MentorLab

Lời giải chuyên đề Động học

Mỗi câu có mấu chốt, các bước giải, lí do từng phương án sai, bẫy hay gặp và cách tự soát kết quả.

Đáp án nhanh · mã đề 1051

MentorLab · Đề tự biên soạn để luyện tập

Đề luyện chuyên đề Động học · Môn Vật lí 10

Thời gian làm bài 50 phút, không kể thời gian phát đề

Mã đề1051

Cho biết: gia tốc rơi tự do m/s².

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Câu 1. Khi dùng đồng hồ bấm giây cầm tay để đo thời gian một xe đồ chơi chạy giữa hai vạch kẻ trên sàn, người đo bấm nút lúc thì hơi sớm, lúc thì hơi muộn một cách thất thường so với lúc xe thật sự đi qua mỗi vạch. Sai số do nguyên nhân này gây ra là

sai số hệ thống, làm mọi kết quả đo đều lớn hơn giá trị thực một lượng như nhau.
sai số hệ thống, loại bỏ được bằng cách chỉnh đồng hồ về số 0 trước khi đo.
sai số ngẫu nhiên, giảm bớt được bằng cách đo nhiều lần rồi lấy giá trị trung bình.
sai số dụng cụ, bằng một độ chia nhỏ nhất của đồng hồ.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Sai số ngẫu nhiên làm kết quả lệch lúc nhiều lúc ít, lúc lớn lúc nhỏ, không theo quy luật. Sai số hệ thống làm kết quả lệch về cùng một phía ở mọi lần đo.

  1. Phản xạ của tay người bấm thay đổi thất thường từ lần đo này sang lần đo khác, nên các kết quả phân tán quanh một giá trị trung bình: đó là sai số ngẫu nhiên.
  2. Các lần bấm sớm và bấm muộn bù trừ một phần cho nhau, nên đo nhiều lần rồi lấy trung bình thì sai số ngẫu nhiên giảm. Dùng cổng quang điện và đồng hồ đo thời gian hiện số thay cho tay bấm còn loại được hẳn nguyên nhân này.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Sai số hệ thống lệch về cùng một phía ở mọi lần đo. Ở đây người đo lúc bấm sớm, lúc bấm muộn.
  • B. Chỉnh về số 0 chỉ khắc phục được sai số hệ thống do đồng hồ lệch vạch 0, không khắc phục được phản xạ thất thường của tay.
  • D. Sai số dụng cụ do độ chia của đồng hồ quyết định, vẫn có cả khi người đo bấm thật chuẩn. Nguyên nhân ở đây là phản xạ của người đo.

Công thức dùng: Sai số tuyệt đối (mở tab mới)

Câu 2. Trong bài thực hành đo gia tốc rơi tự do, học sinh đọc quãng đường rơi trên thước gắn với giá thí nghiệm, đọc thời gian rơi trên màn hình đồng hồ đo thời gian hiện số, rồi tính gia tốc rơi tự do theo công thức Phát biểu nào sau đây đúng?

và được đo trực tiếp, được đo gián tiếp.
và đều được đo trực tiếp.
và được đo gián tiếp, được đo trực tiếp.
được đo trực tiếp, và được đo gián tiếp.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Phép đo trực tiếp đọc giá trị ngay trên dụng cụ đo. Phép đo gián tiếp tính giá trị qua công thức từ các đại lượng đo trực tiếp.

  1. đọc ngay trên thước, đọc ngay trên màn hình đồng hồ: đó là hai phép đo trực tiếp.
  2. Không có dụng cụ nào hiện thẳng giá trị của được tính từ và qua công thức nên là phép đo gián tiếp.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Không đọc được trên dụng cụ nào, phải tính qua công thức.
  • C. Đảo hai khái niệm. Đại lượng phải tính qua công thức mới là đại lượng đo gián tiếp.
  • D. Thời gian rơi hiện ngay trên màn hình đồng hồ, không phải tính từ đại lượng khác, nên là phép đo trực tiếp.

Sử dụng các thông tin sau cho Câu 3 và Câu 4. Để đo tốc độ trung bình của một học sinh chạy trên một đoạn đường thẳng, giáo viên dùng thước cuộn đo được chiều dài đoạn đường là m. Ba học sinh khác đứng ở vạch đích, cùng bấm giờ lần chạy đó bằng ba đồng hồ bấm giây giống nhau; sai số dụng cụ của mỗi đồng hồ là 0,01 s. Ba đồng hồ chỉ lần lượt 8,03 s; 7,96 s; 8,01 s. Coi ba số chỉ này là ba lần đo thời gian chạy

Câu 3. Kết quả đo thời gian chạy được ghi là

s.
s.
s.
s.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Sai số tuyệt đối của phép đo gồm hai phần: sai số ngẫu nhiên, tức trung bình các độ lệch so với giá trị trung bình, và sai số dụng cụ.

  1. Giá trị trung bình: s.
  2. Độ lệch của từng số chỉ so với 0,03 s; 0,04 s; 0,01 s. Sai số tuyệt đối trung bình: s.
  3. s, làm tròn đến một chữ số có nghĩa được 0,04 s. Kết quả: s.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Quên cộng sai số dụng cụ 0,01 s, chỉ còn s, làm tròn thành 0,03 s.
  • B. Lấy hiệu giữa số chỉ lớn nhất và nhỏ nhất, s, làm sai số. Sai số tuyệt đối là trung bình các độ lệch so với giá trị trung bình, cộng sai số dụng cụ.
  • C. Chỉ lấy sai số dụng cụ. Ba đồng hồ chỉ ba số khác nhau chứng tỏ còn sai số ngẫu nhiên do phản xạ của người bấm.

