MentorLab

Lời giải đề kiểm tra cuối học kì I · Trung bình

Mỗi câu có mấu chốt, các bước giải, lí do từng phương án sai, bẫy hay gặp và cách tự soát kết quả.

Đáp án nhanh · mã đề 1022

MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập

Đề kiểm tra cuối học kì I, mức trung bình · Môn Vật lí 10

Thời gian làm bài 45 phút, không kể thời gian phát đề

Mã đề1022

Cho biết: m/s².

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1. Trong giờ thực hành, học sinh dùng một bộ nguồn điện để cấp điện cho thí nghiệm. Việc làm nào sau đây đúng quy tắc an toàn trong phòng thực hành vật lí?

Cắm, tháo dây nối giữa bộ nguồn và dụng cụ thí nghiệm trong khi nguồn vẫn đang bật.
Tắt công tắc nguồn trước khi cắm hoặc tháo dây nối của các thiết bị điện.
Đặt cốc nước ngay cạnh bộ nguồn để tiện làm nguội dụng cụ sau khi đun.
Cắm dụng cụ vào nguồn mà không cần xem hiệu điện thế định mức ghi trên dụng cụ.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Thiết bị điện chỉ được cắm, tháo khi đã ngắt nguồn; nước và dung dịch dẫn điện phải để xa thiết bị điện; hiệu điện thế của nguồn phải phù hợp với hiệu điện thế định mức của dụng cụ.

  1. Tắt nguồn trước khi cắm hoặc tháo dây giúp tránh bị điện giật, tránh tia lửa điện và chập mạch ở chỗ tiếp xúc. Đây là một quy tắc an toàn khi dùng thiết bị điện trong phòng thực hành.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Nguồn còn bật thì đầu dây có điện: dễ bị điện giật, dễ chập mạch khi hai đầu dây chạm nhau.
  • C. Nước dẫn điện. Nước đổ vào bộ nguồn gây chập điện, có thể làm người bị điện giật.
  • D. Hiệu điện thế của nguồn lớn hơn hiệu điện thế định mức có thể làm dụng cụ cháy hỏng, nên phải kiểm tra trước khi cắm.

Câu 2. Một nhóm học sinh dùng đồng hồ bấm giây đo thời gian một viên bi lăn hết một máng nghiêng. Bốn lần đo được 2,14 s; 2,08 s; 2,12 s; 2,06 s. Bỏ qua sai số dụng cụ. Kết quả đo thời gian được ghi là

s.
s.
s.
s.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Kết quả ghi dạng Giá trị là trung bình cộng các lần đo; bỏ qua sai số dụng cụ thì là trung bình các sai số tuyệt đối của từng lần đo.

  1. Giá trị trung bình: s.
  2. Sai số tuyệt đối từng lần đo: s, s, s, s.
  3. Sai số tuyệt đối trung bình: s. Vậy s.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Lấy sai số lớn nhất trong bốn lần đo (0,04 s) thay cho sai số tuyệt đối trung bình.
  • B. Cộng bốn sai số tuyệt đối nhưng quên chia cho số lần đo là 4.
  • C. Lấy hiệu giữa lần đo lớn nhất và lần đo nhỏ nhất, s. Đó là khoảng phân tán của số liệu, không phải sai số tuyệt đối.

Công thức dùng: Giá trị trung bình của phép đo (mở tab mới) · Sai số tuyệt đối (mở tab mới) · Ghi kết quả đo (mở tab mới)

Câu 3. Một người giao hàng đi xe máy trên một con phố thẳng chạy theo hướng đông tây. Từ cửa hàng, người đó đi về phía đông 3,0 km để giao đơn thứ nhất, rồi quay lại đi về phía tây 1,2 km để giao đơn thứ hai. Tính từ cửa hàng đến chỗ giao đơn thứ hai, độ dịch chuyển và quãng đường đi được của người đó lần lượt là

4,2 km về phía đông; 1,8 km.
1,8 km về phía tây; 4,2 km.
1,8 km về phía đông; 4,2 km.
1,8 km về phía đông; 1,8 km.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Độ dịch chuyển là vectơ nối vị trí đầu với vị trí cuối, có độ lớn và hướng. Quãng đường là tổng độ dài các đoạn đã đi, luôn dương.

  1. Chọn gốc tọa độ ở cửa hàng, chiều dương hướng về phía đông. Vị trí cuối: km, nên km: chỗ giao đơn thứ hai nằm cách cửa hàng 1,8 km về phía đông.
  2. Quãng đường đi được: km.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đổi chỗ hai đại lượng: 4,2 km là quãng đường, không phải độ lớn của độ dịch chuyển.
  • B. Độ lớn đúng nhưng lấy hướng của chặng thứ hai. Hướng của độ dịch chuyển là hướng từ điểm đầu tới điểm cuối, ở đây là về phía đông.
  • D. Coi quãng đường bằng độ lớn của độ dịch chuyển. Điều đó chỉ đúng khi vật chuyển động thẳng và không đổi chiều.

