MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập
Đề kiểm tra cuối học kì II, mức cơ bản · Môn Vật lí 10
Thời gian làm bài 45 phút, không kể thời gian phát đề
Mã đề1041
Cho biết: gia tốc rơi tự do m/s²; khối lượng riêng của nước là 1000 kg/m³.
PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.
Câu 1. Đơn vị nào sau đây không phải là đơn vị của năng lượng?
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Công và năng lượng có cùng đơn vị. Oát là đơn vị của công suất, tức năng lượng chuyển hóa trong mỗi giây.
- Năng lượng đo bằng jun (J). Từ có J N.m, nên niutơn mét cũng là đơn vị năng lượng.
- kWh là năng lượng một thiết bị công suất 1 kW dùng trong 1 giờ: kWh J.
- W J/s là đơn vị của công suất, không phải của năng lượng.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Jun là đơn vị năng lượng trong hệ SI.
- B. kWh là đơn vị năng lượng, kWh J. Dễ nhầm vì trong tên có chữ "oát".
- D. Công có đơn vị niutơn nhân mét, nên N.m J.
Công thức dùng: Công của lực (mở tab mới) · Công suất (mở tab mới)
Câu 2. Một học sinh đẩy chiếc xe chở sách chuyển động thẳng trên sàn hành lang nằm ngang, lực đẩy có phương nằm ngang. Lực nào sau đây tác dụng lên xe không sinh công?
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Lực vuông góc với hướng dịch chuyển thì không sinh công, vì
- Xe dịch chuyển theo phương ngang. Trọng lực có phương thẳng đứng, vuông góc với hướng dịch chuyển, nên
- Lực đẩy cùng hướng dịch chuyển nên sinh công dương. Lực ma sát và lực cản ngược hướng dịch chuyển nên sinh công âm.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Lực đẩy cùng hướng dịch chuyển ( nên sinh công dương, đó là công phát động.
- B. Lực ma sát ngược hướng dịch chuyển ( nên sinh công âm. Công âm (công cản) vẫn là có sinh công, không phải bằng 0.
- C. Lực cản của không khí ngược hướng chuyển động nên sinh công âm, dù rất nhỏ.
Công thức dùng: Công của lực (mở tab mới)
Câu 3. Trong kho của một siêu thị, xe nâng hàng nâng một kiện hàng khối lượng 300 kg lên cao 2,0 m trong 4,0 s. Coi kiện hàng đi lên đều. Công suất trung bình của lực nâng kiện hàng là
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Kiện hàng đi lên đều nên lực nâng bằng trọng lượng của kiện hàng. Công suất là công chia cho thời gian thực hiện công.
- Lực nâng: N.
- Công của lực nâng: J.
- W kW.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Quên nhân lấy lực nâng bằng 300 N: W kW.
- C. Nhân công với thời gian thay vì chia: W kW.
- D. Quên chia cho thời gian: 6000 J kJ là công, chưa phải công suất.
Công thức dùng: Công của lực (mở tab mới) · Công suất (mở tab mới) · Trọng lực, trọng lượng (mở tab mới)
Câu 4. Một xe đẩy hàng trong siêu thị có tổng khối lượng 40 kg đang chuyển động với tốc độ 1,5 m/s. Động năng của xe là
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Động năng tỉ lệ với bình phương tốc độ, có hệ số
- J.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Quên hệ số J.
- C. Tính đó là độ lớn động lượng (kg.m/s), không phải động năng.
- D. Quên bình phương tốc độ: J.
Công thức dùng: Động năng (mở tab mới)
Câu 5. Ở một công trình xây nhà, người thợ dùng một ròng rọc động để kéo đều một thùng vật liệu khối lượng 45 kg lên cao 4,0 m. Người thợ kéo đầu dây với lực 250 N theo phương thẳng đứng và kéo được 8,0 m dây. Hiệu suất của việc dùng ròng rọc trong trường hợp này là
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Công có ích là công nâng thùng vật liệu lên cao 4,0 m. Công toàn phần là công của lực kéo trên cả đoạn dây người thợ kéo được.
- Công có ích: J.