Công thức dùng: Giá trị trung bình của phép đo (mở tab mới) · Sai số tuyệt đối (mở tab mới) · Ghi kết quả đo (mở tab mới)

Câu 4. Tốc độ trung bình của học sinh chạy được tính theo công thức với là kết quả đo thời gian ở câu trước. Kết quả đo tốc độ trung bình được ghi là

m/s.
m/s.
m/s.
m/s.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. là thương của hai đại lượng đo được, nên sai số tương đối của bằng tổng sai số tương đối của và của Tính sai số tương đối trước, rồi mới đổi ra sai số tuyệt đối.

  1. Giá trị trung bình: m/s.
  2. và nên
  3. m/s. Kết quả: m/s.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Bỏ quên sai số của chiều dài đoạn đường, lấy nên m/s.
  • C. Lấy hiệu được m/s. Phép chia cũng cộng sai số tương đối, không trừ.
  • D. Coi thời gian đo được là chính xác, chỉ lấy nên m/s. Thời gian đo bằng tay bấm mới là phần mắc sai số lớn hơn.

Công thức dùng: Tốc độ trung bình, vận tốc trung bình (mở tab mới) · Sai số của tích, thương (mở tab mới) · Sai số tương đối (mở tab mới) · Ghi kết quả đo (mở tab mới)

Câu 5. Một thang máy chở khách đi lên 24 m, dừng lại đón thêm khách, rồi đi xuống 9 m thì dừng. Chọn chiều dương hướng lên. Trong cả quá trình, độ dịch chuyển và quãng đường của thang máy lần lượt là

m; m.
m; m.
m; m.
m; m.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Độ dịch chuyển chỉ phụ thuộc vị trí đầu và vị trí cuối, có dấu theo chiều dương đã chọn. Quãng đường là tổng độ dài các đoạn đường đi, luôn dương.

  1. Lượt đi lên: m. Lượt đi xuống: m. Độ dịch chuyển: m, tức thang máy dừng ở vị trí cao hơn vị trí ban đầu 15 m.
  2. Quãng đường: m.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Coi độ dịch chuyển bằng quãng đường. Lượt đi xuống ngược chiều dương nên độ dịch chuyển của lượt này âm, phải trừ đi.
  • C. Coi quãng đường bằng độ lớn độ dịch chuyển. Điều đó chỉ đúng khi vật chuyển động thẳng và không đổi chiều; ở đây thang máy đã đổi chiều.
  • D. Đảo hai khái niệm: 33 m là tổng độ dài đường đi, tức quãng đường.

Công thức dùng: Độ dịch chuyển và quãng đường (mở tab mới)

Câu 6. Ở sân bay, một chiếc vali nằm yên trên băng chuyền hành lí đang chạy đều. Một nhân viên đứng yên trên sàn nhà ga quan sát chiếc vali. Phát biểu nào sau đây đúng?

Vali chuyển động đối với cả băng chuyền và sàn nhà ga.
Vali đứng yên đối với cả băng chuyền và sàn nhà ga vì nó không tự di chuyển.
Vali có cùng một vận tốc đối với băng chuyền và đối với sàn nhà ga.
Vali đứng yên đối với băng chuyền và chuyển động đối với sàn nhà ga.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Vật chuyển động hay đứng yên, vận tốc bằng bao nhiêu, đều tùy vật được chọn làm mốc. Đó là tính tương đối của chuyển động.

  1. So với băng chuyền, vị trí của vali không đổi nên vali đứng yên, vận tốc bằng 0.
  2. So với sàn nhà ga, vị trí của vali thay đổi theo thời gian nên vali chuyển động. Gọi (1) là vali, (2) là băng chuyền, (3) là sàn: vali đi cùng vận tốc với băng chuyền.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Vị trí của vali so với băng chuyền không thay đổi, nên đối với băng chuyền vali đứng yên.
  • B. Vật chuyển động khi vị trí của nó so với vật mốc thay đổi, không cần vật tự di chuyển. So với sàn, vị trí của vali thay đổi.
  • C. Vận tốc có tính tương đối: đối với băng chuyền, vận tốc của vali bằng 0; đối với sàn, nó bằng vận tốc của băng chuyền.

Công thức dùng: Tổng hợp vận tốc (mở tab mới)

Câu 7. Hai con đường thẳng cắt nhau vuông góc tại một ngã tư. Một xe máy chạy trên đường thứ nhất theo hướng đông với tốc độ 12 m/s; một xe đạp chạy trên đường thứ hai theo hướng bắc với tốc độ 5,0 m/s. Đối với người lái xe máy, xe đạp chuyển động với tốc độ

17 m/s.
7,0 m/s.
13 m/s.
11 m/s.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Dùng công thức cộng vận tốc, trong đó có vận tốc của mặt đất đối với xe máy. Vận tốc của xe đạp đối với mặt đất và vận tốc của mặt đất đối với xe máy vuông góc với nhau.

  1. Gọi (1) là xe đạp, (2) là xe máy, (3) là mặt đất: Ở đây hướng bắc, độ lớn 5,0 m/s; hướng tây, độ lớn 12 m/s.
  2. Hai vectơ vuông góc nên m/s. Người lái xe máy thấy xe đạp đi chếch về phía tây bắc.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Cộng thẳng như hai vận tốc cùng phương, cùng chiều. Hai vận tốc này vuông góc với nhau.
  • B. Trừ như hai vận tốc cùng phương, ngược chiều.
  • D. Tính m/s, nhầm cạnh huyền với cạnh góc vuông. Vận tốc cần tìm là cạnh huyền nên phải lớn hơn cả 12 m/s.

