MentorLab

Lời giải đề kiểm tra cuối học kì I · Cơ bản

Mỗi câu có mấu chốt, các bước giải, lí do từng phương án sai, bẫy hay gặp và cách tự soát kết quả.

Đáp án nhanh · mã đề 1021

MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập

Đề kiểm tra cuối học kì I, mức cơ bản · Môn Vật lí 10

Thời gian làm bài 45 phút, không kể thời gian phát đề

Mã đề1021

Cho biết: gia tốc rơi tự do m/s².

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1. Trong giờ thực hành ở phòng thí nghiệm vật lí, việc làm nào sau đây đúng quy tắc an toàn?

Cắm phích điện của thiết bị vào ổ trước, sau đó mới đọc hiệu điện thế định mức ghi trên thiết bị.
Đặt cốc nước ngay cạnh nguồn điện để tiện làm nguội dụng cụ sau khi đun.
Tắt công tắc nguồn trước khi cắm hoặc tháo thiết bị điện.
Cầm trực tiếp bằng tay ống nghiệm vừa đun nóng để quan sát cho rõ.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Ba nguy cơ thường gặp trong phòng thực hành là điện giật, chập cháy và bỏng. Quy tắc an toàn yêu cầu cắt nguồn nguy hiểm trước khi thao tác.

  1. Cắm hoặc tháo thiết bị khi nguồn còn bật dễ bị điện giật và dễ gây chập điện. Vì vậy phải tắt công tắc nguồn trước rồi mới cắm, tháo thiết bị.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Phải đọc hiệu điện thế định mức trước khi cắm. Thiết bị có hiệu điện thế định mức nhỏ hơn hiệu điện thế của nguồn sẽ bị hỏng, có thể cháy.
  • B. Nước dẫn điện. Cốc nước đổ ra gần nguồn điện có thể gây chập điện, điện giật.
  • D. Dụng cụ vừa đun nóng gây bỏng. Phải dùng kẹp hoặc găng tay cách nhiệt, không chạm trực tiếp.

Câu 2. Trong hệ đơn vị SI, đơn vị nào sau đây là đơn vị cơ bản?

Newton (N).
Mét trên giây (m/s).
Newton mét (N.m).
Kilôgam (kg).
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Hệ SI có bảy đơn vị cơ bản: m, kg, s, A, K, mol, cd. Mọi đơn vị khác là đơn vị dẫn xuất, biểu diễn được qua các đơn vị cơ bản.

  1. Khối lượng là một trong bảy đại lượng cơ bản, đơn vị của nó là kilôgam (kg).

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Newton là đơn vị dẫn xuất của lực: 1 N = 1 kg.m/s².
  • B. Mét trên giây là đơn vị dẫn xuất của vận tốc, ghép từ hai đơn vị cơ bản là mét và giây.
  • C. Newton mét là đơn vị dẫn xuất của moment lực: 1 N.m = 1 kg.m²/s².

Câu 3. Một học sinh dùng đồng hồ bấm giây đo thời gian một viên bi lăn hết một máng nghiêng. Kết quả bốn lần đo ghi ở bảng dưới. Bỏ qua sai số dụng cụ. Kết quả phép đo được ghi là

Lần đo1234
(s)2,122,162,142,18
s.
s.
s.
s.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Giá trị trung bình là trung bình cộng các lần đo. Sai số tuyệt đối (khi bỏ qua sai số dụng cụ) là trung bình cộng độ lệch của từng lần đo so với giá trị trung bình.

  1. s.
  2. Độ lệch của từng lần đo: s, s, s, s.
  3. s. Kết quả: s.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. 0,03 s là độ lệch lớn nhất (lần 1 và lần 4), chưa lấy trung bình các độ lệch.
  • C. 0,06 s là hiệu giữa lần đo lớn nhất và lần đo nhỏ nhất, không phải sai số tuyệt đối.
  • D. 0,08 s là tổng bốn độ lệch, quên chia cho số lần đo.

Công thức dùng: Giá trị trung bình của phép đo (mở tab mới) · Sai số tuyệt đối (mở tab mới) · Ghi kết quả đo (mở tab mới)

Câu 4. Từ cổng trường, một học sinh đi thẳng 300 m về phía đông tới một hiệu sách, rồi quay lại đi thẳng 100 m về phía tây tới một quầy photo. Trong cả quá trình đó, độ lớn độ dịch chuyển và quãng đường đi được của học sinh lần lượt là

200 m và 400 m.
400 m và 200 m.
400 m và 400 m.
200 m và 200 m.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Độ dịch chuyển chỉ phụ thuộc vị trí đầu và vị trí cuối. Quãng đường thì cộng độ dài mọi đoạn đã đi.

