhầm 1,0 cm thành 0,10 m.
- c) Sai. Nếu còn trong giới hạn đàn hồi thì theo định luật Hooke lò xo phải dài cm, nhưng thực tế dài 20,6 cm; tháo vật ra, lò xo không trở về 15,0 cm mà dài 15,4 cm. Lò xo đã bị kéo quá giới hạn đàn hồi nên không lấy lại được chiều dài ban đầu.
- d) Đúng. Độ dãn cm, tức 0,025 m. Hộp đứng yên nên N, suy ra kg g. Soát bằng bảng: cứ 50 g làm lò xo dãn 1,0 cm, nên dãn 2,5 cm ứng với 125 g.
Công thức dùng: Độ biến dạng của lò xo (mở tab mới) · Định luật Hooke (mở tab mới) · Trọng lực, trọng lượng (mở tab mới)
Câu 4. Một bể cá cảnh bằng kính hình hộp chữ nhật đặt trên bàn; đáy bể dài 80 cm, rộng 40 cm. Mực nước trong bể cao 50 cm (hình bên), mặt nước để hở trong không khí.
a) Áp suất do nước gây ra tại mọi điểm trên đáy bể đều bằng nhau.
Đúngb) Khối lượng nước trong bể là 160 kg.
Đúngc) Áp suất do nước gây ra tại đáy bể là Pa.
Said) Thả chìm hoàn toàn một hòn non bộ có thể tích 4,8 dm³ vào bể, nước không tràn ra ngoài. Áp suất do nước gây ra tại đáy bể không thay đổi vì lượng nước trong bể không đổi.
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Sai
- a) Đúng. Đáy bể nằm ngang nên mọi điểm trên đáy cùng ở độ sâu 50 cm. Trong cùng một chất lỏng đứng yên, các điểm ở cùng độ sâu có áp suất bằng nhau.
- b) Đúng. m³, nên kg.
- c) Sai. Pa, tức Pa. Con số Pa có được khi để độ sâu là 50 mà không đổi cm ra m.
- d) Sai. Hòn non bộ chiếm chỗ nên mực nước dâng lên m, tức 1,5 cm. Áp suất do nước gây ra tại đáy chỉ phụ thuộc độ sâu nên tăng thêm Pa, dù lượng nước không đổi.
Công thức dùng: Khối lượng riêng, áp suất (mở tab mới) · Áp suất trong chất lỏng (mở tab mới) · Chênh lệch áp suất giữa hai điểm (mở tab mới)
PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.
Câu 1. Một đầu máy kéo một đoàn tàu hàng chạy thẳng đều trên đoạn đường ray nằm ngang với tốc độ 43,2 km/h. Tổng lực cản tác dụng lên đoàn tàu có độ lớn N. Công suất của đầu máy dùng để kéo đoàn tàu là bao nhiêu kilôoát (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?
Lời giải
Đáp số: 780 kW
Mấu chốt. Đoàn tàu chạy đều nên lực kéo của đầu máy cân bằng với tổng lực cản. Công suất của lực kéo là với tính bằng m/s.
- Chạy đều nên hợp lực bằng 0: lực kéo N.
- Đổi tốc độ: m/s.
- W kW.
Tự soát. Soát theo định nghĩa công suất: mỗi giây đoàn tàu đi được 12 m, lực kéo N sinh công J, tức 780 kJ trong mỗi giây.
Bẫy hay gặp. Giữ nguyên tốc độ 43,2 km/h mà không đổi ra m/s sẽ ra W, tức khoảng 2808 kW, gấp 3,6 lần đáp số.
Công thức dùng: Công suất (mở tab mới) · Cân bằng lực (mở tab mới)
Câu 2. Một cung thủ kéo căng dây cung rồi buông tay, bắn một mũi tên khối lượng 25 g theo phương nằm ngang. Khi dây được kéo căng, cánh cung bị uốn cong và tích trữ một năng lượng 75 J. Lúc buông tay, chỉ 80% năng lượng này chuyển thành động năng của mũi tên, phần còn lại làm dây và cánh cung rung động, nóng lên và phát ra âm thanh. Tốc độ của mũi tên khi rời dây cung là bao nhiêu m/s (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?
Lời giải
Đáp số: 69 m/s
Mấu chốt. Năng lượng tích trữ trong cánh cung là năng lượng toàn phần; phần có ích là động năng mà mũi tên nhận được, bằng hiệu suất nhân năng lượng toàn phần. Từ động năng suy ra tốc độ.
- Động năng của mũi tên: J.
- Đổi g kg. Từ m/s.
Tự soát. Thử lại: J, gần đúng 60 J, tức 80% của 75 J. Tốc độ khoảng 250 km/h, cỡ tốc độ của mũi tên bắn từ cung thể thao.
Bẫy hay gặp. Quên hiệu suất, dùng cả 75 J, sẽ ra khoảng 77 m/s. Quên đổi gam ra kilôgam thì ra m/s, quá nhỏ với một mũi tên.
Công thức dùng: Hiệu suất (mở tab mới) · Động năng (mở tab mới)
Câu 3. Một xe goòng (kể cả than đang chở) có khối lượng 200 kg đang chạy trên đường ray thẳng nằm ngang với tốc độ 3,0 m/s. Khi xe đi qua dưới một máng rót, một khối than 50 kg rơi thẳng đứng vào thùng xe và nằm yên trong thùng. Bỏ qua ma sát. Ngay sau đó, tốc độ của xe goòng là bao nhiêu m/s (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?
