MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập
Đề kiểm tra cuối học kì II, mức nâng cao · Môn Vật lí 10
Thời gian làm bài 45 phút, không kể thời gian phát đề
Mã đề1043
Cho biết: m/s²; khối lượng riêng của nước là 1000 kg/m³.
PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.
Câu 1. Trong trường hợp nào sau đây, lực được nêu không sinh công?
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Công bằng 0 khi lực vuông góc với hướng dịch chuyển. Trong chuyển động tròn đều, lực hướng tâm luôn vuông góc với vận tốc.
- Lực căng dây hướng dọc theo dây vào tâm quỹ đạo, còn vận tốc của hòn bi luôn tiếp tuyến với quỹ đạo. Ở mọi thời điểm nên lực căng không sinh công.
- Vì thế lực căng chỉ làm đổi hướng vận tốc, không làm thay đổi tốc độ và động năng của hòn bi.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Lực ma sát ngược chiều chuyển động, công âm (công cản), không bằng 0. Chính công âm này làm động năng của xe giảm.
- B. Trọng lực hướng xuống, quả táo đi xuống, công dương.
- D. Lực kéo hướng lên, buồng đi lên: công dương. Buồng đi đều chỉ có nghĩa là tổng công của lực kéo và trọng lực bằng 0.
Công thức dùng: Công của lực (mở tab mới) · Gia tốc và lực hướng tâm (mở tab mới)
Câu 2. Một hệ thống điện mặt trời nhỏ gồm tấm pin mặt trời, ắc quy và một quạt điện. Ban ngày, tấm pin mặt trời nạp điện cho ắc quy; ban đêm, ắc quy cấp điện làm quạt quay. Chuỗi chuyển hóa năng lượng chính, từ ánh sáng Mặt Trời tới chuyển động quay của cánh quạt, là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Mỗi thiết bị là một khâu chuyển hóa năng lượng: tấm pin mặt trời, ắc quy lúc nạp, ắc quy lúc cấp điện, động cơ của quạt. Ở khâu nào cũng có một phần năng lượng thành nhiệt năng hao phí.
- Tấm pin mặt trời: quang năng thành điện năng. Ắc quy lúc nạp: điện năng thành hóa năng tích trữ trong ắc quy.
- Ắc quy lúc cấp điện: hóa năng thành điện năng. Động cơ quạt: điện năng thành cơ năng (động năng của cánh quạt). Vì khâu nào cũng có hao phí, cơ năng của cánh quạt nhỏ hơn nhiều so với quang năng mà tấm pin nhận được.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Bỏ mất khâu của tấm pin: tấm pin mặt trời biến quang năng thành điện năng, điện năng nạp vào ắc quy mới chuyển thành hóa năng.
- C. Tấm pin mặt trời biến quang năng thẳng thành điện năng, nhiệt năng chỉ là phần hao phí. Thêm nữa, hóa năng của ắc quy phải chuyển thành điện năng thì động cơ quạt mới chạy được.
- D. Sai thứ tự: ắc quy (hóa năng) đứng giữa tấm pin và quạt. Cơ năng của cánh quạt là dạng năng lượng cuối cùng được dùng, không được tích lại thành hóa năng.
Công thức dùng: Định luật bảo toàn năng lượng (mở tab mới) · Hiệu suất (mở tab mới)
Câu 3. Một ô tô điện tăng tốc trên đường thẳng nằm ngang, lần thứ nhất từ trạng thái đứng yên lên 20 km/h, lần thứ hai từ 20 km/h lên 60 km/h. Gọi là tổng công của các lực tác dụng lên ô tô trong lần tăng tốc thứ nhất và lần tăng tốc thứ hai. Tỉ số bằng
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Tổng công của các lực tác dụng lên vật bằng độ biến thiên động năng của vật. Động năng tỉ lệ với bình phương tốc độ, nên cùng tăng thêm một lượng tốc độ thì ở tốc độ cao cần nhiều công hơn.
- và với km/h, km/h.
- Chỉ lập tỉ số nên không cần đổi km/h ra m/s.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Coi công tỉ lệ với độ tăng tốc độ: lần hai tăng 40 km/h, lần một tăng 20 km/h, ra 2. Công bằng độ biến thiên động năng, mà động năng tỉ lệ với
- B. Lấy bằng động năng ở 60 km/h, quên trừ động năng xe đã có ở 20 km/h:
- C. Coi động năng tỉ lệ với tốc độ (quên bình phương) và quên trừ động năng lúc đầu:
Công thức dùng: Liên hệ động năng và công (mở tab mới) · Động năng (mở tab mới)
Sử dụng các thông tin sau cho Câu 4 và Câu 5. Trong môn bi đá trên băng, vận động viên đẩy hòn đá khối lượng 20 kg bắt đầu từ trạng thái đứng yên trên mặt băng nằm ngang bằng một lực nằm ngang không đổi, rồi buông tay; hòn đá trượt tiếp trên băng tới khi dừng. Đồ thị bên cho động năng của hòn đá theo quãng đường hòn đá đi được kể từ lúc bắt đầu đẩy. Lực ma sát của mặt băng lên hòn đá có độ lớn không đổi trong suốt quá trình.
Câu 4. Độ lớn lực đẩy của vận động viên là
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Với lực không đổi, công bằng lực nhân quãng đường, và tổng công bằng độ biến thiên động năng. Vì vậy độ dốc của đồ thị bằng độ lớn hợp lực: đoạn đi xuống cho lực ma sát, đoạn đi lên cho hợp lực của lực đẩy và lực ma sát.
- Đọc đồ thị: vận động viên buông tay ở m, khi J; hòn đá dừng ở m, tức trượt thêm 30 m sau khi buông tay.
- Sau khi buông tay chỉ lực ma sát sinh công: nên N.