  1. Chọn trục hướng về phía đông, gốc ở cổng trường. Vị trí cuối có tọa độ m, nên độ dịch chuyển có độ lớn 200 m, hướng về phía đông.
  2. Quãng đường: m.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Đổi chỗ hai đại lượng: 400 m là quãng đường, còn độ dịch chuyển chỉ có độ lớn 200 m.
  • C. Coi độ dịch chuyển bằng quãng đường. Hai đại lượng chỉ bằng nhau khi vật chuyển động thẳng và không đổi chiều.
  • D. Tính quãng đường cũng bằng trừ đoạn đi ngược lại thay vì cộng. Quãng đường luôn cộng độ dài các đoạn.

Công thức dùng: Độ dịch chuyển và quãng đường (mở tab mới)

Câu 5. Một học sinh đạp xe trên một đường thẳng từ nhà tới trường, giữa đường có dừng lại chờ đèn đỏ. Hình bên là đồ thị độ dịch chuyển theo thời gian của học sinh đó. Vận tốc của học sinh trong khoảng thời gian từ 60 s đến 100 s là

4060100160360t (s)d (m)O
3,6 m/s.
9,0 m/s.
5,0 m/s.
2,0 m/s.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Vận tốc là độ dốc của đồ thị trên đoạn đang xét: lấy độ biến thiên của chia cho độ biến thiên của trên chính đoạn đó.

  1. Đọc đồ thị: tại s thì m; tại s thì m.
  2. m/s.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Lấy đó là vận tốc trung bình của cả quãng từ nhà, tính cả lúc dừng chờ đèn đỏ.
  • B. Lấy độ dịch chuyển 360 m chia cho khoảng thời gian 40 s, quên trừ 160 m đã đi trước khi dừng đèn đỏ.
  • D. Lấy độ dịch chuyển 200 m của đoạn này chia cho 100 s, tức chia cho cả thời gian tính từ lúc xuất phát.

Công thức dùng: Đồ thị độ dịch chuyển theo thời gian (mở tab mới)

Câu 6. Một quả bóng lăn trên sân cỏ, chuyển động thẳng chậm dần đều. Chọn chiều dương là chiều chuyển động của quả bóng. Trong quá trình đó, vận tốc và gia tốc của quả bóng thỏa mãn

và
và
và
và
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Dấu của vận tốc cho biết chiều chuyển động so với chiều dương. Vật chuyển động chậm dần khi gia tốc ngược chiều vận tốc.

  1. Quả bóng đi theo chiều dương đã chọn nên
  2. Tốc độ giảm nên ngược chiều tức

Vì sao các phương án khác sai

  • B. và cùng dấu là chuyển động nhanh dần.
  • C. Quả bóng đi theo chiều dương nên Cặp dấu ứng với vật đi ngược chiều dương và chậm dần.
  • D. Quả bóng đi theo chiều dương nên không thể âm. Hơn nữa và cùng dấu là nhanh dần.

Công thức dùng: Gia tốc (mở tab mới)

Câu 7. Một viên sỏi nhỏ bắt đầu rơi không vận tốc đầu từ mép một vách đá cao 45 m xuống mặt hồ bên dưới. Bỏ qua sức cản của không khí. Thời gian rơi của viên sỏi là

2,1 s.
9,0 s.
4,5 s.
3,0 s.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Bỏ qua sức cản thì viên sỏi rơi tự do:

  1. s.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Quên hệ số 2: s.
  • B. Quên lấy căn: là giá trị của chưa phải
  • C. Dùng nhầm s. Rơi tự do là nhanh dần đều, quãng đường tỉ lệ với

Công thức dùng: Rơi tự do (mở tab mới)

Câu 8. Từ cùng một độ cao, cùng một lúc, viên bi A được ném theo phương ngang còn viên bi B được thả rơi không vận tốc đầu. Bỏ qua sức cản của không khí. Kết luận nào sau đây đúng?

Viên bi A chạm đất trước vì có vận tốc ban đầu.
Hai viên bi chạm đất cùng một lúc.
Viên bi B chạm đất trước vì đi quãng đường ngắn hơn.
Viên bi nào nặng hơn thì chạm đất trước.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Chuyển động ném ngang gồm hai chuyển động độc lập: theo phương ngang vật chuyển động đều, theo phương thẳng đứng vật rơi tự do.

  1. Theo phương thẳng đứng, cả hai viên bi đều bắt đầu với vận tốc bằng 0 và có cùng gia tốc nên cùng rơi hết độ cao trong thời gian
  2. Vận tốc ngang của viên A chỉ làm nó rơi xa hơn, không làm nó rơi nhanh hơn.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Vận tốc ban đầu của A nằm ngang, không góp phần vào chuyển động theo phương thẳng đứng.
  • C. Quỹ đạo của A dài hơn, nhưng A vừa rơi vừa đi ngang cùng lúc. Thời gian rơi chỉ do chuyển động theo phương thẳng đứng quyết định.
  • D. Bỏ qua sức cản thì mọi vật rơi với cùng gia tốc không phụ thuộc khối lượng.