- Công toàn phần: J.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Đó là phần hao phí, do ma sát ở trục ròng rọc và khối lượng của ròng rọc, dây.
- B. Đảo tỉ số thành Hiệu suất luôn nhỏ hơn 100%.
- C. Quên nhân khi tính công có ích:
Công thức dùng: Hiệu suất (mở tab mới) · Công của lực (mở tab mới) · Trọng lực, trọng lượng (mở tab mới)
Câu 6. Hai xe lăn giống hệt nhau, mỗi xe có khối lượng chuyển động ngược chiều nhau trên cùng một đường thẳng với cùng tốc độ Tổng động lượng của hệ hai xe
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Động lượng là vectơ. Tổng động lượng của hệ là tổng các vectơ, không phải tổng các độ lớn.
- Chọn chiều dương theo chiều chuyển động của xe thứ nhất:
- Tổng động lượng:
Vì sao các phương án khác sai
- A. Cộng độ lớn hai động lượng mà bỏ qua hướng. Hai vectơ cùng độ lớn, ngược chiều có tổng bằng 0.
- C. Chỉ tính động lượng của một xe.
- D. Cộng như hai vectơ vuông góc. Ở đây hai vận tốc ngược chiều, cùng nằm trên một đường thẳng.
Công thức dùng: Động lượng (mở tab mới)
Câu 7. Một xe máy chạy trên đường thẳng với tốc độ không đổi 36 km/h. Tổng khối lượng của xe và người lái là 150 kg. Động lượng của xe và người lái có độ lớn là
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Đổi tốc độ ra m/s trước khi nhân với khối lượng.
- km/h m/s.
- kg.m/s.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Không đổi km/h ra m/s:
- B. Tính đó là động năng tính bằng J.
- D. Thêm hệ số như trong công thức động năng:
Công thức dùng: Động lượng (mở tab mới)
Câu 8. Trong giờ thể dục, một học sinh sút vào quả bóng đá khối lượng 0,40 kg đang nằm yên trên sân. Lực trung bình do chân tác dụng lên bóng là 300 N, thời gian chân chạm bóng là 0,020 s. Ngay sau cú sút, bóng bay đi với tốc độ
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Lực tác dụng trong thời gian làm động lượng của bóng thay đổi một lượng
- kg.m/s.
- Bóng ban đầu nằm yên nên suy ra m/s.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Quên nhân thời gian, lấy Đó là gia tốc trung bình của bóng (m/s²) trong lúc chạm chân, chưa phải tốc độ.
- C. Dừng ở kg.m/s, quên chia cho khối lượng.
- D. Nhân với khối lượng thay vì chia:
Công thức dùng: Lực và tốc độ thay đổi động lượng (mở tab mới) · Động lượng (mở tab mới)
Câu 9. Thổi căng một quả bóng bay rồi buông tay, không buộc miệng bóng. Khí phụt ra khỏi miệng bóng và quả bóng lao đi theo chiều ngược lại. Chuyển động này được giải thích bằng
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Đây là chuyển động bằng phản lực: một phần của hệ phụt ra theo một hướng thì phần còn lại chuyển động theo hướng ngược lại.
- Lúc buông tay, hệ gồm vỏ bóng và khí bên trong đứng yên, tổng động lượng bằng 0. Trong thời gian ngắn khí phụt ra, coi hệ là kín.
- Khí phụt ra phía sau mang động lượng hướng ra sau. Để tổng động lượng của hệ vẫn bằng 0, vỏ bóng phải có động lượng hướng ra trước, nên bóng lao đi ngược chiều dòng khí.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Quán tính là xu hướng giữ nguyên vận tốc: quả bóng đang đứng yên thì có xu hướng tiếp tục đứng yên. Quán tính không làm quả bóng tự lao đi.
- B. Năng lượng là đại lượng vô hướng nên không cho biết bóng đi theo hướng nào. Hướng lao của bóng đến từ việc tổng động lượng của hệ phải giữ bằng 0.
- C. Lực đẩy Archimedes hướng thẳng đứng lên và nhỏ hơn trọng lượng của quả bóng thổi bằng miệng, nên không đẩy được bóng lao ngược chiều dòng khí.