- Trong lúc đẩy: nên N và N. Soát cả quá trình: động năng lúc đầu và lúc cuối đều bằng 0 nên cũng ra N.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Lấy độ dốc đoạn đầu N làm lực đẩy. Đó là hợp lực; trong lúc đẩy, lực ma sát 3,0 N vẫn tác dụng nên lực đẩy phải lớn hơn hợp lực.
- C. Trừ lực ma sát thay vì cộng: N. Lực ma sát ngược chiều lực đẩy nên N, tức
- D. Tính lực ma sát bằng 90 J chia cho cả quãng đường 36 m, được 2,5 N, rồi ra 17,5 N. Động năng 90 J chỉ mất trên 30 m trượt sau khi buông tay; trong 6,0 m đầu, công của ma sát được lực đẩy bù lại.
Công thức dùng: Liên hệ động năng và công (mở tab mới) · Công của lực (mở tab mới) · Động năng (mở tab mới)
Câu 5. Công suất của lực đẩy đạt giá trị lớn nhất bằng
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Lực đẩy không đổi nên công suất lớn nhất khi tốc độ lớn nhất, tức ngay trước lúc buông tay, khi động năng đạt 90 J.
- Ngay trước lúc buông tay: J, nên m/s.
- W. Sau khi buông tay, lực đẩy không còn nên công suất của nó bằng 0.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Đây là công suất trung bình của lực đẩy: lực không đổi nên tốc độ tăng đều từ 0 tới 3,0 m/s, W, không phải giá trị lớn nhất.
- C. Nhân hợp lực 15 N (độ dốc đoạn đầu của đồ thị) với tốc độ 3,0 m/s. Công suất của lực đẩy phải tính bằng chính lực đẩy 18 N.
- D. Viết nhầm quên hệ số m/s, ra W.
Công thức dùng: Công suất (mở tab mới) · Động năng (mở tab mới)
Câu 6. Một toa tàu lượn nhỏ bắt đầu trượt không vận tốc đầu từ độ cao so với điểm thấp nhất của một vòng xiếc tròn bán kính 8,0 m nằm trong mặt phẳng thẳng đứng, rồi đi vào phía trong vòng. Bỏ qua ma sát, lực cản và kích thước của toa. Để khi qua điểm cao nhất của vòng, toa ép lên đường ray một lực có độ lớn bằng trọng lượng của toa thì phải bằng
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Phối hợp hai bài: ở đỉnh vòng, hợp lực hướng vào tâm là lực hướng tâm, cho tốc độ cần có ở đỉnh; bảo toàn cơ năng từ chỗ thả tới đỉnh vòng cho độ cao
- Ở điểm cao nhất, toa nằm phía dưới đường ray: trọng lực và phản lực của ray đều hướng xuống, tức hướng vào tâm. Vậy
- Toa ép lên ray một lực bằng nên theo định luật 3 Newton suy ra
- Bảo toàn cơ năng, mốc thế năng ở điểm thấp nhất của vòng: Vậy m.
Vì sao các phương án khác sai
- A. ứng với ở đỉnh, tức toa vừa đủ qua đỉnh mà không ép lên ray.
- B. Viết coi trọng lực ngược chiều phản lực, nên ra ở đỉnh và Ở đỉnh vòng, cả hai lực cùng hướng xuống.
- D. Quên hệ số của động năng:
Công thức dùng: Bảo toàn cơ năng (mở tab mới) · Gia tốc và lực hướng tâm (mở tab mới) · Định luật 3 Newton (mở tab mới)
Câu 7. Một ô tô chạy quanh một vòng xuyến hình tròn với tốc độ không đổi. Động lượng của ô tô
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. cùng hướng với vận tốc. Trong chuyển động tròn đều, tốc độ không đổi nhưng vận tốc luôn tiếp tuyến với quỹ đạo nên đổi hướng liên tục.
- Độ lớn không đổi vì khối lượng và tốc độ không đổi.
- Hướng của là hướng tiếp tuyến với vòng xuyến tại vị trí của xe, thay đổi theo vị trí. Lực hướng tâm (ở đây là lực ma sát nghỉ của mặt đường lên bánh xe) là lực làm vectơ động lượng đổi hướng.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Độ lớn không đổi nhưng hướng thay đổi, nên vectơ động lượng không phải là một vectơ không đổi.
- C. Ngược lại mới đúng: tốc độ không đổi nên độ lớn không đổi, còn hướng thì luôn thay đổi.
- D. Nhầm động lượng với độ dịch chuyển. Sau một vòng, độ dịch chuyển bằng 0, còn động lượng lúc nào cũng có độ lớn
Công thức dùng: Động lượng (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới)
Câu 8. Trong một thử nghiệm mũ bảo hiểm, một đầu giả khối lượng 4,5 kg đội mũ được thả rơi, chạm vào đe thép với tốc độ 6,0 m/s rồi dừng hẳn sau 12 ms, không nảy lên. Coi lực do mũ tác dụng lên đầu giả là lực duy nhất làm động lượng của đầu giả thay đổi trong thời gian va chạm. Độ lớn lực trung bình mà mũ tác dụng lên đầu giả là
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Lực bằng tốc độ thay đổi động lượng: Lớp xốp của mũ kéo dài thời gian va chạm nên lực lên đầu nhỏ đi.
- Đầu giả từ 6,0 m/s về 0: kg.m/s.
- N, gấp khoảng 51 lần trọng lượng của đầu giả.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Để mà không đổi ms ra s.
- B. Lấy như khi đầu giả nảy ngược lại với cùng tốc độ. Ở đây đầu giả dừng hẳn.
- C. Lấy động năng J chia cho thời gian. Lực liên hệ với độ biến thiên động lượng, không phải với động năng.