Công thức dùng: Ném ngang: thời gian rơi, tầm xa (mở tab mới) · Rơi tự do (mở tab mới)

Câu 9. Hai công nhân cùng kéo một kiện hàng bằng hai sợi dây nằm ngang, hai dây vuông góc với nhau. Lực kéo của hai dây có độ lớn lần lượt là 30 N và 40 N. Hợp lực của hai lực kéo này có độ lớn là

70 N.
10 N.
50 N.
2500 N.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Hai lực đồng quy vuông góc: hợp lực là đường chéo của hình chữ nhật dựng trên hai lực.

  1. N.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Cộng đại số chỉ đúng khi hai lực cùng phương, cùng chiều.
  • B. Lấy hiệu chỉ đúng khi hai lực cùng phương, ngược chiều.
  • D. Dừng ở quên lấy căn bậc hai.

Công thức dùng: Tổng hợp hai lực đồng quy (mở tab mới)

Câu 10. Một xe buýt đang chạy thẳng đều thì phanh gấp. Hành khách đang đứng trên xe bị ngả người về phía trước. Nguyên nhân là

do quán tính, thân người có xu hướng giữ nguyên vận tốc cũ trong khi chân bị sàn xe kéo chậm lại.
khi phanh, xe tác dụng lên hành khách một lực đẩy hướng về phía trước.
khi xe phanh, trọng lực tác dụng lên hành khách tăng lên đột ngột.
không khí trong xe dồn về phía trước, đẩy hành khách theo.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Mọi vật có xu hướng giữ nguyên vận tốc cả về hướng và độ lớn (quán tính). Khi xe phanh, chỉ phần cơ thể tiếp xúc với sàn xe bị kéo chậm lại ngay.

  1. Khi xe phanh, lực ma sát từ sàn xe tác dụng lên chân hướng về phía sau, làm chân chậm lại cùng xe.
  2. Phần thân trên không bị lực nào kéo chậm lại ngay, nên theo quán tính vẫn tiếp tục chuyển động về phía trước với vận tốc cũ. Kết quả là người ngả về phía trước.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Không có vật nào đẩy người về phía trước. Lực sàn xe tác dụng lên chân lúc phanh còn hướng về phía sau.
  • C. Trọng lực không đổi. Nó lại hướng thẳng đứng xuống nên không làm người ngả về phía trước.
  • D. Không khí trong xe chuyển động cùng xe, không tạo ra lực đáng kể lên hành khách.

Công thức dùng: Định luật 1 Newton (mở tab mới)

Câu 11. Một xe lăn thí nghiệm khối lượng 1,5 kg đặt trên mặt bàn nằm ngang. Kéo xe bằng một lực không đổi có độ lớn 6,0 N theo phương ngang. Bỏ qua ma sát. Gia tốc của xe có độ lớn là

9,0 m/s².
0,25 m/s².
0,40 m/s².
4,0 m/s².
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Trọng lực và phản lực của mặt bàn cân bằng nhau, bỏ qua ma sát thì hợp lực tác dụng lên xe chính là lực kéo.

  1. Định luật 2 Newton: m/s².

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Nhân lực với khối lượng: Phải chia cho
  • B. Đảo phân số:
  • C. Chia lực cho trọng lượng N thay vì cho khối lượng:

Công thức dùng: Định luật 2 Newton (mở tab mới)

Câu 12. Một quả bóng bay tới đập vào tường rồi bật ra. Trong lúc va chạm, lực do bóng tác dụng lên tường và lực do tường tác dụng lên bóng

là hai lực cân bằng vì có độ lớn bằng nhau và ngược chiều.
có độ lớn khác nhau, lực tường tác dụng lên bóng lớn hơn vì bóng bị bật ra.
có độ lớn bằng nhau, ngược chiều và đặt vào hai vật khác nhau.
có độ lớn khác nhau, lực bóng tác dụng lên tường lớn hơn vì bóng đang chuyển động.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Định luật 3 Newton: khi vật A tác dụng lên vật B một lực thì vật B cũng tác dụng lại vật A một lực cùng độ lớn, ngược chiều.

  1. Hai lực này cùng loại, cùng giá, cùng độ lớn, ngược chiều và xuất hiện cùng lúc. Một lực đặt vào tường, một lực đặt vào bóng.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Hai lực cân bằng phải cùng tác dụng lên một vật. Cặp lực này đặt vào hai vật khác nhau nên không cân bằng nhau, và bóng vẫn đổi vận tốc.
  • B. Bóng bật ra vì lực của tường làm bóng đổi vận tốc, không phải vì lực đó lớn hơn lực bóng tác dụng lên tường.
  • D. Độ lớn hai lực luôn bằng nhau, không phụ thuộc vật nào đang chuyển động.