Công thức dùng: Tổng hợp vận tốc (mở tab mới)

Câu 8. Trên một đoạn đường cao tốc dài 15 km, tốc độ tối đa cho phép là 100 km/h. Hai camera ở hai đầu đoạn đường ghi thời điểm từng xe đi qua để tính tốc độ trung bình của xe trên cả đoạn. Một ô tô chạy 10 km đầu của đoạn đường với tốc độ không đổi 120 km/h. Để tốc độ trung bình trên cả đoạn đường không vượt quá 100 km/h, trên 5 km còn lại ô tô chỉ được chạy với tốc độ không đổi lớn nhất là

75 km/h.
80 km/h.
60 km/h.
33 km/h.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Tốc độ trung bình là tổng quãng đường chia tổng thời gian, không phải trung bình cộng các tốc độ. Tìm thời gian ít nhất được phép dùng cho cả đoạn, trừ đi thời gian đã dùng ở 10 km đầu.

  1. Thời gian ít nhất cho cả đoạn 15 km: h, tức 9,0 phút.
  2. 10 km đầu mất h, tức 5,0 phút. 5 km còn lại phải đi trong ít nhất h, tức 4,0 phút.
  3. Tốc độ lớn nhất trên 5 km còn lại: km/h.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Lấy trung bình cộng hai tốc độ, được 80 km/h. Thử lại: cả đoạn mất h, tốc độ trung bình khoảng 103 km/h, vẫn vượt quá 100 km/h.
  • C. Lấy trung bình các tốc độ theo quãng đường, được 60 km/h. Chạy 60 km/h thì không vi phạm, nhưng đó chưa phải tốc độ lớn nhất được phép: tốc độ trung bình khi đó chỉ là 90 km/h.
  • D. Quên trừ thời gian đã đi ở 10 km đầu, cho 5 km còn lại cả 0,15 h: km/h.

Công thức dùng: Tốc độ trung bình, vận tốc trung bình (mở tab mới)

Câu 9. Một vật chuyển động thẳng nhanh dần đều khi

quãng đường vật đi được trong những khoảng thời gian bằng nhau luôn bằng nhau.
vận tốc của vật tăng những lượng bằng nhau trong những khoảng thời gian bằng nhau bất kì.
gia tốc của vật tăng đều theo thời gian.
vận tốc của vật tỉ lệ thuận với quãng đường vật đi được.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Biến đổi đều nghĩa là gia tốc không đổi, tức vận tốc thay đổi đều đặn theo thời gian.

  1. Gia tốc không đổi: như nhau với mọi khoảng thời gian, nên trong những khoảng thời gian bằng nhau vận tốc tăng những lượng bằng nhau. Nhanh dần thì cùng dấu với

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Đi được những quãng đường bằng nhau trong những khoảng thời gian bằng nhau là chuyển động thẳng đều.
  • C. Trong chuyển động thẳng biến đổi đều, gia tốc không đổi, chỉ vận tốc thay đổi đều.
  • D. Từ với thì vận tốc tỉ lệ với căn bậc hai của quãng đường, không tỉ lệ thuận.

Công thức dùng: Gia tốc (mở tab mới) · Chuyển động thẳng biến đổi đều (mở tab mới)

Câu 10. Một quả bóng tennis bay theo phương ngang, đập vuông góc vào một bức tường với tốc độ 25 m/s rồi bật ngược trở lại theo phương cũ với tốc độ 20 m/s. Thời gian bóng tiếp xúc với tường là 5,0 ms. Gia tốc trung bình của quả bóng trong thời gian tiếp xúc có độ lớn là

m/s².
m/s².
9,0 m/s².
m/s².
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Vận tốc đổi chiều nên phải viết vận tốc có dấu. Độ biến thiên vận tốc là hiệu hai vectơ, không phải hiệu hai tốc độ.

  1. Chọn chiều dương là chiều bóng bật ra: m/s, m/s, ms s.
  2. m/s². Gia tốc dương, tức hướng ra xa tường, và lớn gấp hơn 900 lần

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Lấy hiệu hai tốc độ m/s, quên rằng vận tốc đã đổi chiều.
  • B. Coi như bóng chỉ dừng lại, lấy bỏ phần bóng bật ngược ra với 20 m/s.
  • C. Để mà không đổi mili giây ra giây.

Công thức dùng: Gia tốc (mở tab mới)

Câu 11. Trên một đoạn đường khô, một ô tô đang chạy với tốc độ 40 km/h thì hãm phanh, chuyển động thẳng chậm dần đều và dừng lại sau quãng đường 9,0 m. Nếu ô tô đang chạy với tốc độ 80 km/h và hãm phanh với gia tốc như cũ thì quãng đường từ lúc hãm phanh tới lúc dừng là

18 m.
13 m.
36 m.
9,0 m.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Khi xe dừng hẳn thì công thức cho quãng đường hãm cùng gia tốc thì tỉ lệ với

  1. Với 40 km/h m/s, gia tốc hãm có độ lớn m/s². Không cần con số này: chỉ cần biết gia tốc như cũ.
  2. Tốc độ gấp đôi, gia tốc như cũ: nên m.
  3. Tốc độ chỉ tăng gấp đôi mà quãng đường hãm tăng gấp bốn. Vì thế xe chạy nhanh phải giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước xa hơn nhiều.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Coi quãng đường hãm tỉ lệ thuận với tốc độ. Thực ra nó tỉ lệ với bình phương tốc độ.
  • B. Nhân 9,0 m với coi quãng đường hãm tỉ lệ với căn bậc hai của tốc độ.
  • D. Nghĩ quãng đường hãm chỉ do phanh quyết định nên không đổi. Cùng gia tốc thì xe nhanh hơn cần nhiều thời gian hơn mới dừng được và đi xa hơn.