Công thức dùng: Lực và tốc độ thay đổi động lượng (mở tab mới) · Động lượng (mở tab mới)
Câu 9. Hai quả cầu thép nhỏ A và B được treo cạnh nhau bằng hai sợi dây nhẹ, không dãn, cùng dài 1,0 m; khi đứng yên, hai quả cầu vừa chạm nhau. Kéo quả cầu A (khối lượng 300 g) lệch sang bên tới vị trí cao hơn vị trí cân bằng 16 cm (hình bên) rồi thả nhẹ. Tới vị trí thấp nhất, A va chạm đàn hồi xuyên tâm với quả cầu B (khối lượng 100 g) đang đứng yên. Bỏ qua lực cản của không khí. Sau va chạm, quả cầu B lên tới vị trí cao nhất, cao hơn vị trí cân bằng một đoạn bằng
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Ba giai đoạn: A đi xuống (bảo toàn cơ năng), va chạm đàn hồi (bảo toàn cả động lượng và động năng), B đi lên (bảo toàn cơ năng). Hai vật khác khối lượng va chạm đàn hồi thì không trao đổi vận tốc cho nhau.
- Ngay trước va chạm: m/s.
- Gọi là vận tốc ngay sau va chạm. Bảo toàn động lượng: tức Bảo toàn động năng: tức
- Chia hai đẳng thức cho nhau: Kết hợp với được m/s và m/s.
- B đi lên, cơ năng bảo toàn: cm. Soát: A còn lên được cm, và tổng trước và sau bằng nhau.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Cho hai quả cầu trao đổi vận tốc, B lên đúng độ cao 16 cm của A. Điều này chỉ đúng khi hai quả cầu cùng khối lượng; ở đây A nặng gấp 3 lần B.
- C. Coi A dừng hẳn và truyền toàn bộ động năng cho B: ra 48 cm. Khi đó B có tốc độ và động lượng khác động lượng trước va chạm: vi phạm bảo toàn động lượng.
- D. Coi va chạm là va chạm mềm: độ cao cm. Va chạm đàn hồi thì hai quả cầu tách rời và động năng được bảo toàn.
Công thức dùng: Bảo toàn cơ năng (mở tab mới) · Va chạm đàn hồi (mở tab mới) · Bảo toàn động lượng (mở tab mới)
Câu 10. Tại một ngã tư, ô tô A khối lượng 1,2 tấn chạy theo hướng đông với tốc độ 54 km/h thì va chạm với ô tô B khối lượng 1,8 tấn đang chạy theo hướng bắc với tốc độ 36 km/h. Sau va chạm, hai xe mắc vào nhau và chuyển động như một vật. Coi hệ hai xe là kín trong thời gian va chạm. Ngay sau va chạm, hai xe có tốc độ
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Động lượng là vectơ. Hai xe chạy theo hai hướng vuông góc, nên tổng động lượng là cạnh huyền của tam giác vuông có hai cạnh góc vuông là và Va chạm mềm: động lượng bảo toàn, động năng thì không.
- kg.m/s (hướng đông), kg.m/s (hướng bắc).
- Tổng động lượng: kg.m/s, hướng đông bắc (hợp với hướng đông góc 45° vì
- Sau va chạm: m/s km/h.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Dùng bảo toàn động năng: ra m/s km/h. Trong va chạm mềm, một phần động năng chuyển thành nhiệt và làm biến dạng hai xe.
- C. Chỉ bảo toàn động lượng theo một hướng (đông hoặc bắc): m/s km/h. Đó mới là một thành phần của vận tốc chung.
- D. Cộng đại số độ lớn hai động lượng: m/s km/h. Hai vectơ vuông góc phải cộng theo quy tắc hình bình hành.
Công thức dùng: Bảo toàn động lượng (mở tab mới) · Va chạm mềm (mở tab mới) · Động lượng (mở tab mới)
Câu 11. Đĩa từ trong ổ cứng của một máy tính quay đều với tốc độ 7200 vòng/phút. Tốc độ góc của đĩa là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Một vòng ứng với góc rad. Đổi vòng/phút ra vòng/giây (tần số rồi nhân với
- vòng/s, tức 120 Hz.
- rad/s. Chu kì quay ms.
Vì sao các phương án khác sai
- B. 120 là tần số tính bằng vòng/s, chưa nhân với
- C. Nhân với nhưng quên chia cho 60 để đổi phút ra giây.
- D. Coi mỗi vòng ứng với rad. Một vòng là rad.
Công thức dùng: Tốc độ góc (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới)
Câu 12. Coi Trái Đất là quả cầu bán kính 6400 km, tự quay đều quanh trục của nó một vòng trong 24 giờ. Hà Nội nằm ở vĩ độ 21° Bắc. Do Trái Đất tự quay, một điểm trên mặt đất ở Hà Nội có tốc độ dài là
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Mọi điểm trên Trái Đất quay cùng tốc độ góc, nhưng mỗi điểm đi trên một đường tròn quanh trục Trái Đất chứ không quanh tâm. Bán kính đường tròn đó là khoảng cách từ điểm tới trục: với là vĩ độ.
- rad/s.
- Bán kính quỹ đạo của một điểm ở Hà Nội: km.
- m/s.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Lấy bán kính quỹ đạo bằng bán kính Trái Đất 6400 km. Đó là tốc độ của một điểm ở xích đạo.
- B. Dùng thay cho Ở vĩ độ khoảng cách tới trục là càng gần cực, càng lớn, bán kính quỹ đạo càng nhỏ.
- C. Tính với km và giờ được khoảng 1564 km/h rồi ghi nhầm đơn vị thành m/s.