Công thức dùng: Định luật 3 Newton (mở tab mới)

Câu 13. Trọng lực tác dụng lên một vật ở gần mặt đất có

phương thẳng đứng, chiều từ dưới lên, điểm đặt tại trọng tâm của vật.
phương thẳng đứng, chiều từ trên xuống, điểm đặt tại trọng tâm của vật.
phương vuông góc với mặt tiếp xúc, chiều từ trên xuống, điểm đặt tại mặt tiếp xúc.
phương thẳng đứng, chiều từ trên xuống, độ lớn như nhau với mọi vật.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Trọng lực là lực hút của Trái Đất tác dụng lên vật:

  1. Trọng lực có phương thẳng đứng, chiều từ trên xuống, đặt tại trọng tâm của vật. Độ lớn tỉ lệ với khối lượng của vật.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Trái Đất hút vật về phía nó nên trọng lực hướng xuống, không hướng lên.
  • C. Đó là đặc điểm của áp lực mà vật đè lên mặt đỡ nằm ngang. Trọng lực vẫn có cả khi vật không tiếp xúc với gì, chẳng hạn khi vật đang rơi.
  • D. Độ lớn tỉ lệ với khối lượng, vật có khối lượng lớn hơn thì trọng lượng lớn hơn.

Công thức dùng: Trọng lực, trọng lượng (mở tab mới)

Câu 14. Một khúc gỗ hình hộp chữ nhật có các mặt được bào nhẵn như nhau. Lần thứ nhất đặt mặt rộng của khúc gỗ xuống mặt bàn nằm ngang, lần thứ hai đặt mặt hẹp xuống; mỗi lần đều kéo khúc gỗ bằng lực nằm ngang cho nó trượt trên mặt bàn. So với lần thứ nhất, lực ma sát trượt ở lần thứ hai

nhỏ hơn, vì diện tích tiếp xúc nhỏ hơn.
lớn hơn, vì áp suất của khúc gỗ lên mặt bàn lớn hơn.
nhỏ hơn, vì áp lực của khúc gỗ lên mặt bàn nhỏ hơn.
bằng nhau, vì lực ma sát trượt không phụ thuộc diện tích tiếp xúc.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. lực ma sát trượt chỉ phụ thuộc hệ số ma sát (vật liệu và tình trạng hai mặt tiếp xúc) và áp lực.

  1. Các mặt được bào nhẵn như nhau nên không đổi. Mặt bàn nằm ngang, lực kéo nằm ngang nên áp lực trong cả hai lần.
  2. Vậy như nhau, dù diện tích tiếp xúc khác nhau.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Lực ma sát trượt không phụ thuộc diện tích tiếp xúc.
  • B. Áp suất lớn hơn nhưng tác dụng trên diện tích nhỏ hơn. Lực ma sát trượt tỉ lệ với áp lực, mà áp lực bằng áp suất nhân diện tích, không đổi.
  • C. Áp lực lên mặt bàn nằm ngang bằng trọng lượng của khúc gỗ, không đổi khi lật khúc gỗ.

Công thức dùng: Lực ma sát trượt (mở tab mới)

Câu 15. Một tủ sách khối lượng 50 kg đặt trên sàn nhà nằm ngang. Một học sinh đẩy tủ bằng một lực 120 N theo phương ngang nhưng tủ vẫn đứng yên. Hệ số ma sát trượt giữa tủ và sàn là 0,30. Lực ma sát tác dụng lên tủ lúc này có độ lớn là

120 N.
150 N.
500 N.
0 N.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Tủ đứng yên nên lực ma sát ở đây là ma sát nghỉ. Ma sát nghỉ có độ lớn bằng thành phần ngoại lực song song với mặt tiếp xúc, không tính bằng

  1. Theo phương ngang, tủ chịu lực đẩy và lực ma sát nghỉ. Tủ đứng yên nên hai lực này cân bằng nhau.
  2. N, ngược chiều lực đẩy.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. N là lực ma sát trượt, chỉ dùng khi tủ đã trượt trên sàn.
  • C. 500 N là trọng lượng của tủ, có phương thẳng đứng, không phải lực ma sát.
  • D. Nếu không có ma sát thì lực đẩy 120 N không bị cân bằng và tủ phải chuyển động. Tủ đứng yên được là nhờ lực ma sát nghỉ.

Công thức dùng: Lực ma sát nghỉ (mở tab mới) · Lực ma sát trượt (mở tab mới)

Câu 16. Một người nhảy dù, sau khi bung dù một lúc thì rơi thẳng đứng với vận tốc không đổi. Trong giai đoạn rơi đều đó, lực cản của không khí tác dụng lên người và dù

nhỏ hơn tổng trọng lượng của người và dù.
bằng tổng trọng lượng của người và dù.
lớn hơn tổng trọng lượng của người và dù.
bằng 0.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Vận tốc không đổi nghĩa là gia tốc bằng 0, nên hợp lực tác dụng lên người và dù bằng 0.