Công thức dùng: Chuyển động thẳng biến đổi đều (mở tab mới)

Câu 12. Một con báo gêpa đang rình mồi thì lao đi từ trạng thái đứng yên, chạy thẳng nhanh dần đều trong 3,0 s đầu và đạt tốc độ 24 m/s, sau đó chạy thẳng đều với tốc độ này. Thời gian để con báo chạy được 120 m kể từ lúc xuất phát là

6,5 s.
5,0 s.
3,5 s.
8,0 s.
Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Chia làm hai giai đoạn: nhanh dần đều rồi thẳng đều. Tính quãng đường của giai đoạn đầu trước, phần còn lại mới chạy đều.

  1. Giai đoạn nhanh dần đều: m/s², quãng đường m.
  2. Giai đoạn thẳng đều: m, mất s.
  3. Tổng thời gian: s.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Coi con báo chạy đều 24 m/s ngay từ đầu: s. Lúc đầu con báo còn chạy chậm nên phải mất lâu hơn.
  • C. Mới tính thời gian chạy đều 84 m, quên cộng 3,0 s đầu.
  • D. Cộng 3,0 s với thời gian chạy đều cả 120 m, quên trừ 36 m đã chạy trong giai đoạn đầu.

Công thức dùng: Gia tốc (mở tab mới) · Chuyển động thẳng biến đổi đều (mở tab mới) · Tốc độ trung bình, vận tốc trung bình (mở tab mới)

Câu 13. Chuyển động nào sau đây có thể coi là sự rơi tự do?

Một chiếc lá khô rơi từ cành cây xuống đất.
Một viên bi thép nhỏ được thả từ độ cao 1,5 m xuống sàn nhà.
Một người nhảy dù đang rơi sau khi dù đã mở.
Một hòn đá đang chìm dần xuống đáy hồ nước.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Rơi tự do là sự rơi chỉ dưới tác dụng của trọng lực. Trong không khí, một vật rơi được coi là rơi tự do khi lực cản của không khí rất nhỏ so với trọng lượng của vật.

  1. Viên bi thép nhỏ, nặng so với kích thước, lại rơi một đoạn ngắn nên tốc độ còn nhỏ: lực cản của không khí rất nhỏ so với trọng lượng, có thể bỏ qua.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Lá khô nhẹ mà diện tích lớn, lực cản của không khí đáng kể so với trọng lượng nên lá rơi chậm và chao lượn.
  • C. Dù đã mở tạo lực cản rất lớn, người rơi gần như đều với tốc độ nhỏ, không còn nhanh dần với gia tốc
  • D. Trong nước, hòn đá chịu thêm lực đẩy Archimedes và lực cản của nước, không chỉ chịu trọng lực.

Công thức dùng: Rơi tự do (mở tab mới)

Câu 14. Một hòn sỏi nhỏ được thả rơi tự do từ đỉnh một vách đá cao. Gọi là quãng đường hòn sỏi rơi được trong giây thứ nhất, là quãng đường nó rơi được trong giây thứ hai. Tỉ số bằng

2.
4.
1.
3.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Giây thứ hai là khoảng thời gian từ s đến s. Quãng đường rơi trong giây đó bằng quãng đường rơi trong 2 s đầu trừ quãng đường rơi trong 1 s đầu.

  1. Trong 1 s đầu: m. Trong 2 s đầu: m.
  2. m, nên
  3. Tỉ số này không phụ thuộc quãng đường rơi tự do trong các giây liên tiếp tỉ lệ với các số lẻ

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Lấy tỉ số vận tốc ở cuối giây thứ hai và cuối giây thứ nhất, Quãng đường đi được trong một giây do vận tốc trung bình trong giây đó quyết định, không phải vận tốc cuối.
  • B. Lấy tỉ số quãng đường rơi trong 2 s đầu và trong 1 s đầu, tức tính cả giây thứ nhất vào
  • C. Coi hòn sỏi rơi đều. Rơi tự do là chuyển động nhanh dần đều nên giây sau rơi được xa hơn giây trước.

Công thức dùng: Rơi tự do (mở tab mới)

Câu 15. Một vật được ném theo phương nằm ngang từ một độ cao nào đó. Bỏ qua sức cản của không khí. Trong khi vật đang bay, đại lượng nào sau đây không thay đổi?

Tốc độ của vật.
Hướng của vận tốc.
Thành phần nằm ngang của vận tốc.
Thành phần thẳng đứng của vận tốc.
Lời giải

Đáp án: C

Mấu chốt. Chuyển động ném ngang tách thành hai chuyển động độc lập: theo phương ngang không có lực nên vật chuyển động thẳng đều; theo phương thẳng đứng vật rơi tự do.