Công thức dùng: Độ dịch chuyển và quãng đường (mở tab mới)

Câu 4. Một ô tô đang chạy trên đường thẳng thì tài xế đạp phanh, xe chuyển động chậm dần đều. Chọn chiều dương là chiều chuyển động của xe. Trong lúc xe đang chậm dần, vận tốc và gia tốc của xe thỏa mãn

và
và
và
và
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Dấu của cho biết chiều chuyển động so với chiều dương. Chuyển động chậm dần khi trái dấu với

  1. Xe chạy theo chiều dương nên
  2. Tốc độ giảm nên vectơ gia tốc ngược chiều vectơ vận tốc, tức

Vì sao các phương án khác sai

  • B. cùng dấu với là chuyển động nhanh dần: xe đang tăng tốc chứ không phải hãm phanh.
  • C. nghĩa là xe chạy ngược chiều dương, trái với cách chọn chiều dương là chiều chuyển động. Hơn nữa cùng dấu với thì xe nhanh dần.
  • D. trái dấu với thì đúng là chậm dần, nhưng trái với cách chọn chiều dương là chiều chuyển động.

Công thức dùng: Gia tốc (mở tab mới)

Câu 5. Một người đạp xe từ nhà đến hiệu sách trên một con đường thẳng, dừng lại mua sách rồi đạp xe về nhà theo đường cũ. Chọn gốc tọa độ ở nhà, chiều dương từ nhà đến hiệu sách. Đồ thị độ dịch chuyển theo thời gian của người đó như hình bên. Vận tốc của người đó trên đường về, từ phút thứ 20 đến phút thứ 30, là

1220303,6t (phút)d (km)O
m/s.
m/s.
m/s.
m/s.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Vận tốc là độ dốc của đồ thị theo lấy độ biến thiên của chia cho khoảng thời gian tương ứng, đổi ra mét và giây.

  1. Từ phút 20 đến phút 30: km m, phút s.
  2. m/s. Dấu âm cho biết người đó đi ngược chiều dương, tức là đi về nhà.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Độ lớn đúng nhưng quên dấu. Đồ thị đi xuống nên vận tốc âm.
  • B. Chia cho thời điểm 30 phút thay vì khoảng thời gian 10 phút của chặng về: m/s.
  • D. Lấy km chia cho 10 phút rồi ghi đơn vị m/s, không đổi kilômét ra mét và phút ra giây.

Công thức dùng: Đồ thị độ dịch chuyển theo thời gian (mở tab mới)

Câu 6. Một chiếc ca nô chạy qua một con sông, mũi ca nô luôn hướng vuông góc với bờ. Vận tốc của ca nô đối với nước có độ lớn 4,0 m/s, vận tốc của dòng nước đối với bờ có độ lớn 3,0 m/s. Tốc độ của ca nô đối với bờ là

7,0 m/s.
5,0 m/s.
1,0 m/s.
2,6 m/s.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Dùng công thức cộng vận tốc Hai vận tốc thành phần vuông góc nên cộng theo định lí Pythagore.

  1. Gọi ca nô là (1), nước là (2), bờ là (3). vuông góc với bờ, dọc theo bờ, nên
  2. m/s.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Cộng thẳng hai độ lớn. Cách này chỉ đúng khi hai vận tốc cùng hướng.
  • C. Trừ hai độ lớn. Cách này chỉ đúng khi hai vận tốc ngược hướng.
  • D. Lấy m/s, coi là cạnh huyền. Thực ra mới là đường chéo của hình chữ nhật dựng trên hai vận tốc.

Công thức dùng: Tổng hợp vận tốc (mở tab mới)

Câu 7. Một cầu thủ đá quả bóng bay lên theo phương xiên góc với mặt sân. Bỏ qua lực cản của không khí. Khi quả bóng lên tới điểm cao nhất của quỹ đạo, vận tốc của nó

bằng 0.
có phương thẳng đứng, hướng xuống.
có phương nằm ngang, độ lớn bằng tốc độ của bóng lúc rời chân.
có phương nằm ngang, độ lớn bằng thành phần nằm ngang của vận tốc ban đầu.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Tách chuyển động ném xiên thành hai chuyển động thành phần: theo phương ngang vật chuyển động đều, theo phương thẳng đứng vật chuyển động như vật ném lên với gia tốc hướng xuống.

  1. Theo phương ngang không có lực tác dụng nên không đổi trong suốt chuyển động.
  2. Theo phương thẳng đứng, giảm dần và bằng 0 tại điểm cao nhất. Vậy tại đó vận tốc nằm ngang và có độ lớn

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Chỉ thành phần thẳng đứng bằng 0. Thành phần nằm ngang vẫn còn nên bóng vẫn bay tiếp về phía trước.
  • B. Gia tốc mới hướng thẳng đứng xuống. Vận tốc tại điểm cao nhất không có thành phần thẳng đứng.
  • C. Tốc độ lúc rời chân gồm cả thành phần thẳng đứng Thành phần này đã giảm về 0 nên tốc độ ở điểm cao nhất nhỏ hơn

Công thức dùng: Ném xiên từ mặt đất (mở tab mới)

Câu 8. Một viên gạch tuột khỏi tay một công nhân đang đứng trên giàn giáo và rơi tự do từ độ cao 44,1 m xuống đất. Quãng đường viên gạch rơi được trong giây cuối cùng trước khi chạm đất là

24,5 m.
4,90 m.
29,4 m.
19,6 m.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Tính tổng thời gian rơi trước. Quãng đường rơi trong giây cuối bằng cả độ cao trừ đi quãng đường đã rơi được trước giây cuối đó.