Công thức dùng: Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới) · Tốc độ góc (mở tab mới)
Câu 13. Mỗi lượt gạt, cần gạt nước của một ô tô quay quanh trục của nó một góc 120° trong 0,60 s. Đầu cần gạt cách trục quay 45 cm. Tốc độ trung bình của đầu cần gạt trong một lượt gạt là
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Đầu cần gạt đi trên một cung tròn. Độ dài cung bằng góc quay tính bằng radian nhân bán kính: Tốc độ trung bình là quãng đường chia thời gian.
- Đổi góc ra radian: rad.
- Độ dài cung: m.
- m/s.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đây là tốc độ góc trung bình rad/s: chưa nhân bán kính, đơn vị là rad/s chứ không phải m/s.
- C. Đổi 120° ra radian mà quên ra m và m/s.
- D. Lấy cả chu vi làm quãng đường, như thể mỗi lượt gạt đầu cần quay hết một vòng: m/s.
Công thức dùng: Radian, độ dịch chuyển góc (mở tab mới) · Tốc độ trung bình, vận tốc trung bình (mở tab mới)
Câu 14. Trong phòng xét nghiệm, máy ly tâm tách huyết tương bằng cách quay các ống máu quanh một trục cố định. Đáy ống cách trục quay 10 cm. Để gia tốc hướng tâm tại đáy ống bằng 1000 lần rôto của máy phải quay với tốc độ
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Từ tìm (rad/s), rồi đổi ra vòng/phút: chia cho được số vòng mỗi giây, nhân với 60.
- m/s².
- rad/s.
- vòng/phút.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Viết nhầm ra rad/s.
- B. Lấy m/s², quên nhân với
- D. Nhân với 60 mà quên chia cho số rad/s chưa phải số vòng/s.
Công thức dùng: Gia tốc và lực hướng tâm (mở tab mới) · Tốc độ góc (mở tab mới)
Câu 15. Phát biểu nào sau đây về lực đàn hồi của lò xo là đúng?
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Định luật Hooke: chỉ đúng trong giới hạn đàn hồi; lực đàn hồi luôn chống lại sự biến dạng.
- Lò xo có chiều dài tự nhiên bị kéo hay nén tới chiều dài thì độ biến dạng là Trong giới hạn đàn hồi, với là độ cứng của lò xo.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Lực tỉ lệ với độ biến dạng không phải với chiều dài Lò xo đang có chiều dài tự nhiên thì lực đàn hồi bằng 0 dù chiều dài khác 0.
- C. Lực đàn hồi chống lại biến dạng: lò xo bị kéo dãn thì lực đàn hồi kéo về, bị nén thì đẩy ra, luôn ngược chiều biến dạng.
- D. Định luật Hooke chỉ đúng trong giới hạn đàn hồi. Quá giới hạn đó, lò xo không lấy lại được chiều dài ban đầu và lực không còn tỉ lệ với độ biến dạng.
Công thức dùng: Định luật Hooke (mở tab mới) · Độ biến dạng của lò xo (mở tab mới)
Câu 16. Hai lò xo nhẹ được móc nối tiếp như hình bên: đầu trên của lò xo (1), độ cứng 100 N/m, treo vào giá cố định; lò xo (2), độ cứng 50 N/m, móc vào đầu dưới của lò xo (1). Treo một vật khối lượng 300 g vào đầu dưới của lò xo (2). Khi vật đứng yên, so với lúc chưa treo vật, đầu dưới của lò xo (2) đã đi xuống một đoạn bằng
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Lò xo nhẹ nên lực ở hai đầu mỗi lò xo bằng nhau: cả hai lò xo đều bị kéo bởi lực bằng trọng lượng của vật. Đầu dưới lò xo (2) đi xuống bằng tổng độ dãn của hai lò xo.
- Vật đứng yên: lò xo (2) kéo vật lên một lực bằng trọng lượng N.
- Lò xo (2) nhẹ nên lực kéo ở đầu trên của nó cũng là 2,94 N; theo định luật 3 Newton, lò xo (2) kéo đầu dưới của lò xo (1) một lực 2,94 N. Vậy lò xo (1) cũng chịu lực 2,94 N.
- m cm; m cm. Đầu dưới lò xo (2) đi xuống cm.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Chia đôi trọng lượng cho hai lò xo, mỗi lò xo chịu 1,47 N, ra cm. Hai lò xo nối tiếp thì mỗi lò xo đều chịu cả trọng lượng của vật.
- B. Cộng hai độ cứng thành 150 N/m: m. Kết quả này còn nhỏ hơn 2,94 cm khi chỉ treo vật vào lò xo (1), vô lí: nối thêm lò xo (2) ở dưới thì vật phải đi xuống nhiều hơn.
- C. Chỉ tính độ dãn 5,88 cm của lò xo (2), quên rằng lò xo (1) phía trên cũng dãn thêm 2,94 cm.
Công thức dùng: Định luật Hooke (mở tab mới) · Độ biến dạng của lò xo (mở tab mới) · Định luật 3 Newton (mở tab mới)
Câu 17. Thân đập của các hồ chứa nước được xây dày dần từ trên xuống, phần chân đập dày nhất. Lí do chính là
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. áp suất trong chất lỏng tăng theo độ sâu và không phụ thuộc hình dạng hay độ rộng của hồ.
- Xuống sâu thêm 10 m, áp suất nước tăng thêm Pa, cỡ áp suất khí quyển. Chân đập chịu áp suất lớn nhất nên phải dày nhất.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Nước gần như không bị nén: khối lượng riêng ở đáy hồ hầu như bằng ở mặt hồ. Áp suất ở đáy lớn là do cột nước phía trên cao hơn.
- B. Chất lỏng gây áp suất lên mọi điểm của thành bình tiếp xúc với nó, kể cả phần thân đập phía trên; chỉ là ở đó áp suất nhỏ hơn.
- D. Áp suất chỉ phụ thuộc độ sâu và khối lượng riêng của chất lỏng, không phụ thuộc diện tích mặt hồ. Hồ hẹp hay rộng, cùng độ sâu thì cùng áp suất.
