MentorLab

Lời giải chuyên đề Chuyển động tròn, biến dạng

Mỗi câu có mấu chốt, các bước giải, lí do từng phương án sai, bẫy hay gặp và cách tự soát kết quả.

Đáp án nhanh · mã đề 1055

MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập

Đề luyện chuyên đề Chuyển động tròn, biến dạng · Môn Vật lí 10

Thời gian làm bài 50 phút, không kể thời gian phát đề

Mã đề1055

Cho biết: gia tốc rơi tự do m/s²; khối lượng riêng của nước là 1000 kg/m³.

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1. Một vật nhỏ chuyển động tròn đều. Phát biểu nào sau đây đúng?

Vectơ vận tốc của vật không đổi vì tốc độ của vật không đổi.
Gia tốc của vật bằng 0 vì vật chuyển động đều.
Chu kì quay của vật càng lớn thì tốc độ góc của vật càng lớn.
Tốc độ góc của vật không đổi, vectơ vận tốc luôn tiếp tuyến với quỹ đạo.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Trong chuyển động tròn đều, vật quay được những góc bằng nhau trong những khoảng thời gian bằng nhau. Tốc độ không đổi, còn hướng của vận tốc thay đổi liên tục theo vị trí của vật trên quỹ đạo.

  1. Tốc độ góc không đổi. Vận tốc tại mỗi điểm có phương tiếp tuyến với đường tròn và độ lớn không đổi.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Vận tốc là vectơ. Độ lớn của nó không đổi nhưng phương tiếp tuyến xoay theo vị trí của vật, nên vectơ vận tốc luôn thay đổi.
  • B. Hướng của vận tốc thay đổi nên vật có gia tốc. Gia tốc này hướng vào tâm, có độ lớn khác 0.
  • C. chu kì càng lớn, tức quay một vòng càng lâu, thì tốc độ góc càng nhỏ.

Công thức dùng: Tốc độ góc (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới)

Câu 2. Một học sinh chạy trên đường chạy hình tròn có đường kính 60 m. Khi học sinh chạy được quãng đường 90 m, độ dịch chuyển góc của học sinh (góc mà bán kính nối tâm đường tròn với học sinh quét được) là

1,5 rad.
0,33 rad.
3,0 rad.
0,48 rad.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Góc ở tâm tính bằng radian bằng độ dài cung chia cho bán kính: Đề cho đường kính nên bán kính bằng một nửa đường kính.

  1. Bán kính: m.
  2. rad, tức khoảng gần nửa vòng.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Chia quãng đường cho đường kính, Công thức dùng bán kính.
  • B. Đảo tỉ số thành Cung càng dài thì góc càng lớn, nên phải ở tử số.
  • D. Đây là số vòng đã chạy, vòng. Muốn đổi ra radian phải nhân thêm với

Công thức dùng: Radian, độ dịch chuyển góc (mở tab mới)

Câu 3. Bàn xoay của một người thợ làm gốm quay đều, mỗi giây quay được 2,0 vòng. Chu kì và tốc độ góc của bàn xoay lần lượt là

0,50 s và rad/s.
2,0 s và rad/s.
0,50 s và 2,0 rad/s.
0,50 s và rad/s.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Số vòng quay được trong 1 s là tần số Chu kì là thời gian quay một vòng, Mỗi vòng ứng với góc rad nên

  1. Hz nên s.
  2. rad/s rad/s.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Nhầm 2,0 vòng mỗi giây là chu kì. Đó là tần số; chu kì là nghịch đảo của tần số. Từ chu kì sai này mới ra rad/s.
  • C. Chu kì đúng nhưng lấy luôn số vòng mỗi giây làm tốc độ góc, quên rằng một vòng ứng với rad.
  • D. Chu kì đúng nhưng nhân với chu kì, thay vì chia:

Công thức dùng: Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới)

Câu 4. Mỗi cánh quạt của một tua-bin gió dài 40 m tính từ trục quay tới đầu cánh. Khi có gió, cánh quạt quay đều với tốc độ 15 vòng/phút. Tốc độ dài của một điểm ở đầu cánh quạt là

10 m/s.
m/s.
m/s.
63 m/s.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Đổi tốc độ quay ra tốc độ góc theo rad/s, rồi dùng với là khoảng cách từ điểm đang xét tới trục quay.

  1. 15 vòng/phút vòng/s, nên rad/s.
  2. m/s.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Lấy 0,25 vòng/s làm tốc độ góc, quên nhân với
  • B. Không đổi phút ra giây: là quãng đường (m) đầu cánh đi trong một phút chứ không phải trong một giây.
  • C. Chia tốc độ góc cho bán kính, Điểm càng xa trục thì đi càng nhanh, nên phải nhân:

Công thức dùng: Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới) · Tốc độ góc (mở tab mới)

Câu 5. Một động cơ điện làm quay trục của máy xay xát nhờ dây curoa vắt qua hai puli. Puli gắn trên trục động cơ có bán kính 4,0 cm, puli gắn trên trục máy xay xát có bán kính 12 cm. Động cơ quay đều với tốc độ 1500 vòng/phút, dây curoa không trượt trên các puli. Tốc độ góc của trục máy xay xát là

471 rad/s.
52 rad/s.
157 rad/s.
500 rad/s.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Dây curoa không trượt nên các điểm trên dây và trên vành hai puli có cùng tốc độ dài. Từ puli nào có bán kính lớn hơn thì quay chậm hơn.