  1. Thời gian rơi: s.
  2. Quãng đường rơi trong 2,0 s đầu: m.
  3. Quãng đường rơi trong giây cuối: m.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Đó là quãng đường rơi trong giây đầu tiên: m.
  • C. Lấy tốc độ lúc chạm đất m/s nhân với 1 s. Trong giây cuối, tốc độ tăng dần từ 19,6 m/s lên 29,4 m/s chứ không giữ 29,4 m/s.
  • D. Đó là quãng đường rơi trong 2 s đầu, còn phải lấy cả độ cao trừ đi số này.

Công thức dùng: Rơi tự do (mở tab mới)

Câu 9. Một người đang chạy bộ thì vấp phải một rễ cây và ngã chúi về phía trước. Nguyên nhân chủ yếu là do

chân bị giữ lại, còn phần thân trên do có quán tính vẫn tiếp tục chuyển động về phía trước.
có một lực đẩy phần thân trên về phía trước, xuất hiện khi chân bị vấp.
rễ cây tác dụng lên chân người một lực hướng về phía trước.
trọng lực tác dụng lên người đổi hướng, nghiêng về phía trước.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Mọi vật có xu hướng bảo toàn vận tốc cả về hướng và độ lớn. Đó là quán tính, nội dung của định luật 1 Newton.

  1. Khi vấp, rễ cây cản chân lại nên chân dừng gần như ngay lập tức.
  2. Phần thân trên chưa chịu lực nào đủ lớn để dừng kịp, nên do quán tính vẫn tiếp tục chuyển động về phía trước với vận tốc cũ. Người bị đổ chúi về phía trước.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Không có vật nào đẩy thân người về phía trước. Thân người chỉ tiếp tục chuyển động theo quán tính.
  • C. Rễ cây cản chân lại, tức tác dụng lên chân một lực hướng về phía sau, ngược chiều chạy.
  • D. Trọng lực luôn có phương thẳng đứng, hướng xuống, không phụ thuộc chuyển động của người.

Công thức dùng: Định luật 1 Newton (mở tab mới)

Câu 10. Ở mỗi lượt quay vòng, vận động viên bơi đạp mạnh hai chân vào thành bể để lao đi. Gọi là lực do chân người tác dụng lên thành bể, là lực do thành bể tác dụng lên chân người. Phát biểu nào sau đây đúng?

và là hai lực cân bằng nên tác dụng của chúng triệt tiêu nhau.
lớn hơn nên người mới lao đi được.
làm người lao đi và có độ lớn bằng
làm người lao đi vì đó là lực do chính người tạo ra.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Hai lực tương tác giữa hai vật luôn cùng độ lớn, ngược chiều và đặt lên hai vật khác nhau (định luật 3 Newton).

  1. và là cặp lực tương tác giữa chân và thành bể: nên
  2. đặt lên người và hướng ra xa thành bể, nên chính lực này làm người lao đi. đặt lên thành bể; thành bể gắn với mặt đất nên gần như không chuyển động.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Hai lực cân bằng phải cùng đặt lên một vật. đặt lên thành bể, đặt lên người, nên chúng không triệt tiêu nhau.
  • B. Theo định luật 3 Newton hai lực này luôn có cùng độ lớn. Người lao đi vì đặt lên người, không cần lớn hơn
  • D. đặt lên thành bể nên không làm người chuyển động.

Công thức dùng: Định luật 3 Newton (mở tab mới)

Câu 11. Một nhà du hành mang một hộp dụng cụ từ Trái Đất lên Mặt Trăng, nơi gia tốc rơi tự do nhỏ hơn trên Trái Đất khoảng 6 lần. So với khi ở trên Trái Đất, trên Mặt Trăng hộp dụng cụ có

khối lượng và trọng lượng đều nhỏ hơn khoảng 6 lần.
khối lượng nhỏ hơn khoảng 6 lần, trọng lượng không đổi.
khối lượng và trọng lượng đều không đổi.
khối lượng không đổi, trọng lượng nhỏ hơn khoảng 6 lần.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Khối lượng không đổi khi đưa vật đi nơi khác. Trọng lượng thay đổi theo ở nơi đặt vật.

  1. Hộp dụng cụ vẫn là hộp ấy nên giữ nguyên.
  2. nhỏ đi khoảng 6 lần nên cũng nhỏ đi khoảng 6 lần.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Khối lượng của hộp không phụ thuộc nơi đặt hộp, chỉ trọng lượng giảm.
  • B. Nhầm vai trò của hai đại lượng: khối lượng không phụ thuộc trọng lượng thì có.
  • C. Trọng lượng là độ lớn của trọng lực, nên thay đổi khi thay đổi.

Công thức dùng: Trọng lực, trọng lượng (mở tab mới)

Câu 12. Một viên gạch hình hộp chữ nhật có các mặt nhẵn như nhau được kéo trượt đều trên cùng một mặt sàn nằm ngang, lần lượt cho tiếp xúc với sàn bằng mặt lớn nhất, mặt trung bình và mặt nhỏ nhất. Lực kéo luôn nằm ngang. Độ lớn lực ma sát trượt giữa viên gạch và sàn

lớn nhất khi tiếp xúc bằng mặt lớn nhất, vì diện tích tiếp xúc lớn nhất.
như nhau trong cả ba trường hợp.
lớn nhất khi tiếp xúc bằng mặt nhỏ nhất, vì gạch ép lên sàn mạnh nhất.
nhỏ nhất khi tiếp xúc bằng mặt lớn nhất, vì trọng lượng được chia ra trên diện tích rộng.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. chỉ phụ thuộc hệ số ma sát và áp lực, không phụ thuộc diện tích tiếp xúc.