Công thức dùng: Bảo toàn động lượng (mở tab mới)
Câu 10. Góc 1 rad là góc ở tâm của một đường tròn chắn một cung có độ dài bằng
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Theo định nghĩa cung có độ dài thì rad.
- Từ cung dài bằng bán kính cho rad, khoảng
Vì sao các phương án khác sai
- B. Cung dài bằng đường kính ứng với góc 2 rad.
- C. Cả chu vi ứng với góc rad, tức
- D. Cung bằng chu vi ứng với góc không phải 1 rad.
Công thức dùng: Radian, độ dịch chuyển góc (mở tab mới)
Câu 11. Một chiếc ô tô đồ chơi chạy đều trên một đường ray hình tròn, mỗi vòng hết 4,0 s. Tốc độ góc của ô tô đồ chơi là
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Thời gian đi hết một vòng là chu kì, s. Mỗi vòng ô tô quay được góc rad.
- rad/s.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Nhân thay vì chia, như thể 4,0 là tần số: rad/s.
- B. Tính đó là tần số tính bằng Hz, còn thiếu thừa số
- D. Tính góc quay mỗi giây theo độ, mỗi giây, rồi ghi nhầm đơn vị thành rad/s. Đổi ra radian thì rad.
Công thức dùng: Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới) · Radian, độ dịch chuyển góc (mở tab mới)
Câu 12. Dựng ngược một chiếc xe đạp rồi quay cho bánh trước quay đều quanh trục. Điểm A là đầu van nằm trên vành bánh xe, điểm B là một điểm trên nan hoa, ở gần trục hơn A. So với điểm B, điểm A có
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Mọi điểm trên bánh xe quay được cùng một góc trong cùng một khoảng thời gian, nên có cùng tốc độ góc. Tốc độ dài tỉ lệ với khoảng cách tới trục.
- Bánh xe quay một vòng thì A và B cùng quay một vòng, nên
- nên
Vì sao các phương án khác sai
- A. A và B quay cùng một góc trong cùng thời gian nên tốc độ góc bằng nhau. Chỉ có cung tròn A đi được dài hơn.
- C. Cùng tốc độ góc nhưng A ở xa trục hơn nên trong một vòng đi được cung dài hơn, tốc độ dài lớn hơn.
- D. Tốc độ góc như nhau cho mọi điểm của bánh xe, chỉ tốc độ dài khác nhau.
Công thức dùng: Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới)
Câu 13. Một vật chuyển động tròn đều trên quỹ đạo bán kính với tốc độ Gia tốc của vật
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Tốc độ không đổi nhưng hướng của vận tốc luôn thay đổi, nên vật vẫn có gia tốc.
- Trong chuyển động tròn đều, vận tốc luôn tiếp tuyến với quỹ đạo và đổi hướng liên tục. Gia tốc gây ra sự đổi hướng này là gia tốc hướng tâm, luôn hướng vào tâm quỹ đạo, độ lớn
Vì sao các phương án khác sai
- A. Gia tốc đặc trưng cho sự thay đổi của vectơ vận tốc, cả về độ lớn lẫn hướng. Hướng của vận tốc thay đổi nên gia tốc khác 0.
- B. Gia tốc theo phương tiếp tuyến chỉ có khi độ lớn vận tốc thay đổi. Chuyển động tròn đều có tốc độ không đổi.
- D. Độ lớn đúng nhưng chiều sai. Cảm giác bị đẩy ra ngoài khi xe vào khúc cua là do quán tính, còn gia tốc thì hướng vào tâm.
Công thức dùng: Gia tốc và lực hướng tâm (mở tab mới)
Câu 14. Một vật nhỏ khối lượng 0,20 kg trượt không ma sát trên mặt bàn nằm ngang. Vật được buộc vào một đầu sợi dây nhẹ, đầu kia của dây buộc vào một chốt cố định trên mặt bàn. Vật chuyển động tròn đều quanh chốt với bán kính 0,40 m và tốc độ 2,0 m/s. Lực căng của sợi dây có độ lớn là
Lời giải
Đáp án: D
Mấu chốt. Trên mặt bàn ngang, trọng lực và phản lực của bàn cân bằng nhau. Lực căng dây là lực còn lại duy nhất nên đóng vai trò lực hướng tâm.