  1. Tốc độ góc của trục động cơ: rad/s.
  2. Vành hai puli có cùng tốc độ dài: suy ra rad/s, tức 500 vòng/phút.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đảo tỉ số bán kính: rad/s. Puli lớn hơn phải quay chậm hơn puli nhỏ.
  • C. Coi hai puli có cùng tốc độ góc. Hai puli gắn trên hai trục khác nhau, chỉ có chung tốc độ dài ở vành, bằng tốc độ của dây curoa.
  • D. Tính đúng trục máy quay 500 vòng/phút nhưng quên đổi ra rad/s: 500 vòng/phút rad/s.

Công thức dùng: Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới) · Tốc độ góc (mở tab mới)

Câu 6. Một vật nhỏ chuyển động tròn đều trên đường tròn tâm O, ngược chiều kim đồng hồ (hình bên). Khi vật đi qua điểm M, vectơ gia tốc của vật có hướng của mũi tên

O(1)(2)(3)(4)M
(1).
(2).
(3).
(4).
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Trong chuyển động tròn đều, tốc độ không đổi, chỉ hướng của vận tốc thay đổi. Gia tốc gây ra sự đổi hướng đó luôn hướng vào tâm quỹ đạo nên gọi là gia tốc hướng tâm.

  1. Tại M, mũi tên (3) nằm dọc theo bán kính MO và hướng từ M về tâm O: đó là hướng của gia tốc hướng tâm.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Mũi tên (1) tiếp tuyến với quỹ đạo, cùng chiều chuyển động: đó là hướng của vận tốc tại M, không phải của gia tốc.
  • B. Mũi tên (2) hướng ra xa tâm. Hợp lực tác dụng lên vật, và do đó gia tốc, hướng vào tâm chứ không hướng ra ngoài.
  • D. Mũi tên (4) tiếp tuyến, ngược chiều chuyển động. Gia tốc có thành phần theo hướng này khi vật đang chuyển động chậm dần; chuyển động tròn đều có tốc độ không đổi nên gia tốc không có thành phần tiếp tuyến.

Công thức dùng: Gia tốc và lực hướng tâm (mở tab mới)

Câu 7. Một vệ tinh nhân tạo bay quanh Trái Đất theo quỹ đạo tròn, động cơ của vệ tinh không hoạt động, bỏ qua lực cản của không khí. Lực đóng vai trò lực hướng tâm giữ cho vệ tinh chuyển động tròn là

lực hấp dẫn do Trái Đất tác dụng lên vệ tinh.
lực hấp dẫn do vệ tinh tác dụng lên Trái Đất.
hợp lực của lực hấp dẫn do Trái Đất tác dụng và một lực hướng theo vận tốc giữ cho vệ tinh tiếp tục bay.
một lực hướng tâm riêng, tác dụng lên vệ tinh thêm vào bên cạnh lực hấp dẫn do Trái Đất tác dụng.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Lực hướng tâm không phải một loại lực mới: đó là hợp lực của các lực tác dụng lên vật, có hướng vào tâm quỹ đạo.

  1. Động cơ không hoạt động, bỏ qua lực cản của không khí, vệ tinh chỉ còn chịu lực hấp dẫn do Trái Đất tác dụng. Lực này hướng vào tâm Trái Đất, cũng là tâm quỹ đạo, nên chính nó đóng vai trò lực hướng tâm.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Lực này đặt lên Trái Đất. Lực giữ cho vệ tinh chuyển động tròn phải là lực tác dụng lên chính vệ tinh.
  • C. Không cần lực nào để duy trì vận tốc: vệ tinh giữ tốc độ nhờ quán tính. Động cơ không hoạt động nên cũng không có lực nào hướng theo vận tốc.
  • D. "Lực hướng tâm" là tên gọi vai trò của hợp lực hướng vào tâm, không phải một lực có thêm. Vẽ thêm một lực như vậy là tính lực hấp dẫn hai lần.

Công thức dùng: Gia tốc và lực hướng tâm (mở tab mới)

Câu 8. Một ô tô chạy với tốc độ không đổi theo một đường tròn quanh vòng xuyến trên mặt đường nằm ngang; lực ma sát nghỉ giữa lốp xe và mặt đường đóng vai trò lực hướng tâm. Nếu ô tô chạy trên đúng đường tròn đó với tốc độ lớn gấp 1,5 lần thì độ lớn lực ma sát nghỉ cần có để xe không bị trượt bằng bao nhiêu lần lúc đầu?

1,50 lần.
2,25 lần.
3,00 lần.
1,00 lần.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Lực hướng tâm cần có, tỉ lệ với bình phương tốc độ khi khối lượng và bán kính quỹ đạo không đổi.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Coi lực hướng tâm tỉ lệ thuận với tốc độ. Thực ra nó tỉ lệ với
  • C. Lấy tức nhân với số mũ thay vì nâng lên lũy thừa bậc hai.
  • D. Nhầm lực ma sát nghỉ với lực ma sát nghỉ cực đại, vốn chỉ phụ thuộc áp lực của xe lên mặt đường. Lực ma sát nghỉ có độ lớn đúng bằng lực cần thiết, ở đây là nên thay đổi theo tốc độ.