Lời giải
Đáp số: 2,4 m/s
Mấu chốt. Trọng lực và phản lực của đường ray đều thẳng đứng, nên động lượng của hệ xe và khối than theo phương ngang được bảo toàn. Khối than rơi thẳng đứng nên lúc đầu không có động lượng theo phương ngang.
- Theo phương ngang, trước khi khối than rơi vào: kg.m/s; khối than chỉ chuyển động theo phương thẳng đứng nên không góp phần nào.
- Sau đó than nằm yên trong thùng, cả hệ chuyển động cùng vận tốc
- m/s.
Tự soát. Khối lượng chuyển động theo phương ngang tăng 1,25 lần thì tốc độ giảm 1,25 lần: m/s.
Bẫy hay gặp. Nghĩ rằng khối than rơi thẳng đứng không ảnh hưởng tới chuyển động ngang nên tốc độ vẫn là 3,0 m/s. Thực ra xe phải truyền cho khối than động lượng theo phương ngang, nên xe chậm lại.
Công thức dùng: Bảo toàn động lượng (mở tab mới) · Va chạm mềm (mở tab mới)
Câu 4. Trong một tiết mục trượt băng nghệ thuật, vận động viên nữ khối lượng 48 kg trượt thẳng với tốc độ 5,0 m/s tới chỗ vận động viên nam khối lượng 72 kg đang đứng yên trên mặt băng. Vận động viên nam đón lấy và ôm chặt vận động viên nữ, rồi cả hai cùng trượt đi. Bỏ qua ma sát giữa giày trượt và mặt băng. Trong lúc đón nhau, phần động năng của hệ hai vận động viên đã chuyển hóa thành các dạng năng lượng khác là bao nhiêu jun (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?
Lời giải
Đáp số: 360 J
Mấu chốt. Hai người ôm nhau rồi cùng chuyển động là va chạm mềm: động lượng của hệ được bảo toàn, còn động năng thì không. Tìm vận tốc chung, rồi so động năng trước và sau.
- Bảo toàn động lượng: suy ra m/s, cùng hướng chuyển động ban đầu của vận động viên nữ.
- Động năng trước: J. Động năng sau: J.
- Phần động năng đã chuyển hóa: J, thành nhiệt và các dạng năng lượng khác trong cơ thể hai người khi họ va vào nhau.
Tự soát. Với va chạm mềm vào một vật đứng yên, phần động năng còn lại bằng ở đây khớp. Phần mất đi là 60% của 600 J, tức 360 J.
Bẫy hay gặp. Coi động năng được bảo toàn như va chạm đàn hồi thì ra 0 J. Lấy cả hai người cùng trượt với 5,0 m/s thì động năng sau là J, lớn hơn lúc đầu, vô lí.
Công thức dùng: Va chạm mềm (mở tab mới) · Bảo toàn động lượng (mở tab mới) · Động năng (mở tab mới)
Câu 5. Trong môn ném tạ xích, trước khi buông tay, vận động viên quay quả tạ khối lượng 7,26 kg trên một đường tròn. Coi đường tròn này nằm ngang, có bán kính 1,80 m, và quả tạ quay đều với tần số 2,0 vòng/s. Bỏ qua trọng lực của quả tạ so với lực căng của dây xích, coi lực căng của dây đóng vai trò lực hướng tâm. Lực căng của dây là bao nhiêu kilôniutơn (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?
Lời giải
Đáp số: 2,1 kN
Mấu chốt. Lực căng của dây đóng vai trò lực hướng tâm: Trước hết đổi tần số ra tốc độ góc.
- rad/s.
- N kN.
Tự soát. Tốc độ dài của quả tạ là m/s, và N, khớp. Lực căng gấp khoảng 29 lần trọng lượng quả tạ (khoảng 71 N), nên bỏ qua trọng lực là hợp lí.
Bẫy hay gặp. Dùng tần số thay cho tốc độ góc, N, nhỏ hơn gần 40 lần. Quên bình phương thì ra khoảng 164 N.
Công thức dùng: Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới) · Gia tốc và lực hướng tâm (mở tab mới)
Câu 6. Một khối bê tông đặc hình hộp chữ nhật có các cạnh dài 40 cm, 20 cm và 10 cm; khối lượng riêng của bê tông là 2400 kg/m³. Khối bê tông được đặt trên mặt sân nằm ngang và có thể đặt theo nhiều cách khác nhau. Áp suất lớn nhất mà khối bê tông có thể gây ra lên mặt sân là bao nhiêu pascal (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?
Lời giải
Đáp số: 9408 Pa
Mấu chốt. Đặt cách nào thì áp lực lên mặt sân cũng bằng trọng lượng của khối bê tông. Áp suất lớn nhất khi diện tích bị ép nhỏ nhất, tức khi khối được dựng đứng trên mặt 20 cm × 10 cm.
- Thể tích: m³. Khối lượng: kg.
- Áp lực bằng trọng lượng: N.
- Mặt nhỏ nhất có diện tích m², nên Pa.
Tự soát. Khi dựng đứng, khối bê tông cao 0,40 m nên Pa, khớp.
Bẫy hay gặp. Đặt nằm trên mặt lớn nhất 40 cm × 20 cm thì chỉ được 2352 Pa, đó là áp suất nhỏ nhất. Quên nhân lấy áp lực bằng 19,2 thì ra 960 Pa.
Công thức dùng: Khối lượng riêng, áp suất (mở tab mới) · Trọng lực, trọng lượng (mở tab mới)
HẾT