  1. Người và dù chịu trọng lực hướng xuống và lực cản của không khí hướng lên (lực đẩy Archimedes của không khí rất nhỏ, bỏ qua).
  2. Rơi đều nên hai lực này cân bằng nhau: lực cản bằng tổng trọng lượng của người và dù.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Lực cản nhỏ hơn trọng lượng thì hợp lực hướng xuống, người và dù còn rơi nhanh dần. Đó là giai đoạn trước khi rơi đều.
  • C. Lực cản lớn hơn trọng lượng thì người và dù rơi chậm dần. Đó là lúc vừa bung dù, chưa phải lúc rơi đều.
  • D. Không có lực cản thì chỉ còn trọng lực, người sẽ rơi nhanh dần đều chứ không rơi đều.

Công thức dùng: Lực cản của chất lưu (mở tab mới) · Định luật 1 Newton (mở tab mới)

Câu 17. Để mở một vòi nước, người ta dùng hai ngón tay tác dụng lên tay vặn hai lực song song, ngược chiều, mỗi lực có độ lớn 5,0 N. Khoảng cách giữa giá của hai lực là 4,0 cm. Moment của ngẫu lực này là

0,40 N.m.
0,10 N.m.
0,20 N.m.
20 N.m.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Moment ngẫu lực bằng độ lớn của một lực nhân với khoảng cách giữa hai giá của lực, với đổi ra mét.

  1. cm m.
  2. N.m.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Nhân tổng hai lực 10 N với Trong công thức chỉ lấy độ lớn của một lực.
  • B. Lấy cánh tay đòn bằng nửa khoảng cách, 2,0 cm: đó mới là moment của một lực đối với trục ở giữa, quên cộng moment của lực kia.
  • D. Để cm mà không đổi ra mét.

Công thức dùng: Moment ngẫu lực (mở tab mới)

Câu 18. Một học sinh kéo một thùng sách khối lượng 20 kg trượt trên sàn nằm ngang bằng một sợi dây. Lực kéo có phương nằm ngang và có độ lớn 90 N. Hệ số ma sát trượt giữa thùng và sàn là 0,30. Gia tốc của thùng có độ lớn là

1,5 m/s².
4,5 m/s².
7,5 m/s².
4,2 m/s².
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Theo phương ngang, thùng chịu lực kéo và lực ma sát trượt ngược chiều chuyển động. Gia tốc do hợp lực của hai lực này gây ra.

  1. Sàn nằm ngang, lực kéo nằm ngang nên áp lực N. Lực ma sát trượt N.
  2. Định luật 2 Newton theo chiều chuyển động: suy ra m/s².

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Quên lực ma sát: m/s².
  • C. Cộng lực ma sát vào lực kéo: m/s². Lực ma sát trượt ngược chiều chuyển động nên phải trừ.
  • D. Lấy áp lực bằng khối lượng, quên nhân N, ra m/s².

Công thức dùng: Lực ma sát trượt (mở tab mới) · Định luật 2 Newton (mở tab mới)

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Một xe buýt rời bến, chạy trên một đoạn đường thẳng rồi dừng lại ở trạm kế tiếp. Hình bên là đồ thị vận tốc theo thời gian của xe buýt; chiều dương là chiều chuyển động, là lúc xe bắt đầu rời bến.

1020304050246810t (s)v (m/s)O
  • a) Từ s đến s, xe buýt chuyển động thẳng đều với vận tốc 10 m/s.

    Đúng
  • b) Trong 10 s cuối, gia tốc của xe buýt cùng chiều với vận tốc.

    Sai
  • c) Quãng đường xe buýt đi được trong 10 s đầu là 100 m.

    Sai
  • d) Tốc độ trung bình của xe buýt trên cả đoạn đường từ bến tới trạm kế tiếp là 8,0 m/s.

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Said) Đúng

  • a) Đúng. Trong khoảng này đồ thị là đoạn nằm ngang ở m/s: vận tốc không đổi, xe chuyển động thẳng đều.
  • b) Sai. Trong 10 s cuối, vận tốc giảm từ 10 m/s về 0 nên xe chậm dần: m/s², trái dấu với Gia tốc ngược chiều vận tốc.
  • c) Sai. Quãng đường bằng diện tích tam giác dưới đồ thị: m. Con số 100 m có được khi lấy vận tốc cuối nhân thời gian, coi như xe chạy đều 10 m/s ngay từ đầu.
  • d) Đúng. Xe không đổi chiều nên quãng đường bằng diện tích hình thang dưới đồ thị, hai đáy dài 30 s và 50 s, chiều cao 10 m/s: m. Thời gian cả chặng là 50 s, nên m/s.

Công thức dùng: Đồ thị vận tốc theo thời gian (mở tab mới) · Gia tốc (mở tab mới) · Tốc độ trung bình, vận tốc trung bình (mở tab mới)

Câu 2. Một nhóm học sinh làm thí nghiệm tổng hợp hai lực đồng quy trên mặt bàn nằm ngang. Một dây cao su có một đầu buộc vào chốt cố định, đầu kia buộc vào một vòng nhỏ. Lần 1: móc hai lực kế vào vòng, kéo theo hai hướng vuông góc với nhau sao cho vòng nằm yên tại điểm O đã đánh dấu (hình bên); hai lực kế chỉ N và N. Lần 2: chỉ dùng một lực kế kéo vòng tới đúng điểm O, lực kế chỉ 4,9 N.

chốtdây cao suF1F2Olực kế 1lực kế 2
  • a) Lực do lực kế tác dụng lên vòng ở lần 2 là hợp lực của hai lực ở lần 1, vì nó gây ra cùng một tác dụng: kéo vòng tới đúng điểm O.