Công thức dùng: Gia tốc và lực hướng tâm (mở tab mới) · Lực ma sát nghỉ (mở tab mới)

Câu 9. Một xe máy chở người, tổng khối lượng 150 kg, chạy qua một đoạn đường lõm (võng xuống) với tốc độ 54 km/h. Coi đoạn đường gần điểm thấp nhất là một cung tròn bán kính 45 m nằm trong mặt phẳng thẳng đứng. Khi xe đi qua điểm thấp nhất, áp lực của xe lên mặt đường có độ lớn là

1470 N.
720 N.
N.
2220 N.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Ở điểm thấp nhất, tâm của cung tròn nằm phía trên xe. Hợp lực của phản lực (hướng lên) và trọng lực (hướng xuống) phải hướng lên, vào tâm, và đóng vai trò lực hướng tâm, nên phản lực lớn hơn trọng lượng.

  1. km/h m/s; gia tốc hướng tâm m/s².
  2. Chọn chiều dương hướng lên, vào tâm: suy ra N.
  3. Theo định luật 3 Newton, xe ép lên mặt đường một lực có cùng độ lớn 2220 N, hướng xuống.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Bỏ qua gia tốc hướng tâm, coi áp lực bằng trọng lượng N. Điều này chỉ đúng khi xe chạy thẳng đều trên đường phẳng nằm ngang.
  • B. Lấy N như khi xe qua đỉnh một mặt cầu cong lên. Ở chỗ đường lõm, tâm cung tròn ở phía trên nên phản lực phải lớn hơn trọng lượng.
  • C. Để tốc độ 54 km/h mà không đổi ra m/s: N.

Công thức dùng: Gia tốc và lực hướng tâm (mở tab mới) · Định luật 2 Newton (mở tab mới) · Định luật 3 Newton (mở tab mới)

Câu 10. Trường hợp nào sau đây có vật bị biến dạng kéo?

Chân ghế khi có người ngồi trên ghế.
Lò xo giảm xóc của xe máy khi xe chở nặng.
Sợi dây cáp treo một chiếc đèn chùm vào trần nhà.
Tấm đệm mút khi có một chồng sách đặt lên trên.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Vật bị biến dạng kéo khi chịu hai lực kéo ngược chiều nhau ở hai đầu, làm vật dài ra. Vật bị biến dạng nén khi chịu hai lực ép vào nhau, làm vật ngắn lại.

  1. Đầu trên của dây cáp bị móc trên trần giữ lại, đầu dưới bị đèn kéo xuống: dây bị kéo về hai phía và dãn ra một chút, đó là biến dạng kéo.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Người đè xuống mặt ghế, sàn nhà đẩy ngược lên chân ghế: chân ghế bị ép từ hai đầu và ngắn lại, đó là biến dạng nén.
  • B. Khung xe đè xuống, bánh xe đẩy lên: lò xo giảm xóc bị ép ngắn lại, đó là biến dạng nén.
  • D. Chồng sách ép xuống, mặt bàn đỡ lên: tấm đệm bị ép mỏng đi, đó là biến dạng nén.

Công thức dùng: Độ biến dạng của lò xo (mở tab mới)

Câu 11. Một học sinh kéo thật mạnh lò xo của một món đồ chơi rồi thả tay. Lò xo co lại nhưng vẫn dài hơn hẳn so với lúc chưa kéo. Kết luận nào sau đây đúng?

Lực kéo của tay đã làm lò xo bị biến dạng nén.
Lực kéo của tay đã vượt quá giới hạn đàn hồi của lò xo.
Biến dạng của lò xo khi bị kéo là biến dạng đàn hồi.
Khi lò xo bị kéo, lực đàn hồi của lò xo cùng chiều với lực kéo của tay.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Trong giới hạn đàn hồi, thôi tác dụng lực thì lò xo lấy lại hình dạng và kích thước ban đầu. Lò xo không trở lại được chiều dài cũ nghĩa là lực đã vượt quá giới hạn đàn hồi.

  1. Thôi kéo mà lò xo vẫn dài hơn lúc đầu: lò xo đã bị biến dạng không đàn hồi (biến dạng dẻo), tức lực kéo đã vượt quá giới hạn đàn hồi của lò xo.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Kéo làm lò xo dài ra, đó là biến dạng kéo. Biến dạng nén làm lò xo ngắn lại.
  • C. Nếu là biến dạng đàn hồi thì lò xo tự lấy lại chiều dài ban đầu khi thôi kéo. Ở đây lò xo không lấy lại được.
  • D. Lực đàn hồi luôn ngược chiều với chiều biến dạng: lò xo bị kéo dãn thì kéo ngược lại tay, ngược chiều với lực kéo.

Công thức dùng: Độ biến dạng của lò xo (mở tab mới)

Câu 12. Một lò xo nhẹ có chiều dài tự nhiên 25 cm và độ cứng 200 N/m được đặt thẳng đứng trên mặt bàn. Dùng tay ấn đầu trên của lò xo xuống bằng một lực 8,0 N theo phương thẳng đứng, lò xo vẫn trong giới hạn đàn hồi. Khi lò xo đứng yên, chiều dài của lò xo là

21 cm.
29 cm.
4,0 cm.
25 cm.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Lò xo đứng yên nên lực đàn hồi cân bằng với lực ấn của tay: Lò xo bị nén nên chiều dài mới ngắn hơn chiều dài tự nhiên.