  1. Lực kéo nằm ngang nên áp lực của gạch lên sàn là như nhau trong ba lần.
  2. Cùng viên gạch có các mặt nhẵn như nhau, cùng mặt sàn nên như nhau. Vậy như nhau trong cả ba trường hợp.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Lực ma sát trượt không phụ thuộc diện tích tiếp xúc.
  • C. Tiếp xúc bằng mặt nhỏ nhất thì áp suất lên sàn lớn nhất, nhưng áp lực vẫn là Lực ma sát trượt phụ thuộc áp lực chứ không phụ thuộc áp suất.
  • D. Diện tích rộng chỉ làm áp suất nhỏ đi, còn áp lực không đổi nên lực ma sát trượt không đổi.

Công thức dùng: Lực ma sát trượt (mở tab mới)

Câu 13. Một chiếc phao cứu sinh đang nổi đứng yên trên mặt nước hồ bơi. Lực đẩy Archimedes của nước tác dụng lên phao

lớn hơn trọng lượng của phao, vì phao nổi.
nhỏ hơn trọng lượng của phao, vì một phần phao nhô lên khỏi mặt nước.
bằng trọng lượng của phao.
bằng trọng lượng của lượng nước có thể tích bằng thể tích cả chiếc phao.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Phao đứng yên nên các lực tác dụng lên phao cân bằng: trọng lực hướng xuống, lực đẩy Archimedes hướng lên.

  1. Phao chịu trọng lực và lực đẩy Archimedes của nước. Phao đứng yên nên
  2. Trong là thể tích phần phao chìm trong nước, nhỏ hơn thể tích cả phao.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. thì phao đang nổi lên, chưa đứng yên. Khi phao đã nổi cân bằng thì
  • B. thì phao phải chìm xuống thêm. Phao dừng lại đúng ở vị trí mà phần chìm cho
  • D. trong là thể tích phần chìm. Lực đẩy ứng với cả thể tích phao chỉ có khi phao bị dìm ngập hẳn, lúc đó lực đẩy lớn hơn trọng lượng phao.

Công thức dùng: Lực đẩy Archimedes (mở tab mới) · Cân bằng lực (mở tab mới)

Câu 14. Một người nhảy dù, sau khi mở dù được một lúc thì rơi thẳng đứng với tốc độ không đổi. Bỏ qua lực đẩy Archimedes của không khí. Trong giai đoạn rơi đều này, lực cản của không khí tác dụng lên người và dù

bằng 0, vì tốc độ của người không đổi.
hướng lên và có độ lớn bằng tổng trọng lượng của người và dù.
hướng lên và nhỏ hơn tổng trọng lượng của người và dù.
hướng lên và lớn hơn tổng trọng lượng của người và dù.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Rơi đều là chuyển động thẳng đều, nên hợp lực tác dụng lên vật bằng 0 (định luật 1 Newton).

  1. Người và dù chịu trọng lực hướng xuống và lực cản của không khí hướng lên, ngược chiều chuyển động.
  2. Vận tốc không đổi nên hợp lực bằng 0: lực cản có độ lớn bằng tổng trọng lượng của người và dù.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Tốc độ không đổi nghĩa là các lực cân bằng nhau chứ không phải không có lực. Nếu không có lực cản, người sẽ rơi nhanh dần dưới tác dụng của trọng lực.
  • C. Lực cản nhỏ hơn trọng lượng thì hợp lực hướng xuống, người còn rơi nhanh dần, chưa rơi đều.
  • D. Lực cản lớn hơn trọng lượng thì người rơi chậm dần. Điều này xảy ra ngay sau khi dù vừa mở, chưa phải giai đoạn rơi đều.

Công thức dùng: Lực cản của chất lưu (mở tab mới) · Định luật 1 Newton (mở tab mới)

Câu 15. Khi đánh lái, tài xế dùng hai tay tác dụng lên hai điểm đối xứng nhau qua tâm vô lăng hai lực song song, ngược chiều và có cùng độ lớn. Hai lực này

là hai lực cân bằng nên không gây ra tác dụng gì lên vô lăng.
có hợp lực khác 0, làm vô lăng vừa quay vừa chuyển động tịnh tiến.
là một cặp lực và phản lực theo định luật 3 Newton.
tạo thành một ngẫu lực, chỉ làm vô lăng quay.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Hai lực song song, ngược chiều, có độ lớn bằng nhau và cùng tác dụng lên một vật là một ngẫu lực. Ngẫu lực chỉ làm vật quay.