    Đúng
  • b) Theo quy tắc hình bình hành, hợp lực của và có độ lớn 7,0 N.

    Sai
  • c) Giá trị 4,9 N đo được ở lần 2 lệch 2% so với giá trị tính theo quy tắc hình bình hành.

    Đúng
  • d) Nếu hai lực kế vẫn chỉ 3,0 N và 4,0 N nhưng góc giữa hai lực là 120° thì hợp lực của hai lực có độ lớn khoảng 6,1 N.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Sai

  • a) Đúng. Hợp lực là lực thay thế các lực cùng tác dụng vào một vật và có tác dụng giống hệt các lực ấy. Ở cả hai lần, dây cao su bị kéo dãn đúng như nhau, nên lực ở lần 2 thay thế được hai lực ở lần 1.
  • b) Sai. Hai lực vuông góc nên hợp lực là đường chéo hình chữ nhật: N. Con số 7,0 N là tổng đại số, chỉ đúng khi hai lực cùng phương, cùng chiều.
  • c) Đúng. Độ lệch nhỏ, cỡ sai số của phép đo bằng lực kế, nên kết quả thí nghiệm phù hợp với quy tắc hình bình hành.
  • d) Sai. nên N. Con số 6,1 N có được khi lấy nhầm tức tính cho góc 60°. Góc giữa hai lực càng lớn thì hợp lực càng nhỏ.

Công thức dùng: Tổng hợp hai lực đồng quy (mở tab mới) · Sai số tương đối (mở tab mới)

Câu 3. Hai học sinh An và Bình đi giày trượt patin, đứng yên mặt đối mặt trên một sân phẳng nằm ngang. An có khối lượng 50 kg, Bình có khối lượng 40 kg. An áp hai bàn tay vào hai bàn tay của Bình rồi đẩy Bình bằng một lực nằm ngang có độ lớn không đổi 80 N trong 0,50 s. Bỏ qua ma sát và lực cản của không khí.

  • a) Vì An là người đẩy nên theo phương ngang An không chịu lực nào và vẫn đứng yên tại chỗ.

    Sai
  • b) Lực An tác dụng lên Bình và lực Bình tác dụng lên An có cùng độ lớn, ngược chiều nhưng không phải là hai lực cân bằng.

    Đúng
  • c) Trong lúc đẩy, gia tốc của Bình có độ lớn 2,0 m/s².

    Đúng
  • d) Ngay khi thôi đẩy, An và Bình chuyển động ngược chiều nhau với cùng tốc độ, vì hai học sinh chịu hai lực có độ lớn bằng nhau.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Saib) Đúngc) Đúngd) Sai

  • a) Sai. Theo định luật 3 Newton, An tác dụng lên Bình một lực 80 N thì Bình cũng tác dụng lại An một lực 80 N, ngược chiều. Không có ma sát giữ lại nên An bị đẩy lùi.
  • b) Đúng. Đây là cặp lực tương tác theo định luật 3 Newton. Hai lực đặt vào hai vật khác nhau nên không cân bằng nhau.
  • c) Đúng. Theo phương ngang Bình chỉ chịu lực 80 N: m/s².
  • d) Sai. Hai lực bằng nhau nhưng khối lượng khác nhau nên gia tốc khác nhau: m/s², m/s². Sau 0,50 s, An có tốc độ m/s, Bình có tốc độ m/s. Người nhẹ hơn chuyển động nhanh hơn.

Công thức dùng: Định luật 3 Newton (mở tab mới) · Định luật 2 Newton (mở tab mới) · Chuyển động thẳng biến đổi đều (mở tab mới)

Câu 4. Một chiếc bập bênh ở sân chơi gồm một tấm ván thẳng, đồng chất, dài 3,0 m, khối lượng 20 kg, đặt trên một trục quay nằm ngang đi qua trung điểm của ván (hình bên). Bé Mai khối lượng 25 kg ngồi ở một đầu ván. Bé Hoa khối lượng 30 kg ngồi trên ván ở phía bên kia trục quay. Coi trọng lực của mỗi bé đặt tại chỗ ngồi, bỏ qua ma sát ở trục quay.

MaiHoa1,5 m1,5 mtrục quay
  • a) Trọng lực của tấm ván có moment bằng 0 đối với trục quay.

    Đúng
  • b) Khi ván nằm ngang, moment của trọng lực bé Mai đối với trục quay có độ lớn 375 N.m.