  1. Độ nén: m cm.
  2. Chiều dài khi bị nén: cm.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Cộng độ biến dạng vào chiều dài tự nhiên như khi lò xo bị kéo dãn. Lò xo bị ấn xuống nên ngắn lại.
  • C. Đây là độ biến dạng không phải chiều dài của lò xo.
  • D. Tính ra nhưng coi là 0,040 cm, nên chiều dài gần như không đổi: cm. Lực tính bằng N, độ cứng bằng N/m thì độ biến dạng ra mét.

Công thức dùng: Định luật Hooke (mở tab mới) · Độ biến dạng của lò xo (mở tab mới)

Câu 13. Treo thẳng đứng một lò xo nhẹ, đầu trên cố định, rồi kéo đầu dưới bằng những lực có độ lớn khác nhau theo phương thẳng đứng, hướng xuống. Hình bên là đồ thị chiều dài của lò xo theo độ lớn của lực kéo. Độ cứng của lò xo là

12312141618F (N)l (cm)O
2,0 N/m.
17 N/m.
50 N/m.
0,50 N/m.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Đồ thị cho chiều dài, không cho độ dãn. Độ dãn bằng chiều dài trừ chiều dài tự nhiên, đọc ở Độ cứng bằng lực chia cho độ dãn, với độ dãn tính theo mét.

  1. Khi cm. Khi N, cm nên cm m.
  2. N/m. Lấy điểm N hay 2 N cũng ra kết quả đó vì đồ thị là đường thẳng: cứ thêm 1 N, lò xo dãn thêm 2 cm.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đọc độ dốc của đồ thị, 2 cm cho mỗi niutơn, rồi coi đó là độ cứng. Đồ thị vẽ theo nên độ dốc là lại còn tính theo cm/N.
  • B. Lấy cả chiều dài 18 cm m ứng với N làm độ dãn: N/m. Lực đàn hồi tỉ lệ với độ dãn, không tỉ lệ với chiều dài.
  • D. Để độ dãn theo xentimét: Phải đổi 2 cm m mới ra đơn vị N/m.

Công thức dùng: Định luật Hooke (mở tab mới) · Độ biến dạng của lò xo (mở tab mới)

Câu 14. Để đo lực ma sát, một học sinh móc một lò xo nhẹ có độ cứng 70 N/m vào một khúc gỗ khối lượng 1,0 kg đặt trên mặt bàn nằm ngang, rồi kéo đầu kia của lò xo theo phương ngang sao cho khúc gỗ trượt thẳng đều. Hệ số ma sát trượt giữa khúc gỗ và mặt bàn là 0,35. Khi đó lò xo dãn một đoạn bằng

14 cm.
0,50 cm.
0,049 cm.
4,9 cm.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Khúc gỗ trượt thẳng đều nên hợp lực bằng 0. Theo phương ngang, lực đàn hồi của lò xo cân bằng với lực ma sát trượt; theo phương thẳng đứng, phản lực của mặt bàn cân bằng với trọng lực.

  1. Phản lực: N, nên lực ma sát trượt N.
  2. cho m cm.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Quên hệ số ma sát, cho lực đàn hồi bằng trọng lượng của khúc gỗ: m. Lò xo nằm ngang chỉ phải cân bằng với lực ma sát, không phải nâng khúc gỗ.
  • B. Quên nhân với lấy lực ma sát là m cm.
  • C. Tính đúng nhưng đó là số mét, không phải số xentimét.

Công thức dùng: Định luật Hooke (mở tab mới) · Lực ma sát trượt (mở tab mới) · Cân bằng lực (mở tab mới)

Câu 15. Ba bình (1), (2), (3) có đáy phẳng, cùng diện tích đáy, đặt trên mặt bàn nằm ngang. Bình (1) có thành thẳng đứng, bình (2) loe rộng dần lên phía miệng, bình (3) thu hẹp dần lên phía miệng. Đổ nước vào ba bình tới cùng một độ cao. So sánh áp suất do nước gây ra tại đáy ba bình, kết luận nào sau đây đúng?

Áp suất tại đáy bình (2) lớn nhất vì bình này chứa nhiều nước nhất.
Áp suất tại đáy ba bình bằng nhau.
Áp suất tại đáy bình (3) nhỏ nhất vì bình này chứa ít nước nhất.
Chưa so sánh được vì chưa biết khối lượng nước trong mỗi bình.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Áp suất do chất lỏng đứng yên gây ra tại một điểm là chỉ phụ thuộc khối lượng riêng của chất lỏng và độ sâu của điểm đó, không phụ thuộc hình dạng bình hay lượng chất lỏng.

  1. Ba bình cùng chứa nước (cùng đáy ba bình cùng ở độ sâu dưới mặt thoáng, nên áp suất do nước gây ra tại đáy cùng bằng

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Bình (2) chứa nhiều nước hơn nhưng phần nước ở hai bên được thành bình nghiêng đỡ, không đè lên đáy. Áp suất tại đáy chỉ phụ thuộc độ sâu.
  • C. Bình (3) chứa ít nước hơn nhưng thành bình nghiêng ép xuống phần nước bên dưới, bù đúng phần còn thiếu. Áp suất tại đáy vẫn là
  • D. Không cần khối lượng nước: áp suất tại đáy tính được từ độ sâu theo và đáy ba bình ở cùng độ sâu.