Công thức dùng: Áp suất trong chất lỏng (mở tab mới) · Chênh lệch áp suất giữa hai điểm (mở tab mới)
Câu 18. Trong một bể tách dầu khỏi nước thải, lớp dầu nổi trên lớp nước. Người ta hạ một cảm biến áp suất từ mặt thoáng xuống tới đáy bể. Đồ thị bên cho áp suất đo được theo độ sâu của cảm biến. Khối lượng riêng của lớp dầu là
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Trong mỗi lớp chất lỏng, đồ thị theo là đoạn thẳng có độ dốc Lớp dầu ở trên ứng với đoạn đầu, từ mặt thoáng tới chỗ đồ thị gãy.
- Đọc đồ thị: lớp dầu kéo dài từ đến m, áp suất tăng từ 100 kPa lên 112,5 kPa, tức kPa.
- kg/m³.
- Soát bằng lớp nước: từ 1,5 m đến 3,5 m áp suất tăng kPa, cho kg/m³, đúng là nước. Dầu nhẹ hơn nước nên nổi lên trên.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Lấy độ dốc trung bình của cả đồ thị, từ mặt thoáng tới đáy: Đó là khối lượng riêng trung bình của cả hai lớp, không phải của dầu.
- C. Lấy cả 112,5 kPa chia cho quên trừ áp suất khí quyển 100 kPa ở mặt thoáng.
- D. Chia của lớp dầu cho cả độ sâu 3,5 m của bể thay vì bề dày 1,5 m của lớp dầu.
Công thức dùng: Áp suất trong chất lỏng (mở tab mới) · Chênh lệch áp suất giữa hai điểm (mở tab mới) · Khối lượng riêng, áp suất (mở tab mới)
PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.
Câu 1. Một ô tô điện khối lượng 1600 kg xuống một con dốc thẳng dài 2,0 km, đỉnh dốc cao hơn chân dốc 120 m. Nhờ hệ thống phanh tái sinh, xe xuống hết dốc với tốc độ không đổi 54 km/h. Tổng lực cản của không khí và mặt đường tác dụng lên xe không đổi, bằng 400 N. Coi hệ thống phanh tái sinh tác dụng lên xe một lực hãm ngược chiều chuyển động; độ lớn công của lực hãm này là năng lượng hệ thống nhận được, trong đó 75% được nạp vào pin dưới dạng điện năng.
a) Trong khi xe xuống dốc, động năng của xe không đổi còn thế năng trọng trường của xe giảm.
Đúngb) Công của trọng lực tác dụng lên xe khi xe đi hết dốc xấp xỉ J.
Saic) Điện năng nạp vào pin khi xe xuống hết dốc xấp xỉ J.
Said) Công suất nạp điện trung bình vào pin trong lúc xe xuống dốc xấp xỉ 6,1 kW.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Saic) Said) Đúng
- a) Đúng. Tốc độ không đổi nên không đổi. Độ cao giảm nên giảm. Cơ năng của xe giảm; phần giảm đi chuyển cho hệ thống phanh tái sinh và thành nhiệt do lực cản.
- b) Sai. Công của trọng lực chỉ phụ thuộc độ chênh cao: J. Con số J là nhân chiều dài dốc 2000 m, quên rằng trọng lực hợp với hướng chuyển động một góc: chỉ thành phần dọc dốc sinh công.
- c) Sai. Động năng không đổi nên tổng công bằng 0: với là độ lớn công của lực hãm. J. Điện năng nạp vào pin: J. Con số J có được khi quên phần năng lượng mất do lực cản.
- d) Đúng. 54 km/h m/s nên thời gian xuống dốc s. W. Cách khác: lực hãm N, nên W.
Công thức dùng: Thế năng trọng trường (mở tab mới) · Động năng (mở tab mới) · Công của lực (mở tab mới) · Liên hệ động năng và công (mở tab mới) · Hiệu suất (mở tab mới) · Công suất (mở tab mới)
Câu 2. Một tàu thăm dò đang bay thẳng đều với vận tốc ở rất xa các thiên thể, bỏ qua lực hấp dẫn. Tàu gồm khoang thiết bị khối lượng 300 kg gắn với tầng tên lửa đã hết nhiên liệu khối lượng 900 kg. Để tách tầng, người ta mở chốt nối; một lò xo bị nén giữa hai phần đẩy chúng ra xa nhau dọc theo phương của trong 0,15 s. Ngay sau khi tách, khoang thiết bị ở phía trước, chuyển động cùng hướng với tốc độ lớn hơn tốc độ của tầng tên lửa 2,0 m/s.
a) Trong thời gian tách, lực đàn hồi của lò xo là nội lực của hệ gồm khoang thiết bị và tầng tên lửa, nên tổng động lượng của hệ được bảo toàn.
Đúngb) Ngay sau khi tách, động lượng của khoang thiết bị và động lượng của tầng tên lửa có độ lớn bằng nhau, ngược hướng.
Saic) Ngay sau khi tách, tốc độ của khoang thiết bị lớn hơn là 1,5 m/s.
Đúngd) Lực trung bình do lò xo tác dụng lên tầng tên lửa trong thời gian tách có độ lớn 3,0 kN.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Đúng
- a) Đúng. Lò xo đẩy khoang về phía trước và đẩy tầng tên lửa về phía sau bằng hai lực trực đối giữa hai phần của hệ. Không có ngoại lực (bỏ qua hấp dẫn) nên hệ là kín và tổng động lượng không đổi.
- b) Sai. Hai phần có động lượng bằng nhau, ngược hướng chỉ khi tổng động lượng bằng 0, tức hệ đứng yên trước khi tách. Ở đây tổng động lượng là và vẫn giữ nguyên sau khi tách. Điều đúng là độ biến thiên động lượng của hai phần bằng nhau về độ lớn, ngược hướng.