  1. Hai lực cùng đặt lên vô lăng, song song, ngược chiều, cùng độ lớn nhưng không cùng giá, nên chúng tạo thành một ngẫu lực.
  2. Hợp lực của chúng bằng 0 nên vô lăng không chuyển động tịnh tiến; moment ngẫu lực khác 0 làm vô lăng quay.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Hai lực cân bằng phải cùng giá. Hai lực này khác giá nên vẫn làm vô lăng quay.
  • B. Hai lực cùng độ lớn, ngược chiều nên hợp lực bằng 0, vô lăng không chuyển động tịnh tiến.
  • C. Cặp lực và phản lực theo định luật 3 Newton đặt lên hai vật khác nhau, còn hai lực này cùng đặt lên vô lăng.

Công thức dùng: Moment ngẫu lực (mở tab mới)

Câu 16. Một người đẩy một chiếc tủ lạnh khối lượng 60 kg đặt trên sàn nhà nằm ngang bằng một lực nằm ngang có độ lớn 150 N, nhưng tủ vẫn đứng yên. Biết hệ số ma sát trượt giữa đáy tủ và sàn là 0,40. Lực ma sát mà sàn tác dụng lên tủ lúc này có độ lớn là

150 N.
0 N.
235 N.
85 N.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Tủ chưa trượt nên lực ma sát là ma sát nghỉ. Ma sát nghỉ cân bằng với thành phần nằm ngang của ngoại lực, không tính bằng

  1. Theo phương ngang, tủ chịu lực đẩy 150 N và lực ma sát nghỉ. Tủ đứng yên nên hai lực này cân bằng: N.
  2. Hệ số ma sát trượt chỉ dùng khi tủ đã trượt. Khi đó N; dữ kiện này không dùng cho tủ đang đứng yên.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Tủ đứng yên nhưng vẫn chịu lực đẩy 150 N. Nếu không có ma sát nghỉ cân bằng với lực đẩy thì tủ đã chuyển động.
  • C. Dùng công thức ma sát trượt cho vật chưa trượt. Nếu ma sát lên tới 235 N, lớn hơn lực đẩy, thì tủ sẽ bị đẩy lùi về phía người, vô lí.
  • D. Lấy N, một phép trừ không có ý nghĩa vật lí.

Công thức dùng: Lực ma sát nghỉ (mở tab mới) · Cân bằng lực (mở tab mới)

Câu 17. Một người đẩy xe đẩy hàng trong siêu thị trên mặt sàn nằm ngang bằng một lực nằm ngang có độ lớn 70 N. Xe và hàng có tổng khối lượng 25 kg, tổng các lực cản tác dụng lên xe có độ lớn 20 N. Gia tốc của xe là

2,8 m/s².
3,6 m/s².
2,0 m/s².
0,50 m/s².
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Định luật 2 Newton: gia tốc do hợp lực gây ra, Phải tính hợp lực trước.

  1. Theo phương ngang, lực đẩy và lực cản ngược chiều nhau: N.
  2. m/s².

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Chỉ dùng lực đẩy, quên lực cản: m/s².
  • B. Cộng lực cản vào lực đẩy: m/s². Lực cản ngược chiều chuyển động nên phải trừ.
  • D. Lập ngược tỉ số, lấy Gia tốc tỉ lệ thuận với hợp lực và tỉ lệ nghịch với khối lượng.

Công thức dùng: Định luật 2 Newton (mở tab mới)

Câu 18. Một thợ sửa xe dùng cờ lê để vặn một đai ốc. Tay người thợ đặt ở đầu cán, cách tâm O của đai ốc 25 cm, và tác dụng một lực 80 N nằm trong mặt phẳng quay, hợp với cán cờ lê một góc 30° (hình bên). Moment của lực này đối với trục quay đi qua O có độ lớn là

O30°F25 cm
20 N.m.
10 N.m.
17 N.m.
N.m.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. với là cánh tay đòn: khoảng cách từ trục quay tới giá của lực, không phải chiều dài cán.

  1. Giá của lực hợp với cán một góc 30°, nên khoảng cách từ O tới giá của lực là m.
  2. N.m.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Lấy chiều dài cán 0,25 m làm cánh tay đòn: N.m. Cách này chỉ đúng khi lực vuông góc với cán.
  • C. Dùng thay cho N.m. Khoảng cách từ O tới giá của lực là cạnh đối diện với góc 30°.
  • D. Để chiều dài 25 cm mà không đổi ra mét: N.m.

Công thức dùng: Moment lực, quy tắc moment (mở tab mới)

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Để đo gia tốc rơi tự do, một nhóm học sinh dùng nam châm điện giữ một viên bi thép nhỏ ở đầu trên của một giá đỡ thẳng đứng. Khi ngắt điện nam châm, viên bi bắt đầu rơi không vận tốc đầu và đồng hồ đo thời gian hiện số bắt đầu đếm; đồng hồ dừng đếm khi viên bi đi qua cổng quang điện đặt phía dưới. Thay đổi khoảng cách từ vị trí thả đến cổng quang điện, nhóm thu được thời gian rơi (mỗi giá trị là trung bình của nhiều lần đo) như bảng sau.

(m)0,2000,4000,6000,800
(s)0,2020,2860,3510,405
  • a) Nhóm dùng viên bi bằng thép, nhỏ và nặng để lực cản của không khí không đáng kể so với trọng lượng của bi, nhờ đó chuyển động của bi được coi là rơi tự do.

    Đúng
  • b) Với số liệu ở lần đo m, gia tốc rơi tự do tính được xấp xỉ 9,78 m/s².