Công thức dùng: Áp suất trong chất lỏng (mở tab mới)

Câu 16. Máy gặt đập liên hợp làm việc trên ruộng lúa, xe ủi làm việc trên nền đất mềm thường chạy bằng bánh xích có bản rộng. Bánh xích bản rộng giúp xe ít bị lún vì

diện tích bị ép lớn nên áp suất của xe lên mặt đất nhỏ.
bánh xích làm giảm áp lực của xe lên mặt đất.
bánh xích làm tăng áp suất của xe lên mặt đất nên xe bám đất chắc hơn.
bánh xích làm giảm trọng lượng của xe.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Áp suất bằng áp lực chia cho diện tích bị ép, Với cùng một áp lực, diện tích bị ép càng lớn thì áp suất càng nhỏ và nền đất càng ít bị lún.

  1. Trên mặt đất nằm ngang, áp lực của xe bằng trọng lượng của xe, không đổi. Bánh xích bản rộng làm lớn nên nhỏ.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Áp lực của xe lên mặt đất nằm ngang bằng trọng lượng của xe, có bánh xích hay không cũng vậy. Bánh xích chỉ trải áp lực đó ra một diện tích rộng hơn.
  • C. Ngược lại: tăng diện tích bị ép thì áp suất giảm. Áp suất lớn mới làm xe lún sâu.
  • D. Trọng lượng chỉ phụ thuộc khối lượng của xe, không phụ thuộc loại bánh xe dùng.

Công thức dùng: Khối lượng riêng, áp suất (mở tab mới)

Sử dụng các thông tin sau cho Câu 17 và Câu 18. Hai bể hở đặt cạnh nhau: bể (1) chứa nước, bể (2) chứa một dung dịch X. Đo áp suất tại những độ sâu khác nhau trong mỗi bể, được đồ thị (1) của bể (1) và đồ thị (2) của bể (2) như hình bên.

123456101150h (m)p (kPa)O(1)(2)

Câu 17. Nhận xét nào sau đây về hai đồ thị là đúng?

Áp suất trong mỗi bể tỉ lệ thuận với độ sâu.
Áp suất tại mặt thoáng của mỗi bể bằng 0.
Ở cùng một độ sâu, áp suất trong bể nước lớn hơn trong bể dung dịch X.
Áp suất tại mặt thoáng hai bể đều bằng 101 kPa và tăng đều theo độ sâu.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Áp suất tại độ sâu là một hàm bậc nhất của Đồ thị là đường thẳng cắt trục tung tại áp suất khí quyển ở mặt thoáng; độ dốc của đường thẳng bằng

  1. Cả hai đường thẳng xuất phát từ điểm kPa rồi đi lên đều: áp suất tại mặt thoáng là áp suất khí quyển 101 kPa, càng xuống sâu áp suất càng tăng đều.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đồ thị không đi qua gốc tọa độ nên không tỉ lệ thuận với Chỉ phần áp suất do chất lỏng gây ra, mới tỉ lệ thuận với
  • B. Tại đồ thị cho kPa: mặt thoáng chịu áp suất của khí quyển.
  • C. Đường (2) dốc hơn đường (1): ở cùng một độ sâu, áp suất trong bể dung dịch X lớn hơn, vì X có khối lượng riêng lớn hơn nước.

Công thức dùng: Áp suất trong chất lỏng (mở tab mới)

Câu 18. Khối lượng riêng của dung dịch X là

800 kg/m³.
1250 kg/m³.
3830 kg/m³.
1,25 kg/m³.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Áp suất do riêng chất lỏng gây ra là hiệu Đọc một điểm trên đường (2) để tìm

  1. Trên đường (2), tại m áp suất là kPa, nên kPa Pa.
  2. kg/m³.
  3. Soát bằng đường (1): áp suất cũng tăng 49 kPa nhưng phải xuống sâu 5 m, kg/m³, đúng là nước.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đảo tỉ số. Cùng một độ tăng áp suất, trong X chỉ cần xuống 4 m còn trong nước phải xuống 5 m, nên X đặc hơn nước: không phải kg/m³.
  • C. Dùng cả áp suất 150 kPa, quên trừ áp suất khí quyển: kg/m³.
  • D. Để áp suất theo kPa: Phải đổi 49 kPa Pa.

Công thức dùng: Áp suất trong chất lỏng (mở tab mới) · Chênh lệch áp suất giữa hai điểm (mở tab mới)

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Một vòng quay khổng lồ ở khu vui chơi có đường kính 80 m, các cabin chở khách gắn ở vành. Vòng quay quay đều quanh trục nằm ngang đi qua tâm, mỗi vòng hết 16 phút. Coi mỗi cabin là một chất điểm chuyển động tròn đều trên đường tròn đường kính 80 m.

  • a) Mọi cabin trên vành có cùng tốc độ góc và cùng tốc độ dài.

    Đúng
  • b) Tốc độ góc của vòng quay xấp xỉ rad/s.

    Đúng
  • c) Tốc độ dài của mỗi cabin xấp xỉ 0,52 m/s.

    Sai
  • d) Một hành khách bước vào cabin khi cabin ở điểm thấp nhất. Sau 6,0 phút, bán kính nối tâm vòng quay với cabin đã quay được góc 135° và cabin cao hơn điểm thấp nhất khoảng 68 m.