  1. không đổi, còn tăng dần. Vì vậy tốc độ tăng và vận tốc ngày càng chúc xuống.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. tăng theo thời gian vì thành phần thẳng đứng của vận tốc tăng.
  • B. Góc giữa vận tốc và phương ngang có tăng dần: vận tốc ngày càng chúc xuống, quỹ đạo là đường cong.
  • D. Theo phương thẳng đứng vật rơi tự do, tăng đều theo thời gian.

Công thức dùng: Ném ngang: vận tốc (mở tab mới)

Câu 16. Một quả bóng được ném xiên lên từ mặt đất. Bỏ qua sức cản của không khí. Trong suốt thời gian bay, gia tốc của quả bóng

luôn cùng hướng với vận tốc của quả bóng.
bằng 0 tại điểm cao nhất của quỹ đạo.
có độ lớn giảm dần khi bóng đi lên và tăng dần khi bóng đi xuống.
luôn có độ lớn bằng và hướng thẳng đứng xuống dưới.
Lời giải

Đáp án: D

Mấu chốt. Khi bỏ qua sức cản của không khí, quả bóng chỉ chịu tác dụng của trọng lực, nên gia tốc của nó là gia tốc rơi tự do ở mọi điểm của quỹ đạo.

  1. Theo phương ngang không có lực nào nên gia tốc theo phương ngang bằng 0, vận tốc ngang không đổi. Theo phương thẳng đứng, bóng có gia tốc hướng xuống: lúc đi lên bóng chậm dần, lúc đi xuống bóng nhanh dần.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Vận tốc tiếp tuyến với quỹ đạo cong nên đổi hướng liên tục, còn gia tốc luôn hướng thẳng đứng xuống.
  • B. Ở điểm cao nhất, thành phần thẳng đứng của vận tốc bằng 0, nhưng gia tốc vẫn là Nếu gia tốc bằng 0 thì bóng sẽ bay thẳng mãi theo phương ngang.
  • C. Bóng đi lên chậm dần, đi xuống nhanh dần là do gia tốc hướng xuống, còn độ lớn gia tốc không đổi.

Công thức dùng: Ném xiên từ mặt đất (mở tab mới)

Câu 17. Một viên bi lăn trên mặt bàn nằm ngang rồi rời mép bàn với vận tốc nằm ngang có độ lớn 1,5 m/s. Mặt bàn cao 78,4 cm so với sàn nhà. Bỏ qua sức cản của không khí. Điểm viên bi chạm sàn cách điểm trên sàn nằm ngay dưới mép bàn một khoảng

0,42 m.
0,60 m.
0,24 m.
6,0 m.
Lời giải

Đáp án: B

Mấu chốt. Từ lúc rời mép bàn, viên bi chuyển động ném ngang. Tính thời gian rơi từ độ cao, rồi nhân với vận tốc ngang.

  1. cm m. Thời gian rơi: s.
  2. Tầm xa: m.

Vì sao các phương án khác sai

  • A. Quên hệ số 2, dùng s.
  • C. Quên lấy căn, dùng làm thời gian rơi.
  • D. Để mà không đổi xentimét ra mét, được s.

Công thức dùng: Ném ngang: thời gian rơi, tầm xa (mở tab mới)

Câu 18. Từ độ cao so với mặt đất, ném ngang một vật với vận tốc thì vật chạm đất cách điểm ném một khoảng theo phương ngang. Bỏ qua sức cản của không khí. Nếu ném ngang vật đó từ độ cao với vận tốc thì tầm xa của vật là

Lời giải

Đáp án: A

Mấu chốt. Tầm xa phụ thuộc cả vận tốc ném lẫn độ cao. Xét riêng ảnh hưởng của từng đại lượng rồi nhân lại.

  1. Độ cao tăng 4 lần thì thời gian rơi tăng lần.
  2. Vận tốc theo phương ngang giảm 2 lần.
  3. tầm xa không đổi.

Vì sao các phương án khác sai

  • B. Chỉ tính thời gian rơi tăng gấp đôi, quên rằng vận tốc ném giảm một nửa.
  • C. Chỉ tính vận tốc giảm một nửa, coi thời gian rơi không đổi. Thời gian rơi phụ thuộc độ cao ném.
  • D. Coi thời gian rơi tỉ lệ thuận với độ cao nên tăng 4 lần, lại bỏ qua việc vận tốc giảm. Thời gian rơi chỉ tăng theo căn bậc hai của độ cao.

Công thức dùng: Ném ngang: thời gian rơi, tầm xa (mở tab mới)

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Câu 1. Lúc An và Bình cùng xuất phát từ cổng trường, đi trên một con đường thẳng tới thư viện thành phố: An đi xe đạp điện, Bình đi xe đạp; tới thư viện thì mỗi người dừng lại. Chọn gốc tọa độ tại cổng trường, chiều dương là chiều từ trường tới thư viện. Hình bên là đồ thị độ dịch chuyển theo thời gian của hai học sinh trong 360 s.

601201802403003603006009001200t (s)d (m)OAnBình
  • a) An tới thư viện trước Bình 60 s.

    Đúng
  • b) Từ s đến s, An chuyển động thẳng đều với vận tốc 5,0 m/s.

    Sai
  • c) Trong 240 s đầu, đối với An, Bình chuyển động theo chiều dương với tốc độ 1,0 m/s.

    Sai
  • d) Tính trong 300 s đầu, tốc độ trung bình của An bằng tốc độ trung bình của Bình.