- Lực căng dây bằng lực hướng tâm: N.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Quên bình phương tốc độ: N.
- B. Nhân với bán kính thay vì chia: N.
- C. Quên chia cho bán kính: N.
Công thức dùng: Gia tốc và lực hướng tâm (mở tab mới)
Câu 15. Vật nào sau đây đang bị biến dạng nén?
Lời giải
Đáp án: A
Mấu chốt. Vật bị nén khi chịu hai lực ép ngược chiều hướng vào nhau, kích thước theo phương của lực giảm đi. Vật bị kéo dãn ra là biến dạng kéo.
- Chồng sách ép chân bàn xuống, mặt sàn đẩy chân bàn lên. Hai lực hướng vào nhau làm chân bàn ngắn lại một chút: chân bàn bị nén.
Vì sao các phương án khác sai
- B. Kiện hàng kéo dây cáp xuống, móc cần cẩu giữ dây ở phía trên: dây cáp bị kéo dãn, đó là biến dạng kéo.
- C. Dây chun bị kéo dãn để ôm quanh miệng túi: biến dạng kéo.
- D. Dây đàn được căng ra giữa hai đầu cố định: biến dạng kéo.
Công thức dùng: Độ biến dạng của lò xo (mở tab mới)
Câu 16. Theo định luật Hooke, trong giới hạn đàn hồi, độ lớn của lực đàn hồi của lò xo
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. lực đàn hồi tỉ lệ với độ biến dạng hệ số tỉ lệ là độ cứng
- Lò xo dãn hoặc nén càng nhiều thì lực đàn hồi càng lớn, theo tỉ lệ thuận: độ biến dạng tăng gấp đôi thì lực đàn hồi tăng gấp đôi.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Ngược với thực tế: kéo lò xo dãn càng nhiều thì càng phải dùng lực lớn.
- C. Nhầm chiều dài với độ biến dạng Lò xo ở chiều dài tự nhiên thì lực đàn hồi bằng 0, dù khác 0.
- D. Với cùng một lò xo ( không đổi), lực đàn hồi thay đổi theo độ biến dạng.
Công thức dùng: Định luật Hooke (mở tab mới)
Câu 17. Để xác định khối lượng riêng của dầu ăn, một học sinh đặt một cốc rỗng lên cân điện tử thì cân chỉ 50 g. Dùng bình chia độ đong 100 cm³ dầu ăn rồi rót hết vào cốc thì cân chỉ 142 g. Khối lượng riêng của dầu ăn là
Lời giải
Đáp án: C
Mấu chốt. Khối lượng dầu là hiệu hai số chỉ của cân, vì số chỉ sau có cả khối lượng của cốc.
- Khối lượng dầu: g.
- g/cm³.
- Đổi đơn vị: g/cm³ kg/m³, nên kg/m³.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Lấy khối lượng bằng số chỉ sau cùng 142 g, tức tính cả khối lượng của cốc: g/cm³ kg/m³.
- B. Đảo tỉ số, lấy thể tích chia khối lượng: rồi coi như 1,09 g/cm³ kg/m³.
- D. Tính đúng 0,92 g/cm³ nhưng giữ nguyên con số khi đổi sang kg/m³.
Công thức dùng: Khối lượng riêng, áp suất (mở tab mới)
Câu 18. Áp suất do một chất lỏng đứng yên gây ra tại một điểm trong lòng chất lỏng phụ thuộc vào
Lời giải
Đáp án: B
Mấu chốt. Cột chất lỏng gây ra áp suất chỉ có khối lượng riêng và độ sâu (cùng có mặt trong công thức.
- Áp suất do chất lỏng gây ra ở độ sâu là Cùng một chất lỏng, cùng độ sâu thì áp suất như nhau, dù bình to hay nhỏ, rộng hay hẹp.