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Đúng

  • a) Đúng. Các cabin quay cùng với vành nên trong cùng một khoảng thời gian quay được cùng một góc: cùng Các cabin lại cùng cách trục 40 m nên có cùng tốc độ dài
  • b) Đúng. phút s, nên rad/s.
  • c) Sai. Bán kính quỹ đạo là m nên m/s. Con số 0,52 m/s có được khi lấy đường kính 80 m làm bán kính.
  • d) Đúng. Góc quay: Lúc đầu bán kính hướng thẳng xuống; quay thì bán kính đã vượt qua phương ngang nên cabin cao hơn tâm vòng quay m. Tâm cao hơn điểm thấp nhất 40 m, vậy cabin cao hơn điểm thấp nhất m.

Công thức dùng: Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới) · Radian, độ dịch chuyển góc (mở tab mới)

Câu 2. Trên một mặt bàn nằm ngang, nhẵn có một lỗ nhỏ O. Một sợi dây nhẹ, không dãn luồn qua lỗ O: đầu trên buộc một quả cầu nhỏ khối lượng 0,20 kg nằm trên mặt bàn, đầu dưới treo một vật nặng khối lượng 0,50 kg (hình bên). Truyền cho quả cầu một vận tốc thích hợp thì quả cầu chuyển động tròn đều quanh O với bán kính 0,40 m, còn vật nặng đứng yên. Bỏ qua mọi ma sát.

quả cầuOvật nặng
  • a) Lực căng của sợi dây tác dụng lên quả cầu đóng vai trò lực hướng tâm và có hướng từ quả cầu tới lỗ O.

    Đúng
  • b) Lực căng của sợi dây có độ lớn bằng trọng lượng của quả cầu, 1,96 N.

    Sai
  • c) Tốc độ của quả cầu xấp xỉ 3,1 m/s.

    Đúng
  • d) Muốn quả cầu chuyển động tròn đều trên đường tròn bán kính 0,40 m với tốc độ gấp đôi thì phải thay vật nặng bằng một vật khối lượng 1,0 kg.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Sai

  • a) Đúng. Trọng lực của quả cầu và phản lực của mặt bàn cân bằng nhau. Chỉ còn lực căng của dây, nằm ngang, dọc theo dây hướng về O, tức hướng vào tâm quỹ đạo: lực căng đóng vai trò lực hướng tâm.
  • b) Sai. Vật nặng đứng yên nên lực căng cân bằng với trọng lượng của vật nặng: N. Trọng lượng của quả cầu, N, được phản lực của mặt bàn cân bằng, không liên quan tới lực căng.
  • c) Đúng. nên m/s.
  • d) Sai. Lực hướng tâm cần có tỉ lệ với tốc độ gấp đôi thì lực căng phải gấp bốn, N, nên vật treo phải có khối lượng kg. Con số 1,0 kg ứng với cách hiểu sai rằng lực hướng tâm tỉ lệ thuận với tốc độ.

Công thức dùng: Gia tốc và lực hướng tâm (mở tab mới) · Cân bằng lực (mở tab mới) · Trọng lực, trọng lượng (mở tab mới)

Câu 3. Một nhóm học sinh treo thẳng đứng một lò xo nhẹ, đầu trên cố định, rồi lần lượt móc vào đầu dưới 1, 2, 3, 4, 5 quả nặng giống nhau, mỗi quả có khối lượng 50 g. Khi các quả nặng đứng yên, nhóm đo chiều dài của lò xo bằng thước có độ chia nhỏ nhất 1 mm, được bảng sau. Trong cả 5 lần đo, lò xo vẫn trong giới hạn đàn hồi.

Số quả nặng012345
(cm)12,013,014,014,915,916,9
  • a) Khi các quả nặng đứng yên, lực đàn hồi của lò xo tác dụng lên chúng hướng thẳng đứng lên trên và có độ lớn bằng trọng lượng của các quả nặng.

    Đúng
  • b) Chiều dài của lò xo tỉ lệ thuận với tổng khối lượng các quả nặng treo vào.

    Sai
  • c) Từ lần đo với 5 quả nặng, độ cứng của lò xo xấp xỉ 14,5 N/m.

    Sai
  • d) Treo vào lò xo một chùm chìa khóa thì khi chùm chìa khóa đứng yên, lò xo dài 15,4 cm. Khối lượng của chùm chìa khóa xấp xỉ 0,17 kg.

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Said) Đúng

  • a) Đúng. Lò xo bị kéo dãn xuống dưới nên lực đàn hồi hướng ngược lại, lên trên. Các quả nặng đứng yên nên lực đàn hồi cân bằng với trọng lực:
  • b) Sai. Treo 1 quả (50 g) lò xo dài 13,0 cm, treo 2 quả (100 g) lò xo dài 14,0 cm chứ không phải 26,0 cm. Đại lượng tỉ lệ với khối lượng treo vào là độ dãn lần lượt 1,0 cm; 2,0 cm; 2,9 cm; 3,9 cm; 4,9 cm, mỗi quả nặng làm lò xo dãn thêm khoảng 1 cm.
  • c) Sai. Với 5 quả nặng: N và cm m, nên N/m. Con số 14,5 N/m có được khi chia lực cho chiều dài 0,169 m thay vì cho độ dãn.
  • d) Đúng. cm m, nên N và kg. Soát với bảng: 15,4 cm nằm giữa số đo khi treo 3 quả (150 g) và 4 quả (200 g), hợp lí.