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Said) Đúng

  • a) Đúng. Thư viện cách cổng trường 1200 m. Đồ thị của An lên tới m lúc s, đồ thị của Bình lúc s, nên An tới trước s.
  • b) Sai. Trong khoảng này đồ thị của An nằm ngang: độ dịch chuyển giữ nguyên 1200 m nên vận tốc bằng 0, An đứng yên ở thư viện. 5,0 m/s là vận tốc của An lúc đang đi, từ 0 đến 240 s: m/s.
  • c) Sai. Vận tốc của Bình là m/s, của An là 5,0 m/s. Gọi (1) là Bình, (2) là An, (3) là mặt đường: m/s. Đối với An, Bình chuyển động ngược chiều dương, tức lùi dần về phía sau An, với tốc độ 1,0 m/s.
  • d) Đúng. Trong 300 s đầu, mỗi học sinh đều đi được quãng đường 1200 m, nên tốc độ trung bình của cả hai đều là m/s. An đi nhanh hơn nhưng đã đứng chờ ở thư viện 60 s; tốc độ trung bình tính cho cả khoảng thời gian đã chọn, kể cả lúc đứng yên.

Công thức dùng: Đồ thị độ dịch chuyển theo thời gian (mở tab mới) · Tốc độ trung bình, vận tốc trung bình (mở tab mới) · Tổng hợp vận tốc (mở tab mới)

Câu 2. Trên một đoạn đường cao tốc thẳng, một ô tô và một xe tải chạy cùng chiều trên hai làn đường song song. Lúc hai xe chạy ngang nhau. Hình bên là đồ thị vận tốc theo thời gian của ô tô (đường liền) và của xe tải (đường nét đứt) trong 30 s.

41420302030t (s)v (m/s)Oô tôxe tải
  • a) Trong 4 s đầu, đồ thị vận tốc của ô tô nằm ngang nên ô tô đứng yên.

    Sai
  • b) Từ s đến s, gia tốc của ô tô là 1,0 m/s².

    Đúng
  • c) Quãng đường ô tô đi được từ s đến s là 300 m.

    Sai
  • d) Lúc s, ô tô đã vượt lên trước xe tải 110 m.

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Saib) Đúngc) Said) Đúng

  • a) Sai. Trên đồ thị vận tốc theo thời gian, đoạn nằm ngang cho biết vận tốc không đổi. Ở đây m/s nên ô tô chuyển động thẳng đều. Đứng yên ứng với tức đồ thị nằm trên trục
  • b) Đúng. Gia tốc là độ dốc của đồ thị: m/s².
  • c) Sai. Quãng đường bằng diện tích hình thang dưới đồ thị: m. Con số 300 m có được khi lấy tốc độ cuối 30 m/s nhân với 10 s, như thể ô tô chạy 30 m/s ngay từ đầu khoảng thời gian đó.
  • d) Đúng. Đến lúc 20 s, ô tô đi được m, xe tải đi được m. Hai xe xuất phát ngang nhau nên ô tô ở trước m. Cách nhanh hơn: khoảng cách bằng diện tích phần nằm giữa hai đồ thị, gồm tam giác m và hình chữ nhật m.

Công thức dùng: Đồ thị vận tốc theo thời gian (mở tab mới) · Gia tốc (mở tab mới)

Câu 3. Để khảo sát sự rơi tự do, một nhóm học sinh thả một viên bi thép nhỏ không vận tốc đầu ở sát cạnh một thước đo đặt thẳng đứng và quay video chuyển động của viên bi. Dùng phần mềm phân tích video, nhóm xác định quãng đường rơi của viên bi kể từ lúc thả ở các thời điểm cách nhau 0,10 s (gốc thời gian lúc thả). Kết quả ghi ở bảng sau.

(s)0,100,200,300,400,50
(cm)4,919,544,278,3122,4
  • a) Trong những khoảng thời gian liên tiếp bằng nhau 0,10 s, quãng đường viên bi rơi được tăng dần: viên bi rơi nhanh dần.

    Đúng
  • b) Quãng đường rơi của viên bi tỉ lệ thuận với thời gian rơi.

    Sai
  • c) Từ quãng đường rơi ở thời điểm s, gia tốc rơi tự do tính được xấp xỉ 9,8 m/s².

    Đúng
  • d) Tốc độ của viên bi lúc s xấp xỉ 3,9 m/s.

    Đúng
Lời giải

Đáp án:a) Đúngb) Saic) Đúngd) Đúng

  • a) Đúng. Quãng đường rơi trong từng khoảng 0,10 s liên tiếp là 4,9 cm; cm; cm; cm; cm. Cùng một khoảng thời gian mà đi được quãng đường ngày càng dài, nên viên bi rơi ngày càng nhanh.
  • b) Sai. Từ s đến s, thời gian tăng gấp 2 nhưng quãng đường rơi tăng từ 19,5 cm lên 78,3 cm, gấp khoảng 4,0 lần. Rơi tự do có nên quãng đường rơi tỉ lệ với bình phương thời gian rơi.
  • c) Đúng. Đổi cm m. m/s², xấp xỉ 9,8 m/s².
  • d) Đúng. Viên bi rơi không vận tốc đầu với gia tốc m/s² nên lúc 0,40 s có m/s. Soát bằng bảng: từ 0,30 s đến 0,50 s viên bi rơi được cm trong 0,20 s, tốc độ trung bình 3,91 m/s. Trong chuyển động nhanh dần đều, tốc độ trung bình trong một khoảng thời gian bằng tốc độ tức thời ở giữa khoảng đó, tức lúc 0,40 s.