    Đúng
  • c) Nếu vẽ đồ thị theo thì các điểm số liệu nằm gần một đường thẳng đi qua gốc tọa độ, có độ dốc xấp xỉ bằng tức khoảng 9,8 m/s².

    Sai
  • d) Tốc độ của viên bi khi đi qua cổng quang điện đặt ở m xấp xỉ 1,98 m/s.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Sai

  • a) Đúng. Lực cản của không khí lên viên bi thép nhỏ rất bé so với trọng lượng của nó, nên viên bi chỉ chịu tác dụng đáng kể của trọng lực. Thả không vận tốc đầu thì
  • b) Đúng. Từ m/s².
  • c) Sai. Từ đồ thị theo là đường thẳng qua gốc với độ dốc Với số liệu đã cho, tỉ số lần lượt khoảng 4,90; 4,89; 4,87; 4,88 m/s², tức độ dốc chỉ khoảng 4,9 m/s². Phải nhân đôi độ dốc mới được
  • d) Sai. m/s chỉ là tốc độ trung bình trên cả quãng rơi. Viên bi nhanh dần đều từ trạng thái nghỉ nên tốc độ tại cổng quang gấp đôi tốc độ trung bình: m/s.

Công thức dùng: Rơi tự do (mở tab mới) · Tốc độ trung bình, vận tốc trung bình (mở tab mới) · Chuyển động thẳng biến đổi đều (mở tab mới)

Câu 2. Để kiểm chứng định luật 2 Newton, một nhóm học sinh cho một xe trượt chuyển động trên máng đệm khí nằm ngang, coi như không có ma sát. Xe được kéo bằng một sợi dây nằm ngang vắt qua ròng rọc, đầu kia của dây treo quả nặng. Một cảm biến lực gắn trên xe đo lực kéo của dây; hai cổng quang điện nối với đồng hồ hiện số dùng để xác định gia tốc của xe. Giữ nguyên khối lượng của xe (kể cả cảm biến), thay quả nặng để thay đổi lực kéo, nhóm thu được bảng số liệu sau.

(N)0,200,400,600,80
(m/s²)0,410,791,221,58
  • a) Trong thí nghiệm này, khối lượng của xe được giữ không đổi để khảo sát sự phụ thuộc của gia tốc vào lực tác dụng.

    Đúng
  • b) Số liệu cho thấy gia tốc của xe tỉ lệ thuận với lực kéo: lực kéo tăng gấp đôi từ 0,40 N lên 0,80 N thì gia tốc cũng tăng gấp đôi.

    Đúng
  • c) Từ bảng số liệu, khối lượng của xe (kể cả cảm biến) xấp xỉ 2,0 kg.

    Sai
  • d) Giữ lực kéo 0,60 N và đặt thêm lên xe một gia trọng 0,25 kg thì gia tốc của xe khoảng 0,80 m/s².

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Đúng

  • a) Đúng. Gia tốc phụ thuộc cả lực lẫn khối lượng. Muốn xét riêng ảnh hưởng của lực thì phải giữ khối lượng không đổi, đúng như cách làm của nhóm.
  • b) Đúng. gia tốc tăng gấp đôi. Tỉ số ở cả bốn lần đo đều xấp xỉ 0,50 kg, nên tỉ lệ thuận với trong phạm vi sai số.
  • c) Sai. Theo định luật 2 Newton Bốn lần đo cho khoảng 0,49; 0,51; 0,49; 0,51 kg, trung bình kg. Con số 2,0 là tỉ số có đơn vị 1/kg chứ không phải kilôgam.
  • d) Đúng. Khối lượng mới kg, nên m/s².

Công thức dùng: Định luật 2 Newton (mở tab mới)

Câu 3. Để đưa các bao gạo từ thùng xe tải xuống đất, người ta đặt một tấm ván phẳng dài 2,5 m, nghiêng 30° so với mặt đất. Một bao gạo khối lượng 20 kg được thả không vận tốc đầu từ đầu trên của tấm ván và trượt xuống. Hệ số ma sát trượt giữa bao gạo và mặt ván là 0,20. Coi bao gạo như một chất điểm.

  • a) Lực ma sát trượt tác dụng lên bao gạo có phương song song với mặt ván, hướng lên phía đầu trên của ván.

    Đúng
  • b) Áp lực của bao gạo lên mặt ván có độ lớn bằng trọng lượng của bao, tức 196 N.

    Sai
  • c) Gia tốc của bao gạo khi trượt xuống có độ lớn khoảng 4,9 m/s².

    Sai
  • d) Bao gạo tới chân tấm ván với tốc độ khoảng 4,0 m/s.

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Said) Đúng

  • a) Đúng. Lực ma sát trượt ngược chiều chuyển động. Bao gạo trượt xuống dốc nên lực ma sát hướng lên dốc, dọc theo mặt ván.
  • b) Sai. Chỉ thành phần của trọng lực vuông góc với mặt ván ép bao lên ván: N, nhỏ hơn 196 N.
  • c) Sai. Chiếu định luật 2 Newton lên phương mặt ván: nên m/s². Con số 4,9 m/s² là ứng với trường hợp không có ma sát.
  • d) Đúng. Bao gạo nhanh dần đều với m/s² trên quãng đường 2,5 m. Từ với m/s.