Vì sao các phương án khác sai
- A. Hình dạng bình không có trong công thức Hai bình khác hình dạng chứa cùng một chất lỏng thì ở cùng độ sâu áp suất bằng nhau.
- C. Diện tích đáy ảnh hưởng tới áp lực lên đáy ( không ảnh hưởng tới áp suất.
- D. Bình rộng chứa nhiều chất lỏng hơn, nhưng ở cùng độ sâu thì áp suất vẫn như nhau.
Công thức dùng: Áp suất trong chất lỏng (mở tab mới)
PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.
Câu 1. Một con lắc đơn trong phòng thí nghiệm gồm một quả nặng khối lượng 0,20 kg buộc vào đầu một sợi dây nhẹ, không dãn. Kéo quả nặng lệch khỏi vị trí cân bằng O (vị trí thấp nhất) tới vị trí A cao hơn O một đoạn 20 cm rồi thả nhẹ (hình bên). Chọn mốc thế năng tại O. Ở các ý a), b), c), bỏ qua lực cản của không khí.
a) Khi quả nặng đi từ A về O, thế năng của nó giảm dần còn động năng tăng dần.
Đúngb) Quả nặng đi qua O với tốc độ 2,0 m/s.
Đúngc) Khi quả nặng ở độ cao 10 cm so với O, tốc độ của nó là 1,0 m/s.
Said) Thực tế có lực cản của không khí nên sau một thời gian, quả nặng chỉ còn lên tới độ cao lớn nhất 15 cm so với O. Trong khoảng thời gian đó, cơ năng của con lắc đã giảm 0,30 J.
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Sai
- a) Đúng. Độ cao giảm nên thế năng giảm. Lực căng dây luôn vuông góc với vận tốc nên không sinh công, chỉ có trọng lực sinh công: cơ năng được bảo toàn, thế năng giảm bao nhiêu thì động năng tăng bấy nhiêu.
- b) Đúng. Bảo toàn cơ năng: nên m/s.
- c) Sai. Từ A xuống độ cao 10 cm, thế năng giảm một nửa nên động năng chỉ bằng một nửa động năng ở O: cho m/s. Tốc độ không giảm cùng tỉ lệ với độ cao vì động năng tỉ lệ với
- d) Sai. Cơ năng lúc thả: J. Ở độ cao lớn nhất mới, động năng bằng 0 nên J. Cơ năng chỉ giảm J; con số 0,30 J là phần cơ năng còn lại.
Công thức dùng: Bảo toàn cơ năng (mở tab mới) · Thế năng trọng trường (mở tab mới) · Động năng (mở tab mới) · Cơ năng khi có lực cản, ma sát (mở tab mới)
Câu 2. Hai xe lăn A và B đặt sát nhau trên một máng ngang, ma sát không đáng kể. Giữa hai xe có một lò xo nhẹ đang bị nén, được giữ bằng một sợi chỉ buộc hai xe với nhau; ban đầu cả hệ đứng yên (hình bên). Xe A có khối lượng 0,40 kg, xe B có khối lượng 0,20 kg, mỗi xe gắn một tấm chắn sáng bề rộng 1,5 cm. Đốt sợi chỉ, lò xo bung ra đẩy hai xe tách khỏi nhau; mỗi xe đi qua một cổng quang điện đặt ở đầu máng phía nó. Thời gian chắn sáng đo được ghi ở bảng.
| Xe | A | B |
|---|---|---|
| Thời gian chắn sáng (s) | 0,050 | 0,025 |
a) Trước khi đốt sợi chỉ, tổng động lượng của hệ hai xe bằng 0.
Đúngb) Sau khi bật ra, xe A chuyển động với tốc độ 0,30 m/s.
Đúngc) Sau khi bật ra, hai xe có động lượng cùng độ lớn 0,12 kg.m/s nên tổng động lượng của hệ là 0,24 kg.m/s.
Said) Động năng của xe B lớn gấp 4 lần động năng của xe A.
Sai
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Sai
- a) Đúng. Cả hai xe đều đứng yên nên động lượng của mỗi xe bằng 0, tổng động lượng bằng 0.
- b) Đúng. Tốc độ đo bằng cổng quang điện: m/s.