Công thức dùng: Rơi tự do (mở tab mới) · Tốc độ trung bình, vận tốc trung bình (mở tab mới)

Câu 4. Ở một đài phun nước, một vòi phun đặt sát mặt nước của bể, phun một tia nước chếch lên hợp với phương ngang góc 45° (hình bên). Nước rời miệng vòi với tốc độ 14 m/s. Coi mỗi giọt nước trong tia chuyển động như một vật bị ném xiên từ miệng vòi, bỏ qua sức cản của không khí; tia nước rơi xuống mặt nước ở cùng độ cao với miệng vòi.

mặt nướcv045°vòi phun
  • a) Theo phương ngang, giọt nước chuyển động chậm dần đều cho tới khi rơi xuống mặt nước.

    Sai
  • b) Ở điểm cao nhất của quỹ đạo, vận tốc của giọt nước nằm ngang và có độ lớn xấp xỉ 9,9 m/s.

    Đúng
  • c) Tia nước lên tới độ cao lớn nhất 5,0 m so với miệng vòi.

    Đúng
  • d) Giữ nguyên tốc độ nước, nghiêng vòi để tia nước hợp với phương ngang góc 60° thì tia nước rơi xuống mặt nước ở xa miệng vòi hơn lúc trước.

    Sai
Lời giải

Đáp án:a) Saib) Đúngc) Đúngd) Sai

  • a) Sai. Theo phương ngang không có lực nào tác dụng (đã bỏ qua sức cản), nên giọt nước chuyển động thẳng đều với vận tốc Chỉ theo phương thẳng đứng chuyển động mới biến đổi đều với gia tốc
  • b) Đúng. Ở điểm cao nhất, thành phần thẳng đứng của vận tốc bằng 0, chỉ còn thành phần nằm ngang m/s. Vận tốc ở đỉnh nhỏ nhất nhưng không bằng 0.
  • c) Đúng. m.
  • d) Sai. Tầm xa Với 45°: m, lớn nhất có thể với tốc độ phun này. Với 60°: m. Tia nước lên cao hơn (7,5 m) nhưng rơi gần miệng vòi hơn.

Công thức dùng: Ném xiên từ mặt đất (mở tab mới)

PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Câu 1. Trong bài thực hành đo gia tốc rơi tự do, một nhóm học sinh đo được quãng đường rơi m và thời gian rơi s, rồi tính gia tốc rơi tự do theo công thức Sai số tuyệt đối của phép đo là bao nhiêu m/s² (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần trăm)?

Lời giải

Đáp số: 0,15 m/s²

Mấu chốt. được đo gián tiếp qua một biểu thức dạng tích, thương. Tính sai số tương đối của trước, nhớ rằng có số mũ 2, rồi mới đổi ra sai số tuyệt đối.

  1. Giá trị của m/s².
  2. Sai số tương đối của từng đại lượng: và
  3. tỉ lệ với và tỉ lệ nghịch với nên
  4. m/s². Kết quả đo: m/s².

Tự soát. Sai số tương đối khoảng 1,5%, mà 1,5% của 9,8 m/s² là khoảng 0,15 m/s², khớp. Phần lớn sai số đến từ phép đo thời gian, vì có số mũ 2 trong công thức.

Bẫy hay gặp. Quên nhân 2 cho sai số tương đối của ra khoảng 0,08 m/s².

Công thức dùng: Sai số của tích, thương (mở tab mới) · Sai số tương đối (mở tab mới) · Ghi kết quả đo (mở tab mới) · Rơi tự do (mở tab mới)

Câu 2. Một đoàn tàu dài 160 m chạy thẳng đều với tốc độ 54 km/h qua một cây cầu dài 440 m. Thời gian từ lúc đầu tàu bắt đầu lên cầu đến lúc đuôi tàu vừa rời khỏi cầu là bao nhiêu giây (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 40 s

Mấu chốt. Đoàn tàu không phải chất điểm so với cây cầu. Theo dõi một điểm cố định trên tàu, chẳng hạn đầu tàu, rồi tìm độ dịch chuyển của điểm đó.

  1. Đổi đơn vị: 54 km/h m/s.
  2. Lúc bắt đầu, đầu tàu ở đầu cầu. Lúc đuôi tàu rời cầu, đầu tàu đã ra khỏi cầu thêm đúng một chiều dài tàu. Vậy đầu tàu dịch chuyển m.
  3. Thời gian: s.

Tự soát. Theo dõi đuôi tàu cũng được: lúc đầu nó ở sau đầu cầu 160 m, lúc cuối ở cuối cầu, tức cũng đi 600 m, mất 40 s.

Bẫy hay gặp. Chỉ lấy chiều dài cầu: s. Quên đổi km/h ra m/s: s.

Công thức dùng: Tốc độ trung bình, vận tốc trung bình (mở tab mới) · Độ dịch chuyển và quãng đường (mở tab mới)

Câu 3. Một học sinh đi xe đạp xuống một con dốc thẳng mà không đạp, xe chuyển động thẳng nhanh dần đều. Ở đỉnh dốc, xe có tốc độ 1,5 m/s; xe xuống hết con dốc dài 50 m trong 10 s. Tốc độ của xe ở chân dốc là bao nhiêu m/s (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

Lời giải

Đáp số: 8,5 m/s

Mấu chốt. Biết vận tốc đầu, quãng đường và thời gian thì tìm gia tốc từ công thức độ dịch chuyển, rồi tính vận tốc cuối. Không được bỏ vận tốc ban đầu 1,5 m/s.