    Đúng
  • c) Để bập bênh cân bằng ở vị trí nằm ngang, bé Hoa phải ngồi cách trục quay 1,25 m.

    Đúng
  • d) Khi bập bênh cân bằng nằm ngang với hai bé ngồi như ở ý c), trục quay tác dụng lên tấm ván một lực có độ lớn 550 N.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Đúngd) Sai

  • a) Đúng. Ván đồng chất nên trọng tâm ở trung điểm, nằm ngay trên trục quay. Giá của trọng lực đi qua trục nên cánh tay đòn bằng 0 và moment bằng 0.
  • b) Đúng. Mai ngồi ở đầu ván, cách trục m. N.m.
  • c) Đúng. Quy tắc moment đối với trục quay: suy ra m. Hoa nặng hơn nên ngồi gần trục hơn Mai.
  • d) Sai. Ván đứng yên nên tổng các lực tác dụng lên ván bằng 0. Lực của trục quay hướng lên, cân bằng với lực ép của hai bé (bằng trọng lượng của hai bé) và trọng lượng của ván: N. Con số 550 N là do quên trọng lượng của tấm ván.

Công thức dùng: Moment lực, quy tắc moment (mở tab mới) · Điều kiện cân bằng của vật rắn (mở tab mới) · Trọng lực, trọng lượng (mở tab mới)

PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Câu 1. Một người chèo thuyền qua một con sông, mũi thuyền luôn hướng vuông góc với bờ. Vận tốc của thuyền đối với nước có độ lớn 1,5 m/s; nước chảy với vận tốc 0,80 m/s song song với bờ. Độ lớn vận tốc của thuyền đối với bờ là bao nhiêu m/s (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 1,7 m/s

Mấu chốt. Vận tốc của thuyền đối với bờ là tổng vectơ của vận tốc thuyền đối với nước và vận tốc nước đối với bờ. Hai vận tốc này vuông góc với nhau.

  1. Gọi thuyền là (1), nước là (2), bờ là (3): với vuông góc với bờ và song song với bờ.
  2. m/s.

Tự soát. Tổng hợp hai vận tốc vuông góc thì kết quả phải lớn hơn vận tốc thành phần lớn nhất (1,5 m/s) và nhỏ hơn tổng hai vận tốc (2,3 m/s). 1,7 m/s thỏa mãn.

Bẫy hay gặp. Cộng thẳng m/s là coi hai vận tốc cùng chiều. Hai vận tốc vuông góc nên phải dùng định lí Pythagore.

Công thức dùng: Tổng hợp vận tốc (mở tab mới)

Câu 2. Trong giờ thể dục, một học sinh đá quả bóng từ mặt sân với vận tốc 15 m/s theo hướng hợp với phương ngang góc 30°. Coi sân nằm ngang, bỏ qua sức cản của không khí. Tầm xa của quả bóng là bao nhiêu mét (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 19,5 m

Mấu chốt. Tách chuyển động ném xiên thành hai phần: theo phương ngang bóng chuyển động đều với vận tốc theo phương thẳng đứng bóng được ném lên với vận tốc và có gia tốc hướng xuống.

  1. Thời gian bay tới khi bóng rơi lại mặt sân: s.
  2. Thành phần ngang của vận tốc: m/s.
  3. Tầm xa: m.

Tự soát. Dùng thẳng công thức tầm xa: m, khớp.

Bẫy hay gặp. Quên hệ số 2 trong thời gian bay, tức chỉ tính thời gian bóng bay lên tới đỉnh ( s), sẽ ra m, bằng một nửa tầm xa.

Công thức dùng: Ném xiên từ mặt đất (mở tab mới)

Câu 3. Để đo gia tốc của một viên bi thép lăn trên máng nghiêng, một nhóm học sinh đặt hai cổng quang điện dọc theo máng, cách nhau 50 cm. Viên bi có đường kính 1,0 cm. Đồng hồ đo thời gian hiện số cho biết viên bi chắn sáng cổng thứ nhất trong 0,020 s và chắn sáng cổng thứ hai trong 0,010 s. Coi viên bi chuyển động thẳng nhanh dần đều, tốc độ tức thời khi qua mỗi cổng bằng đường kính viên bi chia cho thời gian chắn sáng. Gia tốc của viên bi là bao nhiêu m/s² (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần trăm)?

Lời giải

Đáp số: 0,75 m/s²

Mấu chốt. Cổng quang điện cho tốc độ tức thời tại hai vị trí. Biết quãng đường giữa hai vị trí thì dùng công thức liên hệ không cần thời gian đi giữa hai cổng.

  1. Tại cổng 1: m/s. Tại cổng 2: m/s.
  2. Quãng đường giữa hai cổng cm m. Từ m/s².

Tự soát. Thời gian đi giữa hai cổng là s. Khi đó m/s², khớp.

Bẫy hay gặp. Để nguyên mà không đổi cm ra m sẽ ra 0,0075 m/s², nhỏ đi 100 lần.