- c) Sai. kg.m/s. Với xe B: m/s, kg.m/s. Hai xe chuyển động ngược chiều nên hai vectơ động lượng ngược hướng, tổng động lượng bằng 0, đúng bằng tổng động lượng lúc đầu.
- d) Sai. J và J, nên động năng của B chỉ gấp 2 lần của A. Tốc độ của B gấp 2 lần nhưng khối lượng chỉ bằng một nửa:
Công thức dùng: Bảo toàn động lượng (mở tab mới) · Động lượng (mở tab mới) · Động năng (mở tab mới) · Vận tốc tức thời (mở tab mới)
Câu 3. Đĩa thủy tinh trong một lò vi sóng quay đều quanh trục thẳng đứng đi qua tâm đĩa, mỗi vòng hết 10 s. Một cốc sữa khối lượng 0,30 kg đặt trên đĩa, tâm cốc cách trục quay 12 cm. Cốc quay cùng đĩa, không trượt trên đĩa.
a) Tần số quay của đĩa là 10 Hz.
Saib) Tốc độ góc của đĩa xấp xỉ 0,628 rad/s.
Đúngc) Tốc độ dài của cốc sữa xấp xỉ 7,5 cm/s.
Đúngd) Lực giữ cho cốc chuyển động tròn là lực ma sát nghỉ do đĩa tác dụng lên cốc, có độ lớn xấp xỉ 0,014 N.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Saib) Đúngc) Đúngd) Đúng
- a) Sai. 10 s là chu kì. Tần số là số vòng quay trong 1 s: Hz.
- b) Đúng. rad/s.
- c) Đúng. Đổi cm m. m/s cm/s.
- d) Đúng. Trọng lực và phản lực của đĩa cân bằng nhau. Theo phương ngang cốc chỉ chịu lực ma sát nghỉ của đĩa, nên lực này đóng vai trò lực hướng tâm: N.
Công thức dùng: Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới) · Tốc độ góc (mở tab mới) · Gia tốc và lực hướng tâm (mở tab mới) · Lực ma sát nghỉ (mở tab mới)
Câu 4. Trong giờ thực hành, một nhóm học sinh treo thẳng đứng một lò xo nhẹ, đầu trên cố định. Lần lượt móc vào đầu dưới các quả nặng có khối lượng khác nhau, đo chiều dài của lò xo khi quả nặng đứng yên. Kết quả ghi ở bảng sau; lò xo luôn biến dạng trong giới hạn đàn hồi.
| (g) | 0 | 100 | 200 | 300 |
|---|---|---|---|---|
| (cm) | 15,0 | 17,5 | 20,0 | 22,5 |
a) Khi treo quả nặng 200 g và quả nặng đứng yên, lực đàn hồi của lò xo có độ lớn 2,0 N.
Đúngb) Khi treo quả nặng 200 g, lò xo dãn 20,0 cm.
Saic) Độ cứng của lò xo là 0,40 N/m.
Said) Thay quả nặng bằng một hộp bút thì khi hộp đứng yên, lò xo dài 18,0 cm. Khối lượng của hộp bút là 120 g.
Đúng
Lời giải
Đáp án:a) Đúngb) Saic) Said) Đúng
- a) Đúng. Quả nặng đứng yên chỉ chịu trọng lực hướng xuống và lực đàn hồi của lò xo hướng lên. Hai lực cân bằng nên N.
- b) Sai. 20,0 cm là chiều dài của lò xo. Lúc chưa treo vật ( lò xo dài 15,0 cm, đó là chiều dài tự nhiên Độ dãn là cm.
- c) Sai. Với quả nặng 200 g: N và cm m, nên N/m. Các cặp số khác cho cùng kết quả, chẳng hạn N/m. Con số 0,40 có được khi để tính bằng cm.
- d) Đúng. Độ dãn cm m. Lực đàn hồi N bằng trọng lượng của hộp bút, nên kg g.
Công thức dùng: Định luật Hooke (mở tab mới) · Độ biến dạng của lò xo (mở tab mới) · Trọng lực, trọng lượng (mở tab mới) · Cân bằng lực (mở tab mới)
PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.