  1. Chọn chiều dương là chiều chuyển động. Từ suy ra m/s².
  2. Vận tốc ở chân dốc: m/s.

Tự soát. Trong chuyển động thẳng biến đổi đều, vận tốc trung bình bằng trung bình cộng vận tốc đầu và vận tốc cuối: m/s, nhân với 10 s được đúng 50 m.

Bẫy hay gặp. Bỏ vận tốc ban đầu, coi xe xuất phát từ trạng thái nghỉ: m/s² và ra 10 m/s. Lấy tốc độ trung bình m/s làm tốc độ ở chân dốc cũng sai.

Công thức dùng: Chuyển động thẳng biến đổi đều (mở tab mới)

Câu 4. Hình bên là đồ thị vận tốc theo thời gian của một xe đồ chơi điều khiển từ xa chạy trên một đường thẳng. Tốc độ trung bình của xe trong 10 s đầu là bao nhiêu m/s (làm tròn kết quả đến chữ số hàng phần mười)?

−2−112t (s)v (m/s)O12345678910
Lời giải

Đáp số: 1,3 m/s

Mấu chốt. Tốc độ trung bình là quãng đường chia thời gian. Trên đồ thị vận tốc theo thời gian, quãng đường là tổng độ lớn các phần diện tích, kể cả phần nằm dưới trục nơi xe chạy lùi.

  1. Từ 0 đến 2 s, tam giác: m. Từ 2 s đến 5 s, hình chữ nhật: m.
  2. Từ 5 s đến 7 s, giảm từ 2 m/s về 0, tam giác phía trên trục: 2 m. Từ 7 s đến 9 s, âm, xe chạy lùi, tam giác phía dưới trục: 2 m. Từ 9 s đến 10 s, tam giác phía dưới trục: m.
  3. Quãng đường: m. Tốc độ trung bình: m/s.

Tự soát. Độ dịch chuyển là m, nhỏ hơn quãng đường vì xe có lúc chạy lùi. Tốc độ trung bình 1,3 m/s phải lớn hơn độ lớn vận tốc trung bình 0,7 m/s, khớp.

Bẫy hay gặp. Cộng đại số các diện tích, phần dưới trục mang dấu âm, sẽ ra độ dịch chuyển 7 m và 0,7 m/s. Đó là độ lớn vận tốc trung bình, không phải tốc độ trung bình.

Công thức dùng: Đồ thị vận tốc theo thời gian (mở tab mới) · Tốc độ trung bình, vận tốc trung bình (mở tab mới)

Câu 5. Một vận động viên nhảy cầu rời bục nhảy cao 10 m so với mặt nước. Coi chuyển động của vận động viên là rơi tự do không vận tốc đầu từ độ cao đó. Tốc độ của vận động viên ngay khi chạm mặt nước là bao nhiêu km/h (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 50 km/h

Mấu chốt. Biết độ cao rơi, cần vận tốc: dùng thẳng không cần tính thời gian. Đề hỏi km/h nên đổi đơn vị ở bước cuối.

  1. m/s.
  2. Đổi ra km/h: km/h.

Tự soát. Thời gian rơi s; thử lại m, khớp.

Bẫy hay gặp. Quên hệ số 2, tính m/s sẽ ra khoảng 36 km/h. Quên đổi đơn vị sẽ ghi 14.

Công thức dùng: Rơi tự do (mở tab mới)

Câu 6. Một trực thăng bay theo phương ngang với tốc độ 162 km/h, ở độ cao 80 m so với boong một con tàu. Con tàu ở phía trước trực thăng và chạy thẳng đều cùng hướng bay với tốc độ 18 km/h. Kiện hàng được thả ra từ trực thăng, không có vận tốc ban đầu đối với trực thăng. Bỏ qua sức cản của không khí, coi con tàu là một điểm. Để kiện hàng rơi trúng boong tàu, phải thả kiện hàng khi trực thăng còn cách tàu bao nhiêu mét theo phương ngang (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?

Lời giải

Đáp số: 162 m

Mấu chốt. Đối với mặt đất, kiện hàng được ném ngang với vận tốc của trực thăng. Trong lúc kiện hàng rơi, con tàu cũng chạy thêm một đoạn, nên khoảng cách cần tìm ứng với vận tốc của kiện hàng đối với tàu.

  1. Đổi đơn vị: 162 km/h m/s và 18 km/h m/s.
  2. Thời gian rơi: s.
  3. Trong thời gian đó, kiện hàng đi được theo phương ngang m, còn con tàu đi thêm m.
  4. Khoảng cách lúc thả: m.

Tự soát. Xét trong hệ quy chiếu gắn với tàu: vận tốc ngang của kiện hàng đối với tàu là m/s, nên m, khớp.

Bẫy hay gặp. Quên rằng tàu đang chạy sẽ ra 182 m, kiện hàng rơi xuống sau đuôi tàu. Coi tàu chạy ngược chiều bay, cộng hai tốc độ, sẽ ra 202 m.

Công thức dùng: Ném ngang: thời gian rơi, tầm xa (mở tab mới) · Tổng hợp vận tốc (mở tab mới)

HẾT

Đề Vật lí do AI soạn theo chương trình GDPT 2018 (sách Kết nối tri thức) và cấu trúc đề thi từ năm 2025, không phải đề của Bộ GD&ĐT hay của trường nào. Đáp án đã được kiểm bằng chương trình tính lại từng con số, chưa có giáo viên Vật lí duyệt. Thấy chỗ sai? Báo cho MentorLab.