- c) Đúng. Chọn chiều dương theo gọi là vận tốc của tầng tên lửa và của khoang ngay sau khi tách, Bảo toàn động lượng: nên m/s và m/s. Tốc độ tương đối 2,0 m/s chia cho hai phần theo tỉ lệ nghịch với khối lượng: khoang nhẹ tăng 1,5 m/s, tầng nặng giảm 0,50 m/s.
- d) Đúng. Động lượng của tầng tên lửa giảm kg.m/s trong 0,15 s, nên N. Soát bằng khoang: N, đúng như định luật 3 Newton. Nếu lấy nhầm 2,0 m/s làm độ biến thiên tốc độ của tầng tên lửa sẽ ra 12 kN.
Công thức dùng: Bảo toàn động lượng (mở tab mới) · Động lượng (mở tab mới) · Lực và tốc độ thay đổi động lượng (mở tab mới) · Tổng hợp vận tốc (mở tab mới) · Định luật 3 Newton (mở tab mới)
Câu 3. Một thiết kế trạm vũ trụ có dạng vành tròn bán kính 120 m, quay đều quanh trục đi qua tâm và vuông góc với mặt phẳng vành. Trạm ở rất xa các thiên thể nên bỏ qua lực hấp dẫn. Phi hành gia đứng trên sàn là mặt trong của vành, quay cùng trạm. Người thiết kế muốn phản lực của sàn lên mỗi phi hành gia có độ lớn bằng trọng lượng của người đó trên mặt đất, để tạo ra "trọng lực nhân tạo".
a) Phản lực của sàn lên phi hành gia đóng vai trò lực hướng tâm, có hướng vào tâm của vành.
Đúngb) Để đạt yêu cầu trên, trạm phải quay với tốc độ khoảng 2,7 vòng/phút.
Đúngc) Một phi hành gia leo theo nan hoa vào sàn của một tầng phía trong, cách trục 60 m, quay cùng trạm. Tại đó, phản lực của sàn lên người này chỉ bằng một phần tư trọng lượng của người đó trên mặt đất.
Said) Một phi hành gia khối lượng 70 kg chạy trên sàn ở vành ngoài, cùng chiều quay của trạm, với tốc độ 5,0 m/s so với sàn. Phản lực của sàn lên người này vẫn bằng 686 N như khi đứng yên, vì trạm vẫn quay với tốc độ góc cũ.
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Sai
- a) Đúng. Bỏ qua hấp dẫn thì phản lực của sàn là lực duy nhất tác dụng lên phi hành gia, nên nó chính là lực hướng tâm giữ người đó chuyển động tròn cùng trạm. Sàn là mặt trong của vành nên phản lực hướng vào tâm.
- b) Đúng. nên rad/s. Đổi ra vòng/phút: vòng/phút, tức mỗi vòng mất khoảng 22 s.
- c) Sai. Mọi điểm của trạm có cùng tốc độ góc, nên tỉ lệ thuận với Bán kính giảm một nửa thì phản lực chỉ giảm một nửa, còn không phải Ở đó tốc độ dài cũng chỉ còn một nửa.
- d) Sai. Lực hướng tâm phụ thuộc tốc độ của chính người đó. Sàn có tốc độ m/s; người chạy cùng chiều nên có tốc độ m/s. N, lớn hơn 686 N khoảng 31%. Chạy ngược chiều quay thì người đó lại thấy mình nhẹ đi.
Công thức dùng: Gia tốc và lực hướng tâm (mở tab mới) · Tốc độ góc (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới) · Tổng hợp vận tốc (mở tab mới)
Câu 4. Một nhóm học sinh chế tạo dụng cụ đo độ sâu của nước (hình bên): một ống hình trụ cứng đặt thẳng đứng, đầu dưới được đậy bằng một pit-tông nhẹ có diện tích mặt 4,0 cm², trượt khít và không ma sát trong ống. Bên trong ống, một lò xo nhẹ có đầu dưới gắn vào pit-tông, đầu trên gắn vào nắp ống. Không khí trong ống thông với khí quyển qua một ống nhỏ nên luôn có áp suất bằng áp suất khí quyển. Khi dụng cụ ở trên mặt nước, lò xo có chiều dài tự nhiên. Đưa dụng cụ xuống một hồ nước ngọt, nước đẩy pit-tông lên làm lò xo bị nén. Bảng ghi độ nén của lò xo ứng với độ sâu của pit-tông.
| (m) | 0,50 | 1,00 | 1,50 | 2,00 |
|---|---|---|---|---|
| (cm) | 2,0 | 3,9 | 5,9 | 7,8 |
a) Khi pit-tông ở độ sâu áp suất của nước lên mặt dưới pit-tông lớn hơn áp suất của không khí lên mặt trên pit-tông một lượng
Đúngb) Theo bảng số liệu, khi độ sâu tăng gấp đôi thì độ nén của lò xo tăng gấp bốn.
Saic) Độ cứng của lò xo xấp xỉ 100 N/m.
Đúngd) Các vạch độ sâu trên dụng cụ được khắc theo số liệu đo trong nước ngọt. Đem dụng cụ xuống biển (nước biển có khối lượng riêng 1030 kg/m³) thì số chỉ độ sâu của dụng cụ nhỏ hơn độ sâu thật.
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Sai
- a) Đúng. Áp suất nước ở độ sâu là còn không khí trong ống có áp suất Hiệu hai áp suất là nên hợp lực của nước và không khí lên pit-tông là hướng lên.