Câu 1. Một quả dừa khối lượng 1,5 kg rụng từ trên cây, rơi thẳng đứng xuống đất từ độ cao 8,0 m. Công của trọng lực tác dụng lên quả dừa trong quá trình rơi là bao nhiêu jun?
Lời giải
Đáp số: 120 J
Mấu chốt. Trọng lực cùng hướng với chuyển động rơi ( nên sinh công dương.
- Trọng lực: N, hướng thẳng đứng xuống, cùng hướng dịch chuyển.
- J.
Tự soát. Công của trọng lực bằng độ giảm thế năng. Chọn mốc thế năng tại mặt đất: J, khớp.
Bẫy hay gặp. Lấy trọng lượng bằng 1,5 N, quên nhân sẽ ra 12 J. Ghi dấu âm là nhầm với trường hợp vật đi lên, khi đó trọng lực mới sinh công cản.
Công thức dùng: Công của lực (mở tab mới) · Trọng lực, trọng lượng (mở tab mới) · Thế năng trọng trường (mở tab mới)
Câu 2. Một học sinh đi xe đạp tới đỉnh một con dốc thì ngừng đạp, để xe tự lăn xuống. Tổng khối lượng của học sinh và xe là 60 kg. Ở đỉnh dốc xe có tốc độ 2,0 m/s; tới chân dốc, thấp hơn đỉnh dốc 5,0 m, xe có tốc độ 8,0 m/s. Độ lớn công của các lực cản (lực ma sát, lực cản của không khí) tác dụng lên xe trên đoạn dốc này là bao nhiêu jun?
Lời giải
Đáp số: 1200 J
Mấu chốt. Có lực cản nên cơ năng không bảo toàn. Độ giảm cơ năng từ đỉnh xuống chân dốc bằng độ lớn công của lực cản.
- Chọn mốc thế năng tại chân dốc. Cơ năng ở đỉnh dốc: J.
- Cơ năng ở chân dốc: J.
- J. Độ lớn công của lực cản là 1200 J.
Tự soát. Nếu không có lực cản, xe tới chân dốc với tốc độ m/s. Tốc độ thực tế 8,0 m/s nhỏ hơn, đúng là xe đã mất năng lượng do lực cản.
Bẫy hay gặp. Quên động năng ở đỉnh dốc sẽ ra J. Công của lực cản mang dấu âm, nhưng đề hỏi độ lớn nên ghi 1200.
Công thức dùng: Cơ năng khi có lực cản, ma sát (mở tab mới) · Động năng (mở tab mới) · Thế năng trọng trường (mở tab mới)
Câu 3. Một học sinh khối lượng 45 kg chạy theo phương ngang với tốc độ 4,0 m/s rồi nhảy lên một chiếc ván trượt khối lượng 5,0 kg đang đứng yên trên mặt sân nằm ngang. Sau đó học sinh đứng trên ván và cùng ván chuyển động. Bỏ qua ma sát giữa ván và mặt sân. Ngay sau khi học sinh nhảy lên, ván chuyển động với tốc độ bao nhiêu m/s (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?
Lời giải
Đáp số: 3,6 m/s
Mấu chốt. Theo phương ngang, hệ học sinh và ván là hệ kín trong lúc học sinh đáp lên ván. Sau đó hai vật có cùng vận tốc: đây là va chạm mềm.
- Bảo toàn động lượng theo phương ngang:
- m/s.
Tự soát. Kết quả nhỏ hơn 4,0 m/s một chút, hợp lí vì ván nhẹ hơn người nhiều. Động lượng trước kg.m/s, sau kg.m/s, khớp.
Bẫy hay gặp. Chia cho khối lượng ván thay vì tổng khối lượng sẽ ra m/s, vô lí. Dùng bảo toàn động năng cũng sai, vì động năng giảm khi hai vật chuyển động dính với nhau.