Công thức dùng: Định luật Hooke (mở tab mới) · Độ biến dạng của lò xo (mở tab mới) · Trọng lực, trọng lượng (mở tab mới)

Câu 4. Một robot lặn mang cảm biến áp suất được thả xuống một hồ nước ngọt. Áp suất khí quyển trên mặt hồ là Pa. Khi robot nằm yên ở đáy hồ, cảm biến chỉ áp suất Pa.

  • a) Robot lặn càng sâu thì áp suất của nước tác dụng lên robot càng lớn.

    Đúng
  • b) Độ sâu của hồ tại chỗ robot nằm là 15 m.

    Đúng
  • c) Ở độ sâu bằng một nửa độ sâu của hồ, cảm biến chỉ áp suất bằng một nửa số chỉ ở đáy hồ, tức Pa.

    Sai
  • d) Robot có một cửa quan sát bằng kính phẳng, diện tích 80 cm²; không khí bên trong robot luôn có áp suất Pa. Khi robot ở đáy hồ, hợp lực do nước bên ngoài và không khí bên trong tác dụng lên tấm kính có độ lớn khoảng 2,0 kN.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Đúngc) Said) Sai

  • a) Đúng. Áp suất tại độ sâu là tăng theo
  • b) Đúng. Pa, nên m.
  • c) Sai. Ở độ sâu 7,5 m: Pa. Chỉ phần giảm một nửa, còn áp suất khí quyển ở mặt thoáng giữ nguyên, nên áp suất không tỉ lệ thuận với độ sâu.
  • d) Sai. Hai mặt tấm kính chịu áp lực ngược chiều nhau, nên hợp lực ứng với hiệu áp suất: N kN. Con số 2,0 kN có được khi lấy cả áp suất Pa nhân với diện tích, quên áp lực của không khí bên trong ép ngược ra.

Công thức dùng: Áp suất trong chất lỏng (mở tab mới) · Chênh lệch áp suất giữa hai điểm (mở tab mới) · Khối lượng riêng, áp suất (mở tab mới)

PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Câu 1. Kim phút và kim giờ của một chiếc đồng hồ quay đều. Lúc 12 giờ đúng, hai kim trùng nhau. Sau bao nhiêu phút thì hai kim lần đầu tiên nằm trên cùng một đường thẳng và chỉ ngược chiều nhau (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 32,7 phút

Mấu chốt. Hai kim quay cùng chiều, kim phút nhanh hơn. Góc giữa hai kim tăng đều với tốc độ bằng hiệu hai tốc độ góc; hai kim ngược chiều nhau lần đầu khi góc này đạt rad, tức

  1. Kim phút quay một vòng hết 60 phút, kim giờ hết 12 giờ phút: rad/phút, rad/phút.
  2. Sau thời gian góc giữa hai kim là
  3. Cho góc này bằng phút.

Tự soát. Sau 32,7 phút, kim phút đã quay (mỗi phút kim giờ quay (mỗi phút Hiệu đúng bằng

Bẫy hay gặp. Coi kim giờ đứng yên ở số 12 thì ra 30 phút. Cộng hai tốc độ góc thay vì trừ thì ra phút.

Công thức dùng: Tốc độ góc (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới)

Câu 2. Một vệ tinh quan sát Trái Đất chuyển động tròn đều quanh tâm Trái Đất trên quỹ đạo bán kính 6800 km, mỗi vòng hết 93 phút. Gia tốc hướng tâm của vệ tinh là bao nhiêu m/s² (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 8,6 m/s²

Mấu chốt. Biết chu kì và bán kính thì tính tốc độ góc rồi dùng Bán kính phải đổi ra mét, chu kì ra giây.

  1. phút s, nên rad/s.
  2. km m.
  3. m/s².

Tự soát. Tính cách khác: m/s, m/s². Kết quả nhỏ hơn m/s² ở mặt đất một chút, hợp lí vì vệ tinh ở cách mặt đất vài trăm kilômét, lực hấp dẫn ở đó yếu hơn.

Bẫy hay gặp. Để bán kính theo kilômét sẽ ra khoảng m/s². Để chu kì theo phút thì ra khoảng m/s², gấp hàng nghìn lần vô lí.

Công thức dùng: Gia tốc và lực hướng tâm (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới)

Câu 3. Một người cầm quai một xô đựng 1,5 kg nước và quay xô trong mặt phẳng thẳng đứng. Coi khối nước là một chất điểm chuyển động tròn đều quanh vai người với bán kính 0,90 m, mỗi vòng hết 1,2 s. Khi xô ở điểm cao nhất của quỹ đạo (miệng xô hướng xuống), đáy xô tác dụng lên khối nước một lực có độ lớn bằng bao nhiêu niutơn (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 22 N

Mấu chốt. Ở điểm cao nhất, tâm quỹ đạo ở phía dưới khối nước. Trọng lực và lực do đáy xô ép lên nước đều hướng xuống, tức hướng vào tâm; tổng của chúng đóng vai trò lực hướng tâm.

  1. rad/s; lực hướng tâm cần có: N.
  2. Chọn chiều dương hướng xuống, vào tâm: suy ra N.

Tự soát. nên đáy xô vẫn ép lên nước, nước không rời đáy xô và không đổ ra ngoài. Nước chỉ bắt đầu rời đáy xô khi tức khi chu kì lớn hơn s.