Công thức dùng: Vật trượt trên mặt phẳng nghiêng (mở tab mới) · Phân tích lực (mở tab mới) · Lực ma sát trượt (mở tab mới) · Định luật 2 Newton (mở tab mới) · Chuyển động thẳng biến đổi đều (mở tab mới)

Câu 4. Một người thợ xây dùng xe cút kít chở cát. Xe và cát có tổng khối lượng 60 kg, trọng tâm G cách trục bánh xe O một khoảng 0,40 m theo phương ngang. Người thợ nâng hai càng xe bằng một lực thẳng đứng hướng lên, đặt tại điểm cách O một khoảng 1,20 m theo phương ngang, giữ cho xe đứng yên với bánh xe tựa trên mặt đất (hình bên). Coi xe và cát là một vật rắn có trục quay đi qua O.

OGPF0,40 m1,20 m
  • a) Đối với trục quay đi qua O, moment của lực mà mặt đất tác dụng lên bánh xe bằng 0.

    Đúng
  • b) Moment của trọng lực tác dụng lên xe và cát đối với trục quay đi qua O có độ lớn khoảng 706 N.m.

    Sai
  • c) Lực nâng của người thợ có độ lớn khoảng 196 N.

    Đúng
  • d) Nếu dồn cát về phía bánh xe để trọng tâm G chỉ còn cách O 0,30 m theo phương ngang thì người thợ phải nâng càng xe bằng lực lớn hơn.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Sai

  • a) Đúng. Mặt đất đỡ bánh xe tại điểm tiếp xúc nằm ngay dưới O. Lực đỡ có phương thẳng đứng nên giá của nó đi qua trục quay, cánh tay đòn bằng 0.
  • b) Sai. Cánh tay đòn của trọng lực là khoảng cách theo phương ngang từ O tới G, bằng 0,40 m: N.m. Con số 706 N.m có được khi lấy nhầm khoảng cách 1,20 m của tay.
  • c) Đúng. Quy tắc moment đối với trục O: với N, nên N, chỉ bằng một phần ba trọng lượng. Phần còn lại, N, do mặt đất đỡ qua bánh xe.
  • d) Sai. Cánh tay đòn của trọng lực ngắn lại nên lực nâng cần thiết giảm: N, nhỏ hơn 196 N. Trọng tâm càng gần trục bánh xe thì người nâng càng nhẹ tay.

Công thức dùng: Moment lực, quy tắc moment (mở tab mới) · Điều kiện cân bằng của vật rắn (mở tab mới) · Trọng lực, trọng lượng (mở tab mới)

PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Câu 1. Trong bài thực hành đo tốc độ, một nhóm học sinh cho viên bi lăn qua hai cổng quang điện. Khoảng cách giữa hai cổng đo được là m; thời gian viên bi đi từ cổng thứ nhất đến cổng thứ hai đo được là s. Sai số tương đối của phép đo tốc độ trung bình là bao nhiêu phần trăm (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 2,3 %

Mấu chốt. là thương của hai đại lượng đo trực tiếp, nên sai số tương đối của bằng tổng sai số tương đối của và của

Tự soát. m/s, nên m/s và m/s. Phần lớn sai số đến từ phép đo thời gian.

Bẫy hay gặp. Phép chia vẫn cộng sai số tương đối. Lấy hiệu sẽ ra 1,7%.

Công thức dùng: Sai số tương đối (mở tab mới) · Sai số của tích, thương (mở tab mới) · Tốc độ trung bình, vận tốc trung bình (mở tab mới)

Câu 2. Một vòi tưới cây được giữ nằm ngang ở độ cao 0,80 m so với mặt đất. Dòng nước phun ra theo phương ngang và chạm đất tại điểm cách điểm nằm ngay dưới miệng vòi 2,4 m. Coi mỗi phần nước chuyển động như một vật bị ném ngang và bỏ qua lực cản của không khí. Tốc độ của nước khi vừa ra khỏi miệng vòi là bao nhiêu m/s (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 5,9 m/s

Mấu chốt. Thời gian bay của vật ném ngang chỉ phụ thuộc độ cao. Biết thời gian bay và tầm xa thì tìm được vận tốc ném.

  1. Theo phương thẳng đứng nước rơi tự do: s.
  2. Theo phương ngang nước chuyển động đều: nên m/s.

Tự soát. Thay ngược: với m/s, trong 0,404 s nước đi theo phương ngang được m, khớp với đề.

Bẫy hay gặp. Quên hệ số 2 trong lấy s, sẽ ra 8,4 m/s.

Công thức dùng: Ném ngang: thời gian rơi, tầm xa (mở tab mới)

Câu 3. Một đoàn tàu điện trên cao rời ga A, chuyển động thẳng nhanh dần đều từ trạng thái đứng yên và sau 20 s đạt tốc độ 54 km/h. Tàu giữ nguyên tốc độ này trong 60 s, rồi hãm phanh, chuyển động thẳng chậm dần đều và dừng lại ở ga B sau 24 s kể từ lúc hãm. Coi đường ray giữa hai ga là thẳng. Khoảng cách giữa hai ga là bao nhiêu mét (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 1230 m

Mấu chốt. Chia hành trình thành ba giai đoạn: nhanh dần đều, đều, chậm dần đều. Tính độ dịch chuyển từng giai đoạn rồi cộng lại.