- b) Sai. Từ 0,50 m lên 1,00 m, độ nén tăng từ 2,0 cm lên 3,9 cm; từ 1,00 m lên 2,00 m, độ nén tăng từ 3,9 cm lên 7,8 cm: đều xấp xỉ gấp đôi. Điều này khớp với lí thuyết: nên tỉ lệ thuận với
- c) Đúng. Tỉ số ở bốn lần đo là 4,0; 3,9; 3,93 và 3,9 cm/m, trung bình khoảng 3,93 cm/m, tức 0,0393 m độ nén cho mỗi mét độ sâu. Từ N/m.
- d) Sai. Ở cùng độ sâu, nước biển gây chênh lệch áp suất lớn hơn 3% so với nước ngọt, lò xo bị nén nhiều hơn, nên dụng cụ chỉ độ sâu lớn hơn. Ví dụ ở độ sâu thật 2,00 m, lò xo bị nén như ở độ sâu m trong nước ngọt: dụng cụ chỉ 2,06 m, lớn hơn độ sâu thật.
Công thức dùng: Áp suất trong chất lỏng (mở tab mới) · Chênh lệch áp suất giữa hai điểm (mở tab mới) · Khối lượng riêng, áp suất (mở tab mới) · Định luật Hooke (mở tab mới)
PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.
Câu 1. Một tuyến cáp treo có đường cáp thẳng dài 2,0 km, ga trên cao hơn ga dưới 500 m. Các cabin gắn cố định vào vòng cáp và chuyển động đều với tốc độ 5,0 m/s dọc theo đường cáp. Trên nhánh đi lên luôn có 25 cabin chở đầy khách, mỗi cabin cùng khách có khối lượng 1100 kg; trên nhánh đi xuống luôn có 25 cabin không chở khách, mỗi cabin có khối lượng 500 kg. Hiệu suất của hệ thống kéo cáp (động cơ điện và bộ truyền động) là 80%. Công suất điện mà động cơ tiêu thụ là bao nhiêu kW (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?
Lời giải
Đáp số: 230 kW
Mấu chốt. Các cabin chuyển động đều nên động năng không đổi: công có ích của động cơ chỉ để tăng thế năng của hệ cabin. Mỗi giây, nhánh đi lên tăng thế năng, nhánh đi xuống giảm thế năng; trọng lượng của các cabin đi xuống giúp kéo các cabin đi lên.
- Đường cáp có Trong 1 s, mỗi cabin đi 5,0 m dọc cáp, độ cao thay đổi m.
- Mỗi giây, thế năng của nhánh đi lên tăng J; thế năng của nhánh đi xuống giảm J.
- Công suất có ích: W.
- Công suất điện tiêu thụ: W kW.
Tự soát. Tính bằng lực: hiệu thành phần trọng lực dọc cáp của hai nhánh là N; động cơ phải bù đúng lực này nên W, khớp.
Bẫy hay gặp. Chỉ tính nhánh đi lên, quên rằng các cabin đi xuống giúp kéo, sẽ ra 421 kW. Quên hiệu suất thì ra 184 kW. Lấy 5,0 m/s làm tốc độ đi lên theo phương thẳng đứng thì ra 919 kW.
Công thức dùng: Công suất (mở tab mới) · Thế năng trọng trường (mở tab mới) · Hiệu suất (mở tab mới) · Phân tích lực (mở tab mới)
Câu 2. Ở một đồi cát ven biển, du khách ngồi trên tấm trượt bằng nhựa, xuất phát với vận tốc không đáng kể từ đỉnh một sườn cát phẳng dài 26 m, cao 10 m, trượt xuống chân sườn rồi trượt tiếp trên bãi cát nằm ngang tới khi dừng. Hệ số ma sát trượt giữa tấm trượt và cát là 0,30 trên cả hai đoạn. Bỏ qua lực cản của không khí; coi người và tấm trượt như một chất điểm, tốc độ không đổi khi chuyển từ sườn cát sang bãi ngang. Trên bãi cát nằm ngang, du khách trượt được bao nhiêu mét (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?
Lời giải
Đáp số: 9,3 m
Mấu chốt. Trên sườn nghiêng góc áp lực lên cát là nên công của lực ma sát là trong đó là hình chiếu nằm ngang của sườn. Từ lúc xuất phát tới lúc dừng, toàn bộ thế năng ban đầu bị công của lực ma sát lấy đi.
- Hình chiếu nằm ngang của sườn: m, nên
- Công của ma sát trên sườn: (J); trên bãi ngang dài
- Động năng lúc đầu và lúc cuối đều bằng 0 nên tổng công của trọng lực và lực ma sát bằng 0: Chia hai vế cho
- m m.
Tự soát. Rút gọn tức tổng hình chiếu nằm ngang của đường trượt bằng m; trừ 24 m của sườn còn 9,3 m. Ở chân sườn nên m/s, hợp lí với trò trượt cát.
Bẫy hay gặp. Tính ma sát trên sườn bằng như trên mặt ngang (quên sẽ ra 7,3 m. Bỏ qua ma sát trên sườn thì ra 33,3 m.
Công thức dùng: Cơ năng khi có lực cản, ma sát (mở tab mới) · Lực ma sát trượt (mở tab mới) · Công của lực (mở tab mới) · Thế năng trọng trường (mở tab mới)
Câu 3. Vòi của xe chữa cháy phun ra 24 lít nước mỗi giây theo phương nằm ngang với tốc độ 28 m/s, đập vuông góc vào một bức tường. Sau khi đập vào tường, nước chảy dọc theo mặt tường; coi vận tốc của nước theo phương vuông góc với tường giảm về 0. Lực trung bình do dòng nước tác dụng lên tường có độ lớn bằng bao nhiêu N (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?
Lời giải
Đáp số: 672 N
Mấu chốt. Áp dụng cho lượng nước đập vào tường trong 1 s. Tường làm động lượng của lượng nước đó theo phương vuông góc với tường giảm từ về 0.