Bẫy hay gặp. Cộng thêm trọng lượng, N, là kết quả ở điểm thấp nhất chứ không phải điểm cao nhất. Quên trọng lực, cho thì ra 37 N.

Công thức dùng: Gia tốc và lực hướng tâm (mở tab mới) · Chu kì, tần số, tốc độ dài (mở tab mới) · Định luật 2 Newton (mở tab mới)

Câu 4. Thân một chiếc ô tô tựa lên bốn lò xo giảm xóc giống nhau, mỗi lò xo đỡ một phần tư tải trọng. Khi xe không chở ai, phần thân xe đè lên các lò xo có khối lượng 1000 kg và mỗi lò xo bị nén 5,0 cm so với chiều dài tự nhiên. Bốn người có tổng khối lượng 260 kg ngồi lên xe. Bỏ qua biến dạng của lốp xe. Thân xe hạ thấp thêm bao nhiêu xentimét (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 1,3 cm

Mấu chốt. Theo định luật Hooke, độ nén của lò xo tỉ lệ với lực nén. Từ trạng thái không chở người tìm được độ cứng, rồi tính độ nén thêm do khối lượng của bốn người.

  1. Mỗi lò xo đỡ N và bị nén 0,050 m, nên N/m.
  2. Bốn người làm mỗi lò xo chịu thêm lực N.
  3. Độ nén thêm: m cm; thân xe hạ thấp thêm đúng chừng đó.

Tự soát. Tính nhanh bằng tỉ lệ: tải trọng tăng thêm nên độ nén tăng thêm 26% của 5,0 cm, tức cm, không cần biết hay

Bẫy hay gặp. Trả lời độ nén tổng cộng cm thay vì phần hạ thấp thêm. Cho cả 260 kg đè lên một lò xo thì ra 5,2 cm.

Công thức dùng: Định luật Hooke (mở tab mới) · Trọng lực, trọng lượng (mở tab mới)

Câu 5. Một thỏi hợp kim gồm vàng và bạc có khối lượng 200 g, thể tích 12,5 cm³. Khối lượng riêng của vàng là 19,3 g/cm³, của bạc là 10,5 g/cm³. Coi thể tích của thỏi bằng tổng thể tích của lượng vàng và lượng bạc tạo nên nó. Khối lượng vàng trong thỏi hợp kim là bao nhiêu gam (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 151 g

Mấu chốt. Hai ẩn là khối lượng vàng và khối lượng bạc Một phương trình từ tổng khối lượng, một phương trình từ tổng thể tích, với thể tích mỗi phần là

  1. (g) và (cm³).
  2. Thay tức
  3. Suy ra g, còn bạc g.

Tự soát. Thể tích vàng cm³, của bạc cm³, tổng 12,5 cm³. Khối lượng riêng của thỏi, g/cm³, nằm giữa của bạc và của vàng, gần của vàng hơn, hợp với việc vàng chiếm phần lớn khối lượng.

Bẫy hay gặp. Tính phần thể tích của vàng, rồi lấy luôn 62,5% của 200 g, được 125 g. Tỉ lệ đó là tỉ lệ thể tích, không phải tỉ lệ khối lượng.

Công thức dùng: Khối lượng riêng, áp suất (mở tab mới)

Câu 6. Để đo khối lượng riêng của dầu hỏa, một học sinh đổ nước vào một ống chữ U hai nhánh thẳng đứng, rồi rót dầu hỏa vào nhánh trái. Dầu hỏa không hòa tan trong nước và nổi trên nước. Khi chất lỏng đứng yên, cột dầu ở nhánh trái cao 15,0 cm, mặt thoáng của dầu cao hơn mặt thoáng của nước ở nhánh phải 3,2 cm (hình bên). Khối lượng riêng của dầu hỏa là bao nhiêu kg/m³ (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

ABdầunước15,0 cm3,2 cm
Lời giải

Đáp số: 787 kg/m³

Mấu chốt. Hai điểm A (ở mặt phân cách dầu và nước) và B (ở nhánh phải, ngang với A) cùng nằm trong nước đứng yên, ở cùng một độ cao, nên áp suất tại A và B bằng nhau. Phía trên A là cột dầu, phía trên B là cột nước.

  1. Cột nước phía trên B cao cm.
  2. suy ra kg/m³.

Tự soát. Dầu nhẹ hơn nước nên cột dầu phải cao hơn cột nước cân bằng với nó, đúng như hình. Thử lại: áp suất do cột dầu 15,0 cm gây ra, Pa, gần bằng áp suất do cột nước 11,8 cm gây ra, Pa.

Bẫy hay gặp. Lấy độ chênh 3,2 cm làm chiều cao cột nước sẽ ra khoảng 213 kg/m³. Đảo tỉ số, ra khoảng 1271 kg/m³, lớn hơn của nước, vô lí với dầu nổi trên nước.

Công thức dùng: Áp suất trong chất lỏng (mở tab mới) · Chênh lệch áp suất giữa hai điểm (mở tab mới)

HẾT

Đề Vật lí do AI soạn theo chương trình GDPT 2018 (sách Kết nối tri thức) và cấu trúc đề thi từ năm 2025, không phải đề của Bộ GD&ĐT hay của trường nào. Đáp án đã được kiểm bằng chương trình tính lại từng con số, chưa có giáo viên Vật lí duyệt. Thấy chỗ sai? Báo cho MentorLab.