  1. Đổi km/h m/s.
  2. Giai đoạn 1: m/s², m.
  3. Giai đoạn 2: m.
  4. Giai đoạn 3: m/s², m.
  5. Khoảng cách giữa hai ga: m.

Tự soát. Đồ thị theo là một hình thang có hai đáy 104 s và 60 s, chiều cao 15 m/s. Diện tích hình thang: m, khớp.

Bẫy hay gặp. Coi tàu chạy 15 m/s suốt 104 s, quên rằng lúc tăng tốc và lúc hãm phanh tàu chạy chậm hơn, sẽ ra m.

Công thức dùng: Chuyển động thẳng biến đổi đều (mở tab mới) · Đồ thị vận tốc theo thời gian (mở tab mới)

Câu 4. Một công nhân kéo một thùng hàng khối lượng 40 kg trượt trên sàn nằm ngang bằng một sợi dây. Dây hợp với phương ngang một góc 30° và chếch lên trên, lực kéo có độ lớn 160 N. Hệ số ma sát trượt giữa thùng và sàn là 0,20. Gia tốc của thùng hàng là bao nhiêu m/s² (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 1,9 m/s²

Mấu chốt. Phân tích lực kéo thành hai thành phần. Thành phần thẳng đứng nâng bớt thùng lên nên áp lực lên sàn nhỏ hơn lực ma sát cũng nhỏ đi.

  1. Theo phương thẳng đứng thùng không chuyển động: N.
  2. Lực ma sát trượt: N.
  3. Theo phương ngang: N.
  4. m/s².

Tự soát. Thành phần kéo ngang 138,6 N lớn hơn lực ma sát 62,4 N nên thùng đúng là trượt nhanh dần. Kéo xiên làm giảm áp lực nên gia tốc lớn hơn trường hợp coi

Bẫy hay gặp. Lấy N, quên thành phần thẳng đứng của lực kéo: ma sát thành 78,4 N và m/s².

Công thức dùng: Kéo vật trên mặt ngang bằng lực xiên (mở tab mới) · Phân tích lực (mở tab mới) · Lực ma sát trượt (mở tab mới) · Định luật 2 Newton (mở tab mới)

Câu 5. Một chiếc đèn lồng khối lượng 2,0 kg được treo vào điểm chính giữa của một sợi dây mảnh căng ngang qua một con hẻm, hai đầu dây buộc vào hai bức tường ở cùng độ cao (hình bên). Khi đèn đứng yên, hai nửa dây đối xứng nhau và mỗi nửa dây hợp với phương ngang một góc 15°. Bỏ qua khối lượng của dây. Lực căng của mỗi nửa dây là bao nhiêu niutơn (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

15°
Lời giải

Đáp số: 38 N

Mấu chốt. Điểm treo đèn đứng yên dưới tác dụng của ba lực: lực kéo của đèn và hai lực căng. Chiếu điều kiện cân bằng lên phương thẳng đứng.

  1. Đèn đứng yên nên dây treo đèn kéo điểm giữa xuống một lực bằng trọng lượng đèn: N.
  2. Hai nửa dây đối xứng nên lực căng bằng nhau, Các thành phần nằm ngang triệt tiêu nhau.
  3. Theo phương thẳng đứng: nên N.

Tự soát. Lực căng gần gấp đôi trọng lượng đèn. Dây căng càng gần nằm ngang thì góc càng nhỏ và lực căng càng lớn; nếu hai nửa dây gần thẳng đứng thì mỗi nửa chỉ chịu khoảng N.

Bẫy hay gặp. Dùng vì quên rằng góc đã cho là góc với phương ngang: N.

Công thức dùng: Cân bằng lực (mở tab mới) · Lực căng dây (mở tab mới) · Phân tích lực (mở tab mới) · Trọng lực, trọng lượng (mở tab mới)

Câu 6. Một quả bóng đá khối lượng 0,45 kg đang nằm yên trên sân. Cầu thủ sút bóng, chân tiếp xúc với bóng trong 15 ms và bóng rời chân với tốc độ 24 m/s. Coi lực của chân tác dụng lên bóng không đổi trong thời gian tiếp xúc và bỏ qua các lực khác theo phương của lực này. Độ lớn lực của chân tác dụng lên bóng là bao nhiêu niutơn (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 720 N

Mấu chốt. Tính gia tốc của bóng trong thời gian tiếp xúc, rồi dùng định luật 2 Newton.

  1. Đổi ms s. Gia tốc: m/s².
  2. N.

Tự soát. Trọng lượng quả bóng chỉ khoảng N, lực sút gấp khoảng 160 lần. Lực rất lớn nhưng chỉ tác dụng trong thời gian rất ngắn, hợp lí với một cú sút mạnh.

Bẫy hay gặp. Để 15 ms mà không đổi ra giây sẽ ra m/s² và N.

Công thức dùng: Gia tốc (mở tab mới) · Định luật 2 Newton (mở tab mới)

HẾT

Đề Vật lí do AI soạn theo chương trình GDPT 2018 (sách Kết nối tri thức) và cấu trúc đề thi từ năm 2025, không phải đề của Bộ GD&ĐT hay của trường nào. Đáp án đã được kiểm bằng chương trình tính lại từng con số, chưa có giáo viên Vật lí duyệt. Thấy chỗ sai? Báo cho MentorLab.