- Trong s có 24 lít m³ nước đập vào tường, khối lượng kg.
- Độ biến thiên động lượng theo phương vuông góc với tường: kg.m/s.
- Tường tác dụng lên nước lực N. Theo định luật 3 Newton, nước tác dụng lên tường lực cùng độ lớn 672 N.
Tự soát. Kiểm đơn vị: (kg/s) nhân (m/s) ra kg.m/s², đúng là N. Lực 672 N cỡ trọng lượng của một vật khoảng 69 kg.
Bẫy hay gặp. Coi nước bật ngược trở lại với cùng tốc độ sẽ ra 1344 N. Ở đây nước chảy dọc tường, chỉ mất vận tốc theo phương vuông góc.
Công thức dùng: Lực và tốc độ thay đổi động lượng (mở tab mới) · Động lượng (mở tab mới) · Khối lượng riêng, áp suất (mở tab mới) · Định luật 3 Newton (mở tab mới)
Câu 4. Một viên đạn khối lượng 12 g bay theo phương ngang với tốc độ 450 m/s xuyên qua một khối gỗ khối lượng 1,5 kg đang nằm yên trên mặt bàn nằm ngang, rồi bay ra theo hướng cũ với tốc độ 200 m/s. Thời gian viên đạn xuyên qua khối gỗ rất ngắn; khối lượng của khối gỗ coi như không đổi. Hệ số ma sát trượt giữa khối gỗ và mặt bàn là 0,30. Sau đó khối gỗ trượt trên mặt bàn được bao nhiêu cm thì dừng (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?
Lời giải
Đáp số: 68 cm
Mấu chốt. Hai giai đoạn: viên đạn xuyên qua rất nhanh nên động lượng của hệ đạn và gỗ theo phương ngang được bảo toàn, viên đạn không ở lại trong gỗ; sau đó khối gỗ trượt chậm dần, công của lực ma sát lấy hết động năng của nó.
- Bảo toàn động lượng: nên m/s.
- Lực ma sát lên khối gỗ: N.
- Công của lực ma sát bằng độ biến thiên động năng: J, nên m cm.
Tự soát. Gia tốc hãm m/s², m. Trong lúc xuyên, hệ mất J động năng thành nhiệt, khối gỗ chỉ nhận 3,0 J.
Bẫy hay gặp. Coi viên đạn cắm lại trong gỗ (va chạm mềm) sẽ ra khoảng 217 cm; quên trừ tốc độ 200 m/s của viên đạn khi bay ra thì ra 220 cm.
Công thức dùng: Bảo toàn động lượng (mở tab mới) · Liên hệ động năng và công (mở tab mới) · Lực ma sát trượt (mở tab mới)
Câu 5. Một người đạp xe đều, bàn đạp quay 60 vòng/phút. Đĩa xích gắn với bàn đạp có bán kính 9,6 cm, líp gắn với bánh sau có bán kính 3,2 cm; xích nối đĩa với líp không trượt. Bánh sau có đường kính 66 cm và lăn không trượt trên mặt đường. Tốc độ của xe bằng bao nhiêu km/h (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?
Lời giải
Đáp số: 22,4 km/h
Mấu chốt. Xích không trượt nên điểm trên vành đĩa và điểm trên vành líp có cùng tốc độ dài với xích. Líp gắn cứng với bánh sau nên hai vật quay cùng tốc độ góc. Bánh lăn không trượt thì tốc độ xe bằng tốc độ dài của điểm trên vành bánh.
- Đĩa quay cùng bàn đạp: rad/s. Tốc độ của xích: m/s.
- Tốc độ góc của líp và bánh sau: rad/s, gấp 3 lần
- Tốc độ của xe: m/s km/h.
Tự soát. Mỗi vòng bàn đạp, bánh sau quay vòng và xe đi m. Bàn đạp quay 1 vòng mỗi giây nên m/s.
Bẫy hay gặp. Lấy đường kính 66 cm làm bán kính sẽ ra gấp đôi, 44,8 km/h. Cho bánh sau quay chậm hơn bàn đạp 3 lần (chia thay vì nhân) thì ra 2,5 km/h.
Công thức dùng: Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới) · Tốc độ góc (mở tab mới)
Câu 6. Khi truyền dịch, chai dịch được treo cao để dịch tự chảy vào tĩnh mạch ở cánh tay bệnh nhân. Chai có ống thông khí nên mặt thoáng của dịch trong chai chịu áp suất khí quyển. Áp suất máu trong tĩnh mạch lớn hơn áp suất khí quyển 1,8 kPa; dịch truyền có khối lượng riêng 1020 kg/m³. Để thắng sức cản của dây truyền và kim, áp suất của dịch tại đầu kim phải lớn hơn áp suất máu trong tĩnh mạch ít nhất 2,0 kPa. Mặt thoáng của dịch trong chai phải cao hơn đầu kim ít nhất bao nhiêu cm (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?
Lời giải
Đáp số: 38 cm
Mấu chốt. Áp suất của dịch tại đầu kim là Cột dịch cao phải tạo ra chênh lệch áp suất đủ bù áp suất dư của máu tĩnh mạch và sức cản của dây truyền.
- Điều kiện: tức Pa.
- m cm.
Tự soát. Cứ 10 cm cột dịch tạo chênh lệch áp suất kPa. Cần 3,8 kPa nên cần khoảng 38 cm, khớp.
Bẫy hay gặp. Quên áp suất dư 1,8 kPa của máu tĩnh mạch, chỉ tính 2,0 kPa, sẽ ra 20 cm. Treo thấp như vậy thì chênh lệch áp suất còn lại không đủ thắng sức cản của dây truyền.
Công thức dùng: Áp suất trong chất lỏng (mở tab mới) · Chênh lệch áp suất giữa hai điểm (mở tab mới)
HẾT