Công thức dùng: Va chạm mềm (mở tab mới) · Bảo toàn động lượng (mở tab mới)
Câu 4. Trong cuộc thi thả trứng ở trường, một nhóm học sinh thả một quả trứng khối lượng 60 g rơi không vận tốc đầu từ độ cao 1,8 m so với mặt một tấm đệm mút đặt trên sàn. Quả trứng lún vào đệm rồi dừng lại sau 0,15 s kể từ lúc chạm đệm, không nảy lên và không vỡ. Bỏ qua lực cản của không khí. Độ lớn hợp lực trung bình tác dụng lên quả trứng trong thời gian nó lún vào đệm là bao nhiêu niutơn (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?
Lời giải
Đáp số: 2,4 N
Mấu chốt. Hai bước. Khi rơi, chỉ trọng lực sinh công nên cơ năng bảo toàn: tìm được tốc độ lúc chạm đệm. Khi lún vào đệm, hợp lực tác dụng lên trứng bằng tốc độ thay đổi động lượng:
- Chọn mốc thế năng tại mặt đệm. Bảo toàn cơ năng: suy ra m/s.
- Từ lúc chạm đệm tới lúc dừng, động lượng của trứng giảm từ kg.m/s về 0, nên kg.m/s.
- Hợp lực trung bình: N.
Tự soát. Soát tốc độ chạm đệm bằng cách khác: trứng rơi trong s, trọng lực N tác dụng trong 0,60 s làm động lượng tăng kg.m/s, khớp với Hợp lực 2,4 N chỉ bằng 4 lần trọng lượng của trứng vì đệm mềm kéo dài thời gian dừng.
Bẫy hay gặp. Để khối lượng 60 g mà không đổi ra kg sẽ ra 2400 N, lớn vô lí. Quên lấy căn, dùng thay cho tốc độ, sẽ ra 14,4 N.
Công thức dùng: Bảo toàn cơ năng (mở tab mới) · Lực và tốc độ thay đổi động lượng (mở tab mới) · Động lượng (mở tab mới)
Câu 5. Bàn xoay của một người thợ gốm quay đều với tốc độ 90 vòng/phút. Một chiếc bình gốm đặt chính giữa bàn xoay và quay cùng bàn; điểm M trên miệng bình cách trục quay 8,0 cm. Gia tốc hướng tâm của điểm M là bao nhiêu m/s² (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?
Lời giải
Đáp số: 7,1 m/s²
Mấu chốt. Đổi vòng/phút ra rad/s, đổi cm ra m, rồi dùng
- vòng/s, nên rad/s.
- cm m. m/s², làm tròn được 7,1 m/s².
Tự soát. Tính qua tốc độ dài: m/s, m/s², khớp.
Bẫy hay gặp. Quên thừa số lấy rad/s, sẽ ra 0,18 m/s². Để mà không đổi cm ra m sẽ ra khoảng 710 m/s².
Công thức dùng: Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới) · Tốc độ góc (mở tab mới) · Gia tốc và lực hướng tâm (mở tab mới)
Câu 6. Một bể cá cảnh đặt trên bàn, mặt nước trong bể cách đáy bể 45 cm (hình bên). Áp suất do nước gây ra tại điểm M ở đáy bể là bao nhiêu Pa?
Lời giải
Đáp số: 4500 Pa
Mấu chốt. Cột chất lỏng gây ra áp suất tại độ sâu với tính từ mặt thoáng xuống. Đề hỏi riêng áp suất do nước gây ra, nên không cộng áp suất khí quyển.
- Điểm M ở đáy bể nên ở độ sâu cm m.
- Pa.
Tự soát. Soát bằng phần nước nằm trên 1 m² đáy bể có thể tích m³, khối lượng 450 kg, trọng lượng 4500 N. Áp lực 4500 N trên 1 m² cho áp suất 4500 Pa, khớp.
Bẫy hay gặp. Để cm mà không đổi ra m sẽ ra 450 000 Pa, gấp hơn 4 lần áp suất khí quyển, vô lí với một bể cá. Cộng thêm áp suất khí quyển thì được áp suất toàn phần ở đáy bể, khoảng Pa, không phải áp suất do nước gây ra mà đề hỏi.
Công thức dùng: Áp suất trong chất lỏng (mở tab mới)
HẾT