Công thức dùng: Vận tốc tức thời (mở tab mới) · Chuyển động thẳng biến đổi đều (mở tab mới)

Câu 4. Một khung ảnh khối lượng 1,5 kg được treo vào một chiếc đinh trên tường bằng một sợi dây mảnh, nhẹ vắt qua đinh, hai đầu dây buộc vào hai góc trên của khung. Khi khung đứng yên, hai nhánh dây đối xứng nhau và mỗi nhánh hợp với phương ngang một góc 60° (hình bên). Lực căng của mỗi nhánh dây có độ lớn bao nhiêu N (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

đinh60°
Lời giải

Đáp số: 8,7 N

Mấu chốt. Khung đứng yên dưới tác dụng của ba lực: trọng lực và hai lực căng dọc theo hai nhánh dây. Viết điều kiện cân bằng lực theo phương thẳng đứng.

  1. Hai nhánh đối xứng nên hai lực căng có cùng độ lớn Thành phần nằm ngang của chúng ngược chiều nhau và triệt tiêu nhau.
  2. Mỗi lực căng có thành phần thẳng đứng hướng lên Cân bằng theo phương thẳng đứng: N.
  3. N.

Tự soát. Nếu hai nhánh dây thẳng đứng thì mỗi nhánh chịu đúng một nửa trọng lượng, 7,5 N. Dây càng xiên thì lực căng càng lớn, nên kết quả phải lớn hơn 7,5 N; 8,7 N là hợp lí.

Bẫy hay gặp. Góc 60° là góc với phương ngang nên thành phần thẳng đứng của lực căng là Dùng nhầm sẽ ra 15 N.

Công thức dùng: Cân bằng lực (mở tab mới) · Phân tích lực (mở tab mới) · Lực căng dây (mở tab mới)

Câu 5. Một bé trai bắt đầu trượt không vận tốc đầu từ đỉnh một cầu trượt thẳng dài 3,0 m, nghiêng 30° so với phương ngang. Hệ số ma sát trượt giữa bé và mặt cầu trượt là 0,30. Bỏ qua lực cản của không khí. Tốc độ của bé khi tới chân cầu trượt là bao nhiêu m/s (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 3,8 m/s

Mấu chốt. Phân tích trọng lực thành thành phần dọc theo mặt nghiêng và thành phần vuông góc với mặt nghiêng. Thành phần vuông góc quyết định áp lực, do đó quyết định lực ma sát.

  1. Áp lực lên mặt cầu trượt: nên lực ma sát trượt
  2. Định luật 2 Newton theo chiều trượt xuống: suy ra m/s².
  3. Từ với m/s.

Tự soát. Không có ma sát thì m/s² và m/s. Ma sát làm bé trượt chậm hơn nên 3,8 m/s là hợp lí. Khối lượng của bé bị triệt tiêu nên đề không cần cho.

Bẫy hay gặp. Lấy áp lực như trên mặt ngang thì m/s² và ra m/s.

Công thức dùng: Vật trượt trên mặt phẳng nghiêng (mở tab mới) · Phân tích lực (mở tab mới) · Chuyển động thẳng biến đổi đều (mở tab mới)

Câu 6. Một ô tô đang chạy trên đường nằm ngang với tốc độ 72 km/h thì tài xế phanh gấp, các bánh xe bị bó cứng và trượt trên mặt đường ướt. Hệ số ma sát trượt giữa lốp xe và mặt đường là 0,50. Bỏ qua lực cản của không khí. Quãng đường ô tô trượt được cho tới khi dừng lại là bao nhiêu mét (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 40 m

Mấu chốt. Khi bánh xe trượt, lực hãm ô tô là lực ma sát trượt. Tìm gia tốc bằng định luật 2 Newton rồi dùng công thức liên hệ giữa vận tốc và độ dịch chuyển.

  1. Đổi đơn vị: km/h m/s. Chọn chiều dương là chiều chuyển động.
  2. Mặt đường nằm ngang nên và Theo định luật 2 Newton: m/s².
  3. Khi dừng m.

Tự soát. Thời gian trượt s, tốc độ trung bình 10 m/s, nên quãng đường là m, khớp. Khối lượng ô tô bị triệt tiêu nên đề không cần cho.

Bẫy hay gặp. Để nguyên 72 km/h mà không đổi ra m/s sẽ ra m, lớn vô lí.

Công thức dùng: Lực ma sát trượt (mở tab mới) · Định luật 2 Newton (mở tab mới) · Chuyển động thẳng biến đổi đều (mở tab mới)

HẾT

Đề Vật lí do AI soạn theo chương trình GDPT 2018 (sách Kết nối tri thức) và cấu trúc đề thi từ năm 2025, không phải đề của Bộ GD&ĐT hay của trường nào. Đáp án đã được kiểm bằng chương trình tính lại từng con số, chưa có giáo viên Vật lí duyệt. Thấy chỗ sai? Báo cho